Υπογράμμισε, μάλιστα, ότι η Γερμανία δεν θα αξιοποιήσει τη ρήτρα διαφυγής και θα επαναφέρει το «φρένο χρέους» που προβλέπεται και στο Σύνταγμα της χώρας.

Το Σύμφωνο Σταθερότητας της Ε.Ε. προβλέπει ανώτατο όριο δημοσίου χρέους το 60% του ΑΕΠ και ελλείμματος στον προϋπολογισμό 3% του ΑΕΠ. Ωστόσο, λόγω της πανδημίας, οι κανόνες τέθηκαν σε αδράνεια με τη ρήτρα διαφυγής που αποφάσισαν οι χώρες μέλη της Ε.Ε. για να επιτραπεί η στήριξη της οικονομίας, η οποία δημιούργησε μεγάλα ελλείμματα σε όλους τους προϋπολογισμούς και ανέβασε το δημόσιο χρέος συνολικά για όλες τις χώρες πάνω από το 100% του ΑΕΠ.

Η ρήτρα διαφυγής επρόκειτο να επανέλθει από το 2023, αλλά είναι βέβαιο ότι θα παραταθεί λόγω του πολέμου στην Ουκρανία και του πληθωριστικού σοκ που έχει χτυπήσει την Ευρώπη.

Ωστόσο, η απόφαση αναμένεται να έχει «αστερίσκους» οι οποίοι θα αφορούν στις χώρες με υψηλό δημόσιο χρέος, όπως κατ’ εξοχήν η Ελλάδα και η Ιταλία, οι οποίες δεν θα δεσμεύονται μεν τυπικά από τα όρια του συμφώνου σταθερότητας, αλλά δεν θα έχουν και τα περιθώρια να  πραγματοποιήσουν περαιτέρω δαπάνες.

Το δε μήνυμα που φρόντισε να μεταδώσει ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών, ο οποίος προέρχεται από το κόμμα των Φιλελευθέρων και κατατάσσεται στα «γεράκια», ήτοι στους υπέρμαχους της δημοσιονομικής και νομισματικής αυστηρότητας, συμπίπτει όχι μόνο με την πολιτική διαπραγμάτευση για τους όρους παράτασης της ρήτρας διαφυγής, αλλά και τη συζήτηση για τις αλλαγές που κρίνονται απαραίτητες για την αναμόρφωση του Συμφώνου Σταθερότητας, όταν αυτό τεθεί ξανά σε εφαρμογή.

Η θέση που προωθούν ορισμένες χώρες μέλη είναι ότι από τις δαπάνες που «μετράνε» για το έλλειμμα και το χρέος θα πρέπει να εξαιρεθούν εκείνες που αφορούν στις «πράσινες» επενδύσεις αλλά και εκείνες που αφορούν στην άμυνα, αλλά και σε αυτό το πεδίο ο κ. Λίντνερ έσπευσε να τοποθετηθεί ως γνήσιο «γεράκι» απορρίπτοντας κάθε τέτοια σκέψη.

Και όχι μόνον αυτό, αλλά προϊδέασε και για γενικότερη αντίθεσε σε κάθε προσπάθεια μεταρρύθμισης προς το χαλαρότερο «Η απόφαση για παράταση της ρήτρας διαφυγής δεν θα πρέπει να εκληφθεί ως ένα προηγούμενο ή μια πρόγευση από αναμόρφωση των δημοσιονομικών κανόνων» δήλωσε στους  Financial Times.

Παραδέχθηκε μεν ότι υπάρχει έδαφος για «περισσότερη ευελιξία» στην εφαρμογή των κανόνων, αλλά υπογράμμισε ότι η Ε.Ε. χρειάζεται ένα «μακροπρόθεσμο αξιόπιστο μονοπάτι προς τη μείωση του κρατικού χρέους» καθώς και ότι «ο τελικός στόχος πρέπει να είναι οι κανόνες να γίνουν αυστηρότεροι, όχι χαλαρότεροι»

Οι θέσεις των δύο κορυφαίων Γερμανών αξιωματούχων υποδηλώνουν σαφώς ότι η χώρα τους σκοπεύει να βάλει βέτο στα σχέδια των Νοτίων, για μόνιμη χαλάρωση του Συμφώνου Σταθερότητας και για νέα δημοσιονομικά εργαλεία, όπως το Ταμείο Ανάκαμψης που δημιουργήθηκε για την πανδημία,  έτσι ώστε να προχωρήσει η Ε.Ε. σε ένα μεγάλο επενδυτικό πρόγραμμα που θα χρηματοδοτήσει την ενεργειακή μετάβαση αλλά και την αμυντική θωράκιση της Γηραιάς Ηπείρου.

Στην προσπάθεια των Νοτίων, πρωτοστατεί ο Ιταλός πρωθυπουργός Μάριο Ντράγκι, αλλά και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, αλλά οι «τροχιοδεικτικές βολές» των Γερμανών υποδηλώνουν ότι η μάχη θα είναι σφοδρή το επόμενο διάστημα.

Στην Έκθεση για το Χρηματοπιστωτικό Σύστημα της Τράπεζα της Ελλάδος, πιστοποιείται ότι «το αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης το 2018 αναμένεται πλεονασματικό σύμφωνα με την Εισηγητική Έκθεση του Προϋπολογισμού 2019, όπως εξάλλου διαμορφώθηκε και το 2017,και μάλιστα προβλέπεται εκ νέου υπέρβαση του πρωτογενούς αποτελέσματος έναντι του δημοσιονομικού στόχου σύμφωνα με τη μεθοδολογία της ενισχυμένης εποπτείας.

«Εντούτοις» υπογραμμίζεται στην Έκθεση, «η υπέρβαση του δημοσιονομικού στόχου στερεί πόρους από την πραγματική οικονομία, που θα βοηθούσαν την ανάκαμψή της και την ενίσχυση της ρευστότητας».

Ακόμα, τονίζεται ότι «η υπέρβαση του πρωτογενούς πλεονάσματος έναντι του στόχου για ακόμα ένα έτος επηρέασε το διαθέσιμο εισόδημα και την ιδιωτική κατανάλωση, ενώ η υποεκτέλεση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων επιδρά αρνητικά στο παραγωγικό κεφάλαιο της χώρας και τη μεσοπρόθεσμη αναπτυξιακή δυναμική».

Εκτός από τους εξωγενείς κινδύνους που απειλούν την Οικονομία το 2019, συγκαταλέγονται και θέματα πολιτικής, όπως «η υπέρμετρη φορολόγηση, αλλά και τυχόν ανάκληση ή καθυστερήσεις στην υλοποίηση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων».

Και περαιτέρω τονίζεται ότι:

- Η απρόσκοπτη πρόσβαση του Ελληνικού Δημοσίου στις αγορές ομολόγων αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επιστροφή της ελληνικής οικονομίας στην κανονικότητα. Η ύπαρξη του ταμειακού αποθέματος ασφαλείας, αν και αποτελεί μια άγκυρα ασφαλείας καθώς επιτρέπει την εξασφάλιση χρηματοδότησης από τις αγορές με ευνοϊκούς όρους για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των δύο ετών, εντούτοις συνεχίζει να έχει εξαιρετικά βραχυπρόθεσμο χαρακτήρα και περιορισμένου βαθμού δυνατότητα απορρόφησης κραδασμών από μια αντίξοη εγχώρια ή διεθνή συγκυρία.

- Αναμφισβήτητα, η καλύτερη εγγύηση για μια επιτυχή πορεία είναι η προσήλωση στην ολοκλήρωση της μεταρρυθμιστικής προσπάθειας και η επακόλουθη εδραίωση της εμπιστοσύνης των αγορών στις προοπτικές ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας, που είναι και το κύριο ζητούμενο για την απρόσκοπτη αναχρηματοδότηση του ελληνικού χρέους από τις αγορές κεφαλαίων και την πλήρη αποδέσμευση της Ελλάδος από τα προγράμματα επιτήρησης.

- Το υπάρχον δημοσιονομικό μίγμα, παρόλο που εκπληρώνει τους δημοσιονομικούς στόχους, στερεί πόρους από την πραγματική οικονομία λόγω της υπερφορολόγησης και της περικοπής των επενδυτικών δαπανών.

- Κατά συνέπεια, χρειάζεται μία αναδιάταξη του δημοσιονομικού μίγματος μέσω της μείωσης των φορολογικών συντελεστών και της ανα- κατανομής της δημόσιας δαπάνης κατά τρόπο που θα τονώνει την ανάπτυξη.

Τέλος, η έκθεση υπογραμμίζει πως «είναι σημαντικό να αντιστραφεί η τάση της μείωσης των δημοσίων επενδύσεων των προηγούμενων ετών, που έχει οδηγήσει στη μείωση του παραγωγικού αποθέματος κεφαλαίου της ελληνικής οικονομίας. Απαιτούνται λοιπόν η καλύτερη αξιοποίηση των πόρων των Διαρθρωτικών Ταμείων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η επέκταση των συμπράξεων δημόσιου - ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ) σε κλάδους όπου υπάρχει έλλειμμα δημοσίων επενδύσεων, η επιτάχυνση του προγράμματος των αποκρατικοποιήσεων που θα συνοδεύονται από νέες επενδύσεις των ιδιωτών επενδυτών, αλλά και η ταχύτερη εξόφληση των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς τον  ιδιωτικό τομέα».

Η Corriere αναφέρεται στις δηλώσεις του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα στην Βουλή και ειδικότερα στο ότι η οικονομία της χώρας ανακάμπτει και τα σενάρια «καταστροφολογίας» τελείωσαν, αναφέρει το newmoney.

Παράλληλα, η Corriere, με αναφορά σε τηλεγράφημα του ΑΠΕ, γράφει ότι ο πρωθυπουργός ανήγγειλε πως θα εφαρμοστεί αύξηση των συντάξεων για σχεδόν πεντακόσιες χιλιάδες πολίτες, από την 1η Ιανουαρίου και ότι δεν θα υπάρξει καμία μείωση για τους συνταξιούχους.

Η εφημερίδα προσθέτει ότι στην πραγματικότητα, η αύξηση δεν θα ξεπερνά, στους περισσότερους, τα είκοσι ευρώ τον μήνα, αλλά υπογραμμίζει ότι «είναι το πρώτο μέτρο κοινωνικής επανόρθωσης που αποφασίζεται από την κυβέρνηση της Αθήνας, από τότε που άρχισε η οικονομική κρίση.

«Η Ελλάδα έχει επίσημα αφήσει πίσω της την εποχή των προγραμμάτων διάσωσης, όπως επιβεβαίωσε στις 20 Αυγούστου και γραπτό ανακοινωθέν του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας ESM», γράφει τέλος η Corriere.

Σύμφωνα με την έκθεση, «τα μέτρα λιτότητας όχι μόνο αύξησαν τη φτώχεια και την επισιτιστική ανασφάλεια, αλλά και εδραίωσαν ένα επιχειρηματικό καθεστώς γεωργικών ειδών διατροφής, το οποίο διαιωνίζει τις ανισότητες στην πρόσβαση και τον έλεγχο των τροφίμων».

Σχολιάζοντας την Έκθεση, ο Ολιβιέ ντε Σάτερ, πρώην ειδικός εισηγητής του ΟΗΕ για το δικαίωμα στη σίτιση (2008-2014) και μέλος της Επιτροπής Οικονομικών, Κοινωνικών και Πολιτιστικών Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, σημείωσε ότι «η Ελλάδα μπορεί να είναι τώρα, όπως λένε, εκτός κινδύνου, αλλά οι επιπτώσεις ήταν τεράστιες για το βιοτικό επίπεδο των ελληνικών οικογενειών και για το δικαίωμα στη σίτιση ειδικότερα».

«Είναι σημαντικό να αντλήσουμε τα διδάγματα από αυτό που συνέβη. Τα ευρήματα αυτά αποτελούν σημαντική συμβολή σε μια συζήτηση που πρέπει τώρα να διεξαχθεί», κατέληξε ο ίδιος.

Συγκεκριμένα, στην έκθεση σημειώνεται πως το 2017 το 38,9% των αγροτών κινδύνευε από τη φτώχεια, η ανεργία στην ύπαιθρο αυξήθηκε, από 7% το 2008, σε 25% το 2013, ενώ το κατά κεφαλήν αγροτικό εισόδημα μειώθηκε κατά 23,5% κατά τα έτη κρίσης, δηλαδή, από το 2008 έως το 2013.

Επιπλέον, η «επισιτιστική ανασφάλεια» στην Ελλάδα έχει αυξηθεί, με τις τιμές των τροφίμων να αυξάνονται με ταχύτερους ρυθμούς από τις τιμές στην Ευρωζώνη κατά τη διάρκεια της κρίσης, παρά την έντονη πτώση των εγχώριων εισοδημάτων και του κόστους εργασίας. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να διπλασιαστεί το ποσοστό των νοικοκυριών που δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά ένα γεύμα με κρέας, κοτόπουλο, ψάρι (ή ισοδύναμο χορτοφαγίας) κάθε δεύτερη ημέρα (από περίπου 7% το 2008, σε πάνω από 14% το 2016).

Σε ό,τι αφορά τον αγροτικό πληθυσμό, πολλές από τις μεταρρυθμίσεις που εφαρμόστηκαν, όπως υψηλότεροι φόροι, η αλλαγή του καθεστώτος φόρου εισοδήματος και η αύξηση του ΦΠΑ, είχαν ως αποτέλεσμα τη συνολική αύξηση των φόρων ως ποσοστό της γεωργικής καθαρής προστιθέμενης αξίας, από το 4% μεταξύ 1993 και 2010, στο 15,4% το 2016.

Εκτός από τις άμεσες επιπτώσεις, ορισμένες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, όπως η απελευθέρωση του λιανικού εμπορίου και οι ιδιωτικοποιήσεις, άλλαξαν σημαντικά την ισορροπία υπέρ των μεγαλύτερων εμπόρων λιανικής πώλησης τροφίμων και ιδιωτών εμπόρων σε βάρος των παραγωγών μικρής κλίμακας.

Τέλος, η έκθεση αναφέρει ότι το νέο Σχέδιο Κοινωνικής Αλληλεγγύης το οποίο εφαρμόστηκε προκειμένου να παρέχει σε νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος μηνιαία αποζημίωση, έχει περιορισμένο πεδίο εφαρμογής, παρέχοντας μόνο 30 έως 200 ευρώ το μήνα ανά νοικοκυριό, με επιπλέον 100 ευρώ για κάθε ενήλικα και 50 ευρώ ανά παιδί.

Ως εκ τούτου, επισημαίνεται ότι κατά τη διάρκεια της κρίσης στην Ελλάδα αναπτύχθηκε μαζικά η «οικονομία κοινωνικής αλληλεγγύης», καθώς το 2013 καταγράφηκαν 372 κοινωνικές επιχειρήσεις, ενώ τα έτη 2014, 2015 και 2016 αυξήθηκαν στις 585, 714 και 907 αντίστοιχα.

Καταλήγοντας, οι συντάκτες της έκθεσης υπογραμμίζουν πως, παρ' όλο που τα μέλη της Τρόικας ισχυρίζονται ότι η μόνη ευθύνη για τις επιπτώσεις των μνημονίων βρίσκεται στο ελληνικό κράτος, αυτό είναι «ψευδές», διότι οι υπογραφές στα τρία μνημόνια ήταν «κοινές». «Ως εκ τούτου, η ευθύνη για την παραβίαση του δικαιώματος στη σίτιση είναι επίσης κοινή», αναφέρει η έκθεση, προσθέτοντας ότι η ευθύνη των κρατών -μελών της ευρωζώνης θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι είναι «πολύ μεγαλύτερη, δεδομένων των αποδεικτικών στοιχείων της άμεσης παρέμβασης ή ακόμη και της επιβολής των κρατών-μελών στην Ελλάδα προκειμένου να υπογράψει τα μνημόνια».

«Επιδείνωσαν και επιμήκυναν την κρίση που ξεκίνησε το 2008 στην Ευρωπαϊκή Ενωση (Ε.Ε.), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ); Απαίτησαν ως τρόικα από τις κυβερνήσεις, οι οποίες χρειάζονταν τα προγράμματα βοήθειας, υπερβολικές περικοπές δαπανών και αυξήσεις φόρων; Πίεσε γενικά πάρα πολύ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να γίνουν;

Για τον Ολιβιέ Μπλανσάρ (Olivier Blanchard), o oποίος διετέλεσε επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ από το 2008 έως το 2015, η απάντηση ήταν ξεκάθαρη εδώ και πολύ καιρό. Το 2010 τασσόταν ακόμα υπέρ των περικοπών δαπανών ως το κύριο μέσο για την αντιμετώπιση κρίσεων, όπως αυτής στην Ελλάδα, αλλά ήδη από το 2013 δημοσίευσε με τον αντιπρόσωπό του Ντάνιελ Λι (Daniel Leigh) μια έκθεση, η οποία ισοδυναμούσε με παραδοχή ενοχής. Η οικονομία στις χώρες του προγράμματος είχε καταρρεύσει πολύ ισχυρότερα από τις προβλέψεις. Από αυτό οι δύο συντάκτες της έκθεσης συμπέραναν ότι οι κρατικές προσπάθειες λιτότητας επιβράδυναν περισσότερο από το αναμενόμενο τις οικονομικές επιδόσεις.

Τεχνικά διατυπωμένο αυτό σημαίνει ότι ο πολλαπλασιαστής των κυβερνητικών δαπανών δεν βρισκόταν στο σύνηθες 0,5, αλλά σαφώς πάνω από το 1. Επομένως, η μείωση του προϋπολογισμού κατά ένα ευρώ συμπιέζει την οικονομική επίδοση όχι μόνο κατά μισό ευρώ, αλλά περισσότερο από ένα ευρώ. Ετσι όμως η αυστηρή πολιτική λιτότητας ερχόταν σε αντίθεση με τον στόχο της μείωσης του δείκτη χρέους.

Θρησκευτικός πόλεμος γύρω από την πολιτική περικοπών

Η συζήτηση για τις συνέπειες από της πολιτικής περικοπών διεξήχθη σαν ένα είδος θρησκευτικού πολέμου, ιδίως μεταξύ Γερμανών και Αγγλοσαξόνων οικονομολόγων και πολιτικών. Οι πρώτοι τάσσονταν κατά κανόνα υπέρ της αυστηρής δημοσιονομικής πειθαρχίας, ενώ οι άλλοι υπέρ μιας δημοσιονομικής πολιτικής που ενισχύει την ανάπτυξη.

«Η εγκατάλειψη των προσπαθειών εξυγίανσης των δημόσιων προϋπολογισμών θέτει σε κίνδυνο τη σταθερότητα της ζώνης του ευρώ,» προειδοποιούσε, για παράδειγμα, ο επικεφαλής του Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών του Μονάχου (Ifo) Κλέμενς Φιστ το 2016, ενώ ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Τζακ Λιου ανακοίνωνε το ίδιο έτος πριν από τη συνεδρίαση της ομάδας των G20»: Η G20 δεν συζητούν πλέον για το θέμα ανάπτυξη εναντίον λιτότητας, αλλά για το πως μπορούν να εφαρμόσουν καλύτερα τη δημοσιονομική τους πολιτική για να στηρίξουν την ανάπτυξη».

Τέσσερις οικονομολόγοι της ΕΚΤ υπολόγισαν τα στοιχεία της ανάλυσης Μπλανσάρ βασιζόμενοι σε βελτιωμένα στοιχεία, και το συμπέρασμα δημοσιεύτηκε στο Ερευνητικό Δελτίο της ΕΚΤ (ECB Research Bulletin) με τίτλο «Learning about fiscal multipliers during the European sovereign debt crisis» («Μαθαίνοντας για τους δημοσιονομικούς πολλαπλασιαστές κατά τη διάρκεια της κρίσης του ευρωπαϊκού χρέους»).

Ιδίως έχει βελτιωθεί η κατάσταση πληροφόρησης σχετικά με το ύψος του τεκμαρόμενου από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή πολλαπλασιαστή. Οι Μπλανσάρ και Λι έπρεπε τότε να υποθέσουν ότι η Επιτροπή είχε εκκινήσει από την εν πολλοίς αποδεκτή παραδοχή ενός πολλαπλασιαστή 0,5. Οι Βρυξέλλες κρατούν παραδοσιακά ιδιαίτερα χαμηλούς τόνους σε ό,τι αφορά στις υποθέσεις των προβλέψεων και κρίσεων τους.

Ο Μπλανσάρ συνέκρινε την πραγματική οικονομική ανάπτυξη στις χώρες που βρίσκονταν σε πρόγραμμα σε σχέση με τις προβλέψεις και απέδωσε το λάθος στο ότι ο πολλαπλασιαστής έπρεπε να είναι υψηλότερος από τον υπολογιζόμενο 0.5 - πολύ υψηλότερος μάλιστα.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξακολουθεί να μην ανακοινώνει βέβαια ακόμα την εκτίμησή της για τον πολλαπλασιαστή, έχει γίνει όμως από άλλης απόψεως περισσότερο διαφανής, με αποτέλεσμα η εκτίμηση να μπορεί να προσδιοριστεί έμμεσα. Η ερευνητική ομάδα της ΕΚΤ χρησιμοποίησε από τη μια πλευρά τις κανονικές προβλέψεις της Επιτροπής και από την άλλη προγνώσεις σύμφωνα με τη διαδικασία σε περίπτωση υπερβολικού ελλείμματος.

Οι πρώτες καταρτίζονται με βάση την υπόθεση μιας δημοσιονομικής πολιτικής όπως αυτή καθορίζεται στους προϋπολογισμούς. Στη δεύτερη περίπτωση, αντιθέτως, η Επιτροπή υποθέτει ότι θα ακολουθήσουν πρόσθετα μέτρα εξυγίανσης, τα οποία ήταν αναγκαία, ώστε να μειωθεί το έλλειμμα μέχρι ένα συγκεκριμένο έτος κάτω από το 3% του ΑΕΠ. Από τη σύγκριση αυτών των προβλέψεων μπορεί να υπολογιστεί ένας τεκμαρτός δημοσιονομικός πολλαπλασιαστής.

Το συμπέρασμα της ομάδας της ΕΚΤ είναι εντυπωσιακό. Βέβαια, διαπιστώνουν ότι ο πολλαπλασιαστής ήταν σύμφωνα με αυτή τη μέθοδο υπολογισμού κάτω του 1, δηλαδή χαμηλότερος απ' ό, τι υπολογίζεται από τους Μπλανσάρ και Λι, και ότι η Επιτροπή έμαθε με τα χρόνια κάποια πράγματα και δέχεται ένα συνεχώς υψηλότερο πολλαπλασιαστή. Λιγότερο κολακευτικό είναι όμως το πού οφείλεται το χαμηλότερο αποτέλεσμα για τον πολλαπλασιαστή. Οφείλεται στο γεγονός ότι η Κομισιόν δεν έλαβε υπόψη στα πρώτα χρόνια τον συνήθη πολλαπλασιαστή 0,5, αλλά προφανώς εκκινούσε από το ότι βρίσκεται κοντά στο μηδέν.

Με άλλα λόγια, εκκινούσε από το γεγονός ότι οι περικοπές των κρατικών δαπανών δεν θα είχαν σχεδόν καθόλου αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομία. Στην πραγματικότητα, οι Βρυξέλλες, η Φρανκφούρτη και το Βερολίνο παρέπεμπαν με ιδιαίτερη ευχαρίστηση στην άποψη του οικονομολόγου του Χάρβαρντ Αλμπέρτο Αλεσίνα (Alberto Alesina) σχετικά με την επεκτατική επίδραση των περικοπών των κρατικών δαπανών.

Μάθαινοντας από τα λάθη

Η ομάδα της ΕΚΤ καταδεικνύει ότι, με την πάροδο των ετών, η Επιτροπή έμαθε ότι οι οικονομίες των χωρών που βρίσκονταν σε πρόγραμμα υπέφεραν πολύ περισσότερο απ' ό, τι είχε υποτεθεί. Από σχεδόν μηδέν το 2010 και το 2011, αύξησε -σύμφωνα με τους υπολογισμούς- μέχρι την τελευταία διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, τον τεκμαρτό πολλαπλασιαστή σε βάρος της Γαλλίας σε 0,9 το 2015. Αυτό είναι πολύ κοντά στο ένα και θα σήμαινε ότι δύσκολα θα μπορούσε να υπολογίσει κανείς ότι η μείωση του ελλείμματος θα μειώσει το χρέος σε σχέση με το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν.

Με τον συνεχώς υψηλότερα υπολογιζόμενο πολλαπλασιαστή συμβάδιζε το γεγονός οτι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητούσε μικρότερες περικοπές από τις κυβερνήσεις που είχαν υπερβολικά μεγάλο έλλειμμα. Πολλοί οικονομολόγοι θεωρούν τη μετριοπαθέστερη πολιτική λιτότητας ως τον λόγο που χώρες οι οποίες αντιμετώπιζαν κρίση, όπως η Ισπανία και η Πορτογαλία, παρουσιάζουν και πάλι μια ισχυρή οικονομική ανάπτυξη από το 2015.

Αν και οι κυβερνήσεις αντιτάχθηκαν στις απαιτήσεις λιτότητας από τις Βρυξέλλες, ο Επίτροπος Νομισματικών Υποθέσεων Πιερ Μοσκοβισί παραιτήθηκε από την επιβολή κυρώσεων το 2016 με το επειχείρημα ότι δεν ήταν «πολιτικά και οικονομικά η σωστή στιγμή». Η στιγμή δεν ήρθε όμως ούτε αργότερα, κυρίως επειδή οι οικονομίες των δύο εξεγερθεισών χωρών αναπτύχθηκαν πολύ καλύτερα απ' ό, τι είχε προβλέψει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Oι διαπιστώσεις που δημοσίευσε τώρα η ομάδα της ΕΚΤ φαίνεται πως έχουν διαρρεύσει στα διοικητικά όργανα της ΕΚΤ ήδη από το 2014. Στις «Εισαγωγικές παρατηρήσεις» των μηνιαίων συνεντεύξεων Τύπου του Μάριο Ντράγκι ακόμα τον Ιανουάριο του 2014 αναφέρεται ότι είναι «ουσιαστικής σημασίας» να μην μειωθούν οι μέχρι τώρα προσπάθειες για δημοσιονομική εξυγίανση. Από τον Φεβρουάριο δεν γινόταν πλέον λόγος για την «ουσιαστική σημασία» τους. Από τον Απρίλιο, οι κυβερνήσεις έπρεπε πλέον μόνο να αποφεύγουν την οπισθορδόμηση στην προτέρα κατάσταση, ενώ τον Δεκέμβριο ολοκληρώθηκε η αλλαγή του και αναφερόταν: «Η δημοσιονομική πολιτική πρέπει να στηρίξει την οικονομική ανάκαμψη». Αυτό ίσχυε μέχρι τις αρχές του 2017, οπότε ο Ντράγκι ξαναστράφηκε προς την ουδέτερη σύστασή του για την οικονομική πολιτική και από το Δεκέμβριο του 2017 καλεί και πάλι να «δημιουργηθούν οικονομικά μαξιλάρια».

Εάν η ανάλυση της ομάδας της ΕΚΤ είναι ορθή, τότε οι Αγγλοσάξονες είχαν δίκιο στην κριτική τους και η κρίση στις ιδιαίτερα πληγείσες χώρες του Νότου θα ήταν συντομότερη και λιγότερο βαθιά, αν οι Βρυξέλλες και η Φρανκφούρτη είχαν ακούσει νωρίτερα τα επιχειρήματά τους.

Πηγή: Protothema

Ο Αλέξης Τσίπρας με διάγγελμα του, το οποίο μαγνητοφώνησε στην Ιθάκη, έβαλε τους πάντες στο κάδρο των ευθυνών και εμφανίστηκε ως σωτήρας μιλώντας για ένα καλύτερο αύριο, αναφέρει το in.gr.

Ωστόσο, η επόμενη μέρα, όπως προσπαθεί να τη σκιαγραφήσει η WSJ είναι πολύ διαφορετική. Το δημοσίευμα καταπιάνεται με τις προσωπικές ιστορίες τριών Ελλήνων.

«Οι τρεις αυτοί Έλληνες και εκατομμύρια άλλοι συμπατριώτες τους δεν θα γιορτάσουν για το τέλος των Μνημονίων. Η κυβέρνηση χαρακτηρίζει «ιστορική» αυτή την ημέρα για την Ελλάδα ενώ οι αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντιμετωπίζουν την έξοδο από τα Μνημόνια ως απόδειξη επιτυχίας. Αλλά αρκετοί Έλληνες δυσκολεύονται να πιστέψουν ότι αυτό είναι αληθινά το τέλος μιας εποχής», αναφέρει το δημοσίευμα.

«Η απαισιοδοξία και ο θυμός επικρατούν στο μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής κοινωνίας μετά από μια δεκαετία οικονομικής κατάθλιψης που άφησε τους Έλληνες εξαντλημένους. Η λιτότητα – με τη μορφή των μεγάλων περικοπών στις δημόσιες υπηρεσίες και την υψηλή φορολογία – θα συνεχιστεί για μια γενιά μετά τη συμφωνία της κυβέρνησης με τους δανειστές. Για πολλούς Έλληνες οι οικονομικές θυσίες για την παραμονή στο ευρώ αποτελούν μια αγωνία χωρίς τέλος».

Αναφερόμενη στην κατάσταση στην Ελλάδα η ανταποκρίτρια της WSJ υπενθυμίζει πως η οικονομία έχει συρρικνωθεί κατά 25%, η ανεργία -αν και είναι μειωμένη- βρίσκεται κοντά στο 20%, ενώ ένας στους δύο που βρίσκονται στην αγορά εργασίας παραμένουν άνεργοι για περισσότερο από ένα χρόνο, ενώ παρά τις ενδείξεις της ανάπτυξης, το οικονομικό σοκ είναι τόσο μεγάλο ώστε οι περισσότεροι εργαζόμενοι μεγαλύτερης ηλικίας είναι απίθανο να βρουν δουλειά πλήρους απασχόλησης με τις περισσότερες προσλήψεις να αφορούν πλέον ημιαπασχόληση ή εποχική εργασία.

«Είμαι 49 ετών και αντιμετωπίζω τεράστιο πρόβλημα. Όλοι προτιμούν 20αρηδες που αμείβονται λιγότερο και εργάζονται περισσότερο» λέει χαρακτηριστικά ο Γιώργος Φασόης. Από το 2010 όταν και δούλεψε για τελευταία φορά ως ναυτικός σε κρουαζιερόπλοια.  Από τότε δεν έχει βρει δουλειά , ενώ χει με την οικογένεια του χάρη στο επίδομα των 250 ευρώ για τα παιδιά του και ότι έχει απομείνει από τις πετσοκομμένες συντάξεις των γονέων του.

«Ζω σαν ζόμπι» λέει ο ίδιος, ενώ στη συνέχεια αποκαλύπτει ότι πίνει ενεργειακά ποτά για να μην έχει ανάγκη για πολύ φαγητό.

Όσον αφορά την έξοδο από το μνημόνιο ο ίδιος δεν πιστεύει ότι η ζωή του θα αλλάξει. «Τα παιδιά μου γεννήθηκαν χρεωμένα» προσθέτει χαρακτηριστικά.

«Όταν η μητέρα μου με επισκέφθηκε πριν από δύο χρόνια στη Σουηδία και είδε πώς ζω έβαλε τα κλάματα γιατί κατάλαβε ότι δεν θα επιστρέψω ποτέ στην Ελλάδα» δηλώνει στην αμερικανική εφημερίδα η Χάρις Καρακώστα-Παπαχρήστου που βρέθηκε στην Ελλάδα για διακοπές.

Τέλος, η Έβελιν Καριοφύλλη κατάφερε να κρατήσει την βιοτεχνία μαγιό που είχε πριν την κρίση με τη διαφορά ότι πλέον εργάζεται μόνο αυτή αφού υποχρεώθηκε να διώξει συνολικά 25 εργαζομένους. Μεγαλύτερο πρόβλημα της, όπως λέει είναι η υψηλή φορολογία που την κάνει να είναι διστακτική, όπως ομολογεί, στην πρόσληψη νέων υπαλλήλων παρά το γεγονός ότι οι πωλήσεις της έχουν σημειώσει μικρή άνοδο.

  Οπως αναφέρει και η Deutsche Welle, η εφημερίδα της Φραγκφούρτης γράφει μεταξύ άλλων ότι στα μέτρα που περιλαμβάνει το πολυνομοσχέδιο «συγκαταλέγονται περικοπές συντάξεων, μείωση του αφορολόγητου ορίου στα εισοδήματα και μια νέα βάση υπολογισμού για τον φόρο ακινήτων».  

Η FAZ παραπέμπει στο προσεχές Eurogroup της 21ης Ιουνίου και σημειώνει ότι «λέγεται πως η Ελλάδα πρόκειται να λάβει ακόμη ένα ποσό δανείου ύψους 10 έως 15 δις ευρώ».  

Πηγή: parapolitika.gr

Πώς θα κινηθούν τα μέσα μεταφοράς

Τα λεωφορεία τα τρόλεϊ και το τραμ θα κινούνται από τις 9 το πρωί έως τις 9 το βράδυ .

Δεμένα στα λιμάνια θα παραμείνουν τα πλοία έως τις 12 τα μεσάνυχτα λόγω της συμμετοχής της Πανελλήνιας Ναυτικής Ομοσπονδίας (ΠΝΟ) στην απεργία.

Κανένα δρομολόγιο δε θα πραγματοποιηθεί στα τρένα και τον προαστιακό λόγω της απεργίας των σιδηροδρομικών . Τονίζουμε ότι δεν θα εκτελούνται τα δρομολόγια του μετρό στο τμήμα Δουκ. Πλακεντίας - Αεροδρόμιο.

Το Μετρό και ο ηλεκτρικός θα κινηθούν κανονικά

Λόγω της στάσης εργασίας των Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας, από τις 10:00 έως τις 13:00, θα υπάρξουν και ακυρώσεις σε πτήσεις. Η AEGEAN και η Olympic Air μάλιστα με ανακοίνωσή τους τονίζουν ότι αναγκάζονται να ακυρώσουν 6 σκέλη πτήσεων και να τροποποιήσουν την ώρα αναχώρησης σε 50 σκέλη πτήσεων. Καλό είναι το επιβατικό κοινό να επικοινωνήσει με τις εταιρίες.

Ποιοι συμετέχουν στην απεργία

Συμμετοχή στην απεργία δήλωσαν εργαζόμενοι στην τοπική αυτοδιοίκηση και οι καθηγητές μέσης εκπαίδευσης. Με προσωπικό ασφαλείας θα λειτουργήσουν τα νοσοκομεία ενώ στην 24ωρη κινητοποίηση θα συμμετάσχουν και οι εργαζόμενοι στον τύπο και τα ΜΜΕ από τις 6πμ της Τετάρτης έως τις 6 πμ της Πέμπτης 31 Μαΐου

Σε δήλωσή του ο γενικός γραμματέας της ΑΔΕΔΥ Σταύρος Κουτσιουμπέλης τονίζει «οι περικοπές των μισθών στο δημόσιο έφτασαν στο 40% ενώ αντίστοιχη είναι και η μείωση των εργαζομένων σε αυτό. Από 950.000 το 2010 (όλες οι μορφές απασχόλησης) σε 545.000 το Δεκέμβρη του 2017. Η υποστελέχωση κρίσιμων κοινωνικών υπηρεσιών ιδιαίτερα σε εποχή οικονομικής κρίσης, όπως η Υγεία – Πρόνοια, η Παιδεία, η Αυτοδιοίκηση, η Ασφάλιση, ο Πολιτισμός κ.ά. εντείνουν περεταίρω τις κοινωνικές ανισότητες και θέτουν εμπόδια στην πρόσβαση, την ποιότητα και επάρκεια τόσο κρίσιμων κοινωνικών αγαθών».

Δύσκολη και η Πέμπτη λόγω απεργίας στα λεωφορεία και στάσης εργασίας στο Μετρό

Την Πέμπτη τα λεωφορεία και τα τρόλει θα είναι ακινητοποιημένα όλη την ημέρα λόγω της 24ωρης απεργίας, που εξήγγειλαν οι εργαζόμενοί αντιδρώντας στο κλείσιμο του αμαξοστασίου Ελληνικού και στη συρρίκνωση του συγκοινωνιακού έργου. Την ίδια μέρα το Μετρό (γραμμές 2 και 3) θα κινηθεί μεταξύ 9:00 – 21:00 λόγω στάσεων εργασίας των εργαζομένων ενώ ο ηλεκτρικός θα ακινητοποιηθεί από τις 5πμ έως τις 8 πμ.

Οι εργαζόμενοι με ανακοίνωσή τους καταγγέλλουν ότι «στην μεθοδευμένη από τις μνημονιακές κυβερνήσεις απαξίωση των δομών , των υποδομών, την τραγική κατάσταση από την έλλειψη προσωπικού, υλικών ,ανταλλακτικών και αναλωσίμων έρχεται να προστεθεί και η μνημονιακή επιταγή εκχώρησης της δημόσιας περιουσίας και των αστικών συγκοινωνιών σε ιδιωτικά συμφέροντα μέσω του υπέρταμείου ιδιωτικοποιήσεων.»

Πηγή: Protothema

H εφημερίδα χαρακτηρίζει την πολιτική λιτότητας ως «σκέτο ψέμα» (...) «όταν το πρόγραμμα λιτότητας ολοκληρωθεί, τότε οι δανειστές θα το χαιρετίσουν ως επιτυχία», σημειώνει. «Αλλά τόσο στην Πορτογαλία, όσο και στην Ελλάδα η εξοντωτική πολιτική λιτότητας κατά τα γερμανικά πρότυπα δεν έφερε τίποτα περισσότερο από εξαθλίωση και παρακμή».

Oπως τονιζει η γερμανική εφημερίδα, «καμιά άλλη χώρα της ΕΕ δεν έχασε με την ευρωκρίση το 1/4 της οικονομικής της δραστηριότητας, όπως συμβαίνει συνήθως σε έναν πόλεμο, σε καμιά άλλη η ανεργία και η φτώχεια δεν έφτασαν σε τόσο υψηλό σημείο, δεν καταστράφηκε σε τέτοιο βαθμό το κοινωνικό σύστημα. Καμιά άλλη χώρα της ΕΕ δεν έχασε τόσους νέους με υψηλή μόρφωση, όσους η Ελλάδα», γράφει η Der Freitag.

Οι νέες απαιτήσεις για μέτρα λιτότητας και το ενδεχόμενο διενέργειας AQR στις τράπεζες θα περιπλέξουν ακόμα περισσότερο της συνομιλίες αναφέρει.

Όπως τονίζει η BofA, δεν θα είναι η πρώτη φορά που η ελληνική οικονομία ξεκίνησε να δείχνει κάποια σημάδια ανάκαμψης, με ένα σοκ λιτότητας να την επιστρέφει στο σημείο μηδέν.

Από την άλλη, η τελευταία αξιολόγηση θα επικεντρωθεί στην εφαρμογή των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων η οποία είναι προβληματική στο ελληνικό πρόγραμμα και στην πρόοδο όσον αφορά τη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων των τραπεζών.

Εάν οι συζητήσεις αυτές καθυστερήσουν και η αξιολόγηση συνεχιστεί το επόμενο έτος, τότε η ατζέντα ενδέχεται να επεκταθεί στις ιδιαιτερότητες της ελάφρυνσης του χρέους και της συζήτησης για το νέο καθεστώς μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος στα μέσα του 2018.

Στην περίπτωση αυτή, η τρίτη αξιολόγηση θα είναι η τελευταία για το τρέχον πρόγραμμα και δεν θα μπορέσει να ολοκληρωθεί ακόμη και αν ακολουθήσει ένα νέο πρόγραμμα.

Ιδιαίτερη μνεία γίνεται και στις προσπάθειες σχηματισμού κυβέρνησης στη Γερμανία που ενδεχομένως να επηρεάσει τις διαπραγματεύσεις. Σε περίπτωση που συμμετάσχει στην κυβέρνηση το FDP, θα περιπλακούν οι συζητήσεις για την ελάφρυνση το χρέους λόγω της στάσης του για το ελληνικό πρόγραμμα.