Η εξέλιξη αυτή οδήγησε σε ισχυρές πιέσεις στις τιμές του πετρελαίου, με το αργό να καταγράφει σήμερα πτώση περίπου 8%, τη μεγαλύτερη ημερήσια υποχώρηση από τις 25 Μαΐου.

Η αγορά προεξοφλεί την ειρήνη

Οι ειδήσεις στις οποίες στηρίζεται η αισιοδοξία των επενδυτών παραμένουν περιορισμένες.

Ουσιαστικά, οι αγορές αντέδρασαν στην προσωρινή αναστολή περαιτέρω στρατιωτικών ενεργειών από την Ουάσιγκτον και στην απουσία σημαντικών συγκρούσεων τις τελευταίες ημέρες.

Ωστόσο, ο πόλεμος έχει διευρυνθεί και δεν διαφαίνεται εύκολη διπλωματική διέξοδος. Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να μην διαθέτουν σαφή στρατηγική εξόδου από τη σύγκρουση, ενώ το Ιράν εξακολουθεί να έχει ισχυρό κίνητρο να διατηρεί αυστηρό έλεγχο στη ναυσιπλοΐα προς και από τον Περσικό Κόλπο.

Η διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ παραμένει ουσιαστικά παγωμένη, ενώ αισθητά μειωμένη είναι και η κίνηση μέσω των Στενών Μπαμπ ελ Μαντέμπ, καθώς πολλά δεξαμενόπλοια αποφεύγουν την περιοχή υπό τον φόβο επιθέσεων από το Ιράν και τους Χούθι.

Παρά τα δεδομένα αυτά, οι αγορές εξακολουθούν να αντιδρούν θετικά σε κάθε ένδειξη αποκλιμάκωσης.

Ανάλογη εικόνα είχε καταγραφεί στα μέσα Απριλίου, όταν η ανακοίνωση εκεχειρίας οδήγησε σε πτώση των τιμών, αλλά και τον Ιούνιο, όταν το Ιράν και οι ΗΠΑ υπέγραψαν ένα βραχύβιο Μνημόνιο Κατανόησης, με το πετρέλαιο να υποχωρεί ακόμη και κάτω από τα προπολεμικά επίπεδα.

Η ζήτηση παραμένει χαμηλή

Ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους οι τιμές δεν διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα είναι η ασθενής παγκόσμια ζήτηση.

Παρά την απώλεια περίπου 13 εκατ. βαρελιών ημερησίως λόγω του ουσιαστικού αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ, η αγορά κατάφερε να προσαρμοστεί.

Καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε η Κίνα, η οποία αξιοποίησε τα τεράστια στρατηγικά αποθέματα που είχε δημιουργήσει πριν από την έναρξη του πολέμου.

Σύμφωνα με τη JPMorgan, καθώς οι τιμές αυξάνονταν, το Πεκίνο περιόρισε τις εισαγωγές αργού κατά περίπου 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, καλύπτοντας τις ανάγκες του από τα αποθέματα.

Η επικεφαλής ανάλυσης εμπορευμάτων της τράπεζας, Νατάσα Κανέβα, εκτιμά ότι τα διαθέσιμα αποθέματα επαρκούν πιθανότατα για ακόμη τρεις έως τέσσερις μήνες.

Τα στρατηγικά αποθέματα συγκρατούν την αγορά

Την ίδια στιγμή, οι χώρες που συντονίζονται από τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA) συνεχίζουν να διαθέτουν στην αγορά εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου κάθε εβδομάδα από τα στρατηγικά τους αποθέματα, με πρωταγωνιστή τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η πολιτική αυτή συνέβαλε στην απορρόφηση του μεγαλύτερου σοκ προσφοράς στην ιστορία της αγοράς πετρελαίου.

Ωστόσο, τόσο τα στρατηγικά όσο και τα εμπορικά αποθέματα πλησιάζουν πλέον επίπεδα επιχειρησιακής πίεσης, πέρα από τα οποία καθίσταται πολύ πιο δύσκολη η άντληση πετρελαίου από τις δεξαμενές προς τα διυλιστήρια.

Η εξέλιξη αυτή είχε προκαλέσει ανησυχία ακόμη και στον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος τον Ιούνιο είχε προειδοποιήσει ότι η περαιτέρω μείωση των αποθεμάτων θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε «οικονομική καταστροφή».

Το προσωρινό άνοιγμα του Ορμούζ άλλαξε τις ισορροπίες

Καθοριστική αποδείχθηκε και η προσωρινή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Lipow Oil Associates, Άντι Λίποου, μέσα στις μόλις τρεις εβδομάδες που το πέρασμα λειτούργησε κανονικά, περισσότερα από 200 εκατ. βαρέλια πετρελαίου εξήλθαν από τον Περσικό Κόλπο.

Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί σε περίπου 17 εβδομάδες επιπλέον προσφοράς για την αγορά, δημιουργώντας προσωρινή υπερπροσφορά και περιορίζοντας την ανοδική δυναμική των τιμών.

Για τον λόγο αυτό, ακόμη και όταν οι συγκρούσεις οδήγησαν πρόσκαιρα το πετρέλαιο πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι την προηγούμενη εβδομάδα, αρκετοί αναλυτές δεν αναθεώρησαν ουσιαστικά τις προβλέψεις τους.

Ο αναλυτής εμπορευμάτων της Goldman Sachs, Ντάαν Στράουιβεν, διατηρεί την εκτίμησή του ότι το Brent θα κινηθεί κατά μέσο όρο κοντά στα 80 δολάρια ανά βαρέλι έως το τέλος του έτους.

Όπως σημειώνει, ο μεγαλύτερος κίνδυνος παραμένει ένα νέο παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.

Οι αγορές ίσως υποτιμούν τον κίνδυνο

Παρά τη σχετική ηρεμία των τελευταίων ημερών, το Ιράν εξακολουθεί να επιχειρεί να διατηρήσει τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.

Το κρατικό δίκτυο IRIB μετέδωσε ότι οι ιρανικές αρχές ανακατεύθυναν πλοία τα οποία επιχειρούσαν να χρησιμοποιήσουν, όπως υποστήριξαν, «παράνομη και μη ασφαλή διαδρομή» στα Στενά του Ορμούζ.

Τα στοιχεία της Windward Intelligence δείχνουν ότι το Σάββατο μόλις ένα πλοίο διέσχισε τα Στενά, ενώ κανένα δεν εισήλθε σε αυτά.

Ο ανώτερος αναλυτής της Kpler, Γιοχάνες Ράουμπαλ, δήλωσε στο CNN ότι οι διελεύσεις βρίσκονται πλέον «πολύ κοντά σε πλήρη ακινησία».

Ακόμη και κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας των 60 ημερών που είχε συμφωνηθεί στις 18 Ιουνίου, η Τεχεράνη απαιτούσε από τα πλοία να συντονίζονται με τη νεοσύστατη Αρχή Στενών του Περσικού Κόλπου, διαφορετικά κινδύνευαν να δεχθούν πυρά από τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις.

Αβεβαιότητα για τα διόδια και τους Χούθι

Μεγάλη αβεβαιότητα εξακολουθεί να υπάρχει και για το ενδεχόμενο επαναφοράς των υψηλών διοδίων που είχε επιβάλει το Ιράν στα πλοία που διέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ κατά την προηγούμενη φάση της σύγκρουσης.

Την περασμένη εβδομάδα, διεθνής ασφαλιστικός οργανισμός προειδοποίησε ότι ασφαλιστήρια συμβόλαια ενδέχεται να ακυρωθούν εάν πλοία καταβάλουν τέτοια τέλη στην Τεχεράνη, καθώς αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί παραβίαση των αμερικανικών κυρώσεων.

Την ίδια ώρα, η κρίση επεκτείνεται και στη Ερυθρά Θάλασσα, όπου οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν αντάρτες Χούθι έχουν επιτεθεί σε σαουδαραβικά πετρελαιοφόρα και έχουν ανακοινώσει αποκλεισμό των Στενών Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Αναλυτές της Deutsche Bank επισημαίνουν ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τις αγορές εξακολουθεί να βρίσκεται στον τομέα της ενέργειας και της ναυτιλίας, καθώς οι επιθέσεις των Χούθι αυξάνουν την πιθανότητα ταυτόχρονης διαταραχής τόσο των εξαγωγών μέσω του Περσικού Κόλπου όσο και μέσω της Ερυθράς Θάλασσας.

Όπως σημειώνουν, η προσωρινή αποκλιμάκωση είναι ευπρόσδεκτη, αλλά παραμένει ιδιαίτερα εύθραυστη όσο συνεχίζονται οι συγκρούσεις στα παράλληλα μέτωπα.

Ο Άντι Λίποου εκτιμά ότι οι αγορές εμφανίζονται αισιόδοξες για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, αλλά ταυτόχρονα φοβούνται ότι το πέρασμα μπορεί να παραμείνει κλειστό για πολλούς ακόμη μήνες. «Έχουμε ξαναδεί αυτό το έργο», σχολιάζει χαρακτηριστικά. «Η αγορά αντιδρά βίαια σε κάθε νέο τίτλο ή, στην προκειμένη περίπτωση, ακόμη και στην απουσία ειδήσεων».

Η τιμή του πολύτιμου μετάλλου διαμορφώθηκε κοντά στα 4.070 δολάρια ανά ουγγιά, καταγράφοντας την τέταρτη συνεχόμενη ημέρα απωλειών.

Οι τελευταίες επιθέσεις πραγματοποιήθηκαν με στόχο, σύμφωνα με τη Διοίκηση Κεντρικών Επιχειρήσεων των ΗΠΑ (CENTCOM), να περιοριστεί η δυνατότητα του Ιράν να διαταράξει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Προηγήθηκαν λίγες ώρες μετά τη δήλωση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι θεωρεί πως η εκεχειρία έχει πλέον καταρρεύσει. Την ίδια στιγμή, η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει ότι προετοιμάζει ευρείας κλίμακας αντίποινα εναντίον αμερικανικών βάσεων στη Μέση Ανατολή.

Παράλληλα, οι τιμές του πετρελαίου εκτινάχθηκαν, καθώς η Ουάσιγκτον ανακάλεσε και την εξαίρεση που επέτρεπε στο Ιράν να συνεχίζει τις εξαγωγές αργού πετρελαίου στις διεθνείς αγορές.

Οι ανησυχίες για τη Fed πιέζουν τον χρυσό

Για την αγορά του χρυσού, η νέα κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή ενισχύει τις εκτιμήσεις ότι η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) ενδέχεται να διατηρήσει τα επιτόκια σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, προκειμένου να αντιμετωπίσει τις επίμονες πληθωριστικές πιέσεις.

Τα πρακτικά της συνεδρίασης της Fed τον Ιούνιο, που δημοσιοποιήθηκαν την Τετάρτη, έδειξαν ότι ορισμένα μέλη της Επιτροπής θεώρησαν πως υπήρχαν επιχειρήματα ακόμη και για νέα αύξηση των επιτοκίων, αν και τελικά συμφώνησαν στη διατήρησή τους στα σημερινά επίπεδα.

Παρότι οι πρώτες αντιδράσεις των αγορών ήταν έντονες, ολοένα και περισσότεροι επενδυτικοί οίκοι εκτιμούν ότι οι αλλαγές που επιταχύνθηκαν από τη σύγκρουση δημιουργούν μακροπρόθεσμες ευκαιρίες για τις ευρωπαϊκές μετοχές. Σύμφωνα με την άποψή τους, η Ευρώπη στρέφεται πλέον αποφασιστικά στην ενίσχυση της ενεργειακής της αυτάρκειας, της αμυντικής της βιομηχανίας και των κρίσιμων υποδομών, γεγονός που μπορεί να μετατραπεί σε σημαντικό μοχλό ανάπτυξης.

Από την αβεβαιότητα στην ανάκαμψη

Η έναρξη της σύγκρουσης με το Ιράν προκάλεσε έντονες πιέσεις στα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια. Η αύξηση των τιμών της ενέργειας, οι φόβοι για νέες διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες και οι πληθωριστικές πιέσεις επιβάρυναν ιδιαίτερα επιχειρήσεις που συνδέονται με την κατανάλωση, όπως ο τουρισμός και η φιλοξενία.

Ωστόσο, η εικόνα άλλαξε σταδιακά τους επόμενους μήνες. Οι βασικοί ευρωπαϊκοί χρηματιστηριακοί δείκτες όχι μόνο ανέκτησαν τις απώλειες, αλλά κατέγραψαν και νέα κέρδη, καθώς η αποκλιμάκωση της έντασης βελτίωσε το επενδυτικό κλίμα και ενίσχυσε τις τοποθετήσεις στις ευρωπαϊκές αγορές.

Η επικεφαλής στρατηγικής αγορών για την περιοχή ΕΜΕΑ της JPMorgan Asset Management, Κάρεν Γουόρντ, εκτιμά ότι η αγορά υπερέβαλε στις αρχικές της αντιδράσεις απέναντι στον γεωπολιτικό κίνδυνο. Όπως σημειώνει, η υποχώρηση της έντασης δημιουργεί πλέον καλύτερες προϋποθέσεις για επιστροφή κεφαλαίων στις ευρωπαϊκές μετοχές.

Ανάλογη είναι και η εκτίμηση του συνδιαχειριστή του VT Tyndall European Unconstrained Fund, Πρας Τζεγιαναντάν, ο οποίος θεωρεί ότι η κρίση λειτούργησε ως επιταχυντής ενός ευρύτερου μετασχηματισμού της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Ενεργειακή και αμυντική αυτονομία στο προσκήνιο

Οι διαχειριστές κεφαλαίων εκτιμούν ότι η Ευρώπη εισέρχεται σε μια περίοδο αυξημένων επενδύσεων στην ενεργειακή ασφάλεια, στις μεταφορές, στις υποδομές και στην αμυντική βιομηχανία.

Ο διαχειριστής χαρτοφυλακίου της Lansdowne Partners, Ντάνιελ Άβιγκαντ, υποστηρίζει ότι η σταδιακή αποστασιοποίηση των Ηνωμένων Πολιτειών από τον παραδοσιακό τους ρόλο στην ευρωπαϊκή ασφάλεια υποχρεώνει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να αυξήσουν σημαντικά τις αμυντικές τους δαπάνες.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρει τη νέα στρατιωτική στρατηγική της Γερμανίας, η οποία σηματοδοτεί, όπως εκτιμά, την έναρξη ενός πολυετούς κύκλου επενδύσεων στον αμυντικό τομέα.

Παρότι μεγάλο μέρος των επενδυτών έχει στραφεί σε γνωστές αμυντικές βιομηχανίες, όπως η Rheinmetall, αρκετοί διαχειριστές βλέπουν προοπτικές και σε μικρότερες εταιρείες που αποτελούν κρίσιμους προμηθευτές της ευρωπαϊκής αμυντικής αλυσίδας.

Μετοχές που μπορεί να έχουν αδικηθεί

Η έντονη μεταβλητότητα που προκάλεσε ο πόλεμος οδήγησε σε πιέσεις ακόμη και σε επιχειρήσεις που, σύμφωνα με αναλυτές, διαθέτουν ισχυρά θεμελιώδη μεγέθη.

Χαρακτηριστική περίπτωση αποτελεί η Ryanair, η οποία επηρεάστηκε από την άνοδο των τιμών των καυσίμων και την επιφυλακτικότητα των επενδυτών απέναντι στον κλάδο των αερομεταφορών.

Ωστόσο, αρκετοί διαχειριστές επισημαίνουν ότι η εταιρεία έχει ήδη καλύψει μεγάλο μέρος των μελλοντικών αναγκών της σε καύσιμα μέσω συμβολαίων αντιστάθμισης κινδύνου, ενώ η ισχυρή ρευστότητά της ενδέχεται να της επιτρέψει να ενισχύσει περαιτέρω τη θέση της στην αγορά, εφόσον οι πιο αδύναμοι ανταγωνιστές δυσκολευτούν να ανταποκριθούν στις νέες συνθήκες.

Η διαφοροποίηση παραμένει βασικό πλεονέκτημα

Ένας ακόμη λόγος που οδηγεί αρκετούς διαχειριστές να βλέπουν θετικά την Ευρώπη είναι η διαφορετική σύνθεση των ευρωπαϊκών χρηματιστηριακών δεικτών σε σχέση με εκείνους των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ενώ η αμερικανική αγορά εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις επιδόσεις των τεχνολογικών κολοσσών και την πορεία της τεχνητής νοημοσύνης, οι ευρωπαϊκοί δείκτες έχουν σημαντικότερη παρουσία τραπεζών, βιομηχανικών επιχειρήσεων και εταιρειών που συνδέονται με την πραγματική οικονομία.

Όπως επισημαίνει η Κάρεν Γουόρντ, ακόμη κι αν οι επενδύσεις γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη συνεχίσουν να αποδίδουν, η γεωγραφική και κλαδική διαφοροποίηση εξακολουθεί να αποτελεί βασική αρχή για ένα ισορροπημένο επενδυτικό χαρτοφυλάκιο.

Για αρκετούς αναλυτές, η σταδιακή μετάβαση της Ευρώπης σε ένα μοντέλο μεγαλύτερης ενεργειακής, βιομηχανικής και αμυντικής αυτονομίας, σε συνδυασμό με τις συγκριτικά πιο ελκυστικές αποτιμήσεις των ευρωπαϊκών μετοχών, δημιουργεί ένα ισχυρό επενδυτικό αφήγημα για τα επόμενα χρόνια.

Ελληνικός τουρισμός: Άντεξε παρά την κρίση στη Μέση Ανατολή

Ωστόσο, σύμφωνα με το νέο τεύχος της σειράς μελετών «Τάσεις του Επιχειρείν» της Διεύθυνσης Οικονομικής Ανάλυσης της Εθνικής Τράπεζας, ο κλάδος διατήρησε προσδοκίες ανοδικής χρονιάς ακόμη και στο αποκορύφωμα της κρίσης, επιβεβαιώνοντας την ανθεκτικότητα της τουριστικής ζήτησης. Το εύρημα είναι ενθαρρυντικό, αλλά όχι καθησυχαστικό: όσο οι γεωπολιτικές και ενεργειακές διαταραχές αποκτούν πιο συχνό και επίμονο χαρακτήρα, η προληπτική διαχείριση του αεροπορικού κινδύνου εξελίσσεται σε κρίσιμο στοιχείο της τουριστικής στρατηγικής της χώρας.

Τι έδειξε η ετήσια Έρευνα Συγκυρίας της ΕΤΕ

Σε αυτό το περιβάλλον, ιδιαίτερη σημασία αποκτά η ετήσια Έρευνα Συγκυρίας της ΕΤΕ στα ελληνικά ξενοδοχεία, καθώς διεξήχθη στην κορύφωση της κρίσης, την περίοδο Απριλίου-Μαΐου. Το βασικό μήνυμα είναι ότι, ακόμη και στο σημείο μέγιστης αβεβαιότητας, οι προσδοκίες του κλάδου παρέμειναν θετικές, παραπέμποντας σε αύξηση πωλήσεων της τάξης του 3% το 2026, έναντι 4,5% το 2025.

Η εκτίμηση αυτή φαίνεται μάλιστα συντηρητική, καθώς έκτοτε ο δείκτης εμπιστοσύνης του κλάδου βελτιώνεται, σε συνέπεια με την ομαλοποίηση της συγκυρίας. Η θετική εικόνα είναι επίσης συμβατή τόσο με τις διεθνείς εκτιμήσεις για τον ευρωπαϊκό τουρισμό, που παραπέμπουν σε αύξηση 3%-4% το 2026, όσο και με την αεροπορική κίνηση στα ελληνικά αεροδρόμια, όπου οι πτήσεις για την περίοδο Μαΐου-Αυγούστου κινούνται ανοδικά κατά 3,6%, έναντι περίπου 1,6% στην Ευρώπη.

Το κόστος των αερομεταφορών η "πληγή" για τον ελληνικό τουρισμό

Ωστόσο, η θετική εικόνα δεν σημαίνει ότι ο ελληνικός τουρισμός έμεινε ανεπηρέαστος από τη γεωπολιτική και ενεργειακή διαταραχή. Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου, που κορυφώθηκε τον Απρίλιο στα 120 δολάρια ανά βαρέλι, αύξησε το κόστος των αερομεταφορών, με τις τιμές των αεροπορικών καυσίμων να διπλασιάζονται, ενώ ενίσχυσε και τις πληθωριστικές πιέσεις στην Ευρώπη, περιορίζοντας το διαθέσιμο εισόδημα στις βασικές αγορές προέλευσης.

Η έρευνα της ΕΤΕ επιβεβαιώνει ότι οι ελληνικές ξενοδοχειακές επιχειρήσεις είχαν εντονότερη έκθεση στις επιπτώσεις της κρίσης σε σχέση με τον υπόλοιπο επιχειρηματικό τομέα: 80% δήλωσε πίεση κόστους και σχεδόν το ήμισυ αναγνώρισε επιπτώσεις στη ζήτηση και στον επενδυτικό σχεδιασμό, έναντι 70% και 30% αντίστοιχα στο σύνολο των ΜμΕ.

Πώς κρατήθηκε ο ελληνικός τουρισμός

Το γεγονός ότι η κρίση δεν μετατράπηκε τελικά σε σοβαρή διαταραχή οφείλεται, σε μεγάλο βαθμό, στο ότι ορισμένα χαρακτηριστικά του ελληνικού τουριστικού μοντέλου λειτούργησαν στη συγκεκριμένη συγκυρία υποστηρικτικά. Η υψηλή εξάρτηση από ευρωπαϊκές αγορές (περίπου 90% των διανυκτερεύσεων εξωτερικού, έναντι περίπου 80% στη Μεσόγειο) και η έμφαση στο προϊόν «ήλιος-θάλασσα» ενίσχυσαν τη ζήτηση, καθώς οι Ευρωπαίοι τουρίστες εμφάνισαν αυξημένη διάθεση για θερινά ταξίδια αναψυχής σε μεσογειακούς προορισμούς. Κρισιμότερη, όμως, ήταν η τρίτη δομική παράμετρος: η αεροπορική συνδεσιμότητα.

Λόγω της χαμηλής εγχώριας βάσης και της γεωγραφικής απόστασης από τις βασικές αγορές, μία παρατεταμένη διαταραχή στις αεροπορικές μεταφορές θα μπορούσε να πλήξει δυσανάλογα τον ελληνικό τουρισμό. Τελικά, ο κίνδυνος αυτός δεν ενεργοποιήθηκε: οι αρχικοί φόβοι για ελλείψεις καυσίμων δεν επιβεβαιώθηκαν, ενώ η εκτόξευση των τιμών ήταν σύντομη και σημειώθηκε σε περίοδο που επέτρεψε στις αεροπορικές εταιρείες να απορροφήσουν μέρος της πίεσης μέσω στρατηγικών αντιστάθμισης κόστους.

Το δίδαγμα της τρέχουσας συγκυρίας είναι ότι, σε ένα περιβάλλον συχνότερων γεωπολιτικών και ενεργειακών αναταράξεων, η διαχείριση του αεροπορικού κινδύνου πρέπει να αποτελέσει κρίσιμο εργαλείο της τουριστικής πολιτικής.

Για να αποτυπωθεί η ευαισθησία του κλάδου σε μία διαταραχή μεγαλύτερης διάρκειας, η μελέτη εξετάζει ενδεικτικά σενάρια για την επόμενη τουριστική περίοδο. Σε σενάριο χαμηλής πίεσης, με τιμές πετρελαίου κοντά στα 80 δολάρια ανά βαρέλι έως το πρώτο εξάμηνο του 2027, έναντι 70 δολαρίων το 2025, η πίεση στην τουριστική ζήτηση θα μπορούσε να προσεγγίσει τις 2 ποσοστιαίες μονάδες. Σε σενάριο παρατεταμένης διαταραχής, με μέση τιμή κοντά στα 100 δολάρια ανά βαρέλι, η πίεση θα μπορούσε να φθάσει τις 5,5 ποσοστιαίες μονάδες.

Η ανάγκη αυτή αποκτά μεγαλύτερη σημασία καθώς βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη η προσπάθεια μετεξέλιξης του ελληνικού τουριστικού μοντέλου. Από την πλευρά της πολιτείας, προωθούνται παρεμβάσεις σε χρόνιες αδυναμίες, όπως ο χωροταξικός σχεδιασμός και οι υποδομές. Από την πλευρά του κλάδου, καταγράφεται επίσης μεγαλύτερη ωριμότητα, καθώς σχεδόν το ήμισυ των ξενοδοχείων βλέπει θετικά τη συμβολή του τέλους ανθεκτικότητας στην αναβάθμιση τοπικών υποδομών, ενώ παράλληλα κινείται πιο προδραστικά για την αξιοποίηση ζήτησης από μακρινές αγορές.

Σε αυτό το πλαίσιο, η αεροπορική συνδεσιμότητα πρέπει να προστατευθεί προληπτικά, μέσα από ένα σαφές πλαίσιο διαχείρισης κρίσεων, με αντικειμενικούς ενεργοποιητές, προσυμφωνημένα πρωτόκολλα αντίδρασης και δυνατότητα στοχευμένων, προσωρινών παρεμβάσεων όπου απαιτείται. Χωρίς θωρακισμένη αεροπορική συνδεσιμότητα, οι ευρύτερες προσπάθειες αναβάθμισης του τουριστικού μοντέλου της χώρας κινδυνεύουν να μείνουν εκτεθειμένες στον πρώτο κρίκο της αλυσίδας - και μάλιστα σε εκείνον όπου η χώρα έχει τον μικρότερο άμεσο έλεγχο.

Η τιμή του πολύτιμου μετάλλου ενισχύθηκε έως και 2,7%, ξεπερνώντας τα 4.330 δολάρια ανά ουγγιά, μετά την ανάρτηση του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στην οποία ανέφερε ότι «η συμφωνία με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν έχει πλέον ολοκληρωθεί». Την ύπαρξη της συμφωνίας επιβεβαίωσε και ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, σημειώνοντας ότι η υπογραφή της αναμένεται να πραγματοποιηθεί την Παρασκευή στην Ελβετία. Υπενθυμίζεται ότι ο χρυσός είχε υποχωρήσει κατά 2,5% την προηγούμενη εβδομάδα.

Οι αγορές στρέφουν το βλέμμα στη Fed

Από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου, ο χρυσός και το πετρέλαιο κινούνταν σε μεγάλο βαθμό αντίστροφα, καθώς οι αυξημένες τιμές ενέργειας ενίσχυαν τους φόβους για πληθωρισμό και διατηρούσαν τις προσδοκίες για υψηλότερα επιτόκια, περιορίζοντας την ελκυστικότητα του πολύτιμου μετάλλου.

Παρά τη σημερινή άνοδο, ο χρυσός εξακολουθεί να βρίσκεται περίπου 18% χαμηλότερα σε σχέση με τα επίπεδα που καταγράφηκαν στην αρχή της σύγκρουσης.

Οι επενδυτές παρακολουθούν πλέον στενά τις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών αυτή την εβδομάδα, με το ενδιαφέρον να επικεντρώνεται στη συνεδρίαση της Federal Reserve υπό τον νέο πρόεδρο Κέβιν Γουόρς. Η αγορά εξακολουθεί να προεξοφλεί νέα αύξηση επιτοκίων αργότερα μέσα στο έτος.

Άνοδος και στις μετοχές χρυσού

Η άνοδος του πολύτιμου μετάλλου πέρασε και στις μετοχές του κλάδου στην Ασία και τον Ειρηνικό.

Η αυστραλιανή Northern Star Resources σημείωσε άνοδο έως 8,2% στο Σίδνεϊ, η κινεζική Zijin Mining ενισχύθηκε έως 8,7% στο Χονγκ Κονγκ, ενώ η OceanaGold Philippines κατέγραψε κέρδη έως 8,5%.

Στις 10:48 π.μ. ώρα Σιγκαπούρης, ο spot χρυσός διαπραγματευόταν στα 4.333,20 δολάρια ανά ουγγιά, σημειώνοντας άνοδο 2,7%. Το ασήμι κέρδιζε 4%, ενώ ανοδικά κινήθηκαν επίσης η πλατίνα και το παλλάδιο.

Οι μετοχές κορυφαίων ενεργειακών ομίλων των ΗΠΑ έχουν σημειώσει άνοδο από 20% έως και 70% από τις αρχές του έτους, καθώς οι τιμές του αργού πετρελαίου και η ζήτηση ενισχύθηκαν σημαντικά. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι αποτιμήσεις βρίσκονται κοντά σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, ενώ πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι η ανοδική πορεία δεν πρόκειται να αποδειχθεί προσωρινή.

Πέρα από τη βραχυπρόθεσμη ώθηση που έδωσε ο πόλεμος, στελέχη της αγοράς και αναλυτές επισημαίνουν ότι η αυξανόμενη παγκόσμια ζήτηση για την αναπλήρωση ή ενίσχυση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, καθώς και η στροφή προς πιο ασφαλείς προμήθειες από το δυτικό ημισφαίριο, ενδέχεται να διατηρήσουν τις τιμές υψηλότερα από τις αρχικές προβλέψεις μέχρι το 2027 ή ακόμη και το 2028.

Οι ΗΠΑ στο επίκεντρο της νέας ενεργειακής ισορροπίας
Ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Chevron, Μάικ Γουίρθ, υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και συνολικά η αμερικανική ήπειρος θα αποκτήσουν ακόμη μεγαλύτερη σημασία στο παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα.

Όπως δήλωσε σε ενεργειακό συνέδριο του Bloomberg στο Χιούστον στις 12 Ιουνίου, οι ΗΠΑ διαθέτουν ισχυρούς ενεργειακούς πόρους και άμεση πρόσβαση σε λιμένες ανοιχτής θάλασσας, αποφεύγοντας επικίνδυνα γεωπολιτικά σημεία συμφόρησης όπως τα Στενά του Ορμούζ.

Οι μετοχές της Chevron και της Exxon Mobil έχουν ενισχυθεί περίπου κατά 22% από την αρχή του έτους. Μάλιστα, σύμφωνα με αναλυτές, οι επιδόσεις τους θα μπορούσαν να είναι ακόμη ισχυρότερες αν μέρος της παραγωγής τους στη Μέση Ανατολή δεν εξακολουθούσε να επηρεάζεται από τις συνέπειες της σύγκρουσης.

Οι δύο ιστορικοί κολοσσοί της αμερικανικής πετρελαϊκής βιομηχανίας κατέγραψαν νέα ιστορικά υψηλά στα τέλη Μαρτίου, πριν η πρώτη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός με το Ιράν περιορίσει προσωρινά το γεωπολιτικό premium στις τιμές του πετρελαίου.

Η χρηματιστηριακή αξία της Exxon ξεπερνά πλέον τα 600 δισ. δολάρια, ενώ η Chevron αποτιμάται σε περισσότερα από 370 δισ. δολάρια.

Άνοδος έως και 70% για τους παραγωγούς σχιστολιθικού πετρελαίου
Ακόμη πιο εντυπωσιακές είναι οι επιδόσεις των αμερικανικών παραγωγών σχιστολιθικού πετρελαίου.

Οι μετοχές των Ovintiv, Chord Energy και APA Corp. έχουν καταγράψει άνοδο σχεδόν 50% από τις αρχές του έτους. Η SM Energy, η οποία πρόσφατα ενίσχυσε το μέγεθός της μέσω εξαγοράς της Civitas, έχει εκτιναχθεί σχεδόν κατά 70%.

Παράλληλα, οι εταιρείες διύλισης που παράγουν βενζίνη και καύσιμα αεροσκαφών απολαμβάνουν υψηλά περιθώρια κέρδους. Οι μετοχές των Marathon Petroleum και Valero Energy έχουν ενισχυθεί περίπου κατά 60%.

Ανάλογη είναι η εικόνα και στον κλάδο του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Η Venture Global σημειώνει άνοδο άνω του 90% μέσα στο 2026, ενώ η Cheniere Energy έχει ενισχυθεί κατά περίπου 25%, κοντά στα ιστορικά υψηλά της.

Γιατί οι τιμές μπορεί να παραμείνουν υψηλές για χρόνια
Παρά τη μεγάλη άνοδο, οι τιμές του πετρελαίου δεν έφτασαν ποτέ στα επίπεδα των 150 ή 200 δολαρίων ανά βαρέλι που φοβούνταν οι αγορές όταν ξέσπασε η μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση των τελευταίων δεκαετιών.

Παραδόξως, σύμφωνα με τη Ρεμπέκα Μπάμπιν της CIBC Private Wealth, αυτή η ανθεκτικότητα των αγορών ενέργειας ίσως οδηγήσει σε παρατεταμένα υψηλές τιμές για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Η ίδια υποστηρίζει ότι μετά την πρώτη εκεχειρία του Απριλίου οι αγορές βασίστηκαν υπερβολικά στα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου, ενώ παράλληλα υιοθέτησαν μια αισιόδοξη στάση θεωρώντας πιθανή μια μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία.

Ωστόσο, τα αποθέματα αυτά συνεχίζουν να μειώνονται σε ανησυχητικά επίπεδα και η διαδικασία αναπλήρωσής τους θα απαιτήσει χρόνια, γεγονός που θα μπορούσε να στηρίξει τις τιμές του πετρελαίου για μεγάλο χρονικό διάστημα.

«Δεν είδαμε το πετρέλαιο να φτάνει στα 150 ή 200 δολάρια το βαρέλι και, κατά κάποιον τρόπο, αυτό κάνει τη σύγκρουση ακόμη πιο θετική για τις μακροπρόθεσμες τιμές», σημείωσε.

Η ίδια θεωρεί επίσης ότι τα αμερικανικά βαρέλια θα αποκτήσουν μεγαλύτερη αξία στο μέλλον, καθώς πολλοί αγοραστές θα επιδιώξουν πιο ασφαλείς και λιγότερο εκτεθειμένες σε γεωπολιτικούς κινδύνους πηγές προμήθειας.

Τα στρατηγικά αποθέματα μειώνονται
Ο Μάικ Γουίρθ εκτιμά ότι πολλές χώρες θα επιδιώξουν μετά τον πόλεμο να ενισχύσουν ακόμη περισσότερο τα στρατηγικά τους αποθέματα, δημιουργώντας μεγαλύτερα «μαξιλάρια» ασφαλείας απέναντι σε μελλοντικές κρίσεις.

Παράλληλα, οι τιμές του πετρελαίου έχουν συγκρατηθεί χάρη στις αυξημένες εξαγωγές αμερικανικού αργού από το Στρατηγικό Απόθεμα Πετρελαίου των ΗΠΑ (SPR), στις χαμηλότερες εισαγωγές της Κίνας και στις πολιτικές εξοικονόμησης ενέργειας που εφαρμόζουν αρκετές χώρες.

Επιπλέον, ποσότητες πετρελαίου συνεχίζουν να εξέρχονται από τη Μέση Ανατολή μέσω αγωγών και εναλλακτικών διαδρομών στον Περσικό Κόλπο.

Η εκτεταμένη χρήση των στρατηγικών αποθεμάτων έχει οδηγήσει το SPR στα χαμηλότερα επίπεδά του από το 1983.

Σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας, μέχρι τις 5 Ιουνίου είχαν αντληθεί 66 εκατομμύρια βαρέλια από το απόθεμα από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, ενώ ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ έχει εγκρίνει συνολική αποδέσμευση 172 εκατομμυρίων βαρελιών σε βάθος αρκετών μηνών.

Οι εταιρείες που αγοράζουν τις ποσότητες αυτές έχουν δεσμευθεί να τις αναπληρώσουν στο μέλλον.

Νέα επενδυτική στροφή στην εξερεύνηση πετρελαίου
Παράλληλα, ενισχύεται η άποψη ότι η παγκόσμια οικονομία θα χρειαστεί περισσότερο πετρέλαιο τα επόμενα χρόνια προτού η ζήτηση κορυφωθεί λόγω της ανάπτυξης των ηλεκτρικών οχημάτων και της ηλεκτροδότησης.

Ο αναλυτής ενέργειας της Melius Research, Τζέιμς Γουέστ, υποστηρίζει ότι οι μεγάλοι πετρελαϊκοί όμιλοι συνειδητοποιούν πλέον πως χρειάζονται περισσότερες επενδύσεις στην εξερεύνηση νέων κοιτασμάτων.

«Για μια δεκαετία η παγκόσμια βιομηχανία υποεπένδυσε στην έρευνα για νέα αποθέματα. Τώρα βλέπουμε τους προϋπολογισμούς εξερεύνησης να αυξάνονται ξανά», ανέφερε.

Όπως πρόσθεσε, εταιρείες όπως η Chevron, η Exxon και η BP αναζητούν ήδη το επόμενο μεγάλο κοίτασμα που θα καθορίσει την επόμενη φάση ανάπτυξης της παγκόσμιας πετρελαϊκής βιομηχανίας.

«Στην περιοχή του Κόλπου, η εκεχειρία είναι μάλλον μια φωτιά που έχει περιοριστεί, όπως το είδαμε με την κλιμάκωση των επιθέσεων και της ρητορικής τις τελευταίες 48 ώρες. Και εμείς πρέπει να ελαχιστοποιήσουμε τους κινδύνους ώστε αυτή η περιορισμένη φωτιά να μην γίνει ολοκληρωτική, με άλλα λόγια, ένας ολοκληρωτικός πόλεμος», δήλωσε ο Αντόνιο Γκουτέρες κατά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας.

«Έχω τρομοκρατηθεί από το γεγονός ότι βλέπουμε τη μία κλιμάκωση μετά την άλλη», δήλωσε από την πλευρά του στον Τύπο από τη Γενεύη ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα Φόλκερ Τουρκ. «Νιώθουμε πάντα μεγάλη ανακούφιση όταν ανακοινώνεται μια εκεχειρία, αλλά οι εκεχειρίες πρέπει να τηρούνται πλήρως. Το διεθνές δίκαιο πρέπει να τηρείται πλήρως».

Οι δηλώσεις αυτές διατυπώνονται καθώς το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες αντάλλαξαν εκ νέου πυρά τη νύχτα, μετά την καταστροφή ενός αμερικανικού ελικοπτέρου, η οποία αποδόθηκε στην Τεχεράνη.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε σήμερα ότι το Ιράν άργησε πολύ να διαπραγματευτεί και στο εξής θα «πληρώσει το τίμημα» αφότου χθες υποσχέθηκε μια επικείμενη συμφωνία με την Τεχεράνη για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Νέο άλμα καταγράφουν οι τιμές του πετρελαίου στον απόηχο της νέας επικίνδυνης κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή.

Ο πόλεμος των ΗΠΑ εναντίον του Ιράν προκαλεί ένα νέο κύμα αυξήσεων των τιμών σε μια παγκόσμια οικονομία που μόλις που έχει ανακάμψει από την προηγούμενη κρίση. Καθώς η ζημιά συσσωρεύεται, αρχίζει να κλονίζει το ασφαλέστερο καταφύγιο της παγκόσμιας χρηματοοικονομικής αγοράς: την αγορά κρατικών ομολόγων των G7, αξίας άνω των 50 τρισ. δολαρίων, όπου οι μακροπρόθεσμες αποδόσεις έφτασαν αυτή την εβδομάδα στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο δεκαετιών. Με απλά λόγια, οι επενδυτές αρχίζουν να ανησυχούν ότι ο υψηλότερος πληθωρισμός ήρθε για να μείνει. Θέλουν αποζημίωση για αυτόν τον κίνδυνο και αναμένουν ότι οι κεντρικές τράπεζες θα πρέπει να αυξήσουν τα επιτόκια για να τον περιορίσουν.

«Έχουμε αυτή τη σειρά ατελείωτων διαταραχών στην προσφορά και αυτές τις μεγάλες διαρθρωτικές αλλαγές στην παγκόσμια οικονομία, και αυτό θα δημιουργήσει μεγάλη μεταβλητότητα στον πληθωρισμό», τόνισε ο Ντάριο Πέρκινς, διευθύνων σύμβουλος της TS Lombard. «Θα υπάρξουν αυξήσεις επιτοκίων παντού».

Οι κεντρικοί τραπεζίτες δεν μπορούν να κάνουν πολλά για την ξαφνική διακοπή της ενέργειας από τον Περσικό Κόλπο, ακριβώς όπως δεν είχαν λύσεις για τις υψηλότερες τιμές των εμπορευμάτων μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία ή για τα κλεισίματα εργοστασίων κατά τη διάρκεια της πανδημίας.

Η διατήρηση των προσδοκιών για τον πληθωρισμό γίνεται πιο δύσκολη όταν οι αυξήσεις των τιμών έρχονται η μία μετά την άλλη. Ο κόσμος μπορεί απλώς να χάσει την εμπιστοσύνη του στην ικανότητα ή τη βούληση των υπευθύνων χάραξης πολιτικής να επιτύχουν τους στόχους τους και να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο υψηλότερος πληθωρισμός ήρθε για να μείνει — μια άποψη που στη συνέχεια ενσωματώνεται στις μισθολογικές απαιτήσεις των εργαζομένων ή στον καθορισμό των τιμών από τις επιχειρήσεις, καθώς και στις αγορές ομολόγων που καθορίζουν το κόστος του χρήματος, ειδικά για τους αγοραστές κατοικιών.

Ένα τεράστιο ερώτημα που πλανάται πάνω από τις παγκόσμιες αγορές είναι αν η πιο ισχυρή κεντρική τράπεζα θα ακολουθήσει παρόμοια πορεία. Ο Κέβιν Γουόρς πρόκειται να αναλάβει τα ηνία της Fed ως υποψήφιος του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει ζητήσει επανειλημμένα χαμηλότερα επιτόκια. Είναι ένα σημάδι του πόσο δραστικά ο πόλεμος με το Ιράν έχει αλλάξει τις προοπτικές, καθώς οι αγορές εκτιμούν πλέον ότι η πρώτη κίνηση της Fed υπό τον Γουόρς θα είναι η αύξηση των επιτοκίων.

Οι κεντρικές τράπεζες αλλού θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν παρόμοια πίεση, κυρίως λόγω της συσσώρευσης δημόσιου χρέους, το οποίο κοστίζει περισσότερο να εξυπηρετηθεί όταν τα επιτόκια ανεβαίνουν.

Η ενεργειακή κρίση δίνει στις κυβερνήσεις νέα ώθηση για δαπάνες, καθώς επιδιώκουν να προστατεύσουν τους πολίτες τους. Ορισμένες από αυτές τις προσπάθειες δεν κοστίζουν δημόσια χρήματα, όπως οι οδηγίες της Ινδίας προς τους δημόσιους υπαλλήλους να εργάζονται από το σπίτι ή οι περιορισμοί της Κορέας στην οδήγηση, αλλά άλλες κοστίζουν. Η Βραζιλία και η Γερμανία είναι μεταξύ των χωρών που ανακοίνωσαν επιδοτήσεις καυσίμων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Αυστραλία πρoσέφεραν βοήθεια στους αγρότες που πλήττονται από το κόστος του ντίζελ και των λιπασμάτων.

Μέχρι στιγμής, το κόστος δεν πλησιάζει καν αυτό που οι κυβερνήσεις ξόδευαν συστηματικά κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Ωστόσο, μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση θα μπορούσε να απαιτήσει περισσότερα. Οι υπουργοί Οικονομικών των χωρών του G7 προσπάθησαν να καθησυχάσουν τις αγορές δεσμευόμενοι ότι δεν θα λάβουν μέτρα που θα καταστρέψουν τον προϋπολογισμό αλλά μόνο «προσωρινά, στοχευμένα και δημοσιονομικά υπεύθυνα» μέτρα.

Όσον αφορά τα δημοσιονομικά, οι κυβερνήσεις των G7 έχουν τις ιδιαιτερότητές τους. Η Ιαπωνία έχει το μεγαλύτερο χρέος, οι ΗΠΑ προηγούνται στα δημοσιονομικά ελλείμματα και το Ηνωμένο Βασίλειο πληρώνει το υψηλότερο κόστος δανεισμού. Ωστόσο, πολλοί επενδυτές διακρίνουν ένα κοινό μοτίβο.

«Όλα καταλήγουν στη δημοσιονομική πολιτική», τόνισε ο Μπριζ Κουράνα, διαχειριστής χαρτοφυλακίου σταθερού εισοδήματος στη Wellington Management. «Αν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θέλουν να μειωθούν οι μακροπρόθεσμες αποδόσεις, πρέπει να ξοδέψουν λιγότερα».

Βεβαίως, ακόμη και σε αυτό το πλαίσιο, οι περισσότεροι αναλυτές δεν προβλέπουν ένα πληθωριστικό σοκ από τον πόλεμο με το Ιράν τόσο μεγάλο όσο αυτό που ακολούθησε την πανδημία, πόσο μάλλον τη Μεγάλη Πληθωριστική Περίοδο της δεκαετίας του 1970.

Τα μέσα της αγοράς ομολόγων που μετρούν τον πληθωριστικό κίνδυνο σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, γνωστά ως breakevens, δεν παρουσιάζουν μεγάλη άνοδο. Μια πιθανή επιβράδυνση των οικονομιών λειτουργεί ενάντια στις άμεσες πιέσεις στις τιμές: η απασχόληση στο Ηνωμένο Βασίλειο σημείωσε τον Απρίλιο τη μεγαλύτερη πτώση από την πανδημία και υπάρχουν σημάδια αδυναμίας και αλλού στην Ευρώπη. Εάν υπάρξει ταχύτερος πληθωρισμός, αυτό μπορεί να συμβάλει στη σταθεροποίηση των δεικτών χρέους. Mακροπρόθεσμα, υπάρχουν δυνάμεις που θα μπορούσαν να περιορίσουν τις τιμές, όπως η υπόσχεση της τεχνητής νοημοσύνης.

Η άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης είναι ένας σημαντικός λόγος για τον οποίο οι αγορές δεν έχουν ανησυχήσει ιδιαίτερα από τους κινδύνους του πληθωρισμού. Στις ΗΠΑ συνεχίζουν να καταγράφουν ιστορικά υψηλά, αν και η αμείωτη άνοδος των αποδόσεων αρχίζει να δοκιμάζει αυτό το αφήγημα, απειλώντας να συσφίξει τις χρηματοοικονομικές συνθήκες και να αμφισβητήσει τις υψηλές αποτιμήσεις.

Βραχυπρόθεσμα, η βιασύνη για την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης προσθέτει πληθωριστικές πιέσεις, αντί να τις μειώνει. Τα κέντρα δεδομένων χρειάζονται τεράστιες ποσότητες τσιπ μνήμης και η αλυσιδωτή ζήτηση για αυτά ωθεί προς τα πάνω τις τιμές βασικών ειδών οικιακής χρήσης, όπως υπολογιστές και κονσόλες παιχνιδιών. Αυτή η επίδραση θα κορυφωθεί στις ΗΠΑ τον επόμενο Φεβρουάριο, προσθέτοντας 0,4% στον γενικό πληθωρισμό, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Bloomberg.

Η Κίνα επωφελείται δεόντως από την αύξηση των εξαγωγών τσιπ, ενώ η άνοδος του αργού πετρελαίου βοήθησε να σπάσει μια μακροχρόνια αποπληθωριστική τάση στα εργοστασιακά κόστη. Καθώς οι εξαγωγείς πρέπει να αυξήσουν τις ζητούμενες τιμές, αυτό αφαιρεί μια άλλη ισχύ που συγκρατεί τον παγκόσμιο πληθωρισμό. Ωστόσο, τα τελευταία στοιχεία υποδηλώνουν ότι η κεντρική τράπεζα της χώρας αντιμετωπίζει πιέσεις να χαλαρώσει τη νομισματική πολιτική, και όχι να τη συσφίξει, τους επόμενους μήνες.

Ένας άλλος πληθωριστικός παράγοντας είναι το κλίμα, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα. Το κλείσιμο του Ορμούζ ωθεί ήδη τις τιμές των τροφίμων προς τα πάνω, κάτι που πλήττει περισσότερο τις φτωχές χώρες, ενώ το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ αναφέρει ότι ο πόλεμος θα μπορούσε να οδηγήσει αριθμό-ρεκόρ ανθρώπων παγκοσμίως σε καθεστώς οξείας πείνας.

Ωστόσο, υπάρχει επίσης αυξημένη πιθανότητα να εμφανιστεί ένα «ισχυρό ή πολύ ισχυρό» φαινόμενο Ελ Νίνιο τους επόμενους μήνες, γεγονός που αποτελεί μια ακόμη απειλή για τις παγκόσμιες προμήθειες καλλιεργειών. Η ευρύτερη κλιματική αλλαγή καθιστά πιο συχνά τέτοια ακραία καιρικά φαινόμενα.

Η γήρανση του πληθυσμού αποτελεί επίσης ένα βασικό θέμα. Ενώ πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι αυτό λειτουργεί ως αντίθετη ώθηση στην αύξηση των τιμών, υπάρχει ένα αντίθετο επιχείρημα: Δεδομένου ότι η ομάδα του ενεργού πληθυσμού θα είναι σχετικά μικρότερη, τα μέλη της θα έχουν μεγαλύτερη διαπραγματευτική δύναμη να ανεβάσουν τους μισθούς. Επιπλέον, ένας γηραιότερος πληθυσμός αυξάνει το κόστος της υγειονομικής περίθαλψης.

Υπάρχει, παράλληλα, μια τάση για επανεξοπλισμό, η οποία διοχετεύει περισσότερα κρατικά χρήματα στις οικονομίες. Ο Τραμπ θέλει επιπλέον μισό τρισεκατομμύριο δολάρια για τον στρατιωτικό του προϋπολογισμό, ενώ η Ευρώπη και η Ιαπωνία επίσης αυξάνουν τις δαπάνες τους.

Υπάρχει επίσης μια απότομη αύξηση στη χρήση οικονομικών όπλων όπως οι κυρώσεις, οι δασμοί και οι περιορισμοί στις εξαγωγές, που απομονώνουν ορισμένα τμήματα της παγκόσμιας οικονομίας από άλλα και αυξάνουν το κόστος. Οι κυβερνήσεις και οι βιομηχανίες αναδιαμορφώνουν τις αλυσίδες εφοδιασμού, μετατοπίζοντας την εστίασή τους από το γρήγορο και το φθηνό στο ασφαλές, και οι υψηλότερες τιμές αποτελούν μέρος αυτής της διαπραγμάτευσης έως ότου τα νέα συστήματα σταθεροποιηθούν.

Τέλος, οι αυξήσεις των τιμών μετά την πανδημία έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην ανατροπή των κυβερνήσεων σε όλο τον κόσμο. Η οικονομική προσιτότητα ανέβηκε στην κατάταξη των ανησυχιών των ψηφοφόρων και παρέμεινε κοντά στην κορυφή. Μια μελέτη του γερμανικού Ινστιτούτου Kiel, η οποία εξέτασε εκατοντάδες εκλογές σε ολόκληρο τον ανεπτυγμένο κόσμο από το 1948, διαπίστωσε ότι τα «εξτρεμιστικά, αντισυστημικά και λαϊκιστικά κόμματα» τείνουν να κερδίζουν υποστήριξη μετά από αυξήσεις του κόστους διαβίωσης.

Το πολύτιμο μέταλλο ενισχύθηκε έως και 1%, ξεπερνώντας τα 4.475 δολάρια ανά ουγγιά, ανακτώντας σχεδόν πλήρως τις απώλειες της προηγούμενης συνεδρίασης, καθώς επενδυτές εκμεταλλεύθηκαν τη διόρθωση των τιμών για νέες τοποθετήσεις.

Σε κοινή ανακοίνωση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, Ισραήλ και Λίβανος ανέφεραν ότι η συμφωνία εξαρτάται από την «πλήρη παύση» των επιθέσεων της υποστηριζόμενης από το Ιράν Χεζμπολάχ.

Η Ουάσιγκτον προσπαθεί να κρατήσει ζωντανό το διάλογο με το Ιράν

Η συμφωνία θεωρείται η πιο πρόσφατη προσπάθεια της αμερικανικής διπλωματίας να διατηρήσει σε τροχιά τις συνομιλίες με την Τεχεράνη.

Προηγήθηκαν νέες συγκρούσεις την Τετάρτη, οι οποίες αποτέλεσαν τη σοβαρότερη παραβίαση της εκεχειρίας που είχε τεθεί σε ισχύ τον Απρίλιο. Στο επίκεντρο βρέθηκαν και το Κουβέιτ με το Μπαχρέιν, καθώς οι επιθέσεις απείλησαν να εκτροχιάσουν τις διαπραγματεύσεις.

Παρά το γεγονός ότι Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν έχουν συμφωνήσει σε γενικές γραμμές σε ένα πλαίσιο παράτασης της εκεχειρίας και επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ, η επίτευξη οριστικής συμφωνίας εξακολουθεί να παραμένει δύσκολη.

Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, υποστήριξε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν «αμέσως» μόλις η Τεχεράνη υπογράψει σχετικό μνημόνιο κατανόησης, ωστόσο η ιρανική πλευρά εξακολουθεί να διαφωνεί με βασικές αμερικανικές απαιτήσεις.

Ο πληθωρισμός παραμένει ο μεγάλος πονοκέφαλος

Η παρατεταμένη διαταραχή στις ενεργειακές ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ έχει ωθήσει τις τιμές του πετρελαίου υψηλότερα και έχει ενισχύσει τους φόβους για επίμονο πληθωρισμό σε παγκόσμιο επίπεδο.

Το περιβάλλον αυτό αυξάνει την πιθανότητα οι κεντρικές τράπεζες να διατηρήσουν τα επιτόκια σε υψηλά επίπεδα ή ακόμη και να προχωρήσουν σε νέες αυξήσεις, εξέλιξη που συνήθως λειτουργεί αρνητικά για τον χρυσό, καθώς δεν προσφέρει απόδοση τόκου.

Η πρόεδρος της Fed του Ντάλας, Λόρι Λόγκαν, δήλωσε ότι ενδέχεται να απαιτηθούν νέες αυξήσεις επιτοκίων αργότερα μέσα στη χρονιά ώστε ο πληθωρισμός να επιστρέψει στον στόχο του 2%.

Αναλυτές της TD Securities εκτιμούν ότι όσο οι αγορές συνεχίζουν να προεξοφλούν πιθανότητα αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής έως τις αρχές του 2027, ο χρυσός θα δυσκολεύεται να καταγράψει μια ισχυρή και διατηρήσιμη ανοδική πορεία.

Αντίστροφη σχέση με το πετρέλαιο

Από την έναρξη της σύγκρουσης στα τέλη Φεβρουαρίου, ο χρυσός έχει κινηθεί σε μεγάλο βαθμό αντίθετα από το πετρέλαιο.

Το πολύτιμο μέταλλο κατέγραψε σημαντική πτώση στα πρώτα στάδια της κρίσης και εξακολουθεί να διαπραγματεύεται περίπου 15% χαμηλότερα σε σχέση με τα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών. Ωστόσο, τις τελευταίες εβδομάδες κινείται σε σχετικά στενό εύρος διακύμανσης.

Μετά από τρεις διαδοχικές συνεδριάσεις ανόδου, οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν με αφορμή τη συμφωνία Ισραήλ – Λιβάνου, δίνοντας ώθηση στον χρυσό.

Σύμφωνα με αναλυτές της αγοράς, οι ελπίδες για αποκλιμάκωση μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου έχουν περιορίσει προσωρινά τις πιέσεις από τις αποδόσεις των ομολόγων και το δολάριο, ενώ η πρόσφατη διόρθωση του χρυσού προσέλκυσε επενδυτές που αναζητούσαν ευκαιρίες εισόδου σε χαμηλότερα επίπεδα.

Στις συναλλαγές της Σιγκαπούρης, ο χρυσός spot ενισχυόταν κατά 0,6% στα 4.460,20 δολάρια ανά ουγγιά. Το ασήμι κέρδιζε 0,8%, ενώ πλατίνα και παλλάδιο κινούνταν επίσης ανοδικά. Ο δείκτης του δολαρίου παρέμενε ουσιαστικά αμετάβλητος.