Γράφει ο Λουκάς Παπαϊωάννου

Οι βασικοί λόγοι που οδήγησαν το Ελληνικό χρηματιστήριο στην παγκόσμια πρωτοκαθεδρία των αποδόσεων (σε σκληρό νόμισμα) έχουν ήδη αναλυθεί αρκετά και αποτελούν ήδη ιστορία..

Το βασικό ερώτημα των περισσοτέρων επενδυτών είναι τι μέλλει γενέσθαι από εδώ και πέρα, και ποιοι παράμετροι θα καθορίσουν την πορεία των κεφαλαιαγορών & των χρηματαγορών το 2024. Μαγικές λύσεις δεν υπάρχουν ούτε πάνσοφοι “guru” που ευαγγελίζονται ότι διαβάζουν το μέλλον. Η μελέτη των οικονομικών στοιχείων (μάκρο & μίκρο), η τεχνική ανάλυση, οι υποθέσεις που βάζει ως παραμέτρους του ο κάθε αναλυτής, αλλά κυρίως η Ορθολογική σκέψη, πρέπει να είναι οδηγός των επενδυτικών αποφάσεων μας.

Αναλύοντας λοιπόν τις βασικές παραμέτρους του σήμερα τις διαχωρίζουμε σε θετικές & αρνητικές

Στις Θετικές παραμέτρους συμπεριλαμβάνονται :

• η θετική ψυχολογία των αγορών (εγχώριας & ξένων),

• τα εξαιρετικά εταιρικά αποτελέσματα της πλειοψηφίας των εισηγμένων,

• η αποκλιμάκωση του ενεργειακού κόστους και κατά συνέπεια των πληθωριστικών πιέσεων.

• Κυρίως όμως αυτό που προεξοφλούν οι αγορές είναι η γρήγορη αποκλιμάκωση των επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες με οδηγό την FED, που θα μειώσει το χρηματοδοτικό κόστος επιχειρήσεων & ιδιωτών και θα κρατήσει ζωντανή την ασθενή παγκόσμια αναπτυξιακή πορεία.

Ως αναφορά την Ελλάδα:

• οι πρόσφατες αναβαθμίσεις της πιστοληπτικής της αξιολόγησης αποτελούν για πολλούς “το μάννα εξ ουρανού”, που θα ταΐσει την χρηματιστηριακή αγορά με νέα κεφάλαια και θα οδηγήσει τις αποτιμήσεις σε υψηλότερα επίπεδα,

• σε συνδυασμό με την πολιτική σταθερότητα, προ απαιτούμενη για την συνέχιση των διαρθρωτικών αλλαγών, αλλά και τα αναπτυξιακά κεφάλαια που εξασφαλίζουν την συνέχιση μεγάλων επενδυτικών έργων.

Στις αρνητικές παραμέτρους :

• σημαίνουσα θέση καταλαμβάνει ο επίμονος πληθωρισμός σε παγκόσμιο επίπεδο που αν και αποκλιμακώθηκε κυρίως λόγω της πτώσης των ενεργειακών τιμών, παραμένει υψηλός στα τρόφιμα, δημιουργώντας πολλαπλά προβλήματα στις αναπτυσσόμενες οικονομίες.

• Επιπλέον οι υπεραισιόδοξες εκτιμήσεις για γρήγορή αποκλιμάκωση των επιτοκίων αν δεν επαληθευθούν θα γυρίσουν Boomerang στις κεφαλαιαγορές δημιουργώντας σημαντικά προβλήματα, σε συνδυασμό με τον περιορισμό των προγραμμάτων ρευστότητας που εκδηλώνεται από τις Κεντρικές τράπεζες.

• Επιπρόσθετα η παγκόσμια οικονομική επιβράδυνση σε συνδυασμό με τα πρώτα σημάδια ύφεσης στις αναπτυγμένες οικονομίες μπορεί να αποτελέσει την θρυαλλίδα που θα οδηγήσει σε σοβαρά προβλήματα το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα. Παρά το γεγονός ότι προς το παρόν η κατάσταση εμφανίζεται ελεγχόμενη, τέτοιου μεγέθους οικονομικά γεγονότα λειτουργούν με χρονική υστέρηση μηνών, σαν φυτίλι βραδείας καύσης.

• Ειδικά για την Ελλάδα, η είσοδος σε ύφεση χωρών που τροφοδοτούν το τουριστικό της προϊόν θα δημιουργήσει παρενέργειες στην εκτιμώμενη αναπτυξιακή της πορεία που προβλέπεται άνω του μέσου όρου της Ευρωζώνης.

Ως αναφορά το Ελληνικό χρέος, παρά την θετική πρόσφατη αποκλιμάκωση των επιτοκίων δανεισμού, επισημαίνουμε κάποια ποιοτικά χαρακτηριστικά που θεωρούμε ότι πρέπει να αναφερθούν

• Η Μέση σταθμική του διάρκεια μειώθηκε στα 17,2 έτη (-3,3 έτη από το 2019).

• Το μέσο σταθμικό ετήσιο κόστος εξυπηρέτησης ανέρχεται σε 1,63%, αλλά δανείζεται με επιτόκιο πέριξ του 3,70% σε όλες τις τελευταίες εκδόσεις, αυξάνοντας σε απόλυτο αριθμό το χρέος της Κεντρικής κυβέρνησης στα 402 δις.

• Το αρνητικό ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών συνεχίζει να διευρύνεται & πρέπει να προβληματίζει τουλάχιστον.

Ως αναφορά τις ελληνικές επιχειρήσεις εισηγμένες & μη, θα αντιμετωπίσουν και αυτές προβλήματα αναχρηματοδότησης & αυξημένου κόστους δανεισμού που θα επηρεάσει σε 2^ο χρόνο αρνητικά, αποτελέσματα & επενδυτικά προγράμματα. Το γεγονός ότι σχεδόν όλα τα τραπεζικά ιδρύματα έσπευσαν να δανεισθούν με επιτόκια μεγαλύτερα του 7%, ενώ ακόμα και ο Μυτιληναίος πλήρωσε επιτόκιο 4% χρήζει προσοχής. Ως αναφορά τα νοικοκυριά τυχόν συνεχιζόμενη μετακύλιση του αυξημένου κόστους των επιχειρήσεων σε αυτά θα επηρεάσει άμεσα την κατανάλωση τους που ήδη πλήττεται από τον υψηλό πληθωρισμό.

Ο σημαντικότερος όμως αστάθμητος παράγοντας για τις αγορές και το 2024 είναι τα ανοικτά γεωπολιτικά θέματα, που θα συνεχίσουν να απασχολούν την επενδυτική κοινότητα, με εξάρσεις και υφέσεις, δημιουργώντας αυξημένη μεταβλητότητα, ιδίως στον κλάδο της ενέργειας & των Α’ Υλών. Παρά την εκπληκτική ανοσία που δείχνουν οι αγορές στις τρεχουσες γεωπολιτικές κρίσεις, η νέα κατάσταση μιας διαμορφούμενης πολυπολικότητας στο παγκόσμιο οικονομικοπολιτικό σύστημα θα δημιουργήσει νέες εστίες αστάθειας που δεν μπορούν ούτε να προβλεφθούν ούτε να ελεγχθούν. Σε συνδυασμό δε με τις επικείμενες Αμερικανικές εκλογές το 2024 δημιουργούν συνθήκες αυξημένης μεταβλητότητας..

Συμπερασματικά οι επενδυτές στην παρούσα χρονική στιγμή τόσο εντός όσο και εκτός έχουν οδηγήσει τις αγορές κοντά ή σε νέα πρόσφατα υψηλά, προεξοφλώντας κυρίως την γρήγορη αποκλιμάκωση των επιτοκίων και την αποφυγή της ύφεσης. Ακολουθώντας την τάση, θα πρέπει να διατηρούμε αυξημένα αντανακλαστικά και να μην αγνοούμε τους γεωπολιτικούς κινδύνους που βαίνουν διαρκώς αυξανόμενοι.

Οι 1350 μονάδες του ΓΔ, όταν διασπαστούν ανοδικά, προδιαγράφουν τον επόμενο στόχο των 1500-1530 μονάδων. Έχοντας ως στρατηγική μας τον κανόνα «risk reward» επιμένουμε στην επιλογή ποιοτικών μερισματοφόρων μετοχών, με διαχρονικά αξιόπιστο management και στη χρήση στρατηγικών “stop loss” που θα μας προστατεύσουν σε πιθανό γύρισμα των αγορών με σημαντικό επίπεδο στήριξης τις 1100-1130 μονάδες .

Αποφεύγουμε προς το παρόν μακροπρόθεσμες ομολογιακές τοποθετήσεις, αν η τιμολόγηση κινδύνου (επιτόκιο) δεν αποτυπώνεται ορθολογικά, παρά το γεγονός ότι όλοι επιμένουν πως τώρα αποτελούν ευκαιρία. Τοποθετήσεις ρευστών διαθεσίμων σε βραχυχρόνιους τίτλους, κατά προτίμηση 3-μηνα & 6-μηνα έντοκα γραμμάτια Ελληνικού δημοσίου, με επιτόκια μεγαλύτερα του 3,6% είναι μια καλή εναλλακτική στα χαμηλά επιτόκια των τραπεζών και αμοιβαία κεφάλαια διαχείρισης διαθεσίμων, για επενδυτές χαμηλού ρίσκου, αναμένοντας μια διορθωτική κίνηση για επανατοποθετήσεις.

Καλή και κερδοφόρα νέα χρονιά

Λουκάς Παπαϊωάννου

Corporate & Financial Advisor

Το Ελληνικό χρηματιστήριο από την αρχή του έτους δίνει σημαντικές αποδόσεις, με τον γενικό δείκτη να κερδίζει περίπου 45% και αρκετές μετοχές άλλες δικαιολογημένα&άλλες αδικαιολόγητα να τον ξεπερνούν.

Γράφει ο Λουκάς Παπαϊωάννου

Και το βασικό ερώτημα των περισσοτέρων επενδυτών είναι τι μέλλειγενέσθαι από εδώ και πέρα. Όσοι είναι επενδυμένοι στην αγορά αναζητούν την υψηλότερη δυνατή έξοδο, ενώ όσοι είναι εκτός αναζητούν το κατάλληλο σημείο εισόδου.

Μαγικές λύσεις δεν υπάρχουν ούτε πάνσοφοι “guru”  που ευαγγελίζονται ότι διαβάζουν το μέλλον. Η μελέτη των οικονομικών στοιχείων(μακρο & μικρο), η τεχνική ανάλυση, οι υποθέσεις που βάζει στις παραμέτρους του ο κάθε αναλυτήςαλλάκυρίως η  Ορθολογική σκέψη,πρέπει να είναι οδηγός των επενδυτικών αποφάσεων μας.

Ότι συμβαίνει σήμερα στις αγορές έχει ξανά συμβεί άπειρες φορές για τους ίδιους λόγους και με τα ίδια αποτελέσματα, συνεπώς δικαιολογίες δεν υπάρχουν. Ο βαθμός του ρίσκου που αναλαμβάνεικανείς ανεξαρτήτως επενδυτικού προϊόντος πρέπει να είναι τουλάχιστον ¼ μικρότερος σχετικά με την εκτιμώμενη απόδοση για να αποφύγει τυχόν δυσάρεστα αποτελέσματα. Η ψυχολογία της αγοράς και η τάση σίγουρα αποτελούν βασικά στοιχεία αλλά όταν αλλάξουν, ελάχιστοι είναι ικανοί να το αντιληφθούν γιατί δεν θέλουν ή δεν μπορούν. Συνεπώς στρατηγικές stoplossθα πρέπει να είναι στην πρώτη γραμμήάμυνας ενός χαρτοφυλακίου.

Αναλύοντας λοιπόν τις βασικές παραμέτρουςτου σήμερα τις διαχωρίζουμε σε θετικές &αρνητικές

Στις Θετικές παραμέτρουςσυμπεριλαμβάνονται η θετική ψυχολογία των αγορών (εγχώριας &ξένων) , τα εξαιρετικά εταιρικά αποτελέσματα της πλειοψηφίας των εισηγμένων, η αποκλιμάκωση του ενεργειακού κόστους και κατά συνέπεια των πληθωριστικών πιέσεων. Ως αναφορά την Ελλάδα η πολυπόθητηεπικείμενηαναβάθμιση της πιστοληπτικής της αξιολόγησηςαποτελεί για πολλούς“το μάννα εξ ουρανού” που θα ταΐσει την χρηματιστηριακή αγορά με νέα κεφάλαια και θα οδηγήσει τις αποτιμήσεις υψηλότερα. Στις Διεθνείς αγορές η μαγική φράση είναι Artificial Intelligence προσδοκώντας ότι θα ωθήσειτις επιχειρήσεις σε νέαεπίπεδαπαραγωγής , κερδοφορίας και θα λύσει όλα τα εγγενήπροβλήματα της ανθρωπότητας.

Στις αρνητικές παραμέτρουςσημαίνουσα θέση καταλαμβάνει ο επίμονος πληθωρισμός σε παγκόσμιο επίπεδο που αν και αποκλιμακώθηκε (πρόσκαιρα) λόγω της πτώσης των ενεργειακώντιμών, παραμένει υψηλός στα τρόφιμα, δημιουργώντας πολλαπλά προβλήματα στις αναπτυσσόμενες οικονομίες.

Η πολιτική αύξησης  επιτοκίων & περιορισμού των προγραμμάτων παροχής ρευστότηταςαπό τις Κεντρικές τράπεζες & κατά συνέπεια η εκτίναξη του κόστουςχρήματος σε υψηλό 20-ετίας, για κράτη, επιχειρήσεις&νοικοκυριά, θα αποτελέσει την θρυαλλίδα που θα οδηγήσει σε σοβαρά προβλήματα το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα.Παρά το γεγονός ότι προς το παρόν η κατάσταση εμφανίζεται ελεγχόμενη, τέτοιου μεγέθους οικονομικές αποφάσεις λειτουργούν με χρονική υστέρηση μηνών, σαν φυτίλιβραδείας καύσης. Πολλέςχώρες θα αντιμετωπίσουν προβλήματα αναχρηματοδότησης και οι ποιο αδύναμες πτωχεύσεων. Αντίστοιχα το υψηλό χρέος θα χτυπήσει επιχειρήσεις πλήττοντας την κερδοφορία τους αλλάκαι τα επενδυτικά προγράμματα τους.Τα νοικοκυριά, θα ακολουθήσουν το dominoπλήττοντας την κατανάλωση τους.

Αναφορικά με τις νέεςτεχνολογίες δεν πρέπει να υπερεκτιμάταιη θετική επίδραση τους, ειδικά στο 1^ο κύμα ανάπτυξης τους.Απαιτείταιόμως ικανός χρόνος ώστε να δοκιμαστούν και να εναρμονιστεί το οικονομικό περιβάλλον στην χρήση τους. Είναι νωπές οι μνήμεςόσωνασχολήθηκαν με τις dot.comκαι τα δίκτυα, καθώς και η κατάληξη σχεδόν 20 χρόνια πριν.

Ειδικά για την Ελλάδα, παρά το ότι η χρονικήκατανομή του χρέους της είναι μακροπρόθεσμη (λόγωPSI),το γεγονός ότι δανείζεται με επιτόκιο πέριξ του 3,70% σε όλες τις τελευταίες εκδόσεις, όταν το μέσο κόστος επιτοκίου για το 2023 ήταν στο 1,56% (στοιχεία ΟΔΔΗΧ 3/2023),αυξάνοντας σε απόλυτο αριθμό το χρέος της Κεντρικής κυβέρνησης στα 402 δις, και με δεδομένο το αρνητικό ισοζύγιοτρεχουσώνσυναλλαγών πρέπει να προβληματίζει τουλάχιστον.

Ως αναφορά τις ελληνικέςεπιχειρήσειςεισηγμένες& μη, θα αντιμετωπίσουν και αυτές προβλήματα αναχρηματοδότησης &αυξημένου κόστους δανεισμού που θα επηρεάσει σε 2^ο χρόνο αρνητικάαποτελέσματα&επενδυτικά προγράμματα. Το γεγονός ότι σχεδόν όλα τα τραπεζικά ιδρύματα έσπευσαν να δανεισθούν με επιτόκια μεγαλύτερα του 7%, ενώ ακόμα και ο Μυτιληναίοςπλήρωσε επιτόκιο 4% χρήζει προσοχής. Ως αναφορά τα νοικοκυριά τυχόν συνεχιζόμενη μετακύλιση του αυξημενου κόστους των επιχειρήσεων σε αυτά θα επηρεάσει άμεσα την κατανάλωση τους που ήδη πλήττεται από τον υψηλό πληθωρισμό.

Τα ανοικτάγεωπολιτικάθέματα θα συνεχίσουν να απασχολούν την επενδυτική κοινότητα και στο 2^οεξάμηνο του 2023, με εξάρσεις και υφέσεις, δημιουργώνταςαυξημένημεταβλητότητα, ιδίως στον κλάδο της ενέργειας& των Α’ Υλών.

Συμπερασματικά οι επενδυτές θα πρέπει να έχουν αυξημένααντανακλαστικά τόσο στην Ελλάδα  όσο και στο εξωτερικό . Αν και οι 1350 μονάδες του ΓΔ μπορούν να διασπαστούν ανοδικά, πρέπει να έχουμε στην στρατηγική μας τονκανόνα«riskreward»και να αποφεύγουμεαψυχολόγητες αγορές, κυρίως στην περιφέρειαόπου ο εγκλωβισμός είναι σχεδόν βέβαιος. Επιμένουμε στις χρήση στρατηγιών “stoploss”που θα μας προστατεύσουν σε πιθανό γύρισμα των αγορών.

Η πολυδιαφημιζόμενη αναβάθμιση της Ελληνικής αγοράς δεν πρέπει να υπερεκτιμάται,αφού ως αναφορά τις ομολογιακές αγορές αυτό έχει ήδη τιμολογηθεί, ενώ ηπροσέλκυση νέων επενδυτικώνκεφαλαίων θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις συνθήκες που θα έχουν διαμορφωθεί στις χρηματαγορές τότε.

Τοποθετήσεις ρευστών διαθεσίμων σε βραχυχρόνιους τίτλους, κατά προτίμηση 3-μηνα & 6-μηνα έντοκαγραμμάτια Ελληνικού δημοσίου, με επιτόκια μεγαλύτερα του 3,6% είναι μια καλή εναλλακτική στα μηδενικά επιτόκια των τραπεζών και αμοιβαίακεφάλαιαδιαχείρισηςδιαθεσίμων, για επενδυτές χαμηλού ρίσκου, αναμένοντας μια διορθωτική κίνηση για επανατοποθετήσεις.

Καλό καλοκαίρι με λιγότεραπροβλήματα…

Λουκάς Παπαϊωάννου

Corporate& Financial Advisor

Γράφει ο Λουκάς Παπαϊωάννου *

Τα γεγονότα της 1^ης περιόδου θα προδικάσουν και την συνέχεια του έτους. Κυρίαρχο στοιχείο για την εξέλιξη της εγχώριας οικονομικής δραστηριότητας, είναι το αποτέλεσμα των 2πλων επερχόμενων εκλογών.  Αν διασφαλιστεί μια ομαλή οικονομική συνέχεια, τόσο σε μάκρο όσο και σε μικρό επίπεδο, εν μέσω ενός διαρκώς μεταβαλλόμενου διεθνούς γεωπολιτικού περιβάλλοντος, τότε το 2^ο εξάμηνο θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με μεγαλύτερη αισιοδοξία, παρά τους παγκόσμιους «μαύρους κύκνους» που καιροφυλακτούν..

Σε περίπτωση παρατεταμένης εσωτερικής πολιτικό-οικονομικής αστάθειας και με δεδομένο το εύφλεκτο Διεθνές γεωπολιτικό περιβάλλον, ειδικά στην περιοχή μας, τότε η αυξημένη μεταβλητότητα θα κυριαρχήσει λόγω και της ρηχότητας της Ελληνικής κεφαλαιαγοράς, ειδικά αν οι ξένοι επενδυτές αντιληφθούν ότι η ομαλή κυβερνησιμότητα θα απαιτήσει πολλούς & ετερόκλητους συμμετέχοντες.

Η αυξημένη μεταβλητότητα όμως υποβοηθάτε και λόγω των πολλών αστάθμητων παραγόντων που συνεχίζουν να επικρατούν στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα όπως ο υψηλός πληθωρισμός, που παρά την ελαφρά πτώση του, δεν φαίνεται να είναι τόσο παροδικός όσο πίστευαν οι κεντρικές τράπεζες, αλλά και η συνεχιζόμενη αύξηση των επιτοκίων τουλάχιστον μέχρι το τέλος του 1^ου εξαμήνου.

Επιπλέον οι γεωπολιτικές κρίσεις δεν φαίνονται προς το παρόν να εξομαλύνονται, αντιθέτως μάλιστα νέα μέτωπα τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και διεθνές επίπεδο υποβόσκουν, συνεχίζοντας να διατηρούν  σε υψηλά επίπεδα το ενεργειακό κόστος & διαταράσσοντας τόσο τις γραμμές παραγωγής όσο & τις εφοδιαστικές αλυσίδες.

Οι  πληθωριστικές πιέσεις, κυρίως μέσω εκτίναξης του κόστους ενέργειας & των Α’ Υλών, θα συνεχίσουν να  επηρεάζουν άμεσα τις επιχειρήσεις, επιβαρύνοντας τα αποτελέσματα τους, άγνωστο ακόμα σε ποιο βαθμό, αφού από ένα σημείο και μετά η μετάθεση του αυξημένου κόστους στους καταναλωτές θα αρχίζει να πιέζει και την καταναλωτική δαπάνη.

Τυχόν αυξημένος ρυθμός ποσοτικής σύσφιξης τόσο από την  FED όσο και από την ΕΚΤ, θα επιβαρύνει αναπόφευκτα τα προβλήματα ρευστότητας και αναχρηματοδότησης, τόσο σε κρατικά όσο και στο εταιρικά χρέη, με μεγάλους χαμένους τις αναδυόμενες οικονομίες & τα χαμηλά εισοδηματικά στρώματα, αυξάνοντας τον κίνδυνο κοινωνικών αναταραχών.

Στα θετικά της νέας χρονιάς για την Ελλάδα, θα πρέπει να αναφερθούν η συνεχιζόμενη ροή χρήματος από τα υφιστάμενα πακέτα ανάκαμψης, που θα συνεχίσουν να καλύπτουν μεγάλο κομμάτι του ελλείμματος των επενδύσεων. Αν και εκτίμηση μας είναι ότι το μεγαλύτερο κομμάτι θα απορροφηθεί από μικρό αριθμό μεγάλων ομίλων και δεν θα διαχυθεί στο σύνολο της οικονομίας, η θετική επίδραση είναι εμφανής. Επιπλέον η φετινή εξαιρετική τουριστική περίοδος, φαίνεται ότι έχει αρκετές πιθανότητες να επαναληφθεί αν δεν συμβεί κάτι συνταρακτικά αρνητικό..

Συμπερασματικά, παρά τις θετικές εκτιμήσεις και προοπτικές της Ελληνικής οικονομίας, την αξιόλογη ανθεκτικότητα  & προσαρμοστικότητα των Ελληνικών επιχειρήσεων, η νέα χρονιά αναμένεται ταραχώδης & με αυξημένη μεταβλητότητα ειδικά το 1^ο εξάμηνο.  Αυτή θα καθοριστεί κυρίως από τις πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα, την πορεία του πληθωρισμού τόσο στο εγχώριο όσο και στο διεθνές περιβάλλον, καθώς και από τα μέτρα που θα λαμβάνονται για την αντιμετώπιση του από τις κεντρικές τράπεζες.

Η επίτευξη των φετινών υψηλών κερδών του 2022 και το 2023 εκτιμάτε δύσκολη για αρκετούς κλάδους, κυρίως όσους είναι ενεργοβόροι και με μεγάλη συμμετοχή εισαγόμενων Ά Υλών.

Οι 1100 μονάδες για τον Γενικό Δείκτη μπορεί να είναι ένας εφικτός στόχος σε ένα αισιόδοξο σενάριο αν δεν ισχύσει “ο νόμος του Murphy” και υπάρξει έγκυρη διάσπαση των 950 μονάδων. Τυχόν πίεση χαμηλότερα των 780 μονάδων θα σηματοδοτήσει περαιτέρω χρονική ταλαιπωρία για την αγορά. Στο ενδιάμεσο εύρος η εκμετάλλευση της μεταβλητότητας συνιστάται με αυστηρά stop loss, επικεντρώνοντας το ενδιαφέρον μας σε μετοχές με καλά θεμελιώδη μεγέθη, υψηλές ιστορικά μερισματικές αποδόσεις & διοικήσεις που μακροπρόθεσμα δεν έχουν απογοητεύσει.

Το 2023 οι αποδόσεις θα βγαίνουν δυσκολότερα & με υψηλότερο αναλαμβανόμενο κίνδυνο, αλλά θα είναι υψηλές για όσους έχουν στρατηγική & υπομονή..

*)Corporate/ Financial Advisor

Γράφει ο Λουκάς Παπαιωάννου

Κυρίως όμως θα εξαρτηθεί από τις προσδοκίες των αγορών τόσο για την πορεία του ενεργειακού κόστους, όσο και από την εξέλιξη των πληθωριστικών πιέσεων με βασικά ερωτήματα πού & πότε αυτές θα κορυφωθούν.

Οι περιοριστικές πολιτικές των κεντρικών τραπεζών από την αρχή του έτους έχουν στερήσει ρευστότητα 3,1 τρισεκατομμυρίων $, δημιουργώντας vertigo & παρενέργειες στις εθισμένες για χρόνια αγορές ομολόγων & μετοχών από άπλετο & φθηνό χρήμα. Μια από τις παρενέργειες είναι και η ανοδική διάσπαση του 4% στο Αμερικάνικό 10-ετές ομόλογο, το οποίο μέχρι το 5% δεν έχει πλέον καμία τεχνική αντίσταση.

Επιπλέον οι γεωπολιτική αστάθεια σε όλα τα μήκη & πλάτη της υφηλίου σε συνδυασμό με την εξελισσόμενη προσπάθεια μεταφοράς εξουσίας  από την Δύση στην Ανατολή, αυξάνουν τους «μαύρους κύκνους» που μπορούν να αναδυθούν ξαφνικά σε ένα ρευστό & εύθραυστο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα.

Τα ιστορικά υψηλά 40 ετών πληθωρισμού που καταγράφονται σε παγκόσμιο επίπεδο σε συνδυασμό με  την ενδυνάμωση του δολαρίου ΗΠΑ έναντι σχεδόν όλων των νομισμάτων δημιουργούν ένα εκρηκτικό περιβάλλον για κοινωνικές αλλά & οικονομικές αναταραχές ανά την υφήλιο, αφού στην πλειοψηφία της έχει δανεισθεί & αγοράζει Α' Ύλες σε $. Αξίζει της προσοχής μας το γεγονός ότι το $ είναι κοντά στα ιστορικά υψηλά του, τόσο έναντι του ιαπωνικού Γιέν, του Κινεζικού Γουάν όσο & του €, δημιουργώντας την εντύπωση ότι χρησιμοποιείτε ως όπλο “weaponized currency policy” έναντι των ανταγωνιστικών οικονομιών..

Συνεπώς το βασικό ερώτημα για ένα επενδυτή είναι πως & πότε θα καταφέρουν οι Κεντρικές τράπεζες να ισορροπήσουν μεταξύ αύξησης επιτοκίων & ύφεσης σε ένα ευμετάβλητο περιβάλλον. Επειδή όλοι κατανοούν την δυσκολία του εγχειρήματος η μεταβλητότητα  κυριαρχεί σε όλες τις αγορές.  Τώρα όμως μετά από πολλές 10-ετίες χτυπά και την αγορά των ομολόγων που καταγράφει σημαντικές απώλειες, πλήττοντας κυρίως μακροπρόθεσμους επενδυτές όπως ασφαλιστικά & συνταξιοδοτικά ταμεία. Πλήττει όμως και τις τράπεζες, που όσο τα διακρατούν στα χαρτοφυλάκια μέχρι την λήξη τους, αποφεύγουν να γράψουν τεράστιες υποαξίες. Όσο όμως η ρευστότητα μειώνεται τόσο η ανάγκη για ρευστοποίηση θα αυξάνει, αυξάνοντας τις πιθανότητες για ένα domino αρνητικών εξελίξεων.

Ως αναφορά τον υψηλό πληθωρισμό, βασιζόμενοι σε ιστορικά στοιχεία από την 10-ετια 1974-1984, εκτιμούμε ότι για να ελεγχτεί & να επανέλθει στα επίπεδα του 2%, θα χρειαστεί χρόνος (3-4 έτη), αν όλα εξελιχθούν ομαλά και οι κεντρικές τράπεζες μπορέσουν να λύσουν με τις λιγότερες αρνητικές συνέπειες τον «Γόρδιο Δεσμό» που αντιμετωπίζουν. Λαμβάνοντας υπ’ όψη τις αστοχίες τους, τόσο στις προβλέψεις τους όσο και τις πολιτικές που εφάρμοσαν μέχρι σήμερα, θα πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα σκεπτικοί για το αποτέλεσμα των ενεργειών τους.

Ειδικά για την Ελλάδα, η οικονομική δραστηριότητα έκανε σημαντικά άλματα τα τελευταία έτη και επανήλθε δυναμικά στο οικονομικό γίγνεσθαι, βελτιώνοντας τα μακροοικονομικά της μεγέθη σε όλα τα επίπεδα, παρά τα επιμέρους προβλήματα που εμφανίζονται.

Όμως δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τυχόν εμφάνιση ύφεσης στην Ευρωζώνη, αλλά και στις αγορές που απευθύνεται, η χώρα δεν θα μείνει αλώβητη. Με δεδομένες τις 2-πλές επερχόμενες εκλογές το 2013 αλλά και ένα άκρως ασταθή γείτονα τόσο οικονομικά όσο και πολιτικά, ο βαθμός κινδύνου θα αυξηθεί σημαντικά το επόμενο διάστημα, με ότι αυτό συνεπάγεται για τις μεσοπρόθεσμες επενδυτικές μας επιλογές.

Στον αντίποδα, άκρως θετικό στοιχείο, πέραν των θετικών μακροοικονομικών δεικτών, αποτελούν τα εκπληκτικά αποτελέσματα που ανακοινωθήκαν από τις εισηγμένες για το 1^ο εξάμηνο του 2022, αλλά και η ανθεκτικότητα - επινοητικότητα που έχουν αναπτύξει μετά από μια υπερ-10ετή κρίση.  Επιπλέον οι αποτιμήσεις πολλών εταιριών είναι ιδιαίτερα χαμηλές , συγκρινόμενες με εταιρίες του εξωτερικού. Όμως τα στοιχεία έχουν σημαντική χρονική υστέρηση. Εκτιμούμε ότι ο ρυθμός αύξησης των κερδών που παρουσίασαν θα συρρικνωθεί σημαντικά μέχρι το τέλος έτους.

Συμπερασματικά πρέπει να είμαστε επικεντρωμένοι σε μετοχές με ισχυρά θεμελιώδη μεγέθη και όγκους συναλλαγών που μας επιτρέπουν απρόσκοπτη είσοδο & έξοδο. Οι βραχυχρόνιες κινήσεις  (trading) με αυστηρά stop loss θα πρέπει να είναι προτεραιότητα μας, λαμβάνοντας  υπόψη το ρευστό διεθνές περιβάλλον.

Τυχόν 2-μηνη παροδική πτώση του πληθωρισμού λόγω πτώσης των ενεργειακών τιμών, μπορεί να οδηγήσει σε ένα “relief rally”, το οποίο σε συνεννόηση με τους επενδυτικούς σας συμβούλους πρέπει να το εκμεταλλευτείτε προετοιμαζόμενοι για τα χειρότερα σε ένα περιβάλλον αυξημένης μεταβλητότητας που κατακρεουργεί τις αποτιμήσεις χαρτοφυλακίων χωρίς ξεκάθαρη στρατηγική…

ΛΟΥΚΑΣ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Economist / Corporate Advisor

Γράφει ο ΛΟΥΚΑΣ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Επιπλέον λαμβάνοντας υπόψη την ευρύτερη εικόνα, τόσο σε εθνικό όσο και Διεθνές επίπεδο, θα πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα επιφυλακτικοί για την συνέχεια, αφού η γεωπολιτική αλλά και η μακροοικονομική κατάσταση, δεν αφήνουν κανένα περιθώριο εφησυχασμού για τον επερχόμενο χειμώνα.

Οι αιτίες που έχουν οδηγήσει το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα στην σημερινή δύσκολη κατάσταση δεν έχουν αλλάξει και κανείς δεν εγγυάται πότε θα εξαλειφθούν αλλά και ότι δεν θα επιδεινωθούν τον επερχόμενο χειμώνα..

Ως απόρροια των ανωτέρω η χθεσινή καθυστερημένη αύξηση επιτοκίων και 0,50% της ΕΚΤ τερματίζει μια 10-ετή πολιτική μηδενικών επιτοκίων. Είναι όμως η πρώτη σε μια αλυσίδα αυξήσεων που θα ακολουθήσουν, μέχρι να μπορέσει να τιθασευτεί ο ανεξέλεγκτος πληθωρισμός. Οι δηλώσεις της C. Lagarde αλλά και το νέο πρόγραμμα TPI, μέσω της δημιουργικής ασάφειας προσπαθεί να ελέγξει τις πιέσεις των spread στις υπερχρεωμένες οικονομίες του νότου και κυρίως της Ιταλίας. Όμως οι προϋποθέσεις που θέτει, σε συνδυασμό με το σε ποιο ύψος επιτοκίου θα ενεργοποιείτε, δεν ικανοποίησαν ιδιαίτερα τις ενδιαφερόμενες χώρες και τους αναλυτές.

Η πολιτική αναταραχή στην Ιταλία αλλά και η αδυναμία του E. Macron να εφαρμόσει την πολιτική του, δεν προμηνύουν τίποτα καλό για την οικονομική συνοχή της Ένωσης, σε συνδυασμό με τις εθνικές προτεραιότητες που θέτει ο καθείς, προσπαθώντας να εξομαλύνει τις παρενέργειες από τον υψηλό πληθωρισμό, την ενεργειακή κρίση και τις γεωπολιτικές πιέσεις.

Απότοκο των ανωτέρω συνθηκών είναι η πίεση στην ισοτιμία του euro, που εκτιμούμε ότι θα επιδεινωθεί περαιτέρω, επιβαρύνοντας τις πληθωριστικές πιέσεις στην ευρωζώνη, βοηθά όμως την εξαγωγική και τουριστική βιομηχανία της.

Ως αναφορά την Ελληνική οικονομία ζει τον «καλοκαιρινό μύθο της» , μέσω της έξαρσης του φετινού τουριστικού ρεύματος, που φαίνεται να ξεπερνά το ιστορικό υψηλό του 2019, βοηθώντας τα μέγιστα στο ΑΕΠ αλλά και τα κρατικά έσοδα, φθάνοντας όμως στο άνω εύρος των παραγωγικών δυνατοτήτων της. Αποτέλεσμα αυτού είναι και η σημαντική βελτίωση του δείκτη Χρέους/ΑΕΠ.

Όμως αρκετές άλλες μεταβλητές δεν αφήνουν περιθώρια για πανηγυρισμούς και διθυράμβους για την συνέχεια. Ο υψηλός πληθωρισμός που θα συνεχίζει να μεγεθύνεται, η γεωπολιτική και ενεργειακή αστάθεια που δεν φαίνεται να μειώνεται, αλλά και η πολιτική αβεβαιότητα, που με τις πρωθυπουργικές δηλώσεις, αυξάνει τον προεκλογικό χρόνο σημαντικά, αποτελούν εν δυνάμει σοβαρούς ανασχετικούς παράγοντες για την Ελληνική οικονομία και το Χρηματιστήριο.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα των αρνητικών παρενεργειών είναι η σημαντική αύξηση, σχεδόν διπλασιασμός, των επιτοκίων δανεισμού στις πρόσφατες ομολογιακές εκδόσεις εισηγμένων εταιριών.

Έτσι όσο ο Γενικός Δείκτης παραμένει κάτω από τον Εκθετικό Κινητό Μέσο όρο 200 ημερών (870) θα πρέπει να εκλαμβάνουμε οποιαδήποτε ανοδική κίνηση ως αντίδραση (bear market rally) και να αυξάνουμε την ρευστότητα των χαρτοφυλακίων μας σε συνεννόηση με τους επενδυτικούς μας συμβούλους.

Αντίστοιχα για τον δείκτη FTSE25 το επίπεδο αντίστασης προσδιορίζεται στις (2090) μονάδες. Λαμβάνοντας υπόψη ότι επιμέρους μετοχές παρουσιάζουν διαφορετική τεχνική εικόνα, ενδείκνυται η εξέταση τους για καλύτερα αποτελέσματα. Ως αναφορά τις ομολογιακές εκδόσεις, δεδομένης της αυξητικής τάσης των επιτοκίων, προτείνουμε την αποφυγή αγορών μέσω των δημόσιων εγγραφών, αφού η πιθανότητα πίεσης τιμών μετά την εισαγωγή τους μπορεί να δώσει καλύτερες αποδόσεις μέσω της δευτερογενούς αγοράς.

Συμπερασματικά εκτιμούμε ότι πρέπει να είμαστε επικεντρωμένοι σε μετοχές με ισχυρά θεμελιώδη μεγέθη και όγκους συναλλαγών που μας επιτρέπουν απρόσκοπτη είσοδο & έξοδο. Οι βραχυχρόνιες κινήσεις  (trading) με αυστηρά stop loss θα πρέπει να είναι προτεραιότητα μας.

Ειδικά για την Ελλάδα εκτιμούμε ότι θα πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας τον μύθο του  Αισώπου με τον Μέρμηγκα και τον Τζίτζικα. Αν και ζούμε το όνειρο του Τζίτζικα (κυρίως λόγω τουρισμού), τελικά μόνο ο Μέρμηγκας θα επιβιώσει τον επερχόμενο χειμώνα. Υπάρχουν δε πολλοί λόγοι για να είναι ο χειμώνας βαρύς για καταναλωτές & επιχειρήσεις …

ΛΟΥΚΑΣ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Economist / Corporate Advisor

Γράφει ο Λουκάς Παπαιωάννου

Και για άλλη μια φορά στην παγκόσμια οικονομική ιστορία οι Μωρές παρθένες έκαναν την εμφάνιση τους, οδυρόμενες ότι δεν ήξεραν, δεν κατάλαβαν, δεν υπολόγισαν σωστά, γενικά δεν..

Πρώτες και καλύτερες οι Κεντρικές τράπεζες που προσπαθούν να συμμαζέψουν τα ασυμμάζευτα από μια 25-ετή άσωτη διαχείριση πόρων, μηδενικών επιτοκίων και άστοχων αποφάσεων.

Κυβερνήσεις και επιχειρήσεις που εκμεταλλευόμενες τα μηδενικά επιτόκια δανεισμού, σπατάλησαν χρόνο και χρήμα υπερδανειζόμενες και τώρα θα δρέψουν τους οδυνηρούς καρπούς των πτωχεύσεων.

Καταναλωτές που ξέχασαν τι θα πει αποταμίευση και κατανάλωναν χωρίς αύριο, αγνοώντας παντελώς τι σημαίνει επενδύω στην πραγματική οικονομία, αλλά μέχρι και ο κουρέας της γειτονιάς μου ήξερε τα πάντα για τα κρυπτονομίσματα και τα NFT’s..

Τα σημάδια ήταν εδώ και καιρό παρόντα και με την αρθρογραφία μας έχουμε προειδοποιήσει αρκετές φορές στο πρόσφατο παρελθόν. Αλλά η πλειοψηφία επιδεικτικά τα αγνοούσε. Αρκούσε μια αφορμή για να αποδειχθεί η ρήση του W. Buffet “όταν έρχεται η άμπωτη φαίνεται η γύμνια του Βασιλιά»

Δυστυχώς για τις μωρές παρθένες, οι αφορμές ήρθαν μαζεμένες, όπως η Πανδημία, ο Ρώσο-ουκρανικός πόλεμος και η ενεργειακή κρίση, για να φανεί άλλη μια φορά ότι η αγελαία συμπεριφορά των αγορών δημιουργεί τεράστιες ζημιές, που με την σειρά τους εξ αντανακλάσεως παρασέρνουν και την πραγματική οικονομία στην άβυσσο, σε μια ανατροφοδοτούμενη κρίση πολλαπλών επιπέδων, στην όποια το ερώτημα δεν είναι αν θα γράψεις ζημιές αλλά πόσες ζημιές θα γράψεις.

Αυτά που ζούμε σήμερα, υψηλό πληθωρισμό, ενεργειακή κρίση, γεωπολιτική αστάθεια και πανδημικά επεισόδια, οι πρόγονοι μας τα είχαν ζήσει, αλλά εμείς ως άλλες μωρές παρθένες θεωρούσαμε δεδομένο ότι στο διηνεκές θα ζούσαμε με μηδενικά επιτόκια, μηδενικό πληθωρισμό, χαμηλές τιμές ενέργειας (ή και δωρεάν λόγω ανανεώσιμων πηγών) και ειρήνη στην Ευρωπαϊκή ήπειρο.

Επιπλέον η εξαΰλωση τρισεκατομμυρίων δολαρίων από τις αγορές κρυπτονομισμάτων σε συνδυασμό με την απώλεια στις αγορές ομολόγων & μετοχών δημιουργεί εκρηκτικό μίγμα με απρόβλεπτες συνέπειες για την σταθερότητα των αγορών σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα..

Όσο αναφορά τον Ελληνικό μικρόκοσμο μας, μετά από σχεδόν 20 χρόνια κρίσης και ενώ βλέπαμε φώς στο τούνελ, ξαφνικά καλούμαστε να διαχειριστούμε σύνθετες κρίσεις χωρίς να μπορούμε να δώσουμε εμείς τις λύσεις. Το θετικό είναι ότι ένεκα των προηγούμενων κρίσεων έχουμε συσσωρεύσει ρευστότητα για αντέξουμε για 2-3 έτη, ευελπιστώντας ότι δεν θα τραβήξουν χρονικά « οι σεισμοί , οι λιμοί & οι καταποντισμοί» στην διεθνή οικονομία και το φως που βλέπαμε δεν ήταν το τραίνο που ερχόταν…

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ό Έλληνας έχει ασθενή μνήμη και συχνά υποκύπτει στα ίδια λάθη. Αν  στο σενάριο μας συμπεριλάβουμε και τυχόν πολιτική αστάθεια από πρόωρες εκλογές, όσο και αν διαψεύδεται από την κυβέρνηση, αλλά και η διαχρονικά αυξανόμενη γεωπολιτική ένταση με τον γείτονα, επιβάλλεται να λάβουμε, αν δεν είχαμε ήδη λάβει, αυξημένα μέτρα προστασίας (ρευστότητας), εκμεταλλευόμενη μια τεχνική ανοδική αντίδραση (bear market rally).

Όσο για τις επιχειρήσεις και καταναλωτές που πλήττονται ήδη, θα πληγούν ακόμα περισσότερο από τον υψηλό πληθωρισμό και την αύξηση των επιτοκίων που αναπόφευκτα θα συνεχίζουν να αυξάνουν, δημιουργώντας νέα προβλήματα σε τράπεζες, επιχειρήσεις & τα κρατικά ταμεία. Επιπλέον η αύξηση του κόστους χρήματος & των Α’ Υλών θα πιέσει τα λειτουργικά κέρδη & θα επαναξιολογήσει τα επενδυτικά σχέδια επιχειρήσεων & κρατών, καθυστερώντας ή ακυρώνοντας μεγάλο μέρος τους, με ότι αυτό συνεπάγεται για το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα.

Συμπερασματικά, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στην παραβολή υπήρξαν και οι καλά προετοιμασμένες παρθένες, που κέρδισαν μια θέση  στο δείπνο με τον Κύριο και την σωτηρία τους. Προσωπικά δεν πιστεύουμε σε εσχατολογικά σενάρια αλλά σε μια μονότονη επανάληψη της ιστορίας, η οποία μας έχει διδάξει ότι οι μεγαλύτερες ευκαιρίες δημιουργούνται σε καιρό κρίσεων.

Εκτιμούμε ότι η σωστή επιλογή τίτλων αλλά και η σωστή χρονική επιλογή εισόδου, τόσο στο εγχώριο όσο και στο διεθνές περιβάλλον, σε συνεργασία με τους επενδυτικούς μας συμβούλους,  θα δημιουργήσει σημαντικές υπεραξίες για τους προετοιμασμένους σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα…

Λουκάς Παπαιωάννου

Economist / Corporate Advisor

Αν και τα προγράμματα PEPP σταματούν από τον 3^ο του 2022 η υπόσχεση ότι αν χρειαστεί θα επανεκκινήσουν, αλλά και η δήλωση  έμμεσης άρνησης αύξησης των επιτοκίων για το 2022, έδωσαν την απαραίτητη ώθηση για ανοδική κίνηση των ευρωπαϊκών αγορών. Είχε προηγηθεί χθες η FED με τα αμετάβλητα επιτόκια που είχαν προϊδεάσει για το τι θα συμβεί.

Παρά την αντίδραση η Ελληνική αγορά συνεχίζει να παραμένει προβληματική με τους χαμηλούς όγκους που παρουσιάζει το τελευταίο διάστημα, θυμίζοντας τον μαραθωνοδρόμο που από την υπερβολική προθέρμανση, «κάηκε πριν τον αγώνα».

Ουσιαστικά τίποτα δεν έχει αλλάξει από τον 4^ο του 2021 στην ταλάντωση τιμών που εξελίσσεται στην πλειοψηφία των μετοχών του Ελληνικού χρηματιστηρίου.

Αντίθετα οι οικονομικές συνθήκες έχουν μεταβληθεί προς το χειρότερο, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, με κυριότερο πρόβλημα τον συνεχώς αυξανόμενο πληθωρισμό που βρίσκεται εκτός ελέγχου, εμφανίζοντας υψηλά 40 ετών.

Αν και Κυβερνήσεις & Κεντρικές Τράπεζες προσπαθούν να καθησυχάσουν, επιτυχώς προς το παρόν, καταναλωτές & αγορές, η κατάσταση θα συνεχίζει να χειροτερεύει, μέχρι να μην μπορεί να ελεγxθεί μόνο με την νομισματική πολιτική που εφαρμόζεται. Τότε όλοι θα καταλάβουν πόσο «γυμνός ήταν ο Βασιλιάς»…

Σε μία εποχή που μία εταιρία τεχνολογίας (APPLE) έχει μεγαλύτερη αξία από το ΑΕΠ μιας από τις πλουσιότερες βιομηχανικές χώρες του κόσμου (Γερμανία), μια εταιρία αυτοκινήτων (Tesla) έχει μεγαλύτερη αξία από τις 6 μεγαλύτερες αυτοκινητοβιομηχανίες του κόσμου με υπέρ πολλαπλάσιες πωλήσεις & κέρδη, πρέπει να προβληματιζόμαστε.

Κυρίως πρέπει να προβληματιζόμαστε όταν το ενεργειακό κόστος εκτινάσσεται άνω του 150% μέσα σε μήνες, όταν τα πραγματικά επιτόκια είναι αρνητικά για μεγάλο χρονικό διάστημα και συνεχίζονται να ακολουθούνται οι ίδιες συνταγές χειραγώγησης των προβλημάτων, που μέχρι τώρα το μόνο που έχουν καταφέρει είναι να τροφοδοτούν & να διατηρούν τις αγορές κεφαλαίου σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.

Παρά την χαρωπή σημερινή αντίδραση της Ελληνικής αγοράς, πρέπει να έχουμε υπόψη μας την «contrarian» άποψη, ότι δεν πρέπει να υπερβάλλουμε για τις δυνατότητες της, ούτε να υποβαθμίζουμε τις εγγενείς αδυναμίες της και την ρηχότητα της, λαμβάνοντας υπόψη μας τους χαμηλούς όγκους του τελευταίου διαστήματος. Τουλάχιστον μέχρι να εξέλθουμε από την βασανιστική συσσώρευση του εύρους 850-930 μονάδων, γιατί το τίμημα μπορεί να είναι υψηλό, τόσο για τις μετοχές όσο και για τα ομόλογα.

Λουκάς Παπαιωάννου

Economist / Corporate Advisor

Παρά τα εξαιρετικά αποτελέσματα 9-μήνου που ανακοίνωσε η πλειοψηφία των εισηγμένων εταιριών ,  κανένας δεν μπορεί να εγγυηθεί την επανάληψη τους σε ένα πολύ-μεταβλητό και ασταθές περιβάλλον, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό.

Γράφει ο Λουκάς Παπαιωάννου

Η νέα παράλλαξη «Ο» της πανδημίας λειτούργησε ως καταλύτης κυρίως στις ξένες αγορές, αυξάνοντας την αβεβαιότητα και η Ελληνική αγορά είναι πολύ μικρή & ρηχή για να αντισταθεί, αν οι πιέσεις χειροτερεύσουν, παρά το γεγονός ότι έχει μείνει για μεγάλο διάστημα μετεξεταστέα..

Ο καλπάζων πληθωρισμός σε παγκόσμιο επίπεδο που μέχρι χθες μας έλεγαν οι Σοφοί κεντρικοί τραπεζίτες ότι «είναι παροδικό φαινόμενο», χτυπά υψηλό 20-ετιας σε Ευρώπη & Αμερική, φέρνοντας όλο και ποιο κοντά την αύξηση των επιτοκίων & τον περιορισμό των προγραμμάτων ρευστότητας.   Το σίγουρο είναι ότι θα συνεχίσει η αυξητική τάση του και θα  κάνουμε ακόμα πολλούς μήνες να δούμε την επιπέδωση του.

Η νέα αναστάτωση της παγκόσμιας παραγωγικής και μεταφορικής αλυσίδας, σε συνδυασμό με τα υφιστάμενα γεωπολιτικά προβλήματα αλλά και την αναμενόμενη αύξηση των Αμερικανικών επιτοκίων, εντείνουν την ανησυχία και τις πιέσεις, κυρίως στις αναδυόμενες αγορές, τόσο ως αναφορά την εξυπηρέτηση του χρέους τους  όσο και την διατάραξη της συναλλαγματικής τους ισοτιμίας.

Η Τουρκία από ότι φαίνεται θα είναι το πρώτο θύμα παρά το θεώρημα “Τo big to fail”, υποβοηθούμενη και από τα  Erdoganomics, αλλά δεν θα είναι η μόνη αν η υφιστάμενη κατάσταση συνεχιστεί.

Όσο αναφορά την Ελλάδα είναι μερικώς προστατευμένη από το €, την μεγάλη ρευστότητα που είχε συγκεντρωθεί ως μαξιλάρι ασφαλείας αλλά και το γεγονός ότι η συζήτηση για την συνέχιση της συμμετοχής της στα προγράμματα επαναγοράς ομολόγων μετατέθηκαν για τις 3/2/2022. Επιπλέον τα πολυθρύλητα & πολυαναμενόμενα πακέτα στήριξης αν & όποτε έρθουν, με την προϋπόθεση ότι θα διαχυθούν σε μεγάλο κομμάτι της παραγωγικής  οικονομίας και δεν θα απορροφηθούν από λίγους μεγάλους και εκλεκτούς, θα βοηθήσουν στην επίτευξη των υψηλών στόχων ανάπτυξης που η πολιτική ηγεσία και αρκετοί οικονομικοί αναλυτές ευαγγελίζονται…

Στα αρνητικά η επαναφορά της συζήτησης στο υψηλό χρέος παρά τα θετικά διαρθρωτικά στοιχεία του, στην εξέλιξη του πληθωρισμού, αλλά και στο μάζεμα του διδύμου διευρυμένου ελλείμματος κρατικού προϋπολογισμού & τρεχουσών συναλλαγών, δημιουργεί εύλογες ανησυχίες σε ένα οικονομικό περιβάλλον που θυμίζει κινούμενη άμμο.

Για τους ανωτέρω λόγους η αναμενόμενη από πολλούς αναβάθμιση της πιστοληπτικής διαβάθμισης της χώρας αναβλήθηκε άλλη μια φορά για το εγγύς μέλλον..

Καθόλου τυχαία δεν είναι και η προσπάθεια αρκετών Ελληνικών εταιριών που συνωστίζονται να αντλήσουν κεφάλαια μέσα από ομολογιακές εκδόσεις 5-7 ετών με αρκετά χαμηλά (κατά την εκτίμηση μας ) επιτόκια. Προφανώς προεξοφλούν αύξηση επιτοκίων σε σύντομο χρονικό διάστημα και προσπαθούν να επωφεληθούν από τα άκρως χαμηλά επιτόκια που κάποιοι είναι διατεθειμένοι να παρέχουν. Επισημαίνουμε ότι όλες οι πρόσφατες εκδόσεις διαπραγματεύονται χαμηλότερα του 100  παρά τις υπερκαλύψεις που παρουσίασαν!!!

Έτσι η αγορά συνεχίζει να παραμένει εγκλωβισμένη σε μια διευρυμένη πλαγιο-πτωτική κίνηση. Ο τραπεζικός κλάδος ολοκλήρωσε τον 1^ο  στόχο του από την καθοδική διάσπαση της ανοδικής σφήνας που είχε σχηματίσει από τα μέσα Ιουλίου μέχρι και 23/9/21. Όσο παραμένει πάνω από την σημαντική στήριξη των 540 μονάδων, διατηρεί αυξημένες πιθανότητες για επαναπροσέγγισης των 580 μονάδων. Μόνο έγκυρη επαναφορά σε εβδομαδιαία βάση πάνω από τις 580 μονάδες θα βοηθήσει και την υπόλοιπη αγορά. Οι 535 μονάδες αποτελούν την 1^η σημαντική στήριξη και τυχόν εβδομαδιαία διάσπαση τους, θα αυξήσει την επιφυλακτικότητα και την ταλαιπωρία του κλάδου αλλά και της αγοράς βραχυπρόθεσμα.

Ως αναφορά τον ΓΔ, τεχνικά η εικόνα του δεν έχει αλλάζει. Οι 852 μονάδες όσο αντέχουν μπορούν να δώσουν αντίδραση μέχρι τις 890-895 μονάδες. Μέχρι τότε οι 900 & 935 μονάδες, αποτελούν τα ανοδικά εμπόδια για μια θεαματικότερη συνέχεια.

Αντίστοιχα στο Δείκτη μεγάλης κεφαλαιοποίησης, οι 2054 μονάδες αποτελούν την σημαντική στήριξη που πρέπει να κρατηθεί για να μην ανοιχτούν χαμηλότεροι διαγραμματικοί στόχοι. Η επαναπροσέγγιση των 2130 μονάδων  είναι εφικτή αν και πρέπει να διασπαστούν στο κλείσιμο της εβδομάδας, για να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για προσέγγιση  των 2160 & 2180 μονάδων.

Συνεχίζουμε να υποστηρίζουμε ότι η Μακροπρόθεσμη εικόνα της Ελληνικής οικονομίας παραμένει θετική υπό τις προϋποθέσεις που αναφέρθηκαν αναλυτικά και ανωτέρω. Συνεχίζουμε να παραμένουμε σε αυξημένη επιφυλακή, επικεντρώνοντας επιλεκτικά το ενδιαφέρον μας σε μετοχές με καλά θεμελιώδη στοιχεία, υψηλές μερισματικές αποδόσεις και ωφέλειες από τυχόν πληθωριστικές πιέσεις.

Επισημαίνουμε ότι ζούμε σε ένα επενδυτικό περιβάλλον με αυξημένη μεταβλητότητα,  η οποία θα ενταθεί. Οι επενδυτές είναι προς το παρόν μοιρασμένοι σε αισιόδοξους & απαισιόδοξους. Η φράση του μεγάλου γερμανού φιλοσόφου Ε. Καντ περιγράφει απόλυτα τι συμβαίνει αυτή την στιγμή στις αγορές « Ο ένας κοιτάζει το νερόλακκο και βλέπει τη λάσπη, ο άλλος βλέπει μέσα του τα άστρα που αντανακλώνται».

Εμείς ως πραγματιστές προσπαθούμε να εκμεταλλευόμαστε την μεταβλητότητα με αυστηρά stop loss, μέχρι η τάση να δώσει απάντηση στο ερώτημα ποίος έχει δίκιο…

Λουκάς Παπαιωάννου

Economist / Corporate Advisor

Οι πληθωριστικές πιέσεις έχουν πλέον αρχίσει να επηρεάζουν αρνητικά την καθημερινότητα των καταναλωτών και των επιχειρήσεων σε όλη την Ευρωζώνη και όχι μόνο, αποτελώντας το νέο πραγματικό κίνδυνο για την ανάκαμψη των οικονομιών και κανένας δεν πείθεται ότι το φαινόμενο θα είναι προσωρινό…

Στο πλαίσιο αυτό οι Κεντρικές τράπεζες και κυρίως η ΕΚΤ πρέπει να λύσουν την δύσκολη εξίσωση της τιθάσευσης του πληθωρισμού και του περιορισμού της άπλετης ρευστότητας που χορήγησαν τα τελευταία χρόνια, διασώζοντας το οικονομικό σύστημα και τις αγορές ομολόγων & μετοχών. Η «Κυρία της ΕΚΤ» (Κριστίν Λαγκάρντ) μίλησε με «ήξεις αφίξεις» μεταφέροντας τις όποιες περαιτέρω ενέργειες για τις 15/12/21. Το σίγουρο είναι ότι οι πιέσεις που δέχεται από τους σκληροπυρηνικούς αλλά και τον πληθωρισμό του 3%, την οδήγησε σε μείωση των αγορών ομολόγων μέσω PEPP, αν και δεν προσδιόρισε το ποσοστό της μείωσης, αυξάνοντας άμεσα τις πιέσεις στην Ελληνική κεφαλαιαγορά αλλά παραδόξως όχι στην ομολογιακή!!!

Το ερώτημα είναι πώς θα εκλάβουν τα λεγόμενα της οι αγορές μεσοπρόθεσμα, γιατί οι αγαθές προθέσεις δεν οδηγούν πάντα στα επιθυμητά αποτελέσματα.. Στο δύσκολο αυτό περιβάλλον η Ελληνική οικονομία προσπαθεί να επανέλθει στην κανονικότητα με πρωτοστάτη τον κλάδο του τουρισμού. Όμως οποιαδήποτε σοβαρή αναταραχή στις διεθνείς αγορές, δεν θα μπορέσει να ανασχεθεί από τα ισχνά πληγωμένα αντανακλαστικά της και το τεράστιο βάρος χρέους και ελλειμμάτων. Ο φόβος αυτός κρατά εγκλωβισμένη την αγορά, που παρά τα θετικά νέα και τα deal που κυοφορούνται, δεν μπορεί να κάνει την υπέρβαση, εγκλωβισμένη με χαμηλούς όγκους συναλλαγών εντός στενού εύρους τιμών. Επιπλέον αρκετές εταιρίες ήδη έχουν προεξοφλήσει στις αποτιμήσεις τους τα βελτιωμένα θεμελιώδη μεγέθη τους σε σημαντικό βαθμό, αλλά δεν έχουν προεξοφλήσει την αρνητική επίδραση στα κόστη τους από τις επερχόμενες πληθωριστικές πιέσεις.

Έτσι ο τραπεζικός κλάδος, όσο παραμένει χαμηλότερα των 580 μονάδων δεν μπορεί να βοηθήσει ιδιαίτερα την αγορά. Τυχόν εβδομαδιαία διάσπαση των 545 μονάδων θα αυξήσει την επιφυλακτικότητα και την ταλαιπωρία του κλάδου αλλά και της αγοράς βραχυπρόθεσμα. Τεχνικά εβδομαδιαία επιβεβαιωμένη διάσπαση των 890 μονάδων του Γενικού Δείκτη θα δημιουργήσει  αυξημένες  πιθανότητες επαναπροσέγγισης των 875 & 845 μονάδων όπου βρίσκεται και ο Κινητός Μέσος Όρος expo 200 ημερών, σημαντικότατη στήριξη για την αγορά. Μέχρι τότε οι 910 και 935 μονάδες (ΚΜΟ expo 50 ημ.) αποτελούν τα ανοδικά εμπόδια για μια θεαματικότερη συνέχεια.

Αντίστοιχα στο Δείκτη μεγάλης κεφαλαιοποίησης, οι 2140 μονάδες πρέπει να διακρατηθούν στο κλείσιμο της εβδομάδας, για να μην δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για προσέγγιση  των 2100 και 2034 μονάδων, όπου βρίσκεται και ο ΚΜΟ expo 200 ημερών. Οι 2190 και 2235 μονάδες  είναι οι κοντινές αντιστάσεις της αγοράς. Συνεχίζουμε να υποστηρίζουμε ότι η Μακροπρόθεσμη εικόνα της Ελληνικής οικονομίας παραμένει θετική υπό προϋποθέσεις, με βασικότερη την αποφυγή κραδασμών στις Διεθνείς αγορές. Τα έως τώρα εξαιρετικά εταιρικά αποτελέσματα 6-μηνου και  ο ΚΜΟ 200 ημερών, που στην πλειοψηφία των μετοχών βρίσκεται αρκετά χαμηλότερα από τις τρέχουσες τιμές, αποτελούν την άμυνα της αγοράς, χωρίς να αποκλείεται αυξημένη μεταβλητότητα. Συνεχίζουμε να  παραμένουμε σε αυξημένη επαγρύπνηση, αναμένοντας μια βραχυπρόθεσμη πίεση τιμών, επικεντρώνοντας επιλεκτικά το ενδιαφέρον μας σε μετοχές με καλά θεμελιώδη στοιχεία, και ωφέλειες από τυχόν πληθωριστικές πιέσεις.

Τέλος, από εκπαιδευτικής απόψεως, καλό θα ήταν να ανατρέξουμε στα οικονομικά εγχειρίδια και άρθρα που περιγράφουν την πετρελαϊκή κρίση του 1973, για να θυμηθούμε τι μπορεί να προκαλέσει μια αύξηση τιμών σε μια μόνο βασική Α΄ Ύλη. Αν και οι τότε καταστάσεις ουδεμία σχέση έχουν με την σημερινή, καλό είναι να θυμόμαστε ότι η Ιστορία επαναλαμβάνεται ως κακόγουστο αστείο..

Λουκάς Παπαιωάννου

Economist / Corporate Advisor