«Το σημαντικό είναι τώρα το πώς θα θελήσει ο Ερντογάν να κινηθεί προς το μέλλον με την Τουρκία. Αν θέλει να αλλάξει πορεία από αυτή που είχε, προσδοκώ να το δω αυτό», δήλωσε ο Μπομπ Μενέντεζ στους δημοσιογράφους μετά την εκλογική νίκη του Ερντογάν.

«Αν έχουμε τα ίδια, ή κι άλλα από τα ίδια, όπως αυτά που έχουμε δει, τότε θα εξακολουθήσω να έχω τις ίδιες θέσεις που είχα πριν», πρόσθεσε.

Η Τουρκία, μέλος του ΝΑΤΟ, ζήτησε τον Οκτώβριο 2021 να αγοράσει μαχητικά F-16 της Lockheed Martin Corp αξίας 20 δισεκ. και σχεδόν 80 κιτ εκσυγχρονισμού για τα αεροσκάφη που ήδη διαθέτει. Η κυβέρνηση του προέδρου Τζο Μπάιντεν έχει δηλώσει πως υποστηρίζει την πώληση και βρίσκεται σε επαφή εδώ και μήνες με το Κογκρέσο για να πετύχει την έγκρισή της.

Ωστόσο έχει αντιμετωπίσει αντίδραση, κυρίως από τον Μενέντεζ, για ένα φάσμα θεμάτων, που περιλαμβάνουν την άρνηση της Τουρκίας να επικυρώσει την ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ και ανησυχίες για τις φυλακίσεις δημοσιογράφων, για άλλες καταχρήσεις ανθρώπινων δικαιωμάτων καθώς και για τις τουρκικές υπερπτήσεις στον ελληνικό εναέριο χώρο.

«Η Σουηδία είναι μόνο μέρος της εξίσωσης. Για μερικά μέλη, μπορεί να είναι ολόκληρη η εξίσωση. Όχι για μένα», δήλωσε ο Μενέντεζ.

Ο γερουσιαστής δήλωσε πως δεν έχει ακούσει τον Μπάιντεν να μιλάει για την Τουρκία μετά το συγχαρητήριο τηλεφώνημα που έκανε ο πρόεδρος στον Ερντογάν. Ο Ερντογάν επανέλαβε την επιθυμία της Άγκυρας να αγοράσει τα F-16, ενώ ο Μπάιντεν του είπε πως η Ουάσινγκτον θέλει από την Άγκυρα να πάψει να αντιτίθεται στην ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ.

Ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Άντονι Μπλίνκεν κάλεσε χθες, Τρίτη, την Τουρκία να οριστικοποιήσει αμέσως την ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ και αρνήθηκε ότι η κυβέρνηση Μπάιντεν συνδέει την έγκριση από την Άγκυρα της ένταξης της Σουηδίας με την πώληση των F-16.

Στη διάρκεια της άτυπης διαδικασίας ελέγχου των μεγάλων πωλήσεων όπλων, οι επικεφαλής της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας και της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων μπορούν να εμποδίζουν συμφωνίες επικαλούμενοι διάφορα ζητήματα, περιλαμβανομένων ανησυχιών για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Ο Μενέντεζ είπε πως ο Μπάιντεν τον έχει διαβεβαιώσει πως θα σεβαστεί τις θέσεις του.

Εξάλλου ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε επίσης χθες, Τρίτη, πως η παράδοση των F-16 στην Τουρκία δεν θα γίνει σε αντάλλαγμα για την ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ.

«Αυτό δεν είναι όρος», δήλωσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Καρίν Ζαν-Πιέρ.

Ο πρόεδρος Μπάιντεν έχει καταστήσει σαφές εδώ και κάποιο καιρό πως υποστηρίζει την πώληση των μαχητικών F-16, πρόσθεσε η εκπρόσωπος.

Η ίδια υποστήριξε πως η πώληση των μαχητικών στην Τουρκία θα διευκόλυνε τη συνεργασία στους κόλπους της αμυντικής συμμαχίας.

Το βράδυ της Δευτέρας, ο Μπάιντεν είχε δώσει την εντύπωση πως η πώληση των F-16 στην Τουρκία συνδέεται με την έγκριση από την τελευταία της ένταξης της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ. «Μίλησα με τον Ερντογάν και τον συγχάρηκα», είχε δηλώσει ο αμερικανός πρόεδρος. «Και εξακολουθεί να θέλει να βρούμε μια λύση για τα F-16. Του είπα πως θέλουμε μια συμφωνία για τη Σουηδία. Ας το κάνουμε λοιπόν».

«Τώρα, ένα από τα πράγματα που πρέπει να σκεφτούν οι γείτονες της Ελλάδας που μπορεί να είναι ανταγωνιστικοί, είναι αυτό που μερικοί αναρωτιούνται, αν είναι ορθό για την Ελλάδα να έχει δηλαδή αυτή τη σχέση με τους συμμάχους της στο ΝΑΤΟ και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Λοιπόν, περιμένετε ένα λεπτό, θέλετε να χτυπήσετε μια χώρα που έχει αμερικανική παρουσία στον κόλπο της Σούδας; Θέλετε να χτυπήσετε μια χώρα που έχει τέτοια αμερικανική παρουσία στην Αλεξανδρούπολη; Πιστεύετε πραγματικά ότι είναι έξυπνο; Δεν νομίζω ότι είναι έξυπνο να κάνει κάποιος κάτι από αυτά, γιατί δεν υπάρχει κανένας λόγος. Η Ελλάδα δεν έκανε τίποτα για να προκαλέσει την Τουρκία. Οπότε (τα κίνητρα) είναι σίγουρα ανταγωνιστικά. Αλλά (αυτή η αμυντική συνεργασία) δίνει μια άλλη διάσταση στο να βοηθήσουμε την Ελλάδα να βρεθεί σε μια ενισχυμένη αμυντική θέση μέσα από τη συμμαχία με τις ΗΠΑ».

Τουρκικά F-16

Ο κ. Μενέντεζ εξέφρασε για μια ακόμα φορά τη πάγια αντίθεση του στο αίτημα της Τουρκίας για τα F-16, λέγοντας «όταν με μια χώρα έχουμε κοινές αξίες και υπάρχει επίσης ένα στρατηγικό συμφέρον, δεν έχω πρόβλημα να δώσω το πράσινο φως ως πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων που έχει δικαιοδοσία επί του θέματος. Δεν έχω κανένα πρόβλημα να υπογράψω υπό αυτές τις συνθήκες. Αλλά όταν μια χώρα κάνει ακριβώς τα αντίθετα, τότε ναι, έχω πρόβλημα να συμφωνήσω σε μια τέτοιου είδους πώληση».

Πώληση F-35 στην Ελλάδα

Συνεχίζοντας, ο πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων αποκάλυψε ότι πριν από δυο μέρες άναψε το πράσινο φως για την πώληση των F-35 στην Ελλάδα. Βάσει της διαδικασίας πρέπει να συμφωνήσουν επίσης ο Ρεπουμπλικάνος αντιπρόεδρος της επιτροπής, Τζιμ Ρις, καθώς και ο πρόεδρος και ο αντιπρόεδρος στην αντίστοιχη επιτροπή στην Βουλή (Μάικλ Μακόλ, Γκρέγκορι Μικς). Όταν εξασφαλιστεί αυτή η συναίνεση, τότε η αμερικανική κυβέρνηση θα ειδοποιήσει επίσημα το Κογκρέσο για την πώληση των F-35 στην Ελλάδα και από εκεί και πέρα θα ακολουθηθεί η προβλεπόμενη διαδικασία για την επικύρωση της αμυντικής σύμβασης.

«Είμαι ικανοποιημένος διότι πριν από δύο ημέρες, υπέγραψα το αίτημα για τα F-35 προς την Ελλάδα. Το έκανα όχι επειδή είμαι θαυμαστής του ελληνικού λαού. Το έκανα επειδή αυτή είναι μια χώρα που μοιράζεται τις αξίες μας και είναι ευθυγραμμισμένη μαζί μας σε σημαντικούς τομείς. Για τη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα, το κράτος δικαίου, μια χώρα που δεν είναι εχθρική απέναντι στους γείτονές της, αλλά το ακριβώς αντίθετο», τόνισε χαρακτηριστικά ο κ. Μενέντεζ.

Η Νέα Αμερικανική Στρατηγική για την Ανατολική Μεσόγειο

Ο γερουσιαστής υπογράμμισε τον στρατηγικό χαρακτήρα της ανατολικής Μεσογείου, λέγοντας ότι οι ΗΠΑ θα χρειάζονταν να έχουν μια συγκεκριμένη ατζέντα για την περιοχή ακόμα και υπό ένα σενάριο που θα ήθελε την Τουρκία να συμπεριφέρεται ως ένας ιδανικός σύμμαχος. Υπό αυτό το πρίσμα, αναφέρθηκε και στο νομοσχέδιο-ορόσημο για την Ανατολική Μεσόγειο (East Med Act), το οποίο έδωσε μια νέα ώθηση στην αμερικανική εμπλοκή στην περιοχή.

Όπως τόνισε, «ακόμα και εάν η Τουρκία υπό τον Ερντογάν ήταν η Τουρκία που θα θέλαμε να είναι, ένα κοσμικό κράτος με ισχυρές νατοϊκές αξίες, με το οποίο θα μοιραζόμασταν τις αξίες μας για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα, ακόμα και τότε θα χρειαζόμασταν μια στρατηγική για την ανατολική Μεσόγειο. Και έτσι, αυτό που προσπάθησα να κάνω με το νομοσχέδιο που έγινε νόμος, ήταν να πείσω τις αμερικάνικες κυβερνήσεις να δουν την ανατολική Μεσόγειο μέσα από μια διαφορετική δυναμική, μια δυναμική που δημιουργεί οικονομικές ευκαιρίες, μια δυναμική που ξεκλειδώνει τα ενεργειακά κοιτάσματα της Ελλάδας, της Κύπρου, καθώς και του Ισραήλ. Μια δυναμική μέσα από την οποία μπορεί να υπάρξει μια ισχυρότερη σχέση ασφάλειας».

Ικανοποίηση για την Άρση του Εμπάργκο της Πώλησης Όπλων στην Κύπρο

Ο κ. Μενέντεζ εξέφρασε την ικανοποίηση του για την άρση του εμπάργκο της πώλησης όπλων στην Κύπρο, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι η Κυπριακή Δημοκρατία έχει κάνει σημαντικά βήματα για να περιορίσει την ρωσική επιρροή. «Είμαι ικανοποιημένος όταν βλέπω ότι με την παρότρυνση και τη βοήθειά μου, ήραμε το εμπάργκο όπλων, όχι επειδή η Κύπρος πρόκειται να αγοράσει έναν τόνο επιθετικού ή αμυντικού εξοπλισμού, αλλά επειδή ήταν πολύ σημαντικό να αναγνωριστεί το δικαίωμα της Κύπρου να το κάνει. Όπως επίσης και το γεγονός ότι η Κύπρος έκανε πολλά σημαντικά πράγματα, συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης ελλιμενισμού των ρωσικών πλοίων. Και αυτό έγινε πριν από την εισβολή», τόνισε ο γερουσιαστής.

Όσον αφορά τις εκλογές στην Κύπρο, ο Μπομπ Μενέντεζ είπε ότι γνωρίζει και τους δύο υποψηφίους, υπογραμμίζοντας ότι ο κυπριακός λαός θα αποφασίσει ποιος θα είναι ο αρχηγός του. Σε κάθε περίπτωση, υποστήριξε ότι η θετική τροχιά της διμερής σχέσης θα συνεχιστεί στηριζόμενη πάνω στα επιτεύγματα της προηγούμενης περιόδου. «Μου φαίνεται ότι σε κάθε περίπτωση, και με τους δυο υποψήφιους θα έχουμε μια ισχυρή σχέση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κυπριακής Δημοκρατίας. Και τα θέματα πάνω στα οποία δουλέψαμε, όπως το νομοσχέδιο για τη στρατηγική στην Ανατολική Μεσόγειο και την ενεργειακή και αμυντική προσπάθεια σε διακοινοβουλευτικό επίπεδο, και τις συνομιλίες υψηλού επιπέδου μεταξύ των τριών χωρών, όλα αυτά θα συνεχιστούν και δεν βλέπω καμία διαφορά στο τέλος της ημέρας», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Ο πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας έβαλε στο στόχαστρο και τη συνέχιση της παράνομης κατοχής της Κύπρου, καλώντας την αμερικανική κυβέρνηση να επιδείξει μια πιο σθεναρή στάση και να συνεργαστεί με την ΕΕ για την άσκηση πίεσης προς την πλευρά της Άγκυρας. Όπως τόνισε, «αυτό που είναι απαράδεκτο είναι ότι για σχεδόν μισό αιώνα το πιο στρατιωτικοποιημένο μέρος στον κόσμο είναι το βόρειο τμήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το μέρος που έχει γίνει αντικείμενο εισβολής και κατοχής, που έχει δυσανάλογο αριθμό τουρκικών στρατευμάτων σε σύγκριση με οποιαδήποτε ασφάλεια ενδέχεται να χρειάζεται. Αν μη τι άλλο, έχει επιθετικές δυνατότητες κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας. Και πιο πρόσφατες ενέργειες από τον Ερντογάν όσον αφορά την Αμμόχωστο, κάτι που παραβιάζει το ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας των ΟΗΕ. Η ΕΕ πρέπει να συμμετάσχει κατακρίνοντας αυτή στη στάση. Πρέπει να κάνουμε μια πιο έντονη δουλειά. Η ΕΕ θα πρέπει να καλεί την Τουρκία να αλλάξει πορεία. Όπως έχω πει, για όσο διάστημα παραμένω γερουσιαστής των Ηνωμένων Πολιτειών θα εργάζομαι μέχρι να έρθει εκείνη την ημέρα όπου θα φύγει και η τελευταία μπότα του τελευταίου Τούρκου στρατιώτη από τη βόρεια Κύπρο».

Η τροπολογία του γερουσιαστή Μενέντεζ που κατατέθηκε στο νομοσχέδιο για τον Αμυντικό Προϋπολογισμό των ΗΠΑ (NDAA) βάζει προϋποθέσεις για την πώληση και αναβάθμιση των F-16. Ειδικότερα, προβλέπει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος θα πρέπει να πιστοποιήσει στις αρμόδιες επιτροπές του Κογκρέσου ότι μια τέτοια πώληση είναι προς το συμφέρον των ΗΠΑ, καθώς και τα μέτρα που έχει λάβει για να διασφαλίσει ότι αυτά τα F-16 δεν θα χρησιμοποιηθούν για υπερπτήσεις πάνω από την Ελλάδα. Αξίζει να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη τροπολογία, που κατατέθηκε στην εκδοχή της Γερουσίας για το νομοσχέδιο του αμυντικού προϋπολογισμού, είναι πανομοιότυπη με αυτή που είχε καταθέσει ο βουλευτής Κρις Πάππας στη Βουλή των Αντιπροσώπων.

• ότι μια τέτοια μεταφορά είναι προς το εθνικό συμφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών.
• (αυτή η πιστοποίηση) πρέπει να περιλαμβάνει λεπτομερή περιγραφή των συγκεκριμένων μέτρων που έχουν ληφθεί για να διασφαλιστεί ότι τέτοια F-16 δεν θα χρησιμοποιηθούν από την Τουρκία για τις επαναλαμβανόμενες μη εξουσιοδοτημένες υπερπτήσεις εναντίον της Ελλάδας».

Ο γερουσιαστής Μενέντεζ θεωρείται ότι είναι ο άνθρωπος που κρατάει τα κλειδιά των F-16, καθώς ως πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων έχει το δικαίωμα να ασκήσει βέτο στην πώληση αμερικανικών οπλικών συστημάτων. Υπό αυτό το πρίσμα, ο γερουσιαστής απαρίθμησε μια σειρά από προβλήματα στα οποία η Άγκυρα θα πρέπει να αλλάξει τη συμπεριφορά και την στάση της. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται:

• Το θέμα της απόκτησης του ρωσικού συστήματος S-400.
• Οι υπερπτήσεις πάνω από τα ελληνικά νησιά.
• Οι στενές σχέσεις της Τουρκίας με τη Ρωσία.
• Οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται οι φυλακίσεις δημοσιογράφων και δικηγόρων.

Παρόλο που αναγνώρισε ότι η λίστα με τα ανοιχτά θέματα είναι μεγάλη, ο γερουσιαστής Μενέντεζ υποστήριξε ότι θα πρέπει να αντιμετωπιστούν αυτά τα εκκρεμή θέματα προκειμένου να επιτευχθεί η πώληση και η αναβάθμιση των μαχητικών F-16. «Εάν κάποιος είναι πρόθυμος να ασχοληθεί με αυτά τα ζητήματα, τότε υπάρχει μια πιθανότητα, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχω δει κάποια προθυμία από τον πρόεδρο Ερντογάν να κάνει αυτά τα βήματα», σημείωσε χαρακτηριστικά ο γερουσιαστής.