Όπως διευκρίνισε, στη συνάντηση δεν αναμένονται αποφάσεις, αλλά πρόκειται για μια συζήτηση με τη συμμετοχή παραγωγών λιπασμάτων και αγροτικών οργανώσεων. Στόχος είναι η στήριξη της ευρωπαϊκής παραγωγής λιπασμάτων για μείωση των εξαρτήσεων, η αποδοτικότερη χρήση λιπασμάτων από τους αγρότες, και η αντικατάσταση των ορυκτών λιπασμάτων με βιολογικά και χαμηλών εκπομπών άνθρακα.

Σύμφωνα με τον Επίτροπο, το πρόβλημα με τα λιπάσματα, λόγω της κατάστασης στη Μέση Ανατολή, θα γίνει χειρότερο μέσα στη χρονιά. Όπως τόνισε, «αυτή τη στιγμή, περίπου το 70% των αγροτών έχουν ήδη προμηθευτεί αποθέματα από περσινά λιπάσματα, ωστόσο για την τρέχουσα περίοδο το πρόβλημα δεν θα είναι τόσο έντονο, αλλά θα γίνει αργότερα μέσα στο έτος».

Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, μιλώντας στο ραδιόφωνο του ΣΚΑΪ, εξήγησε ότι η αύξηση στις τιμές των λιπασμάτων συνδέεται άμεσα με την άνοδο του κόστους της ενέργειας και ειδικότερα του πετρελαίου, επισημαίνοντας ότι η εξέλιξη αυτή έχει ήδη αρχίσει να δημιουργεί πιέσεις στην αγροτική παραγωγή.

Διαβάστε περισσότερα στο Lykavitos.gr

Πιο συγκεκριμένα, το διεθνές νομισματικό ταμείο χαρακτήρισε το Μαλάουι ως το κράτος το οποίο θα επηρεαστεί περισσότερο από τις ανατιμήσεις που καταγράφονται τους τελευταίους μήνες σε τρόφιμα και λιπάσματα, εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία.

Ακριβώς ένα χρόνο μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, το σοκ που έχει προκληθεί στις παγκόσμιες αγορές λιπασμάτων θεωρείται από τον ΟΗΕ, ο βασικός κίνδυνος για την έλλειψη τροφίμων το 2023.   

Παράλληλα, το γεγονός ότι οι περισσότερες χώρες του πλανήτη βασίζονται σε μόλις λίγα έθνη για την παραγωγή λιπασμάτων και κυρίως, σε χώρες όπως, η Ρωσία, η σύμμαχός της Λευκορωσία και η Κίνα, δημιουργεί «πονοκέφαλο» στις παγκόσμιες πρωτεύουσες. Την ίδια στιγμή, που οι αγωγοί φυσικού αερίου έγιναν η αιτία να προκληθούν γεωπολιτικές τριβές, και ο αγώνας για τις εξαγωγές λιπασμάτων – καθοριστικός παράγοντας της επισιτιστικής ασφάλειας – δημιουργεί προβλήματα σε ΗΠΑ και Δύση.

Για το λόγο αυτό, το ζήτημα των λιπασμάτων και κυρίως, ο έλεγχός τους, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της παγκόσμιας πολιτικής ατζέντας. Το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ για παράδειγμα, επιθυμεί να ενισχύει την τεχνογνωσία ολόκληρης της χώρας στον τομέα των λιπασμάτων.

Τον περασμένο χρόνο, οι διαταραχές στην παγκόσμια βιομηχανία λιπασμάτων ύψους 250 δισεκατομμυρίων δολαρίων ανέδειξαν το ρόλο της Ρωσίας και της Λευκορωσίας ως εξαγωγείς σχεδόν του 1/4 της παγκόσμιας παραγωγής λιπασμάτων. Σημειώνεται, πως τα γεωργικά προϊόντα της Ρωσίας, συμπεριλαμβανομένων των τριών κύριων τύπων λιπασμάτων – ποτάσα, φωσφορικό άλας και άζωτο – δεν αποτελούν στόχο κυρώσεων. Ωστόσο, οι εξαγωγές εξακολουθούν να περιορίζονται λόγω διαφόρων προβλημάτων που έχουν προκύψει σε ναυτιλία και τραπεζοοικονομικό σύστημα.

Ο Ρώσος δισεκατομμυριούχος λιπασμάτων Αντρέι Μελνιτσένκο, ιδρυτής της EuroChem Group AG, υποστηρίζει ότι το καθεστώς κυρώσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει ακινητοποιήσει τον τομέα του εμπόριο σε τέτοιο βαθμό που θα έχει προκαλέσει πλήρη περικοπή των αποστολών λιπασμάτων κατά περίπου 13 εκατομμύρια τόνους σε ετήσια βάση του πολέμου στις 24 Φεβρουαρίου. Υπενθυμίζεται στο σημείο αυτό, πως ο Μελνιτσένκο υπόκειται σε κυρώσεις.

Η κρίση στην αγορά πυροδότησε μια άνοδο στις τιμές το περασμένο καλοκαίρι που οδήγησε σε αποθήκευση αποθεμάτων από όσους ήταν σε θέση να αγοράσουν λιπάσματα, και ενώ το κόστος έχει έκτοτε μειωθεί σημαντικά, παραμένουν πάνω από τα προ πανδημίας επίπεδα. Οι προμήθειες περιορίζονται στις φτωχότερες περιοχές. Η κατάσταση επιδεινώνεται από τις κυρώσεις στον κολοσσό ποτάσας, τη Λευκορωσία, παράλληλα με την απόφαση της Κίνας, ενός μεγάλου παραγωγού αζωτούχων και φωσφορικών λιπασμάτων, να επιβάλει περιορισμούς στις εξαγωγές για την προστασία της εγχώριας προσφοράς, περιορισμοί που οι αναλυτές δεν βλέπουν να αρθούν μέχρι τα μέσα του 2023, το συντομότερο.

Ο Πρόεδρος της Ινδονησίας Τζόκο Ουιντόντο προειδοποίησε στη σύνοδο κορυφής των G20 που φιλοξένησε τον Νοέμβριο για «ένα πιο θλιβερό έτος» χωρίς ωστόσο, να ληφθούν άμεσα μέτρα για τη διασφάλιση της διαθεσιμότητας προσιτών λιπασμάτων. Ο Ινδός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι, ο οποίος κατέχει τώρα την προεδρία της G20, δεσμεύτηκε να επικεντρώσει τις προσπάθειες για την «αποπολιτικοποίηση» της παγκόσμιας προσφοράς λιπασμάτων, «έτσι ώστε οι γεωπολιτικές εντάσεις να μην οδηγήσουν σε ανθρωπιστικές κρίσεις», έγραψε στους Times of India τον Δεκέμβριο.

Η Nutrien Ltd., η μεγαλύτερη εταιρεία λιπασμάτων στον κόσμο και ο μεγαλύτερος ιδιώτης εργοδότης στην Σασκάτσουαν του Καναδά, επεκτείνει την παραγωγή στα ορυχεία ποτάσας. Η BHP Group Ltd έδωσε το πράσινο φως για την κατασκευή του δικού της τεράστιου ορυχείου ποτάσας στην πόλη Σασκάτσουαν πριν από περίπου 18 μήνες. ήδη εξετάζει επιλογές για να επιταχύνει μια επέκταση που θα διπλασιάσει τη συνολική απόδοση.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg, ο αγώνας για τις προμήθειες λιπασμάτων έχει επιταχύνει προσπάθειες για την ενθάρρυνση της αυτάρκειας. Στις ΗΠΑ, η κυβέρνηση του Προέδρου Τζο Μπάιντεν, ανακοίνωσε επιχορηγήσεις ύψους 500 εκατομμυρίων δολαρίων για την αύξηση της «παραγωγής λιπασμάτων αμερικανικής κατασκευής». Η Αμερική παράγει και η ίδια λιπάσματα και προς το παρόν οι αγρότες της εξακολουθούν να έχουν πρόσβαση σε αυτά.

Κάτι τέτοιο ωστόσο, δεν ισχύει για ορισμένους από τους γείτονές της. Η Λατινική Αμερική για παράδειγμα, εξαρτάται από τις εισαγωγές για το 83% των λιπασμάτων που εφαρμόζονται, κυρίως από τη Ρωσία, την Κίνα και τη Λευκορωσία, σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Έρευνας για την Πολιτική Τροφίμων που εδρεύει στην Ουάσιγκτον.

Ο πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν κατηγορεί τις κυρώσεις για τη διακοπή της προμήθειας λιπασμάτων από τη Ρωσία, λέγοντας στα τέλη Νοεμβρίου ότι περισσότεροι από 400.000 τόνοι παρέμεναν ακινητοποιημένοι στα ευρωπαϊκά λιμάνια. Από την πλευρά τους, ΕΕ και ΗΠΑ εξέδωσαν κοινή δήλωση τον Νοέμβριο διευκρινίζοντας ότι «όλοι οι εμπλεκόμενοι μπορούν να συνεχίσουν να μεταφέρουν ρωσικά τρόφιμα και λιπάσματα στον κόσμο».

Τα καλά νέα είναι πως οι τιμές spot των λιπασμάτων έχουν καταγράψει σχετική πτώση από τα πρόσφατα ιστορικά υψηλά, όπως φαίνεται και στον παρακάτω δείκτη.

Τα άσχημα νέα, όμως, είναι πως αυτή η πτώση δεν είναι αρκετή. Σύμφωνα με το Bloomberg, η υπερπροσφορά λιπασμάτων που συσσωρεύεται στα λιμάνια της Βραζιλίας υποδεικνύει πως οι τιμές πρέπει να υποχωρήσουν κι άλλο πριν ξεκινήσουν οι αγορές από τους αγρότες.

Σύμφωνα με εμπιστευτικές πηγές του Bloomberg, τόσο οι αποθήκες της Paranagua των 3,5 εκατομμυρίων τόνων, όσο και οι τερματικοί σταθμοί στο λιμάνι τoυ Santos είναι γεμάτοι με λίπασμα.

Ο παρακάτω δείκτης υποδεικνύει την δραματική αύξηση των τιμών των λιπασμάτων το τελευταίο έτος.

Προφανώς, η κρίση στα λιπάσματα στην καθ’ όλα αγροτική οικονομία, και πηγή τροφίμων για τον μισό πλανήτη, Βραζιλία αποτελεί πρόβλημα, δεδομένου του ότι το 85% των εισαγωγών λιπασμάτων της χώρας προέρχονται από τη Ρωσία. Παρά την εξομάλυνση των εξαγωγών τις τελευταίες εβδομάδες, οι Βραζιλιάνοι αγρότες δεν έχουν αρχίσει τις αγορές, περιμένοντας περαιτέρω πτώση στις τιμές, σύμφωνα με την αναλυτή του Bloomberg, Marina Cavalcante.

Σε αυτό το σημείο εισερχόμαστε στο «παιχνίδι» της εξισορρόπησης της προσφοράς και της ζήτησης. Η Βραζιλία είναι η τρίτη μεγαλύτερη εξαγωγέας σιτηρών όπως η σόγια παγκοσμίως. Οι αγρότες θα μπορούσαν να καθυστερήσουν την αγορά λιπασμάτων μέχρι το ξεκίνημα της περιόδου σποράς τον Σεπτέμβριο. Αν, όμως, καθυστερήσουν υπερβολικά, η απότομη αύξηση της ζήτησης στην αγορά και οι καθυστερήσεις στην εγχώρια εφοδιαστική αλυσίδα ενδέχεται να προκαλέσουν εκτίναξη των τιμών.

Υπάρχει, επίσης, κι άλλο πρόβλημα, σύμφωνα με το zerohedge: οι εξαγωγές λιπασμάτων από τη Ρωσία μπορεί να μην είναι αρκετές, αφού η χώρα έχει αποφασίσει να «τιμωρήσει» τη Δύση και να δημιουργήσει κοινωνικές αναταραχές. Εξάλλου, ο κύριος λόγος για τις αυξημένες τιμές είναι η περιορισμένη ζήτηση. Όποιοι αγρότες ελπίζουν προς εξομάλυνση των τιμών σε προ-πανδημικά επίπεδα είναι γελασμένοι.

Αυτό μας οδηγεί και στο πρόβλημα της «καταστροφής της ζήτησης», σύμφωνα με τον Michael Every της Radobank, ιδιαίτερα σε φτωχότερες, «τριτοκοσμικές», όπως χαρακτηρίζονται, χώρες. Η καταστροφή της ζήτησης στα κράτη αυτά έχει και έναν πολύ πιο κοινό όρο: λιμός.

Ιδιαίτερα προβληματική αποδεικνύεται η κατάσταση στο Τσαντ, όπου -σύμφωνα με τη DW, η κυβέρνηση έχει κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω έλλειψης σιτηρών. Η αφρικανική χώρα προχώρησε σε εκκλήσεις για βοήθεια από τη διεθνή κοινότητα τη περασμένη Πέμπτη για αντιμετώπιση της κρίσης.

Παρόμοια είναι η κατάσταση και στη γείτονα χώρα του Τσαντ, το Νίγηρα, όπου οι τιμές των γαλακτοκομικών, της ζάχαρης, του λαδιού, των λιπασμάτων και του αλεύρου έχουν φτάσει σε δυσθεώρητα υψηλά.

Σε πρόσφατη συνάντησή του με τον Putin, ο επικεφαλής της Αφρικανικής Ένωσης Macky Sall τόνισε πως η «μαύρη ήπειρος» έχει επωμιστεί το μεγαλύτερο βάρος από την τρέχουσα κρίση στην Ουκρανία.

Σύμφωνα με τον Every, το μεγαλύτερο μέρος της Αφρικής βρίσκεται σε παρόμοια, δεινή κατάσταση. Το ειρωνικό της υπόθεσης είναι πως όλοι χρειάζονται λίπασμα για τα χωράφια τους αλλά οι περισσότεροι δεν μπορούν να το αγοράσουν στις τρέχουσες τιμές.

«Οι πλουσιότερες χώρες και επιχειρήσεις του κόσμου οι οποίες θέτουν και τις τιμές των λιπασμάτων, θα πρέπει να αποφασίσουν για το εάν θα θυσιάσουν τα κέρδη τους προς βοήθεια των φτωχών του πλανήτη», ανέφερε ο Every χαρακτηριστικά.

Οι αγορές μπορεί να μιλούν για «καταστροφή της ζήτησης», αλλά δεν τονίζουν πως αυτό μεταφράζεται σε «μαζικό λιμό». Πολλοί μιλούν για «στασιμοπληθωρισμό», κάτι το οποίο δεν μπορούσαν να κάνουν μέχρι πρότινος. Άλλοι μιλούν για «ύφεση» ελπίζοντας πως υπάρχει φως στο τούνελ.

Στο τέλος, όμως, η επόμενη «Αραβική Άνοιξη» μπορεί να αποδειχθεί παγκόσμια και να μη μοιάζει καθόλου με «άνοιξη».