Το ύψος της εξοικονόμησης δεν είναι ίδιο για όλους τους καταναλωτές. Εξαρτάται από το συνολικό ποσό που δαπανά κάθε οικογένεια στο σούπερ μάρκετ, από τα προϊόντα που επιλέγει αλλά και από το πόσοι από τους κωδικούς που αγοράζει συμμετέχουν στη συγκεκριμένη πρωτοβουλία.

Πώς προκύπτουν τα 39 ευρώ τον μήνα

Η εκτίμηση αφορά ένα τετραμελές νοικοκυριό που πραγματοποιεί αγορές περίπου 400 ευρώ τον μήνα από το σούπερ μάρκετ. Εφόσον σημαντικό τμήμα του καλαθιού του αποτελείται από προϊόντα στα οποία εφαρμόζονται οι νέες μειώσεις, η συνολική εξοικονόμηση μπορεί να προσεγγίσει τα 39 ευρώ σε μηνιαία βάση.

Πρόκειται για ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν στο 10% ενός μηνιαίου λογαριασμού 400 ευρώ, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε οικογένεια θα δει αυτομάτως αντίστοιχη μείωση στο ταμείο. Το τελικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από τη σύνθεση του καλαθιού και το πραγματικό ύψος της έκπτωσης στους κωδικούς που αγοράζει κάθε καταναλωτής.

Το ζήτημα αποκτά μεγαλύτερη σημασία καθώς ο Σεπτέμβριος αποτελεί παραδοσιακά έναν από τους πιο επιβαρυμένους μήνες για τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Οι αυξημένες υποχρεώσεις για σχολεία, στέγαση, φόρους και άλλες δαπάνες έχουν ήδη αναδείξει τον Σεπτέμβριο σε έναν από τους ακριβότερους μήνες για τα νοικοκυριά.

Πάνω από 1.600 προϊόντα με χαμηλότερες τιμές

Η πρωτοβουλία καλύπτει περισσότερους από 1.600 κωδικούς προϊόντων, ξεπερνώντας τον αρχικό στόχο. Στη λίστα περιλαμβάνονται διαφορετικές κατηγορίες τροφίμων και άλλων προϊόντων ευρείας κατανάλωσης, ώστε οι μειώσεις να μπορούν να επηρεάσουν μεγαλύτερο μέρος του καθημερινού καλαθιού.

Οι μειώσεις προκύπτουν μέσα από τη συμμετοχή προμηθευτών, βιομηχανιών και αλυσίδων λιανεμπορίου, με στόχο οι χαμηλότερες τιμές να περάσουν απευθείας στο ράφι.

Σε ορισμένες κατηγορίες προϊόντων τα ποσοστά μείωσης είναι σημαντικά υψηλότερα από τον μέσο όρο. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η συνολική δαπάνη ενός νοικοκυριού θα μειωθεί κατά το ίδιο ποσοστό, καθώς κάθε καλάθι αποτελείται από διαφορετικό συνδυασμό προϊόντων.

Έλεγχοι για να είναι πραγματικές οι μειώσεις

Κομβικό ρόλο στην εφαρμογή της πρωτοβουλίας έχει η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, η οποία καλείται να παρακολουθεί την εξέλιξη των τιμών και να διαπιστώνει εάν οι μειώσεις που εμφανίζονται στα ράφια είναι πραγματικές.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η σύγκριση των νέων τιμών με εκείνες που ίσχυαν πριν από την εφαρμογή του μέτρου, ώστε να αποφεύγονται πρακτικές όπου μια προηγούμενη αύξηση θα μπορούσε να εμφανίσει στη συνέχεια τεχνητά μεγαλύτερο ποσοστό έκπτωσης.

Η αποτελεσματικότητα των ελέγχων είναι κρίσιμη για την αξιοπιστία της πρωτοβουλίας. Για τον καταναλωτή το ζητούμενο δεν είναι το ποσοστό που αναγράφεται σε μια ανακοίνωση ή σε μια πινακίδα, αλλά η πραγματική τελική τιμή που πληρώνει στο ταμείο.

Ποιοι μπορούν να κερδίσουν περισσότερο

Μεγαλύτερο όφελος μπορούν να έχουν τα νοικοκυριά που αγοράζουν συστηματικά αρκετούς από τους κωδικούς που έχουν ενταχθεί στην πρωτοβουλία. Μια τετραμελής οικογένεια με σχετικά μεγάλο μηνιαίο καλάθι έχει, για παράδειγμα, περισσότερες πιθανότητες να δει αισθητή διαφορά από έναν καταναλωτή που πραγματοποιεί περιορισμένες αγορές.

Τα 39 ευρώ τον μήνα, επομένως, πρέπει να αντιμετωπίζονται ως εκτίμηση δυνητικού οφέλους και όχι ως εγγυημένη οριζόντια έκπτωση για κάθε νοικοκυριό.

Η διάκριση αυτή είναι σημαντική, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία οι οικογενειακοί προϋπολογισμοί παραμένουν πιεσμένοι από σειρά διαφορετικών δαπανών. Το MoneyPress έχει καταγράψει ότι μόνο μέσα στον Σεπτέμβριο τα νοικοκυριά βρίσκονται αντιμέτωπα με σειρά μεγάλων λογαριασμών και οικονομικών υποχρεώσεων, γεγονός που αυξάνει τη σημασία ακόμη και σχετικά μικρών μηνιαίων εξοικονομήσεων.

Η μάχη με την ακρίβεια στα ράφια

Η εξέλιξη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ακρίβεια εξακολουθεί να βρίσκεται ψηλά στις ανησυχίες των καταναλωτών. Παρότι σε επιμέρους προϊόντα έχουν καταγραφεί μειώσεις, οι σωρευτικές ανατιμήσεις των προηγούμενων ετών έχουν διατηρήσει το συνολικό κόστος του καθημερινού καλαθιού σε υψηλά επίπεδα.

Για τον λόγο αυτό, η αποτελεσματικότητα της νέας πρωτοβουλίας δεν θα κριθεί μόνο από τον αριθμό των προϊόντων που εντάχθηκαν σε αυτή, αλλά κυρίως από το πόσο θα μειωθεί στην πράξη ο λογαριασμός στο ταμείο.

Σημαντικός παράγοντας θα είναι επίσης η διάρκεια των χαμηλότερων τιμών. Εάν μέρος των μειώσεων διατηρηθεί για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, η επίδραση στον οικογενειακό προϋπολογισμό θα είναι σαφώς μεγαλύτερη από μια βραχυπρόθεσμη εμπορική παρέμβαση.

Τι πρέπει να κοιτούν οι καταναλωτές

Οι καταναλωτές έχουν συμφέρον να συγκρίνουν όχι μόνο τα ποσοστά έκπτωσης αλλά κυρίως την τελική τιμή ανά μονάδα προϊόντος. Ιδιαίτερα σε προϊόντα που προσφέρονται σε διαφορετικές συσκευασίες, μια μεγάλη ονομαστική έκπτωση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αποτελεί και την οικονομικότερη επιλογή.

Παράλληλα, η σύγκριση μεταξύ διαφορετικών αλυσίδων και προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας μπορεί να αυξήσει την τελική εξοικονόμηση. Όσο μεγαλύτερη είναι η διαφάνεια στις τιμές τόσο μεγαλύτερη είναι και η δυνατότητα του καταναλωτή να αξιοποιήσει τον ανταγωνισμό.

Το πραγματικό τεστ για τη νέα πρωτοβουλία θα γίνει συνεπώς στα ταμεία των σούπερ μάρκετ. Εάν οι μειώσεις σε περισσότερους από 1.600 κωδικούς περάσουν ουσιαστικά στο καθημερινό καλάθι, το μηνιαίο όφελος μπορεί να αποτελέσει μια μικρή αλλά υπολογίσιμη ανάσα για χιλιάδες οικογένειες.

Ποια προϊόντα γίνονται φθηνότερα

Η μεγαλύτερη ομάδα περιλαμβάνει περίπου 900 επώνυμους κωδικούς προϊόντων, στους οποίους η μέση μείωση διαμορφώνεται κοντά στο 7%. Ανάλογα με το προϊόν, όμως, η έκπτωση ξεκινά από 5% και μπορεί να φτάσει έως 30%. Η πρωτοβουλία αφορά βασικά είδη διατροφής και καθημερινής κατανάλωσης, με στόχο οι μειώσεις να γίνουν αισθητές στο καλάθι του νοικοκυριού και όχι να περιοριστούν σε προϊόντα μικρής ζήτησης.

Οι παρεμβάσεις στις τιμές αποκτούν μεγαλύτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η ακρίβεια στα τρόφιμα εξακολουθεί να πιέζει τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Η μεγάλη απόσταση που σε αρκετές κατηγορίες παρατηρείται μεταξύ της τιμής παραγωγού και της τελικής τιμής στο ράφι αποτελεί ένα από τα βασικά προβλήματα της αγοράς.

Μειώσεις περίπου 10% στα σχολικά είδη

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα σχολικά είδη, καθώς η εφαρμογή του μέτρου συμπίπτει με την περίοδο κατά την οποία οι οικογένειες προετοιμάζονται για την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς. Περισσότεροι από 450 κωδικούς σχολικών ειδών συμμετέχουν στην πρωτοβουλία, με τη μέση μείωση να κινείται περίπου στο 10%.

Η χρονική στιγμή είναι κρίσιμη, καθώς ο Σεπτέμβριος αποτελεί παραδοσιακά έναν από τους ακριβότερους μήνες για μια οικογένεια με παιδιά. Τσάντες, τετράδια, γραφική ύλη και υπόλοιπα σχολικά είδη προστίθενται στις σταθερές δαπάνες του νοικοκυριού, με αποτέλεσμα ακόμη και μια διψήφια ποσοστιαία μείωση να αποκτά πρακτική σημασία.

Φθηνότερα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας και κρέας

Στην πρωτοβουλία έχουν ενταχθεί επίσης περίπου 250 προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, με μέση μείωση τιμών της τάξης του 7%. Πρόκειται για μια κατηγορία που έχει αποκτήσει ιδιαίτερα ισχυρή παρουσία στα ελληνικά σούπερ μάρκετ, καθώς όλο και περισσότεροι καταναλωτές στρέφονται σε οικονομικότερες επιλογές για να περιορίσουν το συνολικό κόστος των αγορών τους.

Παράλληλα, μειώσεις καταγράφονται σε περίπου 60 κωδικούς κρέατος, με μέσο ποσοστό 7,2%. Στη συγκεκριμένη κατηγορία περιλαμβάνονται τόσο ελληνικά όσο και εισαγόμενα προϊόντα, μεταξύ των οποίων και μοσχάρι. Το κρέας αποτελεί μία από τις κατηγορίες όπου οι αυξήσεις των τελευταίων ετών έχουν γίνει ιδιαίτερα αισθητές στον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Οι αλυσίδες μπορούν να ρίξουν ακόμη περισσότερο τις τιμές

Το τελικό όφελος για τον καταναλωτή μπορεί να είναι μεγαλύτερο από τη μέση μείωση του 7%. Στις μειώσεις που έχουν συμφωνήσει οι προμηθευτές μπορούν να προστεθούν πρόσθετες εκπτώσεις από τις ίδιες τις αλυσίδες σούπερ μάρκετ.

Αυτό σημαίνει ότι το ίδιο προϊόν ενδέχεται να πωλείται σε διαφορετική τελική τιμή από αλυσίδα σε αλυσίδα. Η σύγκριση τιμών αποκτά επομένως ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς οι καταναλωτές θα μπορούν να αναζητούν πού η αρχική μείωση συνδυάζεται με μεγαλύτερη πρόσθετη έκπτωση του λιανεμπορίου.

Ειδική σήμανση στα ράφια

Οι καταναλωτές δεν θα χρειάζεται να αναζητούν μόνοι τους ποιο προϊόν συμμετέχει στην πρωτοβουλία. Οι μειωμένες τιμές θα συνοδεύονται από ειδική σήμανση στα ράφια των καταστημάτων, ώστε να είναι άμεσα αναγνωρίσιμες.

Η ενημέρωση θα γίνεται και ψηφιακά μέσω της πλατφόρμας «PosoKanei», όπου θα εμφανίζονται οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν, οι κωδικοί που έχουν ενταχθεί και οι μειώσεις που εφαρμόζονται. Στα επώνυμα προϊόντα θα αποτυπώνεται και το εύρος της μείωσης, λαμβάνοντας υπόψη τις πρόσθετες εκπτώσεις κάθε αλυσίδας.

Από δύο έως τέσσερις μήνες οι μειωμένες τιμές

Οι μειώσεις δεν θα ισχύσουν μόνο για λίγες ημέρες. Ανάλογα με την επιχείρηση και τον κωδικό, η συμμετοχή στην πρωτοβουλία θα έχει διάρκεια δύο έως τεσσάρων μηνών. Στις περιπτώσεις όπου μια εταιρεία συμμετέχει για δύο μήνες, προβλέπεται η δυνατότητα αντικατάστασης των προϊόντων με νέους κωδικούς για το επόμενο δίμηνο.

Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται να υπάρχει συνεχής παρουσία προϊόντων με χαμηλότερες τιμές στα ράφια και όχι μια πρόσκαιρη εκπτωτική καμπάνια. Η αποτελεσματικότητα του μέτρου, βέβαια, θα κριθεί από τις πραγματικές τελικές τιμές που θα πληρώνουν οι καταναλωτές και από το πόσο σημαντικά είναι τα συγκεκριμένα προϊόντα για το καθημερινό καλάθι.

Από τους 850 στους περισσότερους από 1.660 κωδικούς

Η πρωτοβουλία είχε αρχικά σχεδιαστεί με στόχο μειώσεις τουλάχιστον 5% σε βασικά προϊόντα. Ήδη από τον Ιούλιο είχε ανακοινωθεί ότι οι μειώσεις τιμών θα ξεκινούσαν στις 31 Αυγούστου, ενώ στην πορεία αυξήθηκε σημαντικά ο αριθμός των επιχειρήσεων και των προϊόντων που συμμετέχουν.

Η τελική εικόνα πριν από την έναρξη της δράσης είναι αισθητά μεγαλύτερη: περισσότεροι από 1.660 κωδικοί, έναντι 850 που είχαν ενταχθεί σε προηγούμενο στάδιο της διαδικασίας. Το υπουργείο Ανάπτυξης εκτιμά ότι ο αριθμός μπορεί να αυξηθεί περαιτέρω, καθώς η συμμετοχή παραμένει ανοιχτή.

Το μεγάλο τεστ θα γίνει στο ταμείο

Το ζητούμενο για τα νοικοκυριά δεν είναι μόνο πόσοι κωδικοί συμμετέχουν, αλλά πόσο θα μειωθεί τελικά ο λογαριασμός στο ταμείο. Οι καταναλωτές έχουν περάσει μια μακρά περίοδο έντονων ανατιμήσεων και η πορεία των τιμών στα σούπερ μάρκετ εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος.

Η Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών ξεκινά με σημαντικά μεγαλύτερη συμμετοχή από αυτή που είχε αρχικά προβλεφθεί. Εάν οι μειώσεις εφαρμοστούν σε προϊόντα μεγάλης κατανάλωσης και συνδυαστούν με πρόσθετες εκπτώσεις των αλυσίδων, μπορούν να δημιουργήσουν ένα υπολογίσιμο όφελος για τον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Η πραγματική αξιολόγηση, όμως, θα γίνει από τη Δευτέρα στα ράφια και κυρίως στα ταμεία. Εκεί θα φανεί εάν το μέσο 7% θα μετατραπεί σε ουσιαστική ελάφρυνση για τα νοικοκυριά ή εάν η επίδρασή του θα χαθεί μέσα στο συνολικά αυξημένο κόστος διαβίωσης.