«Είναι μια κρίσιμη εβδομάδα», δήλωσε ο κ. Σχοινάς, επισημαίνοντας ότι η συζήτηση για το μέλλον της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής εντείνεται, καθώς κορυφώνεται η διαπραγματευτική διαδικασία που θα διαμορφώσει το πλαίσιο της ΚΑΠ για τα επόμενα έξι χρόνια.

Όπως ανέφερε, η Ελλάδα προσέρχεται στις διαπραγματεύσεις με αισιοδοξία, συγκεκριμένα επιχειρήματα και ξεκάθαρες προτεραιότητες. Πρώτος στόχος, σύμφωνα με τον υπουργό, είναι να διασφαλιστεί ότι το συνολικό ύψος της στήριξης προς τους Έλληνες αγρότες θα παραμείνει σημαντικό και κατά τη νέα προγραμματική περίοδο.

Παράλληλα, όπως ανέφερε ο Έλληνας υπουργός ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στους κανόνες εφαρμογής της νέας ΚΑΠ, οι οποίοι, όπως τόνισε, πρέπει να είναι απλοί, λειτουργικοί και απαλλαγμένοι από περιττές γραφειοκρατικές αγκυλώσεις.

Η ελληνική πλευρά επιδιώκει επίσης να διαθέτει την αναγκαία ευελιξία για τη λήψη αποφάσεων που ανταποκρίνονται στις ιδιαίτερες ανάγκες της εγχώριας γεωργίας. Μεταξύ των θεμάτων που τίθενται στο τραπέζι είναι ο καθορισμός της ιδιότητας του αγρότη, η κατανομή των διαθέσιμων πόρων μεταξύ άμεσων ενισχύσεων και επενδυτικών κινήτρων, καθώς και η διαμόρφωση κατάλληλων συνθηκών για την κατάρτιση και την είσοδο νέων ανθρώπων στον πρωτογενή τομέα.

Ο κ. Σχοινάς σημείωσε ότι η συζήτηση έχει ήδη ανοίξει και στην Ελλάδα. Όπως γνωστοποίησε, αύριο, Τετάρτη θα πραγματοποιηθεί στο Μέτσοβο της Ηπείρου συνάντηση με τους αρμόδιους αγροτικούς φορείς, με αντικείμενο τις προοπτικές και τις προτεραιότητες της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.

Την ίδια ώρα, ο υπουργός χαρακτήρισε κρίσιμη την εβδομάδα και για τις αγροτικές πληρωμές, καθώς ολοκληρώνεται η διευθέτηση των τελευταίων λεπτομερειών για το σημαντικό πακέτο πληρωμών του Ιουνίου. Οι πληρωμές θα πραγματοποιηθούν μέσω του νέου συστήματος από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων.

Ο ίδιος ανέφερε ότι βρίσκεται σε καθημερινή επικοινωνία με τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης και τον διοικητή της ΑΑΔΕ, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι πληρωμές θα γίνουν εγκαίρως και θα ανταποκριθούν στις προσδοκίες των δικαιούχων.

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι θα συνεχιστεί με αποφασιστικότητα η αναδιάρθρωση του ελληνικού συστήματος αγροτικών πληρωμών.

«Χρειαζόμαστε ένα γερό σανίδι, έτσι ώστε να μπορέσουμε να πατήσουμε για όλα αυτά που έρχονται τα επόμενα χρόνια», κατέληξε ο κ. Σχοινάς.

Την ακύρωση των δράσεων της βιολογικής κτηνοτροφίας και μελισσοκομίας, οι οποίες παρέμεναν «παγωμένες» μετά την αποκάλυψη του πάρτι που είχε στηθεί από επιτήδειους, με στόχο να βάλουν χέρι στις ενισχύσεις των πραγματικών και έντιμων παραγωγών, ανακοίνωσε σήμερα σε συνέντευξη Τύπου ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Μαργαρίτης Σχοινάς.

Μέσα σε μόλις τέσσερα χρόνια ο αριθμός των βιολογικών παραγωγών αυξήθηκε κατά περίπου 250%, από 34.000 το 2020 σε περίπου 119.000 το 2024

«Είμαστε υποχρεωμένοι να ακυρώσουμε τις προβληματικές δράσεις της βιολογικής κτηνοτροφίας και μελισσοκομίας. Δεν θα υπάρχει χρηματοδότηση μέχρι να βρούμε το αξιόπιστο πλαίσιο, το οποίο θα προκύψει από τις προτάσεις της Task Force, την αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου, το νέο σύστημα ελέγχων και κυρώσεων, την εκπαίδευση και προώθηση βιολογικών πρακτικών. Χρειαζόμαστε νέο ξεκίνημα», ανέφερε ο κ. Μαργαρίτης.

Στο 874% η ζήτηση για βιολογική μελισσοκομία

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν μέσα σε μόλις τέσσερα χρόνια ο αριθμός των βιολογικών παραγωγών αυξήθηκε κατά περίπου 250%, από 34.000 το 2020 σε περίπου 119.000 το 2024.

Αποκαλυπτικά είναι και τα στοιχεία για την τεράστια αύξηση ζήτησης για βιολογικές δράσεις και κυρίως για τη μελισσοκομία, όπου οι αιτήσεις ξεπέρασαν κατά πολύ τους διαθέσιμους πόρους. Χαρακτηριστικό είναι ότι για διαθέσιμο προϋπολογισμό 19 εκατ. ευρώ στη μελισσοκομία κατατέθηκαν αιτήσεις ύψους 166 εκατ. ευρώ, οι οποίες ήταν σχεδόν εννέα φορές περισσότερες (874% πάνω).

Αντίστοιχα, στη βιολογική γεωργία οι αιτήσεις έφτασαν τα 398 εκατ. ευρώ έναντι προϋπολογισμού 172 εκατ. (231% πάνω) και στη βιολογική κτηνοτροφία οι αιτήσεις έφτασαν τα 136 εκατ. ευρώ έναντι των 115 εκατ. ευρώ που ήταν διαθέσιμα.

1 στους 2 ελεγχόμενος

Οι έλεγχοι που ακολούθησαν αποκάλυψαν ένα σύστημα με σοβαρές αδυναμίες, υψηλή παραβατικότητα και ερωτήματα για την αξιοπιστία των μηχανισμών πιστοποίησης.

Η εικόνα αυτή ενεργοποίησε, όπως επισήμανε ο κ. Μαργαρίτης, για πρώτη φορά εκτεταμένους προενταξιακούς ελέγχους τόσο στη μελισσοκομία όσο και στην κτηνοτροφία.

Τα αποτελέσματα αποκαλυπτικά για το «πάρτι» που είχε στηθεί από τους επιτήδειους. Στη μελισσοκομία, το 27% των ελεγχόμενων περιπτώσεων εμφάνισε ευρήματα μη συμμόρφωσης, ενώ επιπλέον 16% αποχώρησε οικειοθελώς από τη διαδικασία. Στην κτηνοτροφία τα ποσοστά ήταν ακόμη υψηλότερα, καθώς ευρήματα καταγράφηκαν στο 44% των ελέγχων και αποχωρήσεις στο 25%.

Συνολικά, περισσότεροι από ένας στους δύο ελεγχόμενους είτε εντοπίστηκαν με προβλήματα είτε εγκατέλειψαν τη διαδικασία πριν ολοκληρωθεί ο έλεγχος. Το στοιχείο αυτό ενίσχυσε τις ανησυχίες ότι σημαντικό μέρος της εκρηκτικής αύξησης των «βιολογικών» παραγωγών ενδεχομένως να συνδεόταν περισσότερο με τις επιδοτήσεις παρά με πραγματική βιολογική δραστηριότητα.

Τι έδειξαν οι έλεγχοι στους φορείς πιστοποίησης

Στο μικροσκόπιο των αρχών μπήκαν και οι Οργανισμοί Ελέγχου και Πιστοποίησης. Ο ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ προχώρησε σε ελέγχους και στους 16 εγκεκριμένους φορείς πιστοποίησης, ενώ επιβλήθηκαν οχτώ χρηματικά πρόστιμα σε έξι από αυτούς. Παράλληλα, το ΕΣΥΔ ανέστειλε τη διαπίστευση δύο φορέων.

Ιδιαίτερο προβληματισμό προκάλεσαν και τα στοιχεία σχετικά με την ένταση των ελέγχων. Σε ορισμένες περιπτώσεις καταγράφηκαν, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΥπΑΑΤ, ιδιαίτερα μεγάλος αριθμός ελέγχων από τον ίδιο ελεγκτή την ίδια ημέρα ή κατά τους ελέγχους, σε περιπτώσεις που είχαν δηλωθεί 300 κυψέλες να εντοπίζονται ελάχιστες ή και καθόλου.

Υπό το βάρος των εξελίξεων, το υπουργείο, όπως επισήμανε ο κ. Μαργαρίτης, προχώρησε σε σειρά μέτρων. Μεταξύ άλλων, «πάγωσαν» πληρωμές παραγωγών που συνδέονταν με φορείς στους οποίους επιβλήθηκαν κυρώσεις, ανεστάλη η έγκριση νέων φορέων πιστοποίησης και μπήκαν στον «πάγο» νέες εντάξεις στις δράσεις βιολογικής μελισσοκομίας και κτηνοτροφίας.

Παράλληλα, η υπόθεση έλαβε και ευρωπαϊκές διαστάσεις. Η Ελλάδα απέστειλε αναφορές στη Γενική Διεύθυνση Γεωργίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (DG AGRI), ενώ ακολούθησαν επιστολές και συστάσεις από τις Βρυξέλλες σχετικά με την ανάγκη αυστηρότερης εποπτείας και θεσμικών αλλαγών.

Τα επόμενα βήματα

Σύμφωνα με το κυβερνητικό σχέδιο, το επόμενο διάστημα αναμένεται αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου, δημιουργία νέου συστήματος ελέγχων και κυρώσεων, αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων και ενίσχυση της ιχνηλασιμότητας των πιστοποιήσεων.

Ειδικότερα, ανακοινώθηκαν τα εξής μέτρα:

• Ακύρωση των δράσεων βιολογικής κτηνοτροφίας και μελισσοκομίας
• «Πάγωμα» νέων δράσεων βιολογικής παραγωγής στο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ)για την περίοδο 2021-2027
• Αναδιάρθρωση του θεσμικού πλαισίου και δημιουργία νέου συστήματος ελέγχων, με βάση εκκίνησης τις προτάσεις της Task Force για τη βιολογική παραγωγή
• «Πάγωμα» εγκρίσεων νέων φορέων πιστοποίησης μέχρι την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων του θεσμικού πλαισίου και του συστήματος ελέγχων. Το ΥΠΑΑΤ έχει κοινοποιήσει τα παραπάνω στην Γενική Διεύθυνση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης (DGAGRI) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία και συνεργασία για τις απαραίτητες ενέργειες ώστε να θωρακιστεί η αξιοπιστία της βιολογικής παραγωγής και να προστατευτούν οι καταναλωτές και οι έντιμοι παραγωγοί.

«Το μήνυμα είναι σαφές. Δεν είναι δίκαιο και νόμιμο οι καταναλωτές να αγοράζουν προϊόντα με βιολογική ετικέτα με τιμές που δεν ανταποκρίνονται στις προϋποθέσεις των βιολογικών», σημείωσε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Σε ό,τι αφορά τα κονδύλια που προορίζονταν για τις δύο δράσεις της βιολογικής μελισσοκομίας και βιολογικής κτηνοτροφίας, θα ανακατευθυνθούν, σε συνεννόηση με τις Βρυξέλλες, σε άλλες δράσεις και προγράμματα, με τις σχετικές ανακοινώσεις να αναμένονται.

Υπογράμμισε, ότι αυτή η διαπραγμάτευση είναι εξαιρετικά σύνθετη γιατί είναι η μόνη που γίνεται σε ένα ιδιαίτερα ασταθές περιβάλλον. Για ό,τι φιλοδοξίες εντάξουμε στον προϋπολογισμό, το τι εργαλεία θα σχεδιάσουμε, πρέπει να λάβουμε υπόψιν και το ευρύτερο πλαίσιο.

Ξεχώρισε ως ένα ιδιαίτερα κρίσιμο ζήτημα την ολοκλήρωση της μετάβασης του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ. Όπως είπε, καλούμαστε να μετασχηματιστούμε εν κινήσει, για να μπορούμε να συνεχίσουμε να πληρώνουμε τους παραγωγούς.

Βασική προτεραιότητα, κατά τον υπουργό, είναι η αντιμετώπιση των ζωονόσων, που δεν είναι τεχνικό θέμα, αλλά έχει αναχθεί σε ύψιστο ζήτημα πολιτικής προτεραιότητας. ”Δίνουμε μεγάλη μάχη στη Λέσβο και τη δίνουμε συντεταγμένα.

Ξεχωρίζοντας βασικούς στόχους, υπογράμμισε την ανάγκη για τη στήριξη των νέων και νεοεισερχόμενων αγροτων, εστιάζοντας ιδιαίτερα στο δημογραφικό θέμα πολλών επαρχιακών περιοχών.

Δεύτερον, τη δίκαιη στήριξη του εισοδήματος με έμφαση στις μικρομεσαίες εκμεταλλεύσεις.

Επιπλέον, τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας μέσα από τη διεύρυνση των συνεργειών, των επενδύσεων, αναδεικνύοντας την ποιότητα των αγροτικών μας προϊόντων που αποτελούν αντικείμενο θαυμασμού σε όλο τον κόσμο.

”Αυτοί θα είναι οι άξονες που θα πρέπει να αναδειχθούν μέσα από τη διαπραγμάτευση. Ψάχνουμε ένα νέο εθνικό συμβόλαιο για τον πρωτογενή τομέα”, κατέληξε ο Μαργαρίτης Σχοινάς.

Υπενθυμίζεται, ότι για την 7ετία 2028-2034 είναι δεσμευμένα για την ελληνική ΚΑΠ 14,63 δισ. ευρώ, που μεταφράζονται σε 2,09 δις. ευρώ ετησίως, ενώ διεκδικεί να εξασφαλίσει ποσά που θα ξεπεράσουν τα 19 δισ. όταν συνυπολογιστούν οι πόροι από το νέο Εθνικό Σχέδιο Εταιρικής Σχέσης (NRP).

Kρίσιμο σημείο, θεωρείται το αν θα μπει τελικά τέλος στο σύστημα δικαιωμάτων Βασικής Ενίσχυσης. Όπως έχει υποστηρίξει η Κομισιόν στην πρότασή της, «Μια σηµαντική αλλαγή απλούστευσης που εισάγεται στην ΚΑΠ 2028–2034 είναι η στήριξη του εισοδήµατος των αγροτών να βασίζεται σε πληρωµές ανά επιλέξιµο εκτάριο και σε κατ’ αποκοπή ποσά, αντί για το σύστηµα των «δικαιωµάτων» που συνδέονται µε τη γη. Αυτό θα επιτρέψει τη στόχευση των πόρων σε αγρότες µε πραγµατικές εισοδηµατικές ανάγκες και θα µειώσει το διοικητικό βάρος τόσο για τους αγρότες όσο και για τις εθνικές διοικήσεις.
Ένα ακόμα κρίσιμο σημείο στη συζήτηση για τη νέα ΚΑΠ, είναι το αν θα καταργηθεί τελικά το τσεκ για τους συνταξιούχους παραγωγούς.

Στο Άρθρο 6 µε τίτλο «Φθίνουσα εκταρική ενίσχυση εισοδήµατος» της ΚΑΠ αναφέρονται τα εξής: «Τα κράτη µέλη διασφαλίζουν ότι το αργότερο έως το 2032 οι αιτούντες που συµπληρώνουν την ηλικία συνταξιοδότησης, η οποία καθορίζεται από την εθνική νοµοθεσία, και οι οποίοι λαµβάνουν σύνταξη γήρατος, δεν λαµβάνουν πλέον στήριξη βάσει του παρόντος άρθρου».

 Χατζηδάκης: Οι θέσεις της Ελλάδας για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική

«Η συζήτηση για τη νέα ΚΑΠ της περιόδου 2028 – 2034 δεν αφορά μόνο τις άμεσες ενισχύσεις. Αφορά και το μέλλον της αγροτικής παραγωγής και της παραγωγικής βάσης της χώρας μας, την επισιτιστική ασφάλεια, την περιφερειακή ανάπτυξη και τη συνοχή της υπαίθρου, την περιβαλλοντική ισορροπία. Και βέβαια, αφορά τη στήριξη παραγωγών που λειτουργούν σε δύσκολες συνθήκες κόστους και ανταγωνιστικότητας».

Τις επισημάνσεις αυτές έκανε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, μιλώντας σήμερα στην εκδήλωση για την έναρξη της διαβούλευσης σε σχέση με τη νέα ΚΑΠ, που διοργάνωσε το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. «Ο διάλογος, πρόσθεσε, γίνεται σε μια περίοδο όπου «παλαιά διαρθρωτικά προβλήματα του τομέα ήλθαν να συναντηθούν με νέες προκλήσεις. Ζητώντας λύσεις, όχι μόνο για τα προβλήματα του παρελθόντος, αλλά και για δημιουργία μιας ουσιαστικής προοπτικής για το μέλλον».

Ο Κωστής Χατζηδάκης προσδιόρισε πέντε βασικές προτεραιότητες για τη νέα ΚΑΠ αλλά και συνολικά για την αγροτική πολιτική. Οι προτεραιότητες αυτές είναι:

Πρώτον, η πολιτική για την ανάπτυξη του αγροτικού τομέα να εξυπηρετεί παράλληλους στόχους:

·      Να διασφαλίζει δίκαιο και επαρκές εισόδημα για τους παραγωγούς.

· Να συνδέει την ανταγωνιστικότητα της αγροτικής παραγωγής με τη βιωσιμότητα και την επισιτιστική ασφάλεια.

· Να προωθεί επενδύσεις σε υποδομές, τεχνολογική αναβάθμιση, καινοτομία και ανθεκτικότητα, και

·  Να ενθαρρύνει την ανανέωση στο παραγωγικό δυναμικό – ώστε νέοι άνθρωποι να μπορούν να ζουν και να δημιουργούν στην ύπαιθρο με προοπτική.

Δεύτερον, το νέο πλαίσιο της ΚΑΠ πανευρωπαϊκά θα πρέπει να είναι απλούστερο, σταθερό και κατανοητό από όλους τους εμπλεκόμενους – τους παραγωγούς, τους φορείς, τις δημόσιες αρχές και τις τοπικές κοινωνίες. Χωρίς πρόσθετη γραφειοκρατία και ασάφειες. «Θέλουμε να βοηθήσουμε στην πράξη τον κόσμο της παραγωγής να κάνει βήματα εκσυγχρονισμού και προόδου, όχι να τον επιβαρύνουμε με πολύπλοκες – και συχνά άνευ νοήματος – ρυθμίσεις, ακόμα και για αυτονόητα πράγματα», ανέφερε.

Τρίτον, χρειάζεται να αποκτήσουμε μια λογική που δεν επικεντρώνεται μόνο στην απορρόφηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων, αλλά και στο πού πάνε αυτά τα κονδύλια και ποια αποτελέσματα φέρνουν. «Είναι μια δύσκολη συζήτηση, αλλά δεν μπορούμε πλέον να μην την κάνουμε. Και σίγουρα όχι όταν θέλουμε να στηρίξουμε ουσιαστικά πλέον την αγροτική παραγωγή στη χώρα μας», σημείωσε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης.

Τέταρτον, τους προηγούμενους μήνες έγινε μια πολύ μεγάλη συζήτηση για την εφαρμογή ενός νέου συστήματος για την καταβολή των αγροτικών ενισχύσεων με την μετάβαση από τον ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ. «Η εφαρμογή του ήδη το επόμενο διάστημα αποτελεί ένα μεγάλο στοίχημα, και θα θέσει τις βάσεις για περισσότερη διαφάνεια και αξιοπιστία στις πληρωμές και τους ελέγχους και κατά την επόμενη Προγραμματική Περίοδο. Δεν μιλάμε για λιγότερα χρήματα. Τα ίδια χρήματα θα μοιράζονται με δικαιότερο τρόπο υπέρ των πραγματικών παραγωγών».

Πέμπτον, η όλη συζήτηση για το μετασχηματισμό του πρωτογενούς τομέα στην Ελλάδα δεν θα πρέπει να περιορίζεται στην ΚΑΠ. «Ο πρωτογενής τομέας είτε εκμεταλλευόμενος ευρωπαϊκές πολιτικές, είτε στο πλαίσιο εθνικών κατευθύνσεων χρειάζεται να ξεφύγει από μία λογική διαχείρισης επιδοτήσεων, και να κάνει βήματα μπροστά», υπογράμμισε ο Κωστής Χατζηδάκης. Στα βήματα αυτά περιλαμβάνονται: Μεγαλύτερες και βιώσιμες εκμεταλλεύσεις. Κατάρτιση και δια βίου μάθηση των αγροτών. Συνεργασία των αγροτών, μέσα από ομάδες παραγωγών, cluster, αγροτικά επιμελητήρια. Αξιοποίηση των γεωπόνων και των κτηνιάτρων ως πραγματικών συμβούλων των αγροτών στο χωράφι, και όχι ως μετρητών των επιδοτήσεων και των αποζημιώσεων, όπως σε κάποιο βαθμό είναι σήμερα. Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, με οργανωμένες παρεμβάσεις για πιο ανθεκτικές καλλιέργειες και μεθόδους παραγωγής και βιώσιμη διαχείριση των υδάτινων πόρων.

Αναφερόμενος συνολικά στις διαπραγματεύσεις για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της περιόδου 2028 – 2034 (τμήμα του οποίου αποτελεί η νέα ΚΑΠ), ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και πρόεδρος της Διυπουργικής Επιτροπής για τον συντονισμό της διαπραγμάτευσης, σημείωσε ότι είναι πολύ πιθανό να ολοκληρωθούν όταν η χώρα θα έχει την Προεδρία της Ε.Ε. στο τέλος του 2027.  Οι θέσεις της χώρας μας μας στις διαπραγματεύσεις αυτές, όπως ανέφερε, μεταξύ άλλων είναι:

·      Πρώτον, να εξασφαλίσουμε το μέγιστο δυνατό σύνολο πόρων από όλα τα Χρηματοδοτικά Ταμεία του νέου Προϋπολογισμού της Ε.Ε. «Μια διαπραγμάτευση δύσκολη, γιατί πολλές χώρες του Βορρά θεωρούν ότι είναι ήδη αρκετά γενναιόδωρη η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής».

·      Δεύτερον, να προστατευτεί η χρηματοδότηση για τους παραδοσιακούς πυλώνες της Πολιτικής Συνοχής και της ΚΑΠ. «Για εμάς, αυτές οι δύο πολιτικές παραμένουν πάντοτε κομβικής σημασίας», σημείωσε.

·      Τρίτον, η θέσπιση νέων Ιδίων Πόρων να γίνει με τρόπο που να διασφαλίζει σταθερότητα εσόδων, χωρίς δημοσιονομική επιβάρυνση για τα κράτη μεσαίου εισοδήματος όπως είναι η Ελλάδα. «Διότι δεν έχει σημασία μόνο τι παίρνεις αλλά και τι δίνεις».

«Η κρίσιμη αυτή διαπραγμάτευση θα καθορίσει τις αναπτυξιακές προοπτικές της Ελλάδας για τα επόμενα χρόνια», κατέληξε ο Κωστής Χατζηδάκης. «Τόσο για τη νέα ΚΑΠ, όσο και για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034, η Ελλάδα προετοιμάζεται με σοβαρότητα και μεθοδικότητα και συμμετέχει ενεργά στις διαπραγματεύσεις. Θέλουμε η διαβούλευση να είναι ουσιαστική, όχι μικροκομματική και να διαμορφώσουμε μια εθνική γραμμή που να υπηρετεί το μακροπρόθεσμο συμφέρον της ελληνικής γεωργίας και της ελληνικής περιφέρειας».

Του Μαργαρίτη Σχοινά

Ενώ εμείς παραμένουμε απορροφημένοι με τους κανόνες, ο υπόλοιπος κόσμος είναι απορροφημένος με την ισχύ. Το μήνυμα των καιρών είναι απλό: αν θέλουμε να διατηρήσουμε τη θέση μας στη διεθνή σκηνή, πρέπει να αποδεχθούμε αυτή την πραγματικότητα και να μάθουμε να παίζουμε με τους ίδιους όρους. Πρέπει να μάθουμε και να παίξουμε χωρίς ενδοιασμούς το παιχνίδι της ισχύος.

Πως μπορεί να γίνει αυτό; Κατ' αρχάς διορθώνοντας τις αδυναμίες μας στην εξωτερική πολιτική και την άμυνα, τομείς όπου είναι σαφές ότι αποτύχαμε.
Η Ευρώπη πρέπει επιτέλους να μιλήσει με μια φωνή. Μέχρι σήμερα η εξωτερική μας πολιτική υπήρξε αποσπασματική, αναποτελεσματική - και σε πολλές περιπτώσεις αντικείμενο ειρωνείας.

Όταν συνεδριάζουν για ώρες και ημέρες οι υπουργοί Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης μόνο για να συμπεράνουν ότι διαφωνούν, ο κόσμος δεν μας λαμβάνει σοβαρά υπόψη. Το ίδιο ισχύει και για την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ), η οποία έχει εξελιχθεί σε μια περίπλοκη γραφειοκρατία χωρίς πραγματική επιρροή. Τα 27 κράτη - μέλη πρόσφατα ψήφισαν τρία (!) διαφορετικά ψηφίσματα για τη Μέση Ανατολή στον ΟΗΕ.

Στην άμυνα, οι αδυναμίες μας είναι ακόμη πιο εμφανείς. Εδώ όμως ίσως τα καταφέρουμε γιατί τώρα μόλις ξεκινάμε την προσπάθεια. Ο σύνθετος κόσμος που μας περιβάλλει μας υπενθυμίζει γιατί επείγει να αρχίσουμε να οικοδομούμε μια ουσιαστική ευρωπαϊκή αμυντική ικανότητα.

Να φτιάξουμε τη δική μας ασπίδα και ομπρέλα, γιατί τώρα ξέρουμε ότι δεν θα υπάρχει ασπίδα και ομπρέλα που θα κρατάνε άλλοι για τη δική μας προστασία. Οι πρώτες ιστορικές αποφάσεις έχουν ήδη δρομολογηθεί για μια Ένωση που οργανώνει, παράγει και χρηματοδοτεί κοινά αμυντικά και εξοπλιστικά συστήματα.

Μαθαίνοντας το παιχνίδι της ισχύος, η Ευρώπη πρέπει επίσης να εκμεταλλευθεί ακόμη καλύτερα πολιτικές και εργαλεία που εδράζονται στο κοινοτικό οπλοστάσιο, διαθέτουν κοινοτικούς πόρους και κανονιστική ισχύ.

• Την ενιαία αγορά: είναι η μεγαλύτερη και πιο καλά ρυθμισμένη αγορά στον κόσμο. Όλοι θέλουν να έχουν πρόσβαση σε αυτήν – κανείς δεν θέλει να αποκλειστεί.

• Το ευρώ: είναι το δεύτερο παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα και κερδίζει συνεχώς έδαφος, με την Κίνα και άλλες τρίτες χώρες να το χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο ως νόμισμα αναφοράς.

• Την αναπτυξιακή μας βοήθεια: Η Ευρώπη επενδύει τεράστια ποσά σε κρίσιμες γεωπολιτικές περιοχές, αλλά συχνά χωρίς να απαιτεί τίποτα ως αντάλλαγμα. Αυτό πρέπει να αλλάξει. Η βοήθειά μας πρέπει να συνδέεται με τον τρόπο που μας αντιμετωπίζουν οι χώρες που τη λαμβάνουν.

• Τη ρυθριστική μας ισχύ: οι νόμοι και τα πρότυπά μας διαμορφώνουν παγκόσμιες αγορές. Αυτό είναι ένα στρατηγικό όπλο. Όσοι δρουν ενάντια στα συμφέροντά μας πρέπει να είναι προετοιμασμένοι να πληρώσουν τίμημα, είτε μέσω κυρώσεων είτε μέσω περιορισμών και κυρώσεων σε πρόσωπα και εταιρείες.

Η γεωπολιτική δεν ανταμείβει τις καλές προθέσεις, αλλά τις στρατηγικές επιλογές ισχύος. Η Ευρώπη πρέπει να αποδεχθεί ότι ζούμε σε έναν κόσμο ανταγωνισμού ισχύος.  Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε τις αξίες μας - σημαίνει ότι πρέπει να μάθουμε να τις υπερασπιζόμαστε με τρόπο αποτελεσματικό.

Σε αυτή τη νέα εποχή η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να είναι απλός θεατής. Ήρθε η ώρα να υιοθετήσουμε μια πιο στρατηγική προσέγγιση, που θα συνδυάζει τις αρχές μας με την ικανότητα να επιβάλλουμε τους όρους μας.

Το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, εδώ και δέκα χρόνια, έχει αποδείξει ότι αποτελεί τον ιδανικό χώρο για να συζητήσουμε αυτά τα κρίσιμα ζητήματα. Η φετινή επέτειος έρχεται σε μια στιγμή που η Ευρώπη καλείται να λάβει καθοριστικές αποφάσεις για το μέλλον της. Ο διάλογος που θα γίνει εδώ δεν είναι απλώς ακαδημαϊκός - είναι απαραίτητος για τη διαμόρφωση της στρατηγικής μας πορείας στον κόσμο.

* Πρώην αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.