Το πρόγραμμα για τη Δυτική Ελλάδα προσφέρει ένα πιο ολοκληρωμένο σχέδιο ενίσχυσης, καλύπτοντας μεγαλύτερο εύρος αναγκών με ευέλικτο προϋπολογισμό ανάλογα με την κατηγορία της επιχείρησης. Αντίθετα, το πρόγραμμα για τις περιοχές της Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης περιορίζει τις επιλέξιμες δραστηριότητες, επικεντρώνοντας κυρίως στις μεταποιητικές επιχειρήσεις.

Τα προγράμματα περιλαμβάνουν τη δράση «Μικρές Επενδύσεις» με προϋπολογισμό 18 εκατομμυρίων ευρώ, απευθυνόμενη σε πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις της Δυτικής Ελλάδας. Οι επενδύσεις κυμαίνονται από 5.000 έως 40.000 ευρώ και επιδοτούνται κατά 50%, σύμφωνα με τον κανονισμό De Minimis της ΕΕ.

Παράλληλα, υλοποιείται η δράση «Μεσαίες Επενδύσεις» με προϋπολογισμό 3 εκατομμυρίων ευρώ, για επενδύσεις από 40.001 έως 120.000 ευρώ και επίσης με επιδότηση 50%. Η δράση αυτή ενισχύει τις επιχειρήσεις που επιδιώκουν να υιοθετήσουν καινοτόμες τεχνολογίες και να ενισχύσουν τη θέση τους στις διεθνείς αγορές.

Επιπλέον, η δράση «Ατομικές Επιχειρήσεις Επιστημόνων» με προϋπολογισμό 2 εκατομμυρίων ευρώ στοχεύει σε επιστήμονες που διατηρούν ατομικές επιχειρήσεις και επιθυμούν να εκσυγχρονίσουν τον εξοπλισμό τους. Οι επενδύσεις κυμαίνονται από 5.000 έως 10.000 ευρώ με επιδότηση 50%.

Προϋποθέσεις και χρονικά όρια

Οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν πρέπει να έχουν ολοκληρώσει τουλάχιστον μία πλήρη διαχειριστική χρήση και να λειτουργούν νόμιμα. Η περίοδος υποβολής αιτήσεων για τα προγράμματα της Δυτικής Ελλάδας διαρκεί από 10 Φεβρουαρίου έως 7 Απριλίου 2026, με τη διάρκεια υλοποίησης να φτάνει τους 24 μήνες.

Αντίστοιχα, η δράση για τη Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση ξεκινά στις 19 Μαρτίου και ολοκληρώνεται στις 30 Ιουνίου 2026, με διάρκεια υλοποίησης 9 μήνες από την έκδοση απόφασης ένταξης.

Τι αλλάζει για τις μικρές επιχειρήσεις

Το νέο καθεστώς αίρει τα εμπόδια που αντιμετώπιζαν μέχρι σήμερα οι μικρές επιχειρήσεις στις διασυνοριακές συναλλαγές τους εντός ΕΕ. Συγκεκριμένα:

• Καταργείται η υποχρέωση λήψης ΑΦΜ σε κάθε κράτος μέλος όπου πραγματοποιούνται πωλήσεις.
• Απαλείφεται η υποχρέωση υποβολής δηλώσεων ΦΠΑ σε διαφορετικά κράτη μέλη, σύμφωνα με τους εθνικούς κανόνες του κάθε κράτους.
• Διευκολύνεται η παράδοση αγαθών και η παροχή υπηρεσιών με απαλλαγή από τον ΦΠΑ, ενισχύοντας την εξωστρέφεια των μικρών επιχειρήσεων.

Προϋποθέσεις υπαγωγής

Στο ειδικό αυτό καθεστώς μπορούν να ενταχθούν επιχειρήσεις εγκατεστημένες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, εφόσον:

• Ο ετήσιος κύκλος εργασιών τους δεν υπερβαίνει τα 100.000 ευρώ στο σύνολο της ΕΕ (για το τρέχον και το προηγούμενο έτος, ξεχωριστά εξεταζόμενα).
• Δεν ξεπερνούν το εσωτερικό όριο απαλλαγής του κράτους μέλους στο οποίο αιτούνται την απαλλαγή (για το τρέχον και το προηγούμενο έτος, ξεχωριστά εξεταζόμενα).

Δυνατότητες μέσω της εφαρμογής myAADE

Μέσα από τη νέα ψηφιακή διαδρομή, οι επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες στην Ελλάδα μπορούν να:

• Υποβάλουν το αίτημα για την υπαγωγή τους στο ειδικό καθεστώς των μικρών επιχειρήσεων σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη (Προηγούμενη Κοινοποίηση (Prior Notification) στην ΑΑΔΕ, δηλώνοντας τις συναλλαγές τους και στα υπόλοιπα κράτη μέλη.
• Επεκτείνουν τη δραστηριότητά τους σε νέα κράτη μέλη ή να αιτούνται την παύση χρήσης του καθεστώτος.
• Υποβάλλουν τριμηνιαίες αναφορές σχετικά με την αξία των παραδόσεων αγαθών ή παροχών υπηρεσιών που πραγματοποίησαν σε όλη την ΕΕ.
• Ενημερώνουν άμεσα την ΑΑΔΕ σε περίπτωση υπέρβασης του ορίου κύκλου εργασιών.

Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων αναλαμβάνει την πλήρη διαχείριση και υποστήριξη του συστήματος, καθώς:

• Επικοινωνεί με τα άλλα κράτη μέλη για τη χορήγηση του ατομικού αριθμού ταυτοποίησης με το επίθημα «-ΕΧ».
• Εγκρίνει τα αιτήματα απαλλαγής για επιχειρήσεις άλλων κρατών μελών που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα.
• Παρακολουθεί τη συμμόρφωση των επιχειρήσεων και την τήρηση των ορίων κύκλου εργασιών.

Η νέα εφαρμογή είναι διαθέσιμη στην ψηφιακή πύλη myAADE (myaade.gov.gr), ακολουθώντας τη διαδρομή: Εφαρμογές > Φορολογικές Υπηρεσίες > Διασυνοριακό – Eιδικό Καθεστώς Μικρών Επιχειρήσεων.

Για οποιαδήποτε πληροφορία ή διευκρίνιση, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να απευθύνονται στην Εξυπηρέτηση Φορολογουμένων της ΑΑΔΕ, my1521:

Τηλεφωνικά: Στο 1521, χωρίς χρέωση, εργάσιμες ημέρες από 7:00 έως 20:00.
· Ψηφιακά: Στο my1521 (24/7), επιλέγοντας: Θέματα ΦΠΑ, Τελών & Ειδικών Φορολογιών > ΦΠΑ > Ειδικά Καθεστώτα ΦΠΑ > Διασυνοριακό Καθεστώς Μικρών Επιχειρήσεων.

Ενώ οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις —όσες απασχολούν 50 εργαζομένους και άνω— εμφάνισαν καθαρή αύξηση 90.000 θέσεων, οι μικρές εταιρείες δέχθηκαν ισχυρό πλήγμα. Οι εργοδότες με λιγότερους από 50 εργαζομένους μείωσαν το προσωπικό τους κατά 120.000 άτομα. Στο εύρος των 20–49 εργαζομένων, η πτώση έφτασε τις 74.000 θέσεις, το μεγαλύτερο αρνητικό αποτέλεσμα από τον Μάρτιο του 2023.

Η εικόνα ήταν σαφώς χειρότερη των προσδοκιών, όπως μεταδίδει το CNBC. Η μείωση των θέσεων εργασίας αντιστρέφει πλήρως τον ανοδικά αναθεωρημένο αριθμό των 47.000 προσλήψεων του Οκτωβρίου και απέχει σημαντικά από την εκτίμηση των οικονομολόγων για αύξηση κατά 40.000 θέσεις.

Οι τομείς που συνέβαλαν θετικά ήταν η εκπαίδευση και η υγεία με 33.000 νέες θέσεις, ενώ η ψυχαγωγία και η εστίαση πρόσθεσαν 13.000. Ωστόσο, η γενικευμένη υποχώρηση σε βασικούς κλάδους βάρυνε το συνολικό αποτέλεσμα. Οι μεγαλύτερες απώλειες καταγράφηκαν στις επαγγελματικές και επιχειρηματικές υπηρεσίες (-26.000), ενώ ακολούθησαν οι υπηρεσίες πληροφορικής (-20.000), η μεταποίηση (-18.000), καθώς και οι χρηματοοικονομικές δραστηριότητες και η κατασκευαστική δραστηριότητα, αμφότερες με απώλειες 9.000 θέσεων.

Παράλληλα, ο ρυθμός αύξησης των μισθών συνέχισε να κατεβάζει ταχύτητα. Οι εργαζόμενοι που παρέμειναν στις θέσεις τους είδαν ετήσια αύξηση 4,4%, κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα χαμηλότερη σε σχέση με τον Οκτώβριο.

«Η δυναμική στις προσλήψεις παραμένει ασταθής, καθώς οι εργοδότες προσπαθούν να αντιμετωπίσουν τη διστακτικότητα των καταναλωτών και ένα αβέβαιο μακροοικονομικό περιβάλλον», δήλωσε η επικεφαλής οικονομολόγος της ADP, Νέλα Ρίτσαρντσον. «Και παρότι η επιβράδυνση του Νοεμβρίου ήταν ευρεία, προήλθε κυρίως από την απότομη κάμψη στις μικρές επιχειρήσεις».

Η έκθεση της ADP αποτελεί το τελευταίο σημαντικό στοιχείο ενόψει της συνεδρίασης της Federal Reserve στις 9–10 Δεκεμβρίου. Οι αγορές συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης τιμολογούν πιθανότητα σχεδόν 90% ότι η Fed θα προχωρήσει σε νέα μείωση των επιτοκίων κατά 0,25%, παρά τις ενστάσεις αξιωματούχων για το κατά πόσο απαιτείται περαιτέρω χαλάρωση.

Το εσωτερικό επιτελείο της Fed εμφανίζεται διχασμένο. Ορισμένοι θεωρούν ότι οι μειώσεις είναι απαραίτητες για να προληφθεί περαιτέρω επιδείνωση της αγοράς εργασίας, ενώ άλλοι ανησυχούν πως η υπερβολική χαλάρωση θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τις πληθωριστικές πιέσεις, που παραμένουν πάνω από τον στόχο του 2%.

Το υπουργείο Εργασίας θα δημοσιεύσει τα επίσημα στοιχεία για τις μισθοδοσίες εκτός αγροτικού τομέα (nonfarm payrolls) στις 16 Δεκεμβρίου, ημερομηνία που μετατέθηκε λόγω του πρόσφατου shutdown της αμερικανικής κυβέρνησης.

Η κατάσταση των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων φαίνεται πως σταθεροποιείται το πρώτο εξάμηνο του 2022 παρουσιάζοντας, μάλιστα, και κάποια σημάδια ανάκαμψης, παρά την παράλληλη εξέλιξη της υγειονομικής, ενεργειακής και γεωπολιτικής κρίσης. Αυτό προκύπτει από την μείωση των καθυστερημένων υποχρεώσεων των επιχειρήσεων σε προ πανδημίας επίπεδα και την αύξηση της απασχόλησης, που παρουσιάζει θετικό ισοζύγιο τόσο ως προς την αποτίμηση του πρώτου εξαμήνου του 2022 όσο και ως προς τις εκτιμήσεις για το δεύτερο εξάμηνο του έτους.

Ο Δείκτης Οικονομικού Κλίματος των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων ενισχύεται για τρίτο συνεχόμενο εξάμηνο και διαμορφώνεται στις 54,3 μονάδες. Λαμβάνοντας υπόψη την καθίζηση που υπέστη το 2020, όπου από τις 66,4 μονάδες που ήταν πριν την πανδημία διολίσθησε στις 20,1 μονάδες, φαίνεται ότι το πλήρες άνοιγμα της οικονομίας, η καλή τουριστική περίοδος και τα μέτρα στήριξης που έχουν εφαρμοστεί αποτέλεσαν τους παράγοντες για την περαιτέρω άνοδό του, περιορίζοντας τις αρνητικές προσδοκίες από την τρόικα των εν εξελίξει κρίσεων. Ωστόσο, δεν προσέγγισε τα προ πανδημίας επίπεδα.

Ολόκληρη η έρευνα ΕΔΩ

Η ανάκαμψη που καταγράφεται για το πρώτο εξάμηνο του 2022 επισκιάζεται από τα σοβαρά προβλήματα ρευστότητας που παρουσιάζουν οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις. Συγκεκριμένα, περισσότερες από 1 στις 3 μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις (37,1%) δήλωσαν ότι έχουν μηδενικά ρευστά διαθέσιμα (27,8%) ή διαθέσιμα που επαρκούν λιγότερο από μήνα (9,2%).

Επιπλέον, η οικονομική κατάσταση των επιχειρήσεων εστίασης και των μικρότερων πολυάριθμων επιχειρήσεων επιδεινώνεται περαιτέρω.  Για τις επιχειρήσεις αυτές, τα σοβαρά προβλήματα ρευστότητας είναι εντονότερα, καθώς και η δυνατότητά τους να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους και να ξεφύγουν από τον φαύλο κύκλο της υπερχρέωσης.

Παράλληλα, οι επιπτώσεις από τις ανατιμήσεις εντείνονται. Το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων συνεχίζει να αυξάνεται καθώς με βάση τα ευρήματα της έρευνας αυξήθηκε μεσοσταθμικά το κόστος ενέργειας κατά 76%, το κόστος προμήθειας πρώτων υλών και εμπορευμάτων κατά 43,5%, το κόστος καυσίμων οχημάτων κατά 57,8% και το κόστος προμήθειας εξοπλισμού και μηχανημάτων κατά 26,2%.

Συνέπεια του αυξημένου κόστους λειτουργίας ήταν να καταγραφεί νέος ιστορικά υψηλός αριθμός επιχειρήσεων που αύξησαν τις τιμές πώλησης αγαθών/υπηρεσιών. Το πρώτο εξάμηνο του 2022, 6 στις 10 μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις (59,2%) προχώρησαν σε αύξηση των τιμών τους.

Τέλος, αρνητικές παραμένουν οι προσδοκίες για το μέλλον. Σημαντική, μάλιστα, άνοδο παρουσιάζει ο δείκτης αβεβαιότητας των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων, καταγράφοντας το υψηλότερο επίπεδο που έχει αποτυπωθεί από την εκδήλωση της υγειονομικής κρίσης. Συγκεκριμένα, σχεδόν 4 στις 10 επιχειρήσεις (38,6%) εκφράζουν φόβο για ενδεχόμενη διακοπή της δραστηριότητάς τους στο μέλλον.

Αντίστοιχα, ο δείκτης βιωσιμότητας των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων καταγράφει το χειρότερο ποσοστό από την έναρξη της υγειονομικής κρίσης με το 6,5% των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων να αντιμετωπίζει άμεσο κίνδυνο διακοπής της δραστηριότητας του.

Ειδικότερα, στα δάνεια που χορηγούνται μέσω του συγκεκριμένου ταμείου παρέχεται εγγύηση ύψους 80% από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, με το μέγιστο ποσοστό διασφαλίσεων που ενδέχεται να ζητηθούν από τις τράπεζες να διαμορφώνεται σε μόλις 20%. Τα συγκεκριμένα δάνεια είναι διάρκειας έως 60 μηνών συμπεριλαμβανομένης περιόδου χάριτος έως 24 μήνες, ενώ χρήση του ταμείου μπορούν να κάνουν και οι νεοσύστατες επιχειρήσεις.

Προς διάθεση ακόμη 300 εκατ. ευρώ - Συνεχίζονται οι αιτήσεις

Οι δανειοδοτήσεις βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη και υπολείπονται περίπου 300 εκατ. ευρώ προς διάθεση. Για την συμμετοχή στο Ταμείο οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις θα πρέπει να υποβάλλουν αίτηση αρχικά στο https://ependyseis.gr/mis και στη συνέχεια να απευθυνθούν στην τράπεζα της επιλογής τους.

Οι Τράπεζες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα είναι: η Εθνική Τράπεζα, η Τράπεζα Πειραιώς, η Eurobank, η Alpha Bank, η Attica Bank,η Παγκρήτια Συν. Τράπεζα, η Συν. Τράπεζα Καρδίτσας, η Συν. Τράπεζα Κεντρικής Μακεδονίας και η Συν. Τράπεζα Χανίων.

Ο στόχος του προγράμματος

Καλύπτεται μερικώς ο πιστωτικός κίνδυνος, με παροχή εγγύησης από το Ταμείο Εγγυοδοσίας Επιχειρήσεων COVID-19, για τη χορήγηση νέων δανείων κεφαλαίου κίνησης τακτής λήξης προς πολύ μικρές επιχειρήσεις. Στόχος είναι η κάλυψη των αυξημένων αναγκών ρευστότητας που προκύπτουν ως συνέπεια της επιδημικής κρίσης του COVID 19. Όλα τα δάνεια πρέπει να εκταμιευθούν το αργότερο μέχρι την 30.06.2022.