Οφέλη για παραγωγούς και καταναλωτές

Στο ειδικό αυτό μοντέλο, οι παραγωγοί πωλούν απευθείας στους καταναλωτές, αυξάνοντας το περιθώριο κέρδους και χωρίς τον περιορισμό των εμπορικών μεσαζόντων. Παράλληλα, οι καταναλωτές θα απολαμβάνουν πιο χαμηλές τιμές, καλύτερη πληροφόρηση για την προέλευση και υψηλότερη εμπιστοσύνη στα προϊόντα.

Χωροθέτηση και καθημερινότητα

Οι νέες λαϊκές αγορές θα λειτουργούν σε καθορισμένες ημέρες και περιοχές εντός των δήμων. Οι τοπικές αρχές θα αποφασίζουν την ώρα και τη διευθέτηση—ακόμη και απογευματινές—ώστε η συμμετοχή να είναι εύκολη τόσο για τους παραγωγούς όσο και τους πελάτες.

Παρά την εισαγωγή των αποκλειστικά παραγωγικών αγορών, οι υφιστάμενες μικτές λαϊκές που περιλαμβάνουν και εμπόρους θα συνεχίσουν να λειτουργούν. Σημαντική είναι η σήμανση ώστε ο καταναλωτής να γνωρίζει την εθνικότητα του πωλητή—εάν πρόκειται για παραγωγό ή μεταπωλητή.

Στατιστικά και αντιδράσεις της αγοράς

Στην Ελλάδα σήμερα λειτουργούν περίπου 1.530 λαϊκές αγορές με περίπου 7.300 παραγωγούς και 5.750 εμπόρους. Ωστόσο, πολλά άτομα δηλώνουν παραγωγοί χωρίς να είναι, γεγονός που υποτιμά την πραγματικότητα. Υπάρχουν αντιδράσεις από πωλητές που εκφράζουν φόβους για συμμετοχές «ύποπτων» παραγωγών αλλά και για υποβάθμιση της ποιότητας και προέλευσης.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ της «Κυριακάτικης Απογευματινής», το νέο σχέδιο προβλέπει τη συμμετοχή περισσότερων παραγωγών που θα διαθέτουν απευθείας τα προϊόντα τους σε ανταγωνιστικές τιμές, εξαλείφοντας τους μεσάζοντες και μειώνοντας το κόστος για τους καταναλωτές. Σήμερα, περίπου 13.000 επαγγελματίες δραστηριοποιούνται σε 1.500 σημεία σε όλη την Ελλάδα. Ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, τονίζει: «Θέλουμε να φέρουμε τον παραγωγό πιο κοντά στον πολίτη, ώστε να περιοριστεί κι άλλο η ακρίβεια. Εξαιτίας των πολιτικών μας, άλλωστε, σε πολλούς τομείς καταγράφεται αρνητικός πληθωρισμός».

Παρά τις θετικές προοπτικές, υπάρχουν σημαντικές αντιρρήσεις από τους εμπόρους. Οι δήμοι, αν και θα αποκομίζουν οικονομικά οφέλη, αντιμετωπίζουν προκλήσεις υποδομών, ιδίως στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπου η καθαριότητα και η οργάνωση αποτελούν σημαντικά ζητήματα.

Ο Δημήτρης Μουλιάτος, πρόεδρος του Σωματείου Επαγγελματιών Πωλητών των λαϊκών αγορών, επισημαίνει, μιλώντας στην «Κυριακάτικη Απογευματινή»: «Σήμερα, το 90% όσων δηλώνουν παραγωγοί στην ουσία δεν είναι. Αγοράζουν προϊόντα και τα πουλάνε παράνομα σε βάρος των συναδέλφων τους και των καταναλωτών».

Το νέο μοντέλο λειτουργίας των λαϊκών αγορών

Το υπό κατάρτιση σχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης επικεντρώνεται σε καινοτόμες λύσεις που θα μεταμορφώσουν τις λαϊκές αγορές. Οι παραγωγοί θα λειτουργούν σε προκαθορισμένες τοποθεσίες και ημέρες, χωρίς τη συμμετοχή μεταπωλητών, διασφαλίζοντας:

• Απευθείας πώληση στους καταναλωτές χωρίς ενδιάμεσους
• Διαφάνεια στις τιμές και γνώση της προέλευσης
• Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας στην αγορά νωπών προϊόντων
• Μεγαλύτερο περιθώριο κέρδους για τους παραγωγούς

Η απευθείας διάθεση από τους παραγωγούς εκτιμάται ότι θα μειώσει αισθητά την ακρίβεια, αφού αφαιρείται το κόστος της μεταπώλησης. Παράλληλα, οι καταναλωτές θα έχουν καλύτερη πληροφόρηση για την προέλευση των προϊόντων, γεγονός που θα ενισχύσει την εμπιστοσύνη τους.

Το νέο σχήμα θα εφαρμοστεί αρχικά δοκιμαστικά σε επιλεγμένες περιοχές, κυρίως σε μεγάλες πόλεις, όπου το ζήτημα των υψηλών τιμών είναι πιο έντονο. Θα θεσμοθετηθεί σαφής διάκριση μεταξύ δύο τύπων λαϊκής αγοράς: της αμιγώς παραγωγικής με συμμετοχή αγροτών και της μικτής, όπου θα συνυπάρχουν παραγωγοί και έμποροι με ξεκάθαρη σήμανση.

Σύμφωνα με ερευνητικά δεδομένα, περίπου 2.000.000 καταναλωτές της Αττικής προτιμούν να ψωνίζουν από τις 271 λαϊκές αγορές του Λεκανοπεδίου. Το 49% των κατοίκων της Αττικής ψωνίζουν κυρίως από τις λαϊκές αγορές, ενώ το 68% συνδυαστικά από λαϊκές και σουπερμάρκετ. Το 71% προτιμούν τις λαϊκές αγορές λόγω ποιότητας και ποικιλίας, ενώ το 67% λόγω των τιμών. Το 83% δηλώνουν αρκετά ικανοποιημένοι από τα προϊόντα και τις τιμές των λαϊκών αγορών.

Η στάση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Οι δήμαρχοι της Αττικής αναγνωρίζουν την προσφορά των λαϊκών αγορών σε ποιοτικά προϊόντα και προσιτές τιμές προς τους δημότες. Επισημαίνουν ότι η λαϊκή αγορά αποτελεί χώρο συνάντησης και ανθρώπινης επαφής, αν και υπάρχουν προκλήσεις όπως οι διαμαρτυρίες κατοίκων και τα ζητήματα καθαριότητας. Έξι στους δέκα δημάρχους αποδέχονται την κατάργηση των δημοτικών τελών για τους κατοίκους των δρόμων όπου λειτουργούν οι αγορές, ζητούν όμως νομοθετική ρύθμιση για την υλοποίηση αυτού του μέτρου.

Όλοι πρέπει να έχουν κάνει αίτηση για να προμηθευτούν το POS έως τέλος Ιανουαρίου και έως τέλος Φεβρουαρίου να το έχουν στους πάγκους των λαϊκών αγορών και στα καταστήματα.

Με στόχο την πάταξη της φοροδιαφυγής η χρήση των POS καθίσταται υποχρεωτική, εκτός από τις λαϊκές και τις υπαίθριες αγορές, στα περίπτερα, στα ψιλικατζίδικα, στα καταστήματα επιδιόρθωσης υποδημάτων, στα ταξί, στα θέατρα και στα σινεμά. Επίσης, POS πρέπει να διαθέτουν οι ασφαλιστικοί πράκτορες και οι μεσίτες, oι υπηρεσίες leasing καθώς και τα διαφημιστικά γραφεία.

Οι καταναλωτές θα μπορούν να κάνουν πλέον τις πληρωμές τους σε όλη τη λιανική με χρεωστικές ή πιστωτικές κάρτες, ενώ επίσης γίνεται υποχρεωτική και η χρήση του συστήματος IRIS, δηλαδή η μεταφορά χρηματικών ποσών μεταξύ τραπεζικών λογαριασμών.

Από την 1η Μαρτίου θα ξεκινήσουν οι έλεγχοι.

Στις νέες κατηγορίες επαγγελμάτων λοιπόν, που πλέον υποχρεούνται να διαθέτουν POS από το νέο έτος με μεταβατικό στάδιο παραγγελίας για αποφυγή προστίμου την 31η Ιανουαρίου 2024 και πλήρη διασύνδεση των συστημάτων (εγκατάσταση POS και διασύνδεση POS την 29η Φεβρουαρίου 2024) εντάσσονται μεταξύ άλλων οι ιδιοκτήτες ταξί, οι παραγωγοί στις λαϊκές αγορές, οι περιπτερούχοι, τα καταστήματα ψιλικών και παντοπωλεία, οι πάγκοι σε πανηγύρια, οι ασφαλιστικές εταιρείες, τα ιδιωτικά κολλέγια και τα ΙΕΚ, τα θέατρα, οι κινηματογράφοι, χώροι συναυλιών κτλ.

Από το νέο έτος 35 διαφορετικές κατηγορίες επαγγελμάτων (ΚΑΔ), με τις δεκάδες υποκατηγορίες τους, έχουν την υποχρέωση να δέχονται, εκτός από μετρητά για συναλλαγές έως 500 ευρώ και πλαστικό ή ηλεκτρονικό χρήμα προκειμένου να διευκολύνουν τους πελάτες τους κατά την αγορά ενός προϊόντος ή μίας υπηρεσίας.

Επίσης, από τη στιγμή που θα υπάρξει διασύνδεση των POS με τις ταμειακές μηχανές και το σύστημα TAXIS τότε αν κάποιος πληρώσει με κάρτα ή κάνει μεταφορά του ποσού στον τραπεζικό λογαριασμό του επαγγελματία ή της επιχείρησης δεν θα μπορεί να μην λάβει απόδειξη. Ουσιαστικά δηλαδή με αυτή τη διαδικασία αναμένεται να μπει ένα τέλος στη γάγγραινα της φοροδιαφυγής και συγκεκριμένα στις περιπτώσεις όπου κάποιος πλήρωνε μέσω POS και είτε δεν εξέδιδε την αντίστοιχη απόδειξη ο επαγγελματίας ή ακόμη χειρότερα η απόδειξη αυτή ήταν πλαστή ή παραποιημένη.

Υποχρέωση POS

– Tαξί, Παραγωγοί Λαϊκών Αγορών

– Περιπτερούχοι, Ψιλικά – Παντοπωλεία

– Πάγκοι σε πανηγύρια

– Ασφαλιστικές εταιρείες – ΙΕΚ

– Θέατρα – κινηματογράφοι – συναυλίες

– Έως 29/2/2024: Εγκατάσταση POS – διασύνδεση με ταμειακές

– Μη προμήθεια POS: Πρόστιμο 1.500 € (Από 1η Μαρτίου)

– Αποφυγή προστίμου: Παραγγελία POS έως 31/1

Ανοικτή είναι και η Βαρβάκειος στο κέντρο της Αθήνας. Τα αρτοποιία μένουν επίσης ανοιχτά για την παραδοσιακή λαγάνα, αλλά και τα ζαχαροπλαστεία. Κανονικά λειτουργούν και τα μίνι μάρκετ και τα ισχυοπωλεία.

Όπως αναφέρει ανακοίνωση της Παναττικής Ομοσπονδία Σωματείων Πωλητών Λαιών Αγορών: «με επάρκεια σαρακοστιανών εδεσμάτων εξαιρετικής ποιότητας και χαμηλές τιμές οι λαϊκές αγορές στην Αττική αλλά και σε ολόκληρη την Ελλάδα είναι έτοιμες να υποδεχτούν όλους τους καταναλωτές που σταθερά τις επιλέγουν και την περίοδο της Μεγάλης Σαρακοστής.

Παρά τις συνεχείς ανατιμήσεις σε μία σειρά αγαθών στην ελληνική αγορά, οι πωλητές των λαϊκών επιλέγουμε για τους πάγκους μας, προϊόντα που ξεχωρίζουν για τη φρεσκάδα τους, την ιδιαίτερη νοστιμιά τους και όπως πάντα, για τις χαμηλές τους τιμές.

Έτσι στη λαϊκή αγορά της γειτονιάς τους οι καταναλωτές μπορούν να ανακαλύψουν μέσα από μία μεγάλη ποικιλία θαλασσινών, σαρακοστιανών εδεσμάτων, φρέσκων φρούτων και λαχανικών τα προϊόντα εκείνα που επιθυμούν να βάλλουν στο οικογενειακό τραπέζι της Καθαράς Δευτέρας.

Για ακόμα μία φορά λοιπόν οι λαϊκές αγορές στέκονται δίπλα στον Έλληνα καταναλωτή, προστατεύοντας όχι μόνο το εισόδημά του αλλά και την υγεία του, τηρώντας με υψηλό αίσθημα ευθύνης όλα τα μέτρα που έχει θεσπίσει η πολιτεία για την προστασία της δημόσιας υγείας».

Ο γενικός γραμματέας Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή, Παναγιώτης Σταμπουλίδης χαρακτήρισε βατά τα μέτρα λειτουργίας της αγοράς, μιλώντας στην ΕΡΤ.

Ωστόσο, αναγνώρισε πως το μέτρο του περιορισμού των λαϊκών αγορών «στις κόκκινες περιοχές» τα Σαββατοκύριακα δεν βοηθά και ανέλυσε ορισμένα σημεία του τρόπου λειτουργίας της αγοράς καθώς και τη λειτουργία του click away.

Η αναπληρώτρια κυβερνητική εκπρόσωπος, Αριστοτελία Πελώνη, κατά την ενημέρωση των πολιτικών συντακτών, ανακοίνωσε ότι θα είναι ανοικτές οι λαϊκές αγορές το επόμενο Σαββατοκύριακο σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη προκειμένου να μην υπάρχει συνωστισμός στα σούπερ μάρκετ τα οποία θα είναι επίσης ανοικτά και θα κλείσουν στις πέντε το απόγευμα.

Ο Παναγιώτης Σταμπουλίδης σημείωσε κατά τη διάρκεια της συνέντευξής του ότι  το θέμα «κόφτη» μέσω του 13033 έχει αποκλειστεί και επομένως οποιοδήποτε τέτοιο μέτρο θα πρέπει να ενεργοποιηθεί με διαφορετικό τρόπο εφόσον υιοθετηθεί.

Σε Αττική, Θεσσαλονίκη και Χαλκιδική, τα εμπορικά θα λειτουργούν μόνο με click away, ακόμα και τα καταστήματα υπόδησης, ένδυσης και βιβλιοπωλεία.

Ποια προϊόντα δεν πωλούνται από σήμερα στα σούπερ μάρκετ

Στις περιοχές πολύ αυξημένου κινδύνου και μητροπολιτικές περιοχές όπως η Αττική και η Θεσσαλονίκη, τα σούπερ μάρκετ απαγορεύεται να πωλούν τα εξής προϊόντα: Παιχνίδια, ρούχα, υποδήματα, ηλεκτρικές συσκευές, βιβλία, έπιπλα, φωτιστικά, τηλεπικοινωνιακό εξοπλισμό.

Επίσης, επιτρέπεται να πωλούν: κουβέρτες, θερμαντικά σώματα, παπλώματα, παντόφλες, παλτά και αδιάβροχα.

Ειδικότερα:

1. Έως και την Κυριακή 31 Μαΐου 2020, επιτρέπεται η λειτουργία των υπαίθριων αγορών της περ. 9 του άρθρου 2 του ν. 4497/2017 (Α' 171), σε όλη την Επικράτεια, ως εξής:

α. Σε κάθε υπαίθρια αγορά, από τους πωλητές (παραγωγούς και επαγγελματίες) που δραστηριοποιούνται σε αυτήν, σύμφωνα με την άδειά τους, συμμετέχουν πωλητές σε ποσοστό 50%, ανά κατηγορία πωλητών (κατηγορίες πωλητών: παραγωγοί και επαγγελματίες).

β. Στις περιοχές όπου λειτουργούν παράλληλες υπαίθριες δεν ισχύουν οι ανωτέρω περιορισμοί.

γ. Η ελάχιστη απόσταση μεταξύ των πάγκων των πωλητών ορίζεται σε 5 μέτρα με τον ενδιάμεσο χώρο κενό - ελεύθερο από αντικείμενα.

2. Οι φορείς λειτουργίας των υπαίθριων αγορών δημοσιοποιούν πίνακα με τους συμμετέχοντες κάθε φορά πωλητές (παραγωγούς και επαγγελματίες) στις υπαίθριες αγορές ευθύνης τους.

3. Απαγορεύεται έως και την Κυριακή 10 Μαΐου 2020 η πώληση στις υπαίθριες αγορές των βιομηχανικών ειδών, εκτός των ειδών ατομικής καθαριότητας και οικιακής φροντίδας.

4. Απαγορεύεται έως και την Κυριακή 31 Μαΐου 2020 η λειτουργία των αγορών του άρθρου 38 του ν. 4497/2017, δηλαδή οι υπαίθριες αγορές.

5. Η Γενική Γραμματεία Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων ορίζεται αρμόδια για την επιβολή των μέτρων της παρ. 1, μετά από βεβαίωση της παράβασης μη τήρησης αυτών από τα αρμόδια ελεγκτικά όργανα όπως ορίζονται στον ν. 4177/2013 (Α' 173).