Στην έρευνα συμμετείχαν 945 ασθενείς με προχωρημένο μελάνωμα, οι οποίοι χωρίστηκαν σε τρεις κατηγορίες: Οι 314 λάμβαναν και ιπιλουμάμπη και νιβολουμάμπη, 316 λάμβαναν νιβολουμάμπη και ένα placebo και 315 ιπιλουμάμπη και ένα placebo.

Διαπιστώθηκε ότι οι ασθενείς, που λάμβαναν και τα δύο φάρμακα, παρουσίαζαν την καλύτερη επιβίωση. Το 52% αυτών των πασχόντων επιβίωνε πέντε χρόνια ή και περισσότερο, συγκριτικά με εκείνους που λάμβαναν μόνο νιβολουμάμπη (44%) και με αυτούς στους οποίους χορηγείτο μόνο ιπιλουμάμπη (26%). Παράλληλα το 74% των ατόμων, που έπαιρναν και τα δύο φάρμακα, σταματούσε τη θεραπεία μετά από αυτή την πενταετία.

Ο καθηγητής James Larkin του Ινστιτούτου Έρευνας για τον Καρκίνο (ICR) δήλωσε: ««Η πιθανότητα να ζεις πέντε χρόνια είναι αρκετά παρόμοια με το να ζεις τρία χρόνια και τέσσερα χρόνια. Για εκείνους τους ασθενείς, που φθάνουν να ζουν πέντε χρόνια, πολλοί ή περισσότεροι είναι εκτός θεραπείας και ζουν μια κανονική ζωή».

Το Εθνικό Σύστημα Υγείας της Βρετανίας έχει εγκρίνει τη χρήση του συνδυασμού αυτών των φαρμάκων για το προχωρημένο μελάνωμα και για τον καρκίνο του νεφρού και έχουν θεραπευθεί περίπου 100 ασθενείς. Τα φάρμακα ήταν, πάντως, διαθέσιμα μόνο για ένα χρονικό διάστημα 10 – 15 ετών, με αποτέλεσμα να μην είναι βέβαιο το κατά πόσο έχουν θεραπευτικές ιδιότητες μέχρι να φθάσουν τα άτομα, που ακολούθησαν αυτή τη θεραπεία, σε μεγάλη ηλικία.

Να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη θεραπευτική μέθοδος έχει πολλές παρενέργειες, που δεν γίνονται πάντα ανεκτές από το σύνολο των πασχόντων, πολλοί από τους οποίους αναγκάζονται να διακόψουν τη θεραπεία (της οποίας η ιδανική διάρκεια είναι δύο χρόνια) εντός μερικών εβδομάδων.

Όπως εξηγεί η Ελληνική Δερματολογική & Αφροδισιολογική Εταιρεία (ΕΔΑΕ), το δέρμα έχει ανάγκη το φως του ήλιου για να συνθέσει βιταμίνη D η οποία είναι σημαντική για πολλές λειτουργίες του οργανισμού. Ωστόσο αυτό δεν είναι απαραίτητο να γίνει ούτε στις 3 το μεσημέρι ούτε με τις ώρες: λίγα λεπτά έκθεσης στον ήλιο νωρίς το πρωί ή αργά το απόγευμα είναι αρκετά.

Ο ήλιος εκπέμπει τρία είδη υπεριώδους ακτινοβολίας (UV): την UVA, την UVB και την UVC. Η UVC απορροφάται στο μεγαλύτερο μέρος της από την ατμόσφαιρα, αλλά οι άλλες δύο φθάνουν στην επιφάνεια της γης και μπορούν να εισδύσουν στο απροστάτευτο δέρμα. Η UVB εισδύει στην επιφανειακή στοιβάδα του (την επιδερμίδα) και η UVA στις βαθύτερες στοιβάδες του.

Το μαύρισμα
Όταν η UV του ηλίου είναι έντονη ή/και όταν η έκθεση του δέρματος σε αυτήν υπερβαίνει τα λίγα λεπτά, ενεργοποιούνται ορισμένα κύτταρα στην επιδερμίδα (λέγονται μελανοκύτταρα) που περιέχουν την φυσική χρωστική ουσία του, την μελανίνη. Η μελανίνη εκκρίνεται για να προστατεύσει τις βαθύτερες στοιβάδες του δέρματος από την UV και είναι υπεύθυνη για το μαύρισμά του.
Ο μηχανισμός αυτός είναι πολύ αποδοτικότερος στους ανθρώπους με σκουρόχρωμο δέρμα, μαλλιά και μάτια απ’ ό,τι στους ανοικτόχρωμους.

Το έγκαυμα
Όταν το δέρμα εκ φύσεως δεν παράγει πολλή μελανίνη ή η έκθεση στον ήλιο είναι απότομη και έντονη, η συνέπεια είναι το ηλιακό έγκαυμα, που οφείλεται στο ότι η UV προκαλεί βλάβες (μεταλλάξεις) στο DNA της επιφανειακής στοιβάδας των δερματικών κυττάρων (λέγονται κερατινοκύτταρα).

Τα κερατινοκύτταρα με το «τραυματισμένο» DNA αρχίζουν να παράγουν ορισμένα μόρια που προσελκύουν κύτταρα του ανοσοποιητικού για να αρχίσει η αντιμετώπιση του προβλήματος. Αυτά τα ανοσοενεργά κύτταρα φθάνουν στο σημείο της βλάβης μέσω του αίματος, που διαφεύγει από τα μικρά αγγεία στους χώρους ανάμεσα στα κύτταρα και στις διάφορες δομές του δέρματος, με συνέπεια να αρχίσει η περιοχή να διογκώνεται και να κοκκινίζει, προκαλώντας αίσθημα θερμότητας και πόνο.

Η εισβολή των κυττάρων του ανοσοποιητικού στην περιοχή αρχίζει σύντομα μετά τη βλάβη, ενόσω ο πάσχων μπορεί να βρίσκεται ακόμα στην παραλία, αλλά αυξάνεται σημαντικά περίπου μία ώρα αφότου φύγει από τον ήλιο και κορυφώνεται 24 έως 48 ώρες αργότερα - και αυτό ακριβώς εξηγεί γιατί το κοκκίνισμα και ο πόνος του ηλιακού εγκαύματος μπορεί να γίνουν αισθητά το επόμενο πρωί ή βράδυ.

Όταν τα ανοσοποιητικά κύτταρα φθάσουν στο σημείο της βλάβης, κάποια από αυτά αρχίζουν να επιδιορθώνουν τα δερματικά κύτταρα που επιδέχονται επιδιόρθωσης και άλλα εκκρίνουν χημικές ουσίες που οδηγούν τα κύτταρα με τις μεγαλύτερες βλάβες στην αυτοκαταστροφή. Αυτό είναι απαραίτητο γιατί οι αδιόρθωτες βλάβες στο DNA ανοίγουν τον δρόμο στην ανάπτυξη καρκίνου.

Η ανάρρωση
Η δράση των κυττάρων του ανοσοποιητικού μπορεί να προκαλέσει μια τοπική αντίδραση στο δέρμα που έχει ως συνέπεια την εμφάνιση κνησμού (φαγούρας). Επιπλέον, αρκετές ώρες αργότερα μπορεί να αρχίσουν να δημιουργούνται φουσκάλες (φλύκταινες) στα σημεία όπου καταστρέφονται ολόκληρες στοιβάδες κερατινοκυττάρων, καθώς κάθε νεκρή στοιβάδα αρχίζει να απομακρύνεται από τις υποκείμενες και ο χώρος μεταξύ τους γεμίζει με υγρό.
Όταν η φλεγμονή υποχωρήσει, η βαθύτερη στοιβάδα των δερματικών κυττάρων αρχίζει να αναπτύσσεται γρήγορα, για να αντικατασταθούν τα νεκρά κύτταρα.
Το ξεφλούδισμα μετά το ηλιακό έγκαυμα είναι ουσιαστικά η απομάκρυνση στοιβάδων από νεκρά κύτταρα οι οποίες απορρίπτονται από την επιδερμίδα για να μείνει χώρος για το νέο δέρμα.

Οι βλάβες στο DNA των κερατινοκυττάρων δίνουν επίσης μήνυμα στα μελανοκύτταρα να αρχίσουν την παραγωγή μελανίνης, γι’ αυτό και το δέρμα φαίνεται μαυρισμένο όταν υποχωρήσει το κοκκίνισμα του ηλιακού εγκαύματος.
Η μελανίνη διασκορπίζεται πάνω από τα κύτταρα της επιδερμίδας για να τα προστατεύσει από την επόμενη έκθεση στον ήλιο, αλλά στην πραγματικότητα η προστασία που παρέχει είναι όση και ενός αντηλιακού με SPF ίσο με 2.

Ενδείξεις βλάβης
Όλες αυτές οι αντιδράσεις και τα συμπτώματα πρακτικά σημαίνουν ένα πράγμα: το δέρμα έχει υποστεί σοβαρή βλάβη από τον ήλιο.
Όταν αυτό συμβαίνει συχνά και κυρίως σε νεαρή ηλικία (κάτω από 18 ετών) αυξάνεται ο κίνδυνος για εμφάνιση δερματικού καρκίνου, επειδή τα κύτταρα του ανοσοποιητικού δεν κατορθώνουν να επιδιορθώσουν όλες τις βλάβες στο DNA και κάποιες αναπαράγονται στα νέα δερματικά κύτταρα.

Με το πέρασμα του χρόνου, οι βλάβες αυτές αθροίζονται και μπορεί κάποια στιγμή τα δερματικά κύτταρα να αρχίσουν να αναπαράγονται ανεξέλεγκτα δίνοντας το έναυσμα για την εμφάνιση του καρκίνου.

Μελέτες έχουν δείξει πως ένα ηλιακό έγκαυμα κάθε δύο χρόνια τριπλασιάζει τον κίνδυνο για εμφάνιση κακοήθους μελανώματος, που είναι η πιο επιθετική μορφή καρκίνου του δέρματος.

Επειδή δεν υπάρχει προς το παρόν κάποιος απλός τρόπος επιδιόρθωσης των μεταλλάξεων στο DNA που προκαλούνται από τον ήλιο, η καλύτερη λύση είναι η πρόληψη, δηλαδή η τήρηση όλων των μέτρων ηλιοπροστασίας, με κυριότερο την αποφυγή της έκθεσης στον ήλιο καθ’ όλη τη διάρκεια του μεσημεριού.

"Μελάνωμα" ο καρκίνος χαμαιλέοντας. Το Μελάνωμα είναι ένας από τους κακοήθης όγκους του δέρματος ή και των βλεννογόνων, ο οποίος εμφανίζεται με διάφορες μορφές και χρώματα, ενώ υπάρχουν περιπτώσεις όπου μπορεί να αλλάζει μορφή ανά τρίμηνο. Το κακοήθες μελάνωμα είναι η πιο επιθετική μορφή καρκίνου του δέρματος αλλά αν διαγνωστεί έγκαιρος σε αρχικό στάδιο, είναι ιάσιμο. Για αυτό είναι πολύ σημαντικό να αντιμετωπισθεί σωστά από τα πρώτα βήματα, που είναι η σωστή διάγνωση αρχικά και η ορθή χειρουργικά εξαίρεση του ύποπτου σπίλου στη συνέχεια.

Παρότι όλοι οι γιατροί πρέπει να είναι σε θέση να διαγνώσουν ένα μελάνωμα, δεν έχουν όλοι τις απαραίτητες χειρουργικές γνώσεις να το αντιμετωπίσουν. Η εξαίρεση του μελανώματος θα πρέπει να γίνετε από ειδικό πλαστικό χειρουργό, με γνώσεις στην χειρουργική για την αντιμετώπιση αυτών των όγκων. Είναι υψίστης σημασίας, για την σωστή αντιμετώπιση και θεραπεία του όγκου, να γίνουν σωστά από την αρχή όλα τα χειρουργικά βήματα, προκειμένου να διασφαλισθεί η σωστή αντιμετώπιση και θεραπεία του ασθενούς, με τις μικρότερες επιπτώσεις για την υγειά και την ποιότητα ζωής του.

Για δέκατη συνεχόμενη χρονιά το ιατρείο του Πλαστικού και Επανορθωτικού Χειρουργού Νεκτάριου Ντουντουλάκη, στα πλαίσια της κοινωνικής του δράσης για την πρόληψη των καρκίνων του δέρματος προσφέρει δωρεάν εξέταση, εκτίμηση και χαρτογράφηση όλων των δερματικών αλλοιώσεων, με στόχο στην πρόληψη εξαλλαγής σπίλων (ελιών) σε μελάνωμα και σε άλλες μορφές καρκίνου του δέρματος.

Ο Νεκτάριος Ντουντουλάκης διακρίνεται για την έντονη κοινωνική του δράση. Από το 2007 έχει καθιερώσει, μεταξύ άλλων, τη συγκεκριμένη εκστρατεία πρόληψης με τίτλο: «H πρόληψη είναι η καλύτερη θεραπεία». Για τον σκοπό αυτό διοργανώνονται δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης δύο φορές τον χρόνο, άνοιξη και φθινόπωρο, παρέχοντας ανοιχτή και δωρεάν εκτίμηση-χαρτογράφηση για όσους το επιθυμούν καθ’ όλη την διάρκεια του έτους.

Είναι σημαντικό, για όλους μας, ζώντας σε μία χώρα με έντονη ηλιοφάνεια για αρκετούς μήνες, να διατηρήσουμε τις ευεργετικές ιδιότητες του ήλιου και να προστατευτούμε από τους κινδύνους που συνοδεύουν την έκθεση μας σε αυτόν. Κάθε χρόνο, αρκετοί συνάνθρωποι μας συνεχίζουν να ζουν και να παραμένουν υγιείς χάρη σε μία απλή προληπτική εξέταση.

Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνήσουν με το ιατρείο στο τηλέφωνο 210- 2235410 προκειμένου να κλείσουν ραντεβού χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση.

«Οι σπίλοι αποτελούν την κλινική εκδήλωση του πολλαπλασιασμού μελανινοκυττάρων (κυττάρων που παράγουν μελανίνη) και στην πλειοψηφία των περιπτώσεων είναι καλοήθεις. Ένα μικρό ποσοστό όμως ενέχει τον κίνδυνο να εξελιχθεί σε μια μορφή καρκίνου του δέρματος που ονομάζεται μελάνωμα. Επίσης, το μελάνωμα μπορεί να εμφανιστεί εξαρχής σε μια περιοχή του δέρματος στην οποία δεν προϋπήρχε κάποιος σπίλος.

Γι’ αυτό πρέπει το δέρμα στο σύνολό του να εξετάζεται από εξειδικευμένο δερματολόγο, οι υπάρχοντες σπίλοι να παρακολουθούνται τακτικά και σε ορισμένες περιπτώσεις (όπου υπάρχει ένδειξη) να αφαιρούνται προληπτικά, ώστε να αποτραπεί πιθανή εξέλιξη τους σε κακοήθεια», προειδοποιεί η κα Ναταλία Ρομποτή, δερματολόγος-αφροδισιολόγος, επιστημονικά υπεύθυνη δερματολογικού τμήματος του Ιδιωτικού Πολυϊατρείου Ηλιούπολης, εξειδικευθείσα στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Έσσεν Γερμανίας.

Τα περιστατικά μελανώματος έχουν διπλασιαστεί σε συχνότητα τις τελευταίες δεκαετίες και αυξάνονται ταχύτερα από οποιαδήποτε άλλη μορφή καρκίνου. Παρά τις σημαντικές προσπάθειες για την ανάπτυξη νέων θεραπειών για το μελάνωμα, οι ασθενείς με προχωρημένη νόσο συνεχίζουν να έχουν κακή πρόγνωση. Αν και σε πολλούς ασθενείς το πολύ επιφανειακό μελάνωμα του δέρματος αντιμετωπίζεται επιτυχώς με τη χειρουργική εκτομή, η καθυστερημένη διάγνωση συνδέεται με εξελιγμένα στάδια της νόσου, που ανταποκρίνονται ανεπαρκώς στην ακτινοβολία, τη χημειοθεραπεία και την ανοσοθεραπεία, με ποσοστά επιβίωσης στην 5ετία να κυμαίνονται από 10 έως 50%, ανάλογα με το στάδιο της νόσου.

Το κόστος θεραπείας του μελανώματος αυξάνεται σημαντικά με το στάδιο της νόσου, καθώς λιγότερο από το 20% των ασθενών σταδίου III-IV ευθύνεται για το 90% του συνολικού ετήσιου κόστους για τη θεραπεία του μελανώματος. Έτσι, η έγκαιρη ανίχνευση του μελανώματος είναι ένας βασικός παράγοντας τόσο για τη βελτίωση της επιβίωσης των ασθενών όσο και για τη μείωση του κόστους της θεραπείας.

Επειδή όμως είναι πρακτικά αδύνατος ο έλεγχος όλων των ανθρώπων για ύπαρξη επικίνδυνων σπίλων σε συστηματική βάση, οι ειδικοί συστήνουν την εστίαση στα άτομα που είναι γνωστό ότι διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο για εμφάνιση μελανώματος, δηλαδή όσοι έχουν ατομικό ιστορικό μελανώματος, οικογενειακό ιστορικό μελανώματος (≥2 μέλη), μεγάλο αριθμό σπίλων και παρουσία (ή ιστορικό) άτυπων / δυσπλαστικών σπίλων. Όλοι αυτοί οι παράγοντες κινδύνου μπορεί να αξιολογηθούν με τη λήψη ιστορικού και την κλινική εξέταση. Όσον αφορά τον γενικό πληθυσμό, όσους δηλαδή δεν ανήκουν στις προαναφερόμενες ομάδες υψηλού κινδύνου, συστήνεται τουλάχιστον μια εξέταση μετά τα 50 έτη.

Αξιοσημείωτο είναι ότι μέχρι 75% των ασθενών με μελάνωμα αναφέρουν ότι στο συγκεκριμένο σημείο υπήρχε σπίλος. Γι’ αυτό, θα πρέπει και ο ασθενής να γνωρίζει τα σημεία που εγείρουν υποψίες για κακοήθη εξαλλαγή. Η πλειονότητα των σπίλων έχουν συνήθως στρογγυλό ή σφαιρικό σχήμα, καφέ χρώμα, ενώ σπανιότερα μπορεί να πιο σκούροι (μπλε ή μαύροι) ή να έχουν το χρώμα του δέρματος. Μπορεί να είναι επίπεδοι ή να προεξέχουν και δεν προκαλούν συμπτώματα, παρά μόνο εάν τραυματιστούν. Σημεία που εγείρουν ανησυχία είναι η ασυμμετρία, τα μη σαφή όρια, το χρώμα (πολυχρωμία στο σπίλο) και η αυξημένη διάμετρος. Οποιαδήποτε τέτοια αλλαγή υπάρχοντα σπίλου αποτελεί λόγο περαιτέρω διερεύνησης. Επίσης, η ανάπτυξη μιας νέας ελιάς, η οποία έχει “παράξενο” σχήμα θα πρέπει να θορυβήσει τον ασθενή και να τον παροτρύνει να επισκεφθεί το γιατρό του.

Αυτοέλεγχοι
Η αυτοεξέταση μπορεί να είναι το μόνο μέσο άμυνας για τους ασθενείς που αναπτύσσουν μελανώματα, τα οποία, λόγω της ταχείας ανάπτυξής τους, είναι πιο πιθανό να προκύψουν μεταξύ των επισκέψεων στο δερματολόγο. Οπότε, είναι σημαντική για την ανίχνευση της κακοήθειας αυτής σε θεραπεύσιμο στάδιο, αφού στην πραγματικότητα οι ασθενείς πρώτοι εντοπίζουν το ένα τρίτο των μελανωμάτων.

Ένας άλλος λόγος είναι ότι η υποχρέωση αυτοεξέτασης καθιστά και τους ασθενείς υπεύθυνους για την έγκαιρη ανίχνευση της νόσου. Ο έλεγχος του δέρματος θα πρέπει αρχικά να διενεργείται συχνά, έτσι ώστε να εξοικειωθεί το άτομο με την εμφάνιση των σπίλων και στη συνέχεια να περάσει σε μηνιαία αυτοεξέταση για τον εντοπισμό νέων σπίλων ή την αλλαγή κάποιου ήδη υπάρχοντα. Η μηνιαία συχνότητα θεωρείται η καλύτερη, δεδομένου του χρονικού διαστήματος των κλινικών αλλαγών στα περισσότερα μελανώματα (3-6 μήνες). Αν η αυτοεξέταση γίνεται πολύ συχνά, οι ασθενείς μπορεί να μην εκτιμήσουν μικρές ή σταδιακές αλλαγές κατά την πάροδο του χρόνου.

«Η προτροπή των ασθενών να ελέγχουν το δέρμα τους σε τακτά χρονικά διαστήματα για ύποπτα σημάδια είναι σημαντική για πολλούς λόγους. Αρχικά, γιατί οι ύποπτοι για μελάνωμα σπίλοι ανιχνεύονται συνήθως από τους ίδιους τους ασθενείς. Οι δερματολόγοι ανιχνεύουν τις περισσότερες φορές τη νόσο σε πιο προχωρημένο στάδιο, ιδιαίτερα όταν ο ασθενής παραμελεί την αυτοεξέταση και το ετήσιο ραντεβού με τον δερματολόγο του για τον έλεγχο της υγείας του δέρματος. Την αναντικατάστατη αξία της αυτοεξέτασης έχουν αποδείξει και μελέτες που αποκαλύπτουν τη θετική συμβολή της στη διάγνωση του μελανώματος σε πρωϊμότερο στάδιο, η οποία σχετίζεται με μειωμένη θνησιμότητα. Ωστόσο, η διαγνωστική ακρίβεια της αυτοεξέτασης είναι περιορισμένη και γι’ αυτό επιβάλλεται η συνδρομή των εξειδικευμένων δερματολόγων», καταλήγει η κα Ρομποτή.