Η τιμή του πολύτιμου μετάλλου ενισχύθηκε έως και 2,7%, ξεπερνώντας τα 4.330 δολάρια ανά ουγγιά, μετά την ανάρτηση του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στην οποία ανέφερε ότι «η συμφωνία με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν έχει πλέον ολοκληρωθεί». Την ύπαρξη της συμφωνίας επιβεβαίωσε και ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, σημειώνοντας ότι η υπογραφή της αναμένεται να πραγματοποιηθεί την Παρασκευή στην Ελβετία. Υπενθυμίζεται ότι ο χρυσός είχε υποχωρήσει κατά 2,5% την προηγούμενη εβδομάδα.

Οι αγορές στρέφουν το βλέμμα στη Fed

Από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου, ο χρυσός και το πετρέλαιο κινούνταν σε μεγάλο βαθμό αντίστροφα, καθώς οι αυξημένες τιμές ενέργειας ενίσχυαν τους φόβους για πληθωρισμό και διατηρούσαν τις προσδοκίες για υψηλότερα επιτόκια, περιορίζοντας την ελκυστικότητα του πολύτιμου μετάλλου.

Παρά τη σημερινή άνοδο, ο χρυσός εξακολουθεί να βρίσκεται περίπου 18% χαμηλότερα σε σχέση με τα επίπεδα που καταγράφηκαν στην αρχή της σύγκρουσης.

Οι επενδυτές παρακολουθούν πλέον στενά τις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών αυτή την εβδομάδα, με το ενδιαφέρον να επικεντρώνεται στη συνεδρίαση της Federal Reserve υπό τον νέο πρόεδρο Κέβιν Γουόρς. Η αγορά εξακολουθεί να προεξοφλεί νέα αύξηση επιτοκίων αργότερα μέσα στο έτος.

Άνοδος και στις μετοχές χρυσού

Η άνοδος του πολύτιμου μετάλλου πέρασε και στις μετοχές του κλάδου στην Ασία και τον Ειρηνικό.

Η αυστραλιανή Northern Star Resources σημείωσε άνοδο έως 8,2% στο Σίδνεϊ, η κινεζική Zijin Mining ενισχύθηκε έως 8,7% στο Χονγκ Κονγκ, ενώ η OceanaGold Philippines κατέγραψε κέρδη έως 8,5%.

Στις 10:48 π.μ. ώρα Σιγκαπούρης, ο spot χρυσός διαπραγματευόταν στα 4.333,20 δολάρια ανά ουγγιά, σημειώνοντας άνοδο 2,7%. Το ασήμι κέρδιζε 4%, ενώ ανοδικά κινήθηκαν επίσης η πλατίνα και το παλλάδιο.

Οι μετοχές κορυφαίων ενεργειακών ομίλων των ΗΠΑ έχουν σημειώσει άνοδο από 20% έως και 70% από τις αρχές του έτους, καθώς οι τιμές του αργού πετρελαίου και η ζήτηση ενισχύθηκαν σημαντικά. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι αποτιμήσεις βρίσκονται κοντά σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, ενώ πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι η ανοδική πορεία δεν πρόκειται να αποδειχθεί προσωρινή.

Πέρα από τη βραχυπρόθεσμη ώθηση που έδωσε ο πόλεμος, στελέχη της αγοράς και αναλυτές επισημαίνουν ότι η αυξανόμενη παγκόσμια ζήτηση για την αναπλήρωση ή ενίσχυση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, καθώς και η στροφή προς πιο ασφαλείς προμήθειες από το δυτικό ημισφαίριο, ενδέχεται να διατηρήσουν τις τιμές υψηλότερα από τις αρχικές προβλέψεις μέχρι το 2027 ή ακόμη και το 2028.

Οι ΗΠΑ στο επίκεντρο της νέας ενεργειακής ισορροπίας
Ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Chevron, Μάικ Γουίρθ, υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και συνολικά η αμερικανική ήπειρος θα αποκτήσουν ακόμη μεγαλύτερη σημασία στο παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα.

Όπως δήλωσε σε ενεργειακό συνέδριο του Bloomberg στο Χιούστον στις 12 Ιουνίου, οι ΗΠΑ διαθέτουν ισχυρούς ενεργειακούς πόρους και άμεση πρόσβαση σε λιμένες ανοιχτής θάλασσας, αποφεύγοντας επικίνδυνα γεωπολιτικά σημεία συμφόρησης όπως τα Στενά του Ορμούζ.

Οι μετοχές της Chevron και της Exxon Mobil έχουν ενισχυθεί περίπου κατά 22% από την αρχή του έτους. Μάλιστα, σύμφωνα με αναλυτές, οι επιδόσεις τους θα μπορούσαν να είναι ακόμη ισχυρότερες αν μέρος της παραγωγής τους στη Μέση Ανατολή δεν εξακολουθούσε να επηρεάζεται από τις συνέπειες της σύγκρουσης.

Οι δύο ιστορικοί κολοσσοί της αμερικανικής πετρελαϊκής βιομηχανίας κατέγραψαν νέα ιστορικά υψηλά στα τέλη Μαρτίου, πριν η πρώτη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός με το Ιράν περιορίσει προσωρινά το γεωπολιτικό premium στις τιμές του πετρελαίου.

Η χρηματιστηριακή αξία της Exxon ξεπερνά πλέον τα 600 δισ. δολάρια, ενώ η Chevron αποτιμάται σε περισσότερα από 370 δισ. δολάρια.

Άνοδος έως και 70% για τους παραγωγούς σχιστολιθικού πετρελαίου
Ακόμη πιο εντυπωσιακές είναι οι επιδόσεις των αμερικανικών παραγωγών σχιστολιθικού πετρελαίου.

Οι μετοχές των Ovintiv, Chord Energy και APA Corp. έχουν καταγράψει άνοδο σχεδόν 50% από τις αρχές του έτους. Η SM Energy, η οποία πρόσφατα ενίσχυσε το μέγεθός της μέσω εξαγοράς της Civitas, έχει εκτιναχθεί σχεδόν κατά 70%.

Παράλληλα, οι εταιρείες διύλισης που παράγουν βενζίνη και καύσιμα αεροσκαφών απολαμβάνουν υψηλά περιθώρια κέρδους. Οι μετοχές των Marathon Petroleum και Valero Energy έχουν ενισχυθεί περίπου κατά 60%.

Ανάλογη είναι η εικόνα και στον κλάδο του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Η Venture Global σημειώνει άνοδο άνω του 90% μέσα στο 2026, ενώ η Cheniere Energy έχει ενισχυθεί κατά περίπου 25%, κοντά στα ιστορικά υψηλά της.

Γιατί οι τιμές μπορεί να παραμείνουν υψηλές για χρόνια
Παρά τη μεγάλη άνοδο, οι τιμές του πετρελαίου δεν έφτασαν ποτέ στα επίπεδα των 150 ή 200 δολαρίων ανά βαρέλι που φοβούνταν οι αγορές όταν ξέσπασε η μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση των τελευταίων δεκαετιών.

Παραδόξως, σύμφωνα με τη Ρεμπέκα Μπάμπιν της CIBC Private Wealth, αυτή η ανθεκτικότητα των αγορών ενέργειας ίσως οδηγήσει σε παρατεταμένα υψηλές τιμές για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Η ίδια υποστηρίζει ότι μετά την πρώτη εκεχειρία του Απριλίου οι αγορές βασίστηκαν υπερβολικά στα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου, ενώ παράλληλα υιοθέτησαν μια αισιόδοξη στάση θεωρώντας πιθανή μια μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία.

Ωστόσο, τα αποθέματα αυτά συνεχίζουν να μειώνονται σε ανησυχητικά επίπεδα και η διαδικασία αναπλήρωσής τους θα απαιτήσει χρόνια, γεγονός που θα μπορούσε να στηρίξει τις τιμές του πετρελαίου για μεγάλο χρονικό διάστημα.

«Δεν είδαμε το πετρέλαιο να φτάνει στα 150 ή 200 δολάρια το βαρέλι και, κατά κάποιον τρόπο, αυτό κάνει τη σύγκρουση ακόμη πιο θετική για τις μακροπρόθεσμες τιμές», σημείωσε.

Η ίδια θεωρεί επίσης ότι τα αμερικανικά βαρέλια θα αποκτήσουν μεγαλύτερη αξία στο μέλλον, καθώς πολλοί αγοραστές θα επιδιώξουν πιο ασφαλείς και λιγότερο εκτεθειμένες σε γεωπολιτικούς κινδύνους πηγές προμήθειας.

Τα στρατηγικά αποθέματα μειώνονται
Ο Μάικ Γουίρθ εκτιμά ότι πολλές χώρες θα επιδιώξουν μετά τον πόλεμο να ενισχύσουν ακόμη περισσότερο τα στρατηγικά τους αποθέματα, δημιουργώντας μεγαλύτερα «μαξιλάρια» ασφαλείας απέναντι σε μελλοντικές κρίσεις.

Παράλληλα, οι τιμές του πετρελαίου έχουν συγκρατηθεί χάρη στις αυξημένες εξαγωγές αμερικανικού αργού από το Στρατηγικό Απόθεμα Πετρελαίου των ΗΠΑ (SPR), στις χαμηλότερες εισαγωγές της Κίνας και στις πολιτικές εξοικονόμησης ενέργειας που εφαρμόζουν αρκετές χώρες.

Επιπλέον, ποσότητες πετρελαίου συνεχίζουν να εξέρχονται από τη Μέση Ανατολή μέσω αγωγών και εναλλακτικών διαδρομών στον Περσικό Κόλπο.

Η εκτεταμένη χρήση των στρατηγικών αποθεμάτων έχει οδηγήσει το SPR στα χαμηλότερα επίπεδά του από το 1983.

Σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας, μέχρι τις 5 Ιουνίου είχαν αντληθεί 66 εκατομμύρια βαρέλια από το απόθεμα από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, ενώ ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ έχει εγκρίνει συνολική αποδέσμευση 172 εκατομμυρίων βαρελιών σε βάθος αρκετών μηνών.

Οι εταιρείες που αγοράζουν τις ποσότητες αυτές έχουν δεσμευθεί να τις αναπληρώσουν στο μέλλον.

Νέα επενδυτική στροφή στην εξερεύνηση πετρελαίου
Παράλληλα, ενισχύεται η άποψη ότι η παγκόσμια οικονομία θα χρειαστεί περισσότερο πετρέλαιο τα επόμενα χρόνια προτού η ζήτηση κορυφωθεί λόγω της ανάπτυξης των ηλεκτρικών οχημάτων και της ηλεκτροδότησης.

Ο αναλυτής ενέργειας της Melius Research, Τζέιμς Γουέστ, υποστηρίζει ότι οι μεγάλοι πετρελαϊκοί όμιλοι συνειδητοποιούν πλέον πως χρειάζονται περισσότερες επενδύσεις στην εξερεύνηση νέων κοιτασμάτων.

«Για μια δεκαετία η παγκόσμια βιομηχανία υποεπένδυσε στην έρευνα για νέα αποθέματα. Τώρα βλέπουμε τους προϋπολογισμούς εξερεύνησης να αυξάνονται ξανά», ανέφερε.

Όπως πρόσθεσε, εταιρείες όπως η Chevron, η Exxon και η BP αναζητούν ήδη το επόμενο μεγάλο κοίτασμα που θα καθορίσει την επόμενη φάση ανάπτυξης της παγκόσμιας πετρελαϊκής βιομηχανίας.

«Στην περιοχή του Κόλπου, η εκεχειρία είναι μάλλον μια φωτιά που έχει περιοριστεί, όπως το είδαμε με την κλιμάκωση των επιθέσεων και της ρητορικής τις τελευταίες 48 ώρες. Και εμείς πρέπει να ελαχιστοποιήσουμε τους κινδύνους ώστε αυτή η περιορισμένη φωτιά να μην γίνει ολοκληρωτική, με άλλα λόγια, ένας ολοκληρωτικός πόλεμος», δήλωσε ο Αντόνιο Γκουτέρες κατά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας.

«Έχω τρομοκρατηθεί από το γεγονός ότι βλέπουμε τη μία κλιμάκωση μετά την άλλη», δήλωσε από την πλευρά του στον Τύπο από τη Γενεύη ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα Φόλκερ Τουρκ. «Νιώθουμε πάντα μεγάλη ανακούφιση όταν ανακοινώνεται μια εκεχειρία, αλλά οι εκεχειρίες πρέπει να τηρούνται πλήρως. Το διεθνές δίκαιο πρέπει να τηρείται πλήρως».

Οι δηλώσεις αυτές διατυπώνονται καθώς το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες αντάλλαξαν εκ νέου πυρά τη νύχτα, μετά την καταστροφή ενός αμερικανικού ελικοπτέρου, η οποία αποδόθηκε στην Τεχεράνη.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε σήμερα ότι το Ιράν άργησε πολύ να διαπραγματευτεί και στο εξής θα «πληρώσει το τίμημα» αφότου χθες υποσχέθηκε μια επικείμενη συμφωνία με την Τεχεράνη για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Νέο άλμα καταγράφουν οι τιμές του πετρελαίου στον απόηχο της νέας επικίνδυνης κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή.

Ο πόλεμος των ΗΠΑ εναντίον του Ιράν προκαλεί ένα νέο κύμα αυξήσεων των τιμών σε μια παγκόσμια οικονομία που μόλις που έχει ανακάμψει από την προηγούμενη κρίση. Καθώς η ζημιά συσσωρεύεται, αρχίζει να κλονίζει το ασφαλέστερο καταφύγιο της παγκόσμιας χρηματοοικονομικής αγοράς: την αγορά κρατικών ομολόγων των G7, αξίας άνω των 50 τρισ. δολαρίων, όπου οι μακροπρόθεσμες αποδόσεις έφτασαν αυτή την εβδομάδα στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο δεκαετιών. Με απλά λόγια, οι επενδυτές αρχίζουν να ανησυχούν ότι ο υψηλότερος πληθωρισμός ήρθε για να μείνει. Θέλουν αποζημίωση για αυτόν τον κίνδυνο και αναμένουν ότι οι κεντρικές τράπεζες θα πρέπει να αυξήσουν τα επιτόκια για να τον περιορίσουν.

«Έχουμε αυτή τη σειρά ατελείωτων διαταραχών στην προσφορά και αυτές τις μεγάλες διαρθρωτικές αλλαγές στην παγκόσμια οικονομία, και αυτό θα δημιουργήσει μεγάλη μεταβλητότητα στον πληθωρισμό», τόνισε ο Ντάριο Πέρκινς, διευθύνων σύμβουλος της TS Lombard. «Θα υπάρξουν αυξήσεις επιτοκίων παντού».

Οι κεντρικοί τραπεζίτες δεν μπορούν να κάνουν πολλά για την ξαφνική διακοπή της ενέργειας από τον Περσικό Κόλπο, ακριβώς όπως δεν είχαν λύσεις για τις υψηλότερες τιμές των εμπορευμάτων μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία ή για τα κλεισίματα εργοστασίων κατά τη διάρκεια της πανδημίας.

Η διατήρηση των προσδοκιών για τον πληθωρισμό γίνεται πιο δύσκολη όταν οι αυξήσεις των τιμών έρχονται η μία μετά την άλλη. Ο κόσμος μπορεί απλώς να χάσει την εμπιστοσύνη του στην ικανότητα ή τη βούληση των υπευθύνων χάραξης πολιτικής να επιτύχουν τους στόχους τους και να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο υψηλότερος πληθωρισμός ήρθε για να μείνει — μια άποψη που στη συνέχεια ενσωματώνεται στις μισθολογικές απαιτήσεις των εργαζομένων ή στον καθορισμό των τιμών από τις επιχειρήσεις, καθώς και στις αγορές ομολόγων που καθορίζουν το κόστος του χρήματος, ειδικά για τους αγοραστές κατοικιών.

Ένα τεράστιο ερώτημα που πλανάται πάνω από τις παγκόσμιες αγορές είναι αν η πιο ισχυρή κεντρική τράπεζα θα ακολουθήσει παρόμοια πορεία. Ο Κέβιν Γουόρς πρόκειται να αναλάβει τα ηνία της Fed ως υποψήφιος του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει ζητήσει επανειλημμένα χαμηλότερα επιτόκια. Είναι ένα σημάδι του πόσο δραστικά ο πόλεμος με το Ιράν έχει αλλάξει τις προοπτικές, καθώς οι αγορές εκτιμούν πλέον ότι η πρώτη κίνηση της Fed υπό τον Γουόρς θα είναι η αύξηση των επιτοκίων.

Οι κεντρικές τράπεζες αλλού θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν παρόμοια πίεση, κυρίως λόγω της συσσώρευσης δημόσιου χρέους, το οποίο κοστίζει περισσότερο να εξυπηρετηθεί όταν τα επιτόκια ανεβαίνουν.

Η ενεργειακή κρίση δίνει στις κυβερνήσεις νέα ώθηση για δαπάνες, καθώς επιδιώκουν να προστατεύσουν τους πολίτες τους. Ορισμένες από αυτές τις προσπάθειες δεν κοστίζουν δημόσια χρήματα, όπως οι οδηγίες της Ινδίας προς τους δημόσιους υπαλλήλους να εργάζονται από το σπίτι ή οι περιορισμοί της Κορέας στην οδήγηση, αλλά άλλες κοστίζουν. Η Βραζιλία και η Γερμανία είναι μεταξύ των χωρών που ανακοίνωσαν επιδοτήσεις καυσίμων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Αυστραλία πρoσέφεραν βοήθεια στους αγρότες που πλήττονται από το κόστος του ντίζελ και των λιπασμάτων.

Μέχρι στιγμής, το κόστος δεν πλησιάζει καν αυτό που οι κυβερνήσεις ξόδευαν συστηματικά κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Ωστόσο, μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση θα μπορούσε να απαιτήσει περισσότερα. Οι υπουργοί Οικονομικών των χωρών του G7 προσπάθησαν να καθησυχάσουν τις αγορές δεσμευόμενοι ότι δεν θα λάβουν μέτρα που θα καταστρέψουν τον προϋπολογισμό αλλά μόνο «προσωρινά, στοχευμένα και δημοσιονομικά υπεύθυνα» μέτρα.

Όσον αφορά τα δημοσιονομικά, οι κυβερνήσεις των G7 έχουν τις ιδιαιτερότητές τους. Η Ιαπωνία έχει το μεγαλύτερο χρέος, οι ΗΠΑ προηγούνται στα δημοσιονομικά ελλείμματα και το Ηνωμένο Βασίλειο πληρώνει το υψηλότερο κόστος δανεισμού. Ωστόσο, πολλοί επενδυτές διακρίνουν ένα κοινό μοτίβο.

«Όλα καταλήγουν στη δημοσιονομική πολιτική», τόνισε ο Μπριζ Κουράνα, διαχειριστής χαρτοφυλακίου σταθερού εισοδήματος στη Wellington Management. «Αν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θέλουν να μειωθούν οι μακροπρόθεσμες αποδόσεις, πρέπει να ξοδέψουν λιγότερα».

Βεβαίως, ακόμη και σε αυτό το πλαίσιο, οι περισσότεροι αναλυτές δεν προβλέπουν ένα πληθωριστικό σοκ από τον πόλεμο με το Ιράν τόσο μεγάλο όσο αυτό που ακολούθησε την πανδημία, πόσο μάλλον τη Μεγάλη Πληθωριστική Περίοδο της δεκαετίας του 1970.

Τα μέσα της αγοράς ομολόγων που μετρούν τον πληθωριστικό κίνδυνο σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, γνωστά ως breakevens, δεν παρουσιάζουν μεγάλη άνοδο. Μια πιθανή επιβράδυνση των οικονομιών λειτουργεί ενάντια στις άμεσες πιέσεις στις τιμές: η απασχόληση στο Ηνωμένο Βασίλειο σημείωσε τον Απρίλιο τη μεγαλύτερη πτώση από την πανδημία και υπάρχουν σημάδια αδυναμίας και αλλού στην Ευρώπη. Εάν υπάρξει ταχύτερος πληθωρισμός, αυτό μπορεί να συμβάλει στη σταθεροποίηση των δεικτών χρέους. Mακροπρόθεσμα, υπάρχουν δυνάμεις που θα μπορούσαν να περιορίσουν τις τιμές, όπως η υπόσχεση της τεχνητής νοημοσύνης.

Η άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης είναι ένας σημαντικός λόγος για τον οποίο οι αγορές δεν έχουν ανησυχήσει ιδιαίτερα από τους κινδύνους του πληθωρισμού. Στις ΗΠΑ συνεχίζουν να καταγράφουν ιστορικά υψηλά, αν και η αμείωτη άνοδος των αποδόσεων αρχίζει να δοκιμάζει αυτό το αφήγημα, απειλώντας να συσφίξει τις χρηματοοικονομικές συνθήκες και να αμφισβητήσει τις υψηλές αποτιμήσεις.

Βραχυπρόθεσμα, η βιασύνη για την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης προσθέτει πληθωριστικές πιέσεις, αντί να τις μειώνει. Τα κέντρα δεδομένων χρειάζονται τεράστιες ποσότητες τσιπ μνήμης και η αλυσιδωτή ζήτηση για αυτά ωθεί προς τα πάνω τις τιμές βασικών ειδών οικιακής χρήσης, όπως υπολογιστές και κονσόλες παιχνιδιών. Αυτή η επίδραση θα κορυφωθεί στις ΗΠΑ τον επόμενο Φεβρουάριο, προσθέτοντας 0,4% στον γενικό πληθωρισμό, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Bloomberg.

Η Κίνα επωφελείται δεόντως από την αύξηση των εξαγωγών τσιπ, ενώ η άνοδος του αργού πετρελαίου βοήθησε να σπάσει μια μακροχρόνια αποπληθωριστική τάση στα εργοστασιακά κόστη. Καθώς οι εξαγωγείς πρέπει να αυξήσουν τις ζητούμενες τιμές, αυτό αφαιρεί μια άλλη ισχύ που συγκρατεί τον παγκόσμιο πληθωρισμό. Ωστόσο, τα τελευταία στοιχεία υποδηλώνουν ότι η κεντρική τράπεζα της χώρας αντιμετωπίζει πιέσεις να χαλαρώσει τη νομισματική πολιτική, και όχι να τη συσφίξει, τους επόμενους μήνες.

Ένας άλλος πληθωριστικός παράγοντας είναι το κλίμα, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα. Το κλείσιμο του Ορμούζ ωθεί ήδη τις τιμές των τροφίμων προς τα πάνω, κάτι που πλήττει περισσότερο τις φτωχές χώρες, ενώ το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ αναφέρει ότι ο πόλεμος θα μπορούσε να οδηγήσει αριθμό-ρεκόρ ανθρώπων παγκοσμίως σε καθεστώς οξείας πείνας.

Ωστόσο, υπάρχει επίσης αυξημένη πιθανότητα να εμφανιστεί ένα «ισχυρό ή πολύ ισχυρό» φαινόμενο Ελ Νίνιο τους επόμενους μήνες, γεγονός που αποτελεί μια ακόμη απειλή για τις παγκόσμιες προμήθειες καλλιεργειών. Η ευρύτερη κλιματική αλλαγή καθιστά πιο συχνά τέτοια ακραία καιρικά φαινόμενα.

Η γήρανση του πληθυσμού αποτελεί επίσης ένα βασικό θέμα. Ενώ πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι αυτό λειτουργεί ως αντίθετη ώθηση στην αύξηση των τιμών, υπάρχει ένα αντίθετο επιχείρημα: Δεδομένου ότι η ομάδα του ενεργού πληθυσμού θα είναι σχετικά μικρότερη, τα μέλη της θα έχουν μεγαλύτερη διαπραγματευτική δύναμη να ανεβάσουν τους μισθούς. Επιπλέον, ένας γηραιότερος πληθυσμός αυξάνει το κόστος της υγειονομικής περίθαλψης.

Υπάρχει, παράλληλα, μια τάση για επανεξοπλισμό, η οποία διοχετεύει περισσότερα κρατικά χρήματα στις οικονομίες. Ο Τραμπ θέλει επιπλέον μισό τρισεκατομμύριο δολάρια για τον στρατιωτικό του προϋπολογισμό, ενώ η Ευρώπη και η Ιαπωνία επίσης αυξάνουν τις δαπάνες τους.

Υπάρχει επίσης μια απότομη αύξηση στη χρήση οικονομικών όπλων όπως οι κυρώσεις, οι δασμοί και οι περιορισμοί στις εξαγωγές, που απομονώνουν ορισμένα τμήματα της παγκόσμιας οικονομίας από άλλα και αυξάνουν το κόστος. Οι κυβερνήσεις και οι βιομηχανίες αναδιαμορφώνουν τις αλυσίδες εφοδιασμού, μετατοπίζοντας την εστίασή τους από το γρήγορο και το φθηνό στο ασφαλές, και οι υψηλότερες τιμές αποτελούν μέρος αυτής της διαπραγμάτευσης έως ότου τα νέα συστήματα σταθεροποιηθούν.

Τέλος, οι αυξήσεις των τιμών μετά την πανδημία έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην ανατροπή των κυβερνήσεων σε όλο τον κόσμο. Η οικονομική προσιτότητα ανέβηκε στην κατάταξη των ανησυχιών των ψηφοφόρων και παρέμεινε κοντά στην κορυφή. Μια μελέτη του γερμανικού Ινστιτούτου Kiel, η οποία εξέτασε εκατοντάδες εκλογές σε ολόκληρο τον ανεπτυγμένο κόσμο από το 1948, διαπίστωσε ότι τα «εξτρεμιστικά, αντισυστημικά και λαϊκιστικά κόμματα» τείνουν να κερδίζουν υποστήριξη μετά από αυξήσεις του κόστους διαβίωσης.

Το πολύτιμο μέταλλο ενισχύθηκε έως και 1%, ξεπερνώντας τα 4.475 δολάρια ανά ουγγιά, ανακτώντας σχεδόν πλήρως τις απώλειες της προηγούμενης συνεδρίασης, καθώς επενδυτές εκμεταλλεύθηκαν τη διόρθωση των τιμών για νέες τοποθετήσεις.

Σε κοινή ανακοίνωση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, Ισραήλ και Λίβανος ανέφεραν ότι η συμφωνία εξαρτάται από την «πλήρη παύση» των επιθέσεων της υποστηριζόμενης από το Ιράν Χεζμπολάχ.

Η Ουάσιγκτον προσπαθεί να κρατήσει ζωντανό το διάλογο με το Ιράν

Η συμφωνία θεωρείται η πιο πρόσφατη προσπάθεια της αμερικανικής διπλωματίας να διατηρήσει σε τροχιά τις συνομιλίες με την Τεχεράνη.

Προηγήθηκαν νέες συγκρούσεις την Τετάρτη, οι οποίες αποτέλεσαν τη σοβαρότερη παραβίαση της εκεχειρίας που είχε τεθεί σε ισχύ τον Απρίλιο. Στο επίκεντρο βρέθηκαν και το Κουβέιτ με το Μπαχρέιν, καθώς οι επιθέσεις απείλησαν να εκτροχιάσουν τις διαπραγματεύσεις.

Παρά το γεγονός ότι Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν έχουν συμφωνήσει σε γενικές γραμμές σε ένα πλαίσιο παράτασης της εκεχειρίας και επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ, η επίτευξη οριστικής συμφωνίας εξακολουθεί να παραμένει δύσκολη.

Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, υποστήριξε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν «αμέσως» μόλις η Τεχεράνη υπογράψει σχετικό μνημόνιο κατανόησης, ωστόσο η ιρανική πλευρά εξακολουθεί να διαφωνεί με βασικές αμερικανικές απαιτήσεις.

Ο πληθωρισμός παραμένει ο μεγάλος πονοκέφαλος

Η παρατεταμένη διαταραχή στις ενεργειακές ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ έχει ωθήσει τις τιμές του πετρελαίου υψηλότερα και έχει ενισχύσει τους φόβους για επίμονο πληθωρισμό σε παγκόσμιο επίπεδο.

Το περιβάλλον αυτό αυξάνει την πιθανότητα οι κεντρικές τράπεζες να διατηρήσουν τα επιτόκια σε υψηλά επίπεδα ή ακόμη και να προχωρήσουν σε νέες αυξήσεις, εξέλιξη που συνήθως λειτουργεί αρνητικά για τον χρυσό, καθώς δεν προσφέρει απόδοση τόκου.

Η πρόεδρος της Fed του Ντάλας, Λόρι Λόγκαν, δήλωσε ότι ενδέχεται να απαιτηθούν νέες αυξήσεις επιτοκίων αργότερα μέσα στη χρονιά ώστε ο πληθωρισμός να επιστρέψει στον στόχο του 2%.

Αναλυτές της TD Securities εκτιμούν ότι όσο οι αγορές συνεχίζουν να προεξοφλούν πιθανότητα αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής έως τις αρχές του 2027, ο χρυσός θα δυσκολεύεται να καταγράψει μια ισχυρή και διατηρήσιμη ανοδική πορεία.

Αντίστροφη σχέση με το πετρέλαιο

Από την έναρξη της σύγκρουσης στα τέλη Φεβρουαρίου, ο χρυσός έχει κινηθεί σε μεγάλο βαθμό αντίθετα από το πετρέλαιο.

Το πολύτιμο μέταλλο κατέγραψε σημαντική πτώση στα πρώτα στάδια της κρίσης και εξακολουθεί να διαπραγματεύεται περίπου 15% χαμηλότερα σε σχέση με τα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών. Ωστόσο, τις τελευταίες εβδομάδες κινείται σε σχετικά στενό εύρος διακύμανσης.

Μετά από τρεις διαδοχικές συνεδριάσεις ανόδου, οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν με αφορμή τη συμφωνία Ισραήλ – Λιβάνου, δίνοντας ώθηση στον χρυσό.

Σύμφωνα με αναλυτές της αγοράς, οι ελπίδες για αποκλιμάκωση μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου έχουν περιορίσει προσωρινά τις πιέσεις από τις αποδόσεις των ομολόγων και το δολάριο, ενώ η πρόσφατη διόρθωση του χρυσού προσέλκυσε επενδυτές που αναζητούσαν ευκαιρίες εισόδου σε χαμηλότερα επίπεδα.

Στις συναλλαγές της Σιγκαπούρης, ο χρυσός spot ενισχυόταν κατά 0,6% στα 4.460,20 δολάρια ανά ουγγιά. Το ασήμι κέρδιζε 0,8%, ενώ πλατίνα και παλλάδιο κινούνταν επίσης ανοδικά. Ο δείκτης του δολαρίου παρέμενε ουσιαστικά αμετάβλητος.

Το Brent έκλεισε με άνοδο 1,89% στα 97,81 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό αργό WTI ενισχύθηκε κατά 2,41%, φτάνοντας τα 96,02 δολάρια.

Η νέα κλιμάκωση ήρθε μετά την εκτόξευση βαλλιστικών πυραύλων από το Ιράν προς το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν. Σύμφωνα με τις αρχές του Κουβέιτ και κρατικά μέσα ενημέρωσης, ένας άνθρωπος σκοτώθηκε και δεκάδες τραυματίστηκαν. Παράλληλα, αμερικανικές δυνάμεις πραγματοποίησαν πλήγματα στο νησί Κεσμ του Ιράν.

«Οι πιθανότητες για κατάπαυση του πυρός φαίνεται να απομακρύνονται», σχολίασε ο Μπομπ Γιάουγκερ, διευθυντής ενεργειακών συμβολαίων της Mizuho. «Η κατάσταση κινείται προς τη λάθος κατεύθυνση».

Στασιμότητα στις διαπραγματεύσεις

Την ίδια στιγμή, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε σε συνέντευξή του στο λιβανέζικο δίκτυο Al Mayadeen ότι οι επαφές με τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν διακοπεί, ωστόσο δεν έχει σημειωθεί καμία ουσιαστική πρόοδος στις συνομιλίες. Όπως ανέφερε, οι δύο πλευρές εξακολουθούν να εξετάζουν τα κείμενα που έχουν ανταλλάξει.

Νωρίτερα, το ημιεπίσημο πρακτορείο Tasnim μετέδωσε ότι η Τεχεράνη δεν έχει απαντήσει στις ΗΠΑ τις τελευταίες ημέρες και ότι η ανταλλαγή μηνυμάτων μέσω διαμεσολαβητών έχει παγώσει έως ότου ικανοποιηθούν οι ιρανικοί όροι για τον τερματισμό των συγκρούσεων στον Λίβανο.

Το Ισραήλ συνεχίζει τη βαθύτερη στρατιωτική εισβολή του στον Λίβανο των τελευταίων 25 ετών, σε μια σύγκρουση που κλιμακώνεται από τις 2 Μαρτίου, όταν η Χεζμπολάχ εξαπέλυσε επιθέσεις σε ένδειξη αλληλεγγύης προς το Ιράν.

Την ίδια ώρα, σε συνέντευξη που δημοσιοποιήθηκε την Τετάρτη, ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι το Ιράν έχει αποδεχθεί να μην αποκτήσει πυρηνικό όπλο και ότι ο Ανώτατος Ηγέτης Αγιατολάχ Μοτζταμπά Χαμενεΐ συμμετέχει προσωπικά στις διαπραγματεύσεις.

Τα Στενά του Ορμούζ και οι φόβοι για την προσφορά

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι εξακολουθούν να στηρίζουν τις τιμές του πετρελαίου.

«Οι τιμές του αργού συνεχίζουν να ενισχύονται καθώς η κλιμάκωση της αντιπαράθεσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν προχωρά ταχύτερα από τις διπλωματικές προσπάθειες», σημείωσε ο Σάιμον-Πίτερ Μασάμπνι της XS.com.

Όπως πρόσθεσε, το παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ εξακολουθεί να περιορίζει τη ροή ενεργειακών φορτίων παγκοσμίως, ασκώντας διαρκή ανοδική πίεση στις διεθνείς αγορές πετρελαίου.

Θετικά για τις τιμές λειτούργησε και η προειδοποίηση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), σύμφωνα με την οποία τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου ενδέχεται να υποχωρήσουν σε κρίσιμα επίπεδα πριν από την κορύφωση της θερινής ζήτησης, εφόσον συνεχιστεί ο τρέχων ρυθμός απομείωσης των αποθεμάτων.

Ο Έμριλ Τζαμίλ της LSEG σημείωσε ότι η στασιμότητα στις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ – Ιράν και οι προειδοποιήσεις του IEA για εξαιρετικά χαμηλά αποθέματα προσθέτουν επιπλέον «γεωπολιτικό premium» στις τιμές αναφοράς του πετρελαίου.

Μεγάλη πτώση στα αμερικανικά αποθέματα

Μεγάλη στήριξη στις τιμές προσέφερε και η σημαντική μείωση των αποθεμάτων αργού στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς ο πόλεμος ΗΠΑ – Ισραήλ με το Ιράν εισήλθε στον τέταρτο μήνα του.

Η Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ (EIA) ανακοίνωσε ότι τα αποθέματα αργού μειώθηκαν κατά 8 εκατ. βαρέλια την εβδομάδα που ολοκληρώθηκε στις 29 Μαΐου, στα 433,7 εκατ. βαρέλια. Οι αναλυτές που συμμετείχαν σε δημοσκόπηση του Reuters ανέμεναν μείωση μόλις 4 εκατ. βαρελιών.

Ο αναλυτής της UBS Τζιοβάνι Σταουνόβο απέδωσε τη σημαντική πτώση τόσο στη μείωση των εμπορικών αποθεμάτων όσο και στη συρρίκνωση των στρατηγικών αποθεμάτων των Ηνωμένων Πολιτειών, γεγονός που ενισχύει περαιτέρω τις ανησυχίες για τη διαθεσιμότητα προσφοράς στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου.

Το πολύτιμο μέταλλο υποχώρησε έως και 0,6%, αγγίζοντας τα 4.460 δολάρια ανά ουγγιά, πριν περιορίσει μέρος των απωλειών του. Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι παραμένει αισιόδοξος για την επίτευξη μιας προσωρινής συμφωνίας ειρήνης με την Τεχεράνη στο άμεσο μέλλον, διαψεύδοντας δημοσιεύματα ιρανικών κρατικών μέσων που υποστήριζαν ότι οι συνομιλίες με την Ουάσιγκτον έχουν ανασταλεί λόγω των συγκρούσεων στον Λίβανο.

Παράλληλα, νέος γύρος επαφών μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου έχει προγραμματιστεί για την Τετάρτη.

Νέες επιθέσεις και άνοδος του πετρελαίου

Παρά τα διπλωματικά ανοίγματα, οι εχθροπραξίες συνεχίζονται στην περιοχή. Το Ιράν εκτόξευσε βαλλιστικούς πυραύλους προς το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν, οι οποίοι είτε αναχαιτίστηκαν είτε διαλύθηκαν κατά την πορεία τους, ενώ αμερικανικές δυνάμεις πραγματοποίησαν πλήγματα στο νησί Κεσμ του Ιράν, σύμφωνα με ανακοίνωση της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ.

Οι εξελίξεις αυτές ενίσχυσαν τις τιμές του πετρελαίου για τρίτη συνεχόμενη συνεδρίαση, με το Brent να διαπραγματεύεται κοντά στα 97 δολάρια το βαρέλι.

«Η Μέση Ανατολή εξακολουθεί να αποτελεί βασική πηγή αβεβαιότητας και οι συνεχείς εξελίξεις επηρεάζουν έντονα το βραχυπρόθεσμο επενδυτικό κλίμα», σημειώνει ο στρατηγικός αναλυτής αγορών της Pepperstone, Άχμαντ Ασίρι.

Όπως επισημαίνει, οι διαδοχικοί κύκλοι κλιμάκωσης και αποκλιμάκωσης έχουν δημιουργήσει ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιβάλλον για τους επενδυτές που προσπαθούν να αποτιμήσουν τον πραγματικό κίνδυνο για την αγορά χρυσού.

Από την έναρξη των συγκρούσεων στα τέλη Φεβρουαρίου, ο χρυσός ακολουθεί σε μεγάλο βαθμό αντίστροφη πορεία σε σχέση με το πετρέλαιο. Το πολύτιμο μέταλλο κατέγραψε έντονη πτώση στις πρώτες ημέρες του πολέμου και εξακολουθεί να κινείται περίπου 15% χαμηλότερα σε σχέση με τα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από την έναρξη της κρίσης.

Τις τελευταίες εβδομάδες διαπραγματεύεται σε σχετικά στενό εύρος τιμών, χωρίς να καταφέρνει να ανακτήσει ουσιαστικά το χαμένο έδαφος.

Σύμφωνα με τον Ασίρι, ο χρυσός συνεχίζει να σχηματίζει διαδοχικά χαμηλότερα υψηλά, στοιχείο που υποδηλώνει ότι η επενδυτική ψυχολογία παραμένει εύθραυστη.

Πληθωρισμός και επιτόκια πιέζουν το πολύτιμο μέταλλο

Η παρατεταμένη διαταραχή των ενεργειακών ροών μέσω των Στενών του Ορμούζ έχει ενισχύσει τους φόβους για νέα άνοδο του πληθωρισμού διεθνώς.

Η εξέλιξη αυτή αυξάνει την πιθανότητα οι κεντρικές τράπεζες να διατηρήσουν τα επιτόκια σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα ή ακόμη και να εξετάσουν νέες αυξήσεις, γεγονός που λειτουργεί αρνητικά για τον χρυσό, ο οποίος δεν προσφέρει απόδοση τόκων.

Η Μέγκαν Γκριν από την Τράπεζα της Αγγλίας δήλωσε ότι όσο συνεχίζεται ο πόλεμος τόσο ενισχύονται τα επιχειρήματα υπέρ υψηλότερου κόστους δανεισμού, ενώ παρόμοιες ανησυχίες εκφράζονται και από άλλους κεντρικούς τραπεζίτες.

Την ίδια στιγμή, τα τελευταία στοιχεία από τις ΗΠΑ έδειξαν ότι οι διαθέσιμες θέσεις εργασίας αυξήθηκαν τον Απρίλιο στο υψηλότερο επίπεδο σχεδόν δύο ετών, ενισχύοντας τις προσδοκίες ότι η Federal Reserve θα διατηρήσει τη σφιχτή νομισματική πολιτική της.

Η πρόεδρος της Fed του Κλίβελαντ, Μπεθ Χάμακ, τόνισε ότι η διατήρηση των επιτοκίων στα σημερινά επίπεδα παραμένει εύλογη επιλογή υπό το πρίσμα της αβεβαιότητας, χωρίς όμως να αποκλείεται η ανάγκη λήψης νέων μέτρων εάν οι πληθωριστικές πιέσεις επιμείνουν.

Οι τιμές των μετάλλων

Ο spot χρυσός υποχωρούσε κατά 0,1% στα 4.483,29 δολάρια ανά ουγγιά στις 11:00 π.μ. στη Σιγκαπούρη. Το ασήμι κατέγραφε απώλειες 0,1% στα 75 δολάρια ανά ουγγιά, ενώ η πλατίνα παρέμενε σχεδόν αμετάβλητη. Το παλλάδιο ενισχυόταν κατά 0,2%.

Ο δείκτης Bloomberg Dollar Spot Index, που αποτυπώνει την πορεία του αμερικανικού νομίσματος έναντι των βασικών ανταγωνιστών του, παρουσίαζε οριακές μεταβολές.

Η εικόνα των συμβολαίων στη Wall Street

Σύμφωνα με τα στοιχεία της FactSet, οι τιμές των συμβολαίων διαμορφώθηκαν ως εξής:

• Αργό West Texas Intermediate (παράδοση Ιουλίου): Σημείωσε άνοδο 5,2% στα 91,90 δολάρια το βαρέλι, έχοντας αγγίξει νωρίτερα κατά τις πρωινές συναλλαγές το υψηλό συνεδρίασης των 94,78 δολαρίων.
• Πετρέλαιο Brent (παράδοση Αυγούστου): Κατέγραψε άνοδο 4,1% στα 94,98 δολάρια το βαρέλι, υποχωρώντας επίσης από τα υψηλά της ημέρας.

Το παρασκήνιο της κρίσης και η σημασία του Λιβάνου

Η νευρικότητα στην αγορά ενέργειας ξεκίνησε το πρωί της Δευτέρας, μετά από αναφορές του κρατικού ιρανικού μέσου ενημέρωσης Tasnim ότι οι Ιρανοί διαπραγματευτές θα σταματούσαν την ανταλλαγή μηνυμάτων με τις ΗΠΑ μέσω μεσαζόντων, ενώ η Τεχεράνη απείλησε με πλήρες κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ ως αντίποινα για τις παραβιάσεις της εκεχειρίας.

Αναλύοντας την κίνηση αυτή, ο Hamidreza Azizi, επισκέπτης ερευνητής στο Γερμανικό Ινστιτούτο Διεθνών και Θεμάτων Ασφάλειας στο Βερολίνο, επεσήμανε σε ανάρτησή του στο X ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ υποτιμούν συστηματικά τη δομική και κεντρική σημασία που έχει ο Λίβανος για το Ιράν.

«Ο Λίβανος έχει σημασία για το Ιράν τόσο στρατηγικά όσο και ιδεολογικά, και η πίεση από τη βάση υποστήριξης της Ισλαμικής Δημοκρατίας να δράσει —και όχι απλώς να στείλει μήνυμα— σχετικά με τον Λίβανο έχει ενταθεί», δήλωσε ο Αζίζι. «Η αποδοχή μιας συμφωνίας ενώ το Ισραήλ συνεχίζει τις επιχειρήσεις εκεί θα είχε σοβαρό εσωτερικό κόστος. Αυτό δεν είναι μια λεπτομέρεια που η Τεχεράνη μπορεί να παραβλέψει».

Ωστόσο, το κλίμα άλλαξε αργότερα το απόγευμα, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ γνωστοποίησε μέσω του Truth Social ότι οι συνομιλίες με το Ιράν «συνεχίζονται με γρήγορους ρυθμούς» και ότι το Ισραήλ και η Χεζμπολάχ συμφώνησαν να σταματήσουν τις αμοιβαίες επιθέσεις.

Στρατιωτικά αντίποινα και πλήγματα στα Στενά του Ορμούζ

Η διπλωματική προσπάθεια διεξάγεται σε ένα εξαιρετικά τεταμένο στρατιωτικό περιβάλλον:

Η πλευρά των ΗΠΑ: Το Κεντρικό Στρατηγείο των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι εξαπέλυσε «επιθέσεις αυτοάμυνας» σε εγκαταστάσεις drone στη νότια περιοχή του Ιράν, κοντά στα Στενά του Ορμούζ. Οι αρχές χαρακτήρισαν τις επιθέσεις ως «μετρημένα και σκόπιμα» αντίποινα για την κατάρριψη αμερικανικού drone από το Ιράν πάνω από διεθνή ύδατα.

Η πλευρά του Ιράν: Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης δήλωσε, μέσω του πρακτορείου Fars, ότι στόχευσε αμερικανική αεροπορική βάση, η οποία —σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του— είχε χρησιμοποιηθεί για επίθεση εναντίον ιρανικού πύργου επικοινωνιών.

Αντίκτυπος στις Αγορές: Φόβοι για παρατεταμένη σύγκρουση

Η νέα έξαρση της βίας έπληξε την αισιοδοξία των επενδυτών για μια άμεση ειρηνευτική διευθέτηση, τη στιγμή που οι δύο πλευρές είχαν καταλήξει μόλις την περασμένη εβδομάδα σε ένα προσχέδιο μνημονίου συναντίληψης 60 ημερών για την παράταση της εκεχειρίας και την έναρξη συζητήσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα, το οποίο εκκρεμεί προς τελική έγκριση από τον Τραμπ.

«Ποτέ δεν αισθανθήκαμε πιο κοντά σε μια συμφωνία, αλλά πιθανώς ποτέ δεν αισθανθήκαμε πιο κοντά στο να καταρρεύσουν όλα, με τις μεμονωμένες επιθέσεις να γίνονται όλο και πιο συχνές», σημείωσε ο Jim Reid, επικεφαλής μακροοικονομικής έρευνας της Deutsche Bank.

Από την πλευρά του, ο Nigel Green, διευθύνων σύμβουλος της deVere Group, δήλωσε στο MarketWatch ότι το Brent φαίνεται έτοιμο να ξεπεράσει ξανά τα 100 δολάρια το βαρέλι και να παραμείνει εκεί για κάποιο διάστημα. Συμπλήρωσε μάλιστα πως, αν οι επενδυτές σταματήσουν να αγνοούν τις αναποδιές και πειστούν ότι δεν θα υπάρξει σύντομα διέξοδος, το αργό θα τιμολογηθεί πλέον με βάση μια μακρύτερη σύγκρουση και υψηλότερο κίνδυνο διακοπής του εφοδιασμού.

Τέλος, ο Gary Cunningham, διευθυντής έρευνας αγοράς στην Tradition Energy, εκτίμησε ότι η επιστροφή των τιμών στα προπολεμικά επίπεδα «δεν φαίνεται πιθανή», εξαιτίας των ζημιών στις ενεργειακές υποδομές του Περσικού Κόλπου που καθυστερούν την πλήρη προσφορά. «Προβλέπουμε ότι αυτές οι εκδηλώσεις θάρρους θα κυριαρχήσουν στην περιοχή για κάποιο διάστημα, καθώς και οι δύο πλευρές ισχυρίζονται ότι κερδίζουν και καμία δεν είναι διατεθειμένη να θεωρηθεί σε μειονεκτική θέση», κατέληξε.

Το σοκ θεωρείται ήδη το σοβαρότερο από τη δεκαετία του 1970, ωστόσο οι αγορές δεν έχουν καταρρεύσει, πολλές οικονομίες παραμένουν λειτουργικές και οι επενδύσεις εξακολουθούν να κινούνται σε υψηλά επίπεδα. Η εικόνα αυτή διαφοροποιείται αισθητά από τις ενεργειακές κρίσεις των δεκαετιών του 1970 και του 1990, όταν οι επιπτώσεις στην ανάπτυξη και στην κατανάλωση ήταν σχεδόν άμεσες.

Το μπλόκο στα Στενά του Ορμούζ και οι επιπτώσεις

Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει αφαιρέσει από την αγορά περίπου 13 εκατομμύρια βαρέλια ενεργειακών προμηθειών ημερησίως, προκαλώντας αλυσιδωτές πιέσεις σε μεταφορές, βιομηχανία και κατανάλωση.

Σε αρκετές περιοχές έχουν ήδη εμφανιστεί μπλακάουτ, δελτία καυσίμων και περιοριστικά μέτρα στην κατανάλωση ενέργειας, ενώ επιχειρήσεις και κυβερνήσεις προσπαθούν να προσαρμοστούν σε ένα περιβάλλον υψηλού κόστους.

Η τιμή του Brent έχει αυξηθεί κατά τουλάχιστον 50% από την έναρξη της σύγκρουσης, εντείνοντας τις ανησυχίες για νέες πληθωριστικές πιέσεις και πιθανή επιβράδυνση της ανάπτυξης.

Όσο περισσότερο διαρκεί το κλείσιμο της θαλάσσιας διόδου, τόσο αυξάνονται και οι πιθανότητες ύφεσης, ιδιαίτερα για οικονομίες με υψηλή ενεργειακή εξάρτηση.

Τα αποθέματα και η ενεργειακή αποδοτικότητα

Ένας από τους βασικούς λόγους που η παγκόσμια οικονομία αντέχει μέχρι στιγμής είναι η ύπαρξη σημαντικών κρατικών ενεργειακών αποθεμάτων.

Η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα διέθεταν στις αρχές του έτους αποθέματα που επαρκούν περίπου για 200 ημέρες, ενώ η Ευρώπη είχε περίπου 130 ημέρες κάλυψης και η Κίνα περίπου 100.

Τα αποθέματα αυτά λειτουργούν ως ασπίδα απέναντι στις ελλείψεις και περιορίζουν τον άμεσο πανικό στις αγορές ενέργειας.

Παράλληλα, σημαντικό ρόλο παίζει και η βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας τα τελευταία χρόνια.

Σύμφωνα με διεθνείς εκτιμήσεις, η ποσότητα ενέργειας που απαιτείται για την παραγωγή ενός δολαρίου ΑΕΠ έχει μειωθεί περίπου κατά ένα τρίτο σε Ηνωμένες Πολιτείες και Ευρώπη από το 2000 μέχρι σήμερα, ενώ στην Κίνα η βελτίωση προσεγγίζει το 40%.

Η εξέλιξη αυτή επιτρέπει στις οικονομίες να απορροφούν πιο αποτελεσματικά μέρος των κραδασμών που προκαλεί η ενεργειακή κρίση.

Ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης και των ΑΠΕ

Σημαντική ώθηση στην παγκόσμια οικονομία προσφέρει και το κύμα επενδύσεων γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη.

Η ταχεία ανάπτυξη των data centers, η αυξημένη ζήτηση για τσιπ, εξοπλισμό και ηλεκτρονικές υποδομές δημιουργούν έναν νέο κύκλο επενδυτικής δραστηριότητας, ιδιαίτερα στην Ασία.

Οι εξαγωγές τεχνολογικού εξοπλισμού και η υψηλή ζήτηση για ασιατικής κατασκευής ημιαγωγούς λειτουργούν ως σημαντικό αντίβαρο στις πιέσεις που προκαλεί το ενεργειακό κόστος.

Ταυτόχρονα, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αποκτούν όλο και μεγαλύτερο ρόλο στο ενεργειακό μίγμα των ανεπτυγμένων οικονομιών.

Η μεγαλύτερη διείσδυση των ΑΠΕ, η βελτίωση της αποδοτικότητας των ηλεκτρικών συσκευών και ο εκσυγχρονισμός των βιομηχανικών διαδικασιών έχουν περιορίσει σημαντικά την ενεργειακή ένταση της οικονομικής δραστηριότητας.

Οι κίνδυνοι παραμένουν

Παρά την έως τώρα ανθεκτικότητα, οι κίνδυνοι για την παγκόσμια οικονομία παραμένουν έντονοι.

Αν το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ συνεχιστεί και μέσα στο επόμενο έτος, διεθνείς οργανισμοί προειδοποιούν ότι η παγκόσμια ανάπτυξη μπορεί να υποχωρήσει κοντά στο 2%.

Οι μεγαλύτερες πιέσεις καταγράφονται ήδη στις φτωχότερες χώρες, οι οποίες δεν διαθέτουν μεγάλα αποθέματα, δημοσιονομικά περιθώρια ή πρόσβαση στις επενδύσεις που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη.

Σε πολλές από αυτές τις οικονομίες, οι ενεργειακές ελλείψεις οδηγούν σε κλείσιμο εργοστασίων, ενώ το αυξημένο κόστος εισαγωγών επιβαρύνει σοβαρά τους κρατικούς προϋπολογισμούς.

Οι κεντρικές τράπεζες, πάντως, εμφανίζονται προς το παρόν πιο προσεκτικές σε σχέση με το 2022, όταν η ενεργειακή κρίση μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία συνέπεσε με ήδη αυξημένο πληθωρισμό και οδήγησε σε επιθετικές αυξήσεις επιτοκίων.

Σήμερα, οι νομισματικές αρχές επιχειρούν να αξιολογήσουν αν η άνοδος στις τιμές ενέργειας θα έχει μόνιμο χαρακτήρα ή αν πρόκειται για προσωρινό σοκ.

Πόσα σοκ αντέχει ακόμη η οικονομία;

Αρκετοί οικονομολόγοι εκφράζουν πλέον ανησυχία για το αν η παγκόσμια οικονομία μπορεί να συνεχίσει να απορροφά διαδοχικά σοκ χωρίς σοβαρές μακροπρόθεσμες συνέπειες.

Η πανδημία, η ενεργειακή κρίση, οι γεωπολιτικές συγκρούσεις και οι εμπορικές εντάσεις έχουν αφήσει πίσω τους χαμηλότερες επενδύσεις, περιορισμένη επιχειρηματική εμπιστοσύνη και πιο στενά δημοσιονομικά περιθώρια.

Παρά την τρέχουσα ανθεκτικότητα, η διάρκεια της κρίσης θα αποδειχθεί τελικά ο πιο κρίσιμος παράγοντας για το αν η διεθνής οικονομία θα συνεχίσει να αντέχει ή αν θα εισέλθει σε μια νέα περίοδο επιβράδυνσης.