Εξωστρέφεια και κίνητρα για επενδύσεις

Το πρώτο πρόγραμμα, που ενεργοποιήθηκε με δελτίο τύπου τον Ιούλιο, εστιάζει στην ενίσχυση μικρομεσαίων επιχειρήσεων προκειμένου να επεκταθούν στις εξαγωγές. Δικαιούχοι είναι επιχειρήσεις όλων των μεγεθών (πολύ μικρές έως μεσαίες), με επιχορηγούμενο προϋπολογισμό άνω των 80.000 €. Το ανώτατο όριο ενίσχυσης φτάνει τις 200.000 €, ανάλογα με τον κύκλο εργασιών της επιχείρησης. Τα ποσοστά επιχορήγησης κυμαίνονται μεταξύ 40%–50%, ανάλογα με την περιοχή, ενώ η επιλογή βάσει συγκριτικής αξιολόγησης εξασφαλίζει τη στοχευμένη κατανομή των πόρων.

Υποστήριξη μέσω δανείων (ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ)

Το δεύτερο πρόγραμμα αφορά την τρίτη αύξηση του προγράμματος ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ κατά 200 εκατ. €, με επιδότηση μέρους των επιτοκίων. Το Ταμείο καλύπτει το 40% του δανείου άτοκα, ενώ το υπόλοιπο χορηγείται από τα πιστωτικά ιδρύματα με μειωμένο επιτόκιο. Πρόβλεψη υπάρχει για επιπλέον επιδότηση επιτοκίου επί της τράπεζας για τα δύο πρώτα έτη. Το εύρος των δανείων κυμαίνεται από 20.000 € έως 8.000.000 €, με διάρκεια από 2 έως 12 χρόνια και δυνατότητες χάριτος έως και 24 μήνες.

Επτά εξειδικευμένα μικρότερα προγράμματα

Παράλληλα υλοποιούνται επτά μικρότερης κλίμακας πρωτοβουλίες με κυρίαρχο στόχο την έρευνα και την καινοτομία:

• Κατοχύρωση ευρεσιτεχνιών, προϋπολογισμού 41 εκατ. € για μετατροπή ιδεών σε προϊόντα.
• Στήριξη αυτοαπασχολούμενων πτυχιούχων με ποσά από το ΕΚΤ (100 εκατ. €) για επιχειρηματική εκκίνηση.
• Πρόγραμμα καινοτομίας με πόρους 20 εκατ. €.
• Ενίσχυση ερευνητικών πρωτοβουλιών μέσω του Horizon 2021–2027, με προϋπολογισμό 18 εκατ. €.
• Στήριξη επιχειρήσεων κατασκευής ημιαγωγών (3,56 εκατ. €).
• Δράσεις προσαρμογής στο γηράσκον εργατικό δυναμικό και προώθηση υγιούς εργασιακού περιβάλλοντος (30 εκατ. €).
• Αναβάθμιση ερευνητικών υποδομών (120 εκατ. €), με δικαιούχους ερευνητικούς φορείς και στόχο την ενίσχυση του Εθνικού Οδικού Χάρτη.

Επίπεδα ρεκόρ για το Δείκτη Εμπιστοσύνης, με κινητήρια δύναμη την προσδοκώμενη ισχυρή ζήτηση

Ιστορικά υψηλή επίδοση σημείωσε ο Δείκτης Εμπιστοσύνης των ΜμΕ κατά το πρώτο εξάμηνο του 2024, φτάνοντας τις 28 μονάδες (έναντι 21 το προηγούμενο εξάμηνο), ξεπερνώντας την μέχρι τώρα καλύτερη επίδοση του δευτέρου εξαμήνου του 2019. Κινητήριος δύναμη πίσω από τη βελτίωση προσδοκιών ήταν κυρίως οι αναμενόμενες συνθήκες μελλοντικής ζήτησης (δεδομένου ότι η τρέχουσα ζήτηση διατηρήθηκε στα ψηλά του προηγούμενου εξαμήνου). Παράλληλα, όλοι οι ευρείς κλάδοι καταγράφουν ιστορικό υψηλό στο σχεδιασμό προσλήψεων, με το ποσοστό να αγγίζει το 33% για το σύνολο του τομέα (από 24% το προηγούμενο εξάμηνο και προηγούμενο ιστορικό υψηλό της τάξης του 30% κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2019).

Η παραπάνω προοπτική οδηγεί το 60% των ΜμΕ να αναμένει αύξηση πωλήσεων το 2024, με την αναμενόμενη αύξηση των πωλήσεων για το σύνολο του τομέα να είναι της τάξης του 7%. Το αναπτυξιακό κλίμα επιβεβαιώνεται από τη στρατηγική στόχευση των επιχειρήσεων, με το ποσοστό του τομέα που έχει επεκτατικά σχέδια να παραμένει στο υψηλό 60% του τομέα, ενώ μόλις 8% του τομέα έχει ζήτημα επιβίωσης (το οποίο αποτελεί ιστορικό χαμηλό).

Σταθερά σε υγιή επίπεδα η επενδυτική διάθεση, εν αναμονή περιορισμού της αβεβαιότητας

Παρά τις θετικές προσδοκίες τους όσον αφορά τη ζήτηση, οι ελληνικές επιχειρήσεις αναγνωρίζουν ότι δραστηριοποιούνται σε ένα περιβάλλον έντονων προκλήσεων. Βάσει της έρευνας μας, το τρέχον επίπεδο υψηλής αβεβαιότητας τροφοδοτείται από ένα συνδυασμό παραμέτρων:

• Τα υψηλά κόστη ενέργειας και πρώτων υλών επηρεάζουν το 64% και 67% του τομέα αντίστοιχα, καθώς (παρά τον περιορισμό των πληθωριστικών πιέσεων) παραμένουν υψηλότερα από τα προ-κρίσεων επίπεδα του 2019. Επιπλέον, η κρίση στη Μέση Ανατολή έχει οδηγήσει σε σημαντική μείωση των διελεύσεων από το κανάλι του Σουέζ (της τάξης του 47%), με αποτέλεσμα άνω του ½ των ΜμΕ να αντιμετωπίζει αυξημένα κόστη και μεγαλύτερους χρόνους διακίνησης πρώτων υλών και εμπορευμάτων.
• Συνεχώς ανοδική βαίνει η δυσκολία εύρεσης προσωπικού, με το 55% του τομέα να δηλώνει σημαντική πίεση, έναντι 51% του τομέα το δεύτερο εξάμηνο 2023 (και 46% του τομέα το πρώτο εξάμηνο 2023).

Σε αυτό το περιβάλλον αβεβαιότητας, οι ελληνικές ΜμΕ φαίνεται να είναι επιφυλακτικές στο να μετουσιώσουν τις θετικές προσδοκίες τους για τη ζήτηση σε ενισχυμένα σχέδια ανάπτυξης. Συγκεκριμένα, οι επιχειρήσεις που δηλώνουν τη διατήρηση των κεκτημένων ως βασική στρατηγική τους προτεραιότητα είναι της τάξης του 1/3 του τομέα (32% του τομέα, έναντι 28% το προηγούμενο εξάμηνο), προσεγγίζοντας το επίπεδο ρεκόρ που είχε στο ζενίθ αβεβαιότητας κατά την εκκίνηση της ουκρανικής κρίσης (35% το πρώτο εξάμηνο του 2022). Παρά την επιφυλακτική τους στάση ωστόσο, οι ΜμΕ διατηρούν σταθερή στο υγιές επίπεδο του 50% του τομέα την διάθεσή τους για επενδύσεις. 

Η ακλόνητη χρηματοοικονομική υγεία του τομέα αποτελεί εχέγγυο για περαιτέρω επενδυτική άνοδο

Σταδιακή εξομάλυνση στο εξωτερικό περιβάλλον αναμένεται το επόμενο διάστημα να προκύψει από τον κύκλο χαλάρωσης της ευρωπαϊκής νομισματικής πολιτικής, ο οποίος σε συνδυασμό με την σταδιακή υποχώρηση των  παραπάνω πιέσεων, αναμένεται να πυροδοτήσει την εκκίνηση νέων επενδυτικών σχεδίων. Σε αυτό συνηγορεί επίσης το γεγονός ότι η χρηματοοικονομική υγεία του τομέα παραμένει ιδιαίτερα ανθεκτική, με το ποσοστό των επιχειρήσεων που αντιμετωπίζουν έντονα προβλήματα ρευστότητας να διατηρείται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα (8-9%). Σημειώνεται, ότι η επαρκής κάλυψη χρηματοδοτικών αναγκών των ελληνικών ΜμΕ αποτυπώνεται και σε πρόσφατη έρευνα της ΕΚΤ (SAFE), όπου δεν παρατηρείται κενό χρηματοδότησης για πρώτη φορά κατά την τελευταία 15ετία.