Αυτό δείχνει καθαρά η αύξηση των ανεπίδεκτων είσπραξης, τα οποία από 27,31 δισ. ευρώ τον Οκτώβριο του 2025 έφτασαν στα 35,03 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο, καταγράφοντας άνοδο κατά 28,27%. Δηλαδή μέσα σε δύο μήνες μπήκαν σε άλλο «συρτάρι» οφειλές ύψους 7,72 δισ. ευρώ, οι οποίες έπαψαν να εμφανίζονται ως πραγματικά εισπράξιμες, χωρίς όμως να διαγράφονται.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η οφειλή των 5,51 δισ. ευρώ που χαρακτηρίστηκε ανεπίδεκτη είσπραξης και, σύμφωνα με πληροφορίες, συνδέεται με την υπόθεση της Ακρόπολις Χρηματιστηριακή. Πρόκειται για μία από τις μεγάλες, παλιές εκκρεμότητες που επί χρόνια βάραιναν τις λίστες των ληξιπρόθεσμων, χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα για τα ταμεία.

Το κρίσιμο, όμως, είναι πώς φτάνει μια οφειλή να χαρακτηριστεί ανεπίδεκτη είσπραξης. Δεν πρόκειται για μια απλή διοικητική πράξη, αλλά για διαδικασία που περνά από «κόσκινο». Η φορολογική διοίκηση εξετάζει αν έχουν εξαντληθεί όλα τα μέσα αναγκαστικής είσπραξης: κατασχέσεις τραπεζικών λογαριασμών, δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων, πλειστηριασμοί και διασταυρώσεις για εισοδήματα και περιουσία. Αν δεν εντοπιστεί τίποτα εισπράξιμο, τότε η υπόθεση μπορεί να προχωρήσει στο επόμενο στάδιο.

Παράλληλα, ελέγχεται αν ο οφειλέτης είναι ενεργός. Σε πολλές περιπτώσεις πρόκειται για επιχειρήσεις που έχουν πτωχεύσει ή διαλυθεί εδώ και χρόνια, για φυσικά πρόσωπα χωρίς περιουσία ή για περιπτώσεις όπου οι κληρονόμοι έχουν αποποιηθεί την κληρονομιά. Σε άλλες, έχει παρέλθει μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς καμία εξέλιξη στην υπόθεση, κάτι που αποτελεί βασικό κριτήριο για τον χαρακτηρισμό.

Με το ισχύον καθεστώς, το πότε ένα χρέος χαρακτηρίζεται ως ανεπίδεκτο είσπραξης προκύπτει από τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων. Συγκεκριμένα, πρέπει:

• Να έχουν ολοκληρωθεί οι έρευνες με βάση τα διαθέσιμα ηλεκτρονικά μέσα της φορολογικής διοίκησης, ώστε να διαπιστωθεί η μη ύπαρξη περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη ή των συνυπόχρεων, καθώς και απαιτήσεων έναντι τρίτων.
• Να έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης επί κινητών, ακινήτων ή απαιτήσεων του οφειλέτη, είτε με ενέργειες του Δημοσίου είτε τρίτων, ή να έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία εκκαθάρισης και να έχει παύσει η πτώχευση, εφόσον πρόκειται για πτωχό.
• Να έχει πραγματοποιηθεί έλεγχος από αρμόδιο ελεγκτή, ο οποίος πιστοποιεί με ειδικά αιτιολογημένη έκθεση ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις και ότι η είσπραξη είναι αντικειμενικά αδύνατη.
• Να έχει υποβληθεί αίτηση ποινικής δίωξης, όπου προβλέπεται, ή να μην είναι δυνατή η υποβολή της.
• Για χρέη εταιριών υπό εκκαθάριση ή πτώχευση, να έχει γίνει αναγγελία του Δημοσίου στις σχετικές διαδικασίες.

Η διαδικασία είναι κλιμακωτή, ανάλογα με το ύψος της οφειλής. Για ποσά έως 300.000 ευρώ η απόφαση λαμβάνεται σε επίπεδο ΔΟΥ ή τελωνείου, έως 3 εκατ. ευρώ από τον διοικητή της ΑΑΔΕ, ενώ για μεγαλύτερα ποσά εμπλέκεται η Ειδική Μονάδα Είσπραξης (ΕΜΕΙΣ).

Το βασικό στοιχείο είναι ότι ο χαρακτηρισμός ως ανεπίδεκτης είσπραξης δεν σημαίνει «κούρεμα» ή διαγραφή. Οι οφειλές παραμένουν καταγεγραμμένες για τουλάχιστον δέκα χρόνια, η παραγραφή τους αναστέλλεται, οι δεσμεύσεις λογαριασμών και περιουσίας διατηρούνται και ο οφειλέτης δεν μπορεί να λάβει φορολογική ενημερότητα. Αν στο μεταξύ εντοπιστεί εισόδημα ή περιουσιακό στοιχείο, η υπόθεση ανοίγει ξανά και η διαδικασία είσπραξης επανεκκινεί.

Tο πως θα γίνεται η διάκριση ληξιπρόθεσμων οφειλών σε εισπράξιμες και ανεπίδεκτες είσπραξης από την εφορία περιγράφει το σχέδιο νόμου του υπουργείου Οικονομικών «Κύρωση Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων» που συζητείται στη Βουλή.

Με το σχέδιο νόμου επικαιροποιούνται και κωδικοποιούνται σε ενιαίο κείμενο οι διατάξεις που διέπουν τη διοικητική διαδικασία για την είσπραξη, από κάθε αιτία, των δημοσίων εσόδων και ταυτόχρονα καταργείται ο υφιστάμενος (ν.δ.356/1974).

• Το σχέδιο νόμου αναφέρει πότε οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο, καθώς και συμβεβαιωμένες οφειλές προς τρίτους χαρακτηρίζονται ως ανεπίδεκτες είσπραξης. Αυτό γίνεται εφόσον συντρέχουν σωρευτικά οι παρακάτω προϋποθέσεις:
• Έχουν ολοκληρωθεί οι έρευνες με βάση τα εκάστοτε πρόσφορα διαθέσιμα ηλεκτρονικά μέσα της ΑΑΔΕ και δεν διαπιστώθηκε η ύπαρξη περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη και των συνυπόχρεων ή απαιτήσεων αυτών έναντι τρίτων ή διαπιστώθηκε η καθ’ οποιονδήποτε τρόπο εκποίηση των περιουσιακών τους στοιχείων που δεν υπόκειται σε ακύρωση ή σε διάρρηξη και ειδικότερα διαπιστώθηκε η ολοκλήρωση της διαδικασίας αναγκαστικής εκτέλεσης επί κινητών, ακινήτων ή απαιτήσεων του οφειλέτη με επίσπευση του Δημοσίου ή τρίτων ή με διαδικασία εκκαθάρισης και η παύση των εργασιών της πτώχευσης, εφόσον πρόκειται για πτωχό.
• Έχει υποβληθεί αίτηση ποινικής δίωξης ή δεν είναι δυνατή η υποβολή της.
• Έχει πραγματοποιηθεί έλεγχος από ειδικά οριζόμενο ελεγκτή της αρμόδιας φορολογικής ή τελωνειακής αρχής, ο οποίος πιστοποιεί, με βάση ειδικά αιτιολογημένη έκθεση ελέγχου, ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις των προηγούμενων περιπτώσεων και ότι είναι αντικειμενικά αδύνατη η είσπραξη των οφειλών.
• Οι πράξεις του χαρακτηρισμού των επιδεκτικών ή ανεπίδεκτων είσπραξης και της καταχώρισης των απαιτήσεων σε ειδικά βιβλία ανεπίδεκτων είσπραξης γίνονται με απόφαση του Διοικητή της ΑΑΔΕ, σύμφωνα με τις διατάξεις που τη διέπουν. Εφόσον πρόκειται για συνολική βασική οφειλή άνω του 1.000.000 και 1.500.000 ευρώ, οι πράξεις αυτές κοινοποιούνται στην υπηρεσία Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου που είναι αρμόδια για τον έλεγχο των δημόσιων εσόδων, από την οποία και ελέγχονται.

Αν κρίνεται αναγκαίο, έλεγχος μπορεί να διενεργηθεί και στις πράξεις της παρούσας που αφορούν συνολική βασική οφειλή κατώτερη του ως άνω ποσού.

Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιοποίησε η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων για το 2021, το ποσοστό εισπραξιμότητας έφθασε στο 72,10% με τα νοικοκυριά να πληρώνουν φόρους ύψους 2,2 δισ. ευρώ όταν το ποσό που τους αναλογούσε ήταν της τάξης των 3,061 δισ. ευρώ. Δηλαδή περί τα 900 εκατ. ευρώ οφείλουν τα νοικοκυριά από το φόρο εισοδήματος του προηγούμενου έτους. Τα ίδια απογοητευτικά ποσοστά καταγράφονται και στον ΕΝΦΙΑ.

Εισπράχθηκαν 1,894 δισ. ευρώ όταν ο φόρος που είχε βεβαιωθεί ήταν 2,562 δισ. ευρώ. Το ποσοστό εισπραξιμότητας έχει περιορισθεί στο 73,94% ποσοστό εξαιρετικά χαμηλότερο από το 81% που επιδιώκει η κυβέρνηση για να είναι συνεπής απέναντι στα συμφωνηθέντα με τους Θεσμούς, μετά τις μειώσεις που ανακοίνωσε η κυβέρνηση στον ΕΝΦΙΑ.

Αντίθετα, προφανώς, η συσσώρευση ρευστότητας από τις επιχειρήσεις, συνεπεία των μέτρων στήριξης συνολικού ύψους 42 δισ. ευρώ, γίνεται ορατή στην αγορά αλλά και στα ταμεία του Δημοσίου. Είναι ενδεικτικό ότι τους τελευταίους μήνες έχουν «βγει» από τις τράπεζες περισσότερα από 4 δισ. ευρώ τα οποία και κατευθύνθηκαν για πληρωμές του φόρου εισοδήματος, και του ΦΠΑ.

Δηλαδή, η επιστρεπτέα προκαταβολή, τα κοινοτικά προγράμματα όπως για παράδειγμα των περιφερειών, οδήγησαν όπως αναφέρουν στελέχη του υπουργείο Οικονομικών στην εμπρόθεσμη πληρωμή των φορολογικών υποχρεώσεων . Σύμφωνα με τα στοιχεία, επιχειρήσεις και οι υπόχρεοι σε ΦΠΑ παρουσιάζουν τα υψηλότερα ποσοστά συμμόρφωσης το 2021. Συγκεκριμένα το ποσοστό εμπρόθεσμων πληρωμών από τις επιχειρήσεις ανήλθε στο 88,29% ενώ καταβλήθηκε εμπρόθεσμα ΦΠΑ που αντιστοιχεί στο 86,32% του οφειλόμενου.

Από τα 13,1 δισ. ευρώ ΦΠΑ που υπήρχε υποχρέωση καταβολής, πληρώθηκε από τους υπόχρεους εμπρόθεσμα ποσό ύψους 11,36 εκατ. ευρώ. Ο φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων ανήλθε στο 88,29% του συνολικού φόρου. Συγκεκριμένα το ποσό που έπρεπε να πληρώσουν οι επιχειρήσεις ανέρχεται στα 3,28 δισ. ευρώ, ενώ πληρώθηκε ποσό ύψους 2,9 δισ. ευρώ. Χαμηλότερα είναι τα ποσοστά του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων σε σύγκριση με τις δύο προηγούμενες κατηγορίες.

Στο μεταξύ, απλήρωτους φόρου ύψους 5,79 δισ. ευρώ άφησαν το 2021 οι φορολογούμενοι και οι επιχειρήσεις. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία:

Το διάστημα Ιανουαρίου – Δεκεμβρίου τα νέα ληξιπρόθεσμα χρέη ανήλθαν στα 6,33 δισ. ευρώ. Από αυτά τα 5,79 δισ. ευρώ είναι απλήρωτοι φόροι από τα φυσικά πρόσωπα και τις επιχειρήσεις.
Μόνο τον Δεκέμβριο οι απλήρωτοι φόροι έφθασαν στα 655 εκατ. ευρώ.
Το σύνολο των ληξιπρόθεσμων οφειλών (παλαιών προ του 2021 και νέων) έχει φθάσει τα 111,33 δισ. ευρώ. Από αυτά τα 25,02 δισ. ευρώ θεωρούνται ανεπίδεκτα είσπραξης, με το εισπράξιμο ποσό να περιορίζεται στα 86,37 δισ. ευρώ.
Οι φορολογούμενοι που έχουν χρέη στην εφορία ανέρχονται σε 3.996.871 Μάλιστα, σε 1.332.050 έχουν ληφθεί αναγκαστικά μέτρα είσπραξης.

Αυτά προκύπτουν από τα στοιχεία της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) σύμφωνα με τα οποία τον μήνα Μάρτιο σημειώθηκε αύξηση 27% στο νέο συνολικό ληξιπρόθεσμο χρέος το οποίο έφθασε τα 684 εκατ. ευρώ, ενώ πέρυσι την ίδια περίοδο είχε φτάσει τα 539 εκατ. ευρώ. Από την αρχή του έτους το νέο ληξιπρόθεσμο έφτασε το Μάρτιο τα 2,312 δισ. ευρώ ενώ την ίδια περίοδο το 2020 είχε φτάσει τα 2,208 δισ. ευρώ (αύξηση κατά 4,7%). Σε ό,τι αφορά το συνολικό νέο ληξιπρόθεσμο χρέος που αφορά μόνο οφειλές από φόρους κατά το 3μηνο Ιανουάριος- Μάρτιος έφτασε τα 2,164 δισ. ευρώ, ενώ την ίδια περίοδο το 2020 είχε φτάσει τα 2,077 δισ. ευρώ (αύξηση κατά 4,2 %). Το Μάρτιο έφτασε τα 626 εκατ., ενώ πέρυσι την ίδια περίοδο είχε φτάσει τα 503 εκατ. (αύξηση κατά 25%).