Τα κράτη-μέλη της ΕΕ συμφώνησαν το προηγούμενο καλοκαίρι στη συγκρότηση ενός ταμείου ανάκαμψης με κεφάλαια 750 δισεκατομμυρίων ευρώ (892,2 δισεκατομμύρια δολάρια) και τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να καταθέτουν ακόμη λεπτομερή σχέδια δαπανών, αλλά και τη δυσαρέσκεια να μεγαλώνει σε μερικές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες από τον αργό ρυθμό διάθεσης των κονδυλίων.

«Γνωρίζω καλά, ότι μερικοί κρίνουν (το ταμείο) ως μη επαρκές, κάνοντας μία σύγκριση με το σχέδιο ανάκαμψης των ΗΠΑ. Δεν είναι μία γνώμη την οποία ασπάζομαι» φέρεται να δήλωσε ο Μισέλ σε μία συνέντευξή του που δημοσιεύτηκε σήμερα στην αναφερόμενη γαλλική εφημερίδα.

Ο Μισέλ, που προεδρεύει στις Συνόδους Κορυφής της ΕΕ, δήλωσε ότι υπήρξαν δαπάνες έκτακτης ανάγκης από τα κράτη-μέλη, από την έναρξη της υγειονομικής κρίσης και ότι οι προσφερόμενες κοινωνικές παροχές στην Ευρώπη, είναι πιο γενναιόδωρες, από αυτές στις ΗΠΑ.

«Μας έχουν επιτρέψει [οι παροχές] να απορροφήσουμε καλύτερα το σοκ και επίσης, να συνεισφέρουμε στην ανάκαμψη» είπε ο ίδιος. «Όταν βάζεις όλα αυτά τα στοιχεία μαζί, η πεποίθησή μου είναι ότι το ευρωπαϊκό σχέδιο, είναι πολύ δυναμικό» τόνισε ο Μισέλ.

Γ. Στουρνάρας στο Bloomberg: Δεν πρέπει να υπάρξουν καθυστερήσεις στο Ταμείο Ανάκαμψης

Την εκτίμηση ότι το Ταμείο Ανάκαμψης αποτελεί ένα ουσιώδες εργαλείο για την ανάκαμψη της Ευρωζώνης και ότι δεν πρέπει να υπάρξουν καθυστερήσεις στην εκταμίευση των κεφαλαίων εξέφρασε σε συνέντευξή του στο πρακτορείο Bloomberg ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας.

Σύμφωνα με τον Γιάννη Στουρνάρα, ο ευρωπαϊκός Νότος χρειάζεται επειγόντως τα κεφάλαια, εκφράζοντας τη βεβαιότητα ότι η ανάκαμψη δεν θα έρθει φέτος αν υπάρξουν νέες καθυστερήσεις.

Για την Ελλάδα σημείωσε ότι με βάση τους υπολογισμούς, το Ταμείο προσθέτει περίπου 1,2 ποσοστιαίες μονάδες κάθε χρόνο στην ανάπτυξη. «Το ταμείο θα παίξει βασικό ρόλο στην ανάκαμψη», τόνισε

Η Ευρώπη σύμφωνα με τον ίδιο, ακολουθεί με καθυστέρηση τις ΗΠΑ στους εμβολιασμούς, ενώ και σε δημοσιονομικό επίπεδο η τόνωση στην Ευρώπη είναι μικρότερη από ό,τι στις ΗΠΑ.

«Οι προβλέψεις πάντως είναι ελαφρώς καλύτερες, υπάρχει ακόμα αβεβαιότητα αλλά σε μικρότερο βαθμό από πριν. Συνολικά βρισκόμαστε σε καλύτερη θέση αν και διατηρούνται οι καθοδικοί κίνδυνοι», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, απέρριψε εξάλλου τις δηλώσεις του Ολλανδού ομολόγου του αυτή την εβδομάδα ότι η ΕΚΤ θα πρέπει να περιορίσει τις έκτακτες αγορές ομολόγων το τρίτο τρίμηνο, δηλώνοντας ότι είναι πολύ νωρίς για κάτι τέτοιο.

«Είναι απολύτως αναγκαίο να παραμείνουν σε ισχύ τα μέτρα νομισματικής τόνωσης», υπογράμμισε.

Οι δηλώσεις του Έλληνα τραπεζίτη έρχονται στον απόηχο της προειδοποίησης του μέλους της Εκτελεστικής Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), Ίζαμπελ Σνάμπελ στο Spiegel ότι μία επ’ αόριστον καθυστέρηση στην εκταμίευση των κεφαλαίων από το Ταμείο Ανάκαμψης, λόγω της προσφυγής στο γερμανικό συνταγματικό δικαστήριο, θα αποτελούσε καταστροφή για την Ευρώπη.

Η Γερμανίδα αξιωματούχος, η οποία είναι υπεύθυνη για τις λειτουργίες της ΕΚΤ στις αγορές, προειδοποίησε ότι με τις τιμές στις μετοχές και την αγορά κατοικίας να βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα «ο κίνδυνος μιας διόρθρωσης αυξάνεται, ιδίως εάν η οικονομική ανάκαμψη δεν επιβεβαιώσει τις προσδοκίες».

Όπως αναφέρει η «Echo», o Σαρλ Μισέλ σημείωσε ότι «εδώ και κάποιους μήνες οι εντάσεις στη Μεσόγειο μας έχουν ανησυχήσει πολύ.

Παράλληλα, προσέθεσε ότι «αυτό που μπορώ να πω είναι πως τόσο εγώ όσο και η Ούρσουλα ήμασταν πολύ σαφείς. Είμαστε έτοιμοι να αναπτύξουμε μία θετική ατζέντα με την Τουρκία υπό τον όρο ότι η Τουρκία θα διατηρήσει και θα ενισχύει την αποκλιμάκωση απέναντι στην ΕΕ και στα κράτη-μέλη της».

Αναφορικά με το πράσινο ψηφιακό πιστοποιητικό, ο Σαρλ Μισέλ ανέφερε ότι πρόκειται για ένα πιστοποιητικό και όχι για ένα διαβατήριο, επισημαίνοντας ότι η ΕΕ επιθυμεί να εργαστεί προς «την κατεύθυνση ενός κοινού ψηφιακού πιστοποιητικού, ώστε να υπάρχει συνοχή σε επίπεδο ΕΕ».

Ακόμα, ο Σάρλ Μισέλ χαρακτήρισε «απαράδεκτα» τα σχόλια του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εναντίον του Εμανουέλ Μακρόν και γι' αυτό το λόγο απάντησε αμέσως, αναφερόμενος σε ανάρτησή του στο twitter τις προηγούμενες ημέρες, όπου έγραφε: «Αντί για θετική ατζέντα, η Τουρκία επιλέγει προκλήσεις, μονομερείς ενέργειες στη Μεσόγειο και τώρα τις προσβολές. Είναι απαράδεκτο. Σεβασμός στην Ευρώπη και στα κράτη μέλη της».

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σε ερώτηση για την κατάσταση που επικρατεί σε σχέση με τον κορωνοϊό, σημείωσε ότι πρόκειται για «μαζικό κύμα».

Επίσης, ο Ευρωπαίος αξιωματούχος προσέθεσε ότι «ο ιός δεν έχει εμφανίσει όλα του τα μυστήρια».

Σχετικά με το εμβόλιο, ο Σαρλ Μισέλ εξέφρασε την ελπίδα ότι θα είναι διαθέσιμο πριν από το τέλους του έτους ή αρχές του 2021.

«Στην Ανατολική Μεσόγειο αντιμετωπίζουμε εντάσεις και απρόβλεπτα. Η Λιβύη και η Συρία είναι εστίες ανασφάλειας και αστάθειας», ανέφερε ο Σαρλ Μισέλ, μιλώντας σε εκδήλωση της δεξαμενής σκέψης Bruegel. Επισήμανε, δε, ότι «ασκούνται πιέσεις στην κυριαρχία της Ελλάδας και της Κύπρου».

«Η σχέση μας με την Τουρκία δοκιμάζεται. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το επόμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα εστιάσει στην υιοθέτηση μιας ευρωπαϊκής στρατηγικής θέσης σε σχέση με την Ανατολική Μεσόγειο», τόνισε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Υπενθυμίζεται ότι η Σύνοδος Κορυφής αναβλήθηκε για τις αρχές Οκτωβρίου, εξαιτίας κρούσματος κορωνοϊού. Οπως ενημέρωσε ο εκπρόσωπος του Σαρλ Μισέλ, ένας φύλακας ασφαλείας, με τον οποίο ήρθε σε επαφή ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, διαγνώστηκε θετικός σε κορωνοϊό. Αποτέλεσμα ήταν να αναβληθεί η Σύνοδος για 1 και 2 Οκτωβρίου.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του υπουργείου Τύπου της γειτονικής χώρας στην τηλεδιάσκεψη συζητήθηκαν οι σχέσεις ΕΕ – Τουρκίας. Παράλληλα τέθηκαν επί τάπητος οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και «τονίστηκε πως η Ελλάδα και η Τουρκία είναι έτοιμες για την έναρξη διερευνητικών επαφών».

Σύμφωνα με την ανακοίνωση ο «Ερντογάν κατά τη διάρκεια της τριμερούς, ανέφερε πως πρέπει να διατηρηθεί το θετικό μομέντουμ για την αποκλιμάκωση της έντασης και να παραμείνουν ανοιχτοί και να περιφρουρηθούν οι δίαυλοι επικοινωνίας με αμοιβαία βήματα. Τόνισε επίσης πως η Τουρκία πάντα δίνει έμφαση στο διάλογο και τις διαπραγματεύσεις».

Ο ίδιος, σύμφωνα με την ανακοίνωση «εξέφρασε την εκτίμησή του για τις διαμεσολαβητικές προσπάθειες της Γερμανίας και υποστήριξε πως απαιτούνται σημαντικά βήματα από την Ελλάδα ώστε να επιτευχθεί συμφωνία για την επανέναρξη των διερευνητικών επαφών».

Επίσης επανέλαβε την πρότασή του για διεξαγωγή πολυμερούς διάσκεψης με τη συμμετοχή όλων των δρώντων στην Ανατολική Μεσόγειο, περιλαμβανομένων και των Τουρκοκύπριων. Στην τηλεδιάσκεψη συμμετείχαν μεταξύ άλλων ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου και ο Χουλουσί Ακάρ.

Σε μια παράλληλη εξέλιξη, σύμφωνα με το υπουργείο Άμυνας της γείτονος, ολοκληρώθηκαν και οι τεχνικές συνομιλίες στο ΝΑΤΟ για τη δημιουργία μηχανισμού αποκλιμάκωσης της έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο. Όπως αναφέρει η ανακοίνωση του ΥΠΑΜ της Τουρκίας θα ακολουθήσουν νέες συναντήσεις την προσεχή εβδομάδα.

Σύμφωνα με το επίσημο έγγραφο της πρότασης που κατέθεσε και δημοσιοποίησε το Politico, προτείνει από τα 750 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης, τα 390 δισ. ευρώ να δοθούν ως επιχορηγήσεις και τα 360 δισ. ευρώ με τη μορφή δανείων.

Αντιθέτως αναφορικά με τον μακροπρόθεσμο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό για το διάστημα 2021/27 η πρόταση παραμένει ως έχει δηλαδή στο 1,074 τρισ. ευρώ.

Το τελευταίο διάστημα έχουν ενταθεί από την πλευρά της Γερμανίας και της Γαλλίας -που έχουν ταχθεί υπέρ της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ένα ταμείο ανάκαμψης 750 δισ. ευρώ- οι εκκλήσεις να υπάρξει γρήγορα μία συμφωνία. Ωστόσο, διαφορές εξακολουθούν να υπάρχουν, κυρίως με την ομάδα των τεσσάρων λεγόμενων «φειδωλών» χωρών του Βορρά -Ολλανδία, Αυστρία, Σουηδία και Δανία- της οποίας ηγείται ατύπως ο Ολλανδός πρωθυπουργός Μαρκ Ρούτε.

Για να γεφυρώσει τις διαφορές αυτές, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ, παρουσίασε την Παρασκευή μία συμβιβαστική πρόταση με παραχωρήσεις στις χώρες που αντιδρούν, οι οποίες αφορούν στο ύψος του προϋπολογισμού και τις επιστροφές από αυτόν καθώς και τα κριτήρια κατανομής των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης. Πάντως, στη συμβιβαστική πρόταση διατηρήθηκε η πρόβλεψη για τα 750 δισ. ευρώ και την αναλογία επιχορηγήσεων και δανείων (500 δισ. επιχορηγήσεις και 250 δισ. δάνεια). Σημειώνεται ότι, με βάση την πρόταση της Κομισιόν, η Ελλάδα μπορεί να λάβει 32 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, από τα οποία 22,5 δισ. ευρώ αφορούν σε επιχορηγήσεις. Όπως και η Κομισιόν, ο Σαρλ Μισέλ πρότεινε το μεγαλύτερο μέρος των πόρων του Ταμείου να δοθεί στις χώρες του Νότου.

Από δηλώσεις Ευρωπαίων αξιωματούχων και πληροφορίες προκύπτει ότι οι διαφορές που έχουν καταγραφεί στη διαπραγμάτευση αφορούν, μεταξύ άλλων, το ύψος του Ταμείου Ανάκαμψης και του νέου προϋπολογισμού της ΕΕ, τις επιστροφές από τον προϋπολογισμό, την κατανομή των πόρων του Ταμείου μεταξύ επιχορηγήσεων και δανείων, καθώς και τα κριτήρια βάσει των οποίων οι χώρες θα λάβουν επιχορηγήσεις από το Ταμείο Ανάκαμψης και αν αυτές θα πρέπει να συνδέονται με όρους. Ειδικότερα:

Το μέγεθος του Ταμείου Ανάκαμψης και του νέου προϋπολογισμού

Οι λεγόμενες «φειδωλές» χώρες θέλουν έναν μικρότερο προϋπολογισμό από το περίπου 1,1 τρισ. ευρώ που πρότεινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Την Παρασκευή, ο Σαρλ Μισέλ παρουσίασε μία συμβιβαστική πρόταση για έναν προϋπολογισμό ύψους 1,074 τρισ. ευρώ. Από την άλλη πλευρά, οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης αλλά και του Νότου που είναι αποδέκτες αγροτικών επιδοτήσεων και αναπτυξιακών προγραμμάτων του προϋπολογισμού της ΕΕ, θέλουν να διατηρηθούν οι παροχές αυτές. Όσον αφορά τα επιπλέον 750 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης, τα οποία θα δανεισθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή από τις αγορές, αυτά θεωρούνται πολλά από ορισμένες χώρες. Ο Σαρλ Μισέλ διατήρησε την πρόταση της Κομισιόν για τα 750 δισ. ευρώ.

Επιστροφές από τον προϋπολογισμό

Οι τέσσερις «φειδωλές» χώρες θέλουν να διατηρήσουν τις μειώσεις στις εισφορές τους στον προϋπολογισμό της ΕΕ, ενώ άλλες χώρες θέλουν να σταματήσουν αυτές οι επιστροφές. Ο Σαρλ Μισέλ πρότεινε να υπάρξουν οι επιστροφές.

Επιχορηγήσεις και δάνεια

Oι χώρες του Νότου θέλουν οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης να δοθούν κυρίως με τη μορφή επιχορηγήσεων, ενώ η Ολλανδία θέλει μόνο δάνεια. Ο Σαρλ Μισέλ διατήρησε την πρόταση της Κομισιόν για επιχορηγήσεις 500 δισ. ευρώ και δάνεια 250 δισ. ευρώ.

Κριτήρια κατανομής των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης

Ανατολικές χώρες -μεταξύ των οποίων η Λιθουανία και η Βουλγαρία- είναι αντίθετες στην πρόταση της Κομισιόν να δοθούν οι περισσότεροι πόροι του Ταμείου στις χώρες του Νότου, με βάση τα υψηλά ποσοστά ανεργίας που είχαν πριν από την πανδημία. Για να ενισχύσουν το δικό τους μερίδιο, θεωρούν ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη και άλλα κριτήρια, όπως η μείωση του πληθυσμού ή τα κριτήρια να συνδέονται μόνο με τα πλήγματα που έχουν υποστεί οι οικονομίες από την COVID-19. Ο Σαρλ Μισέλ πρότεινε ένα μέρος των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης να δοθούν με βάση την έκταση της ύφεσης που θα έχουν οι χώρες λόγω του κορονοϊού.

Όροι για τη χορήγηση των πόρων

Οι πλούσιες χώρες του Βορρά λένε ότι η υλοποίηση οικονομικών μεταρρυθμίσεων πρέπει να είναι προϋπόθεση για την εκταμίευση πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης. Αυτό το απορρίπτουν κατηγορηματικά οι χώρες του Νότου. Οι περισσότερες χώρες της ΕΕ θέλουν να μη χορηγούνται πόροι στις χώρες που δεν σέβονται βασικές δημοκρατικές αρχές, μία προειδοποίηση που αφορά την Πολωνία και την Ουγγαρία. Ο Σαρλ Μισέλ είπε ότι προϋπόθεση για τη χορήγηση των πόρων θα είναι ο σεβασμός του κράτους δικαίου.

Αποπληρωμή του χρέους

Ο Σαρλ Μισέλ πρότεινε η αποπληρωμή του χρέους των 750 δισ. ευρώ που θα εκδώσει η Κομισιόν να αρχίσει από τον επόμενο προϋπολογισμό 2021-27, νωρίτερα από ό,τι είχε προταθεί πριν. Το πώς θα αποπληρωθεί το χρέος αυτό δεν έχει ακόμη συμφωνηθεί, με τις προτάσεις για επιβολή μεγαλύτερης φορολογίας στην ΕΕ σε εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα ή σε πλαστικά μίας χρήσης να συναντούν αντιδράσεις, μικρότερες ωστόσο σε σχέση με άλλες προτάσεις για την επιβολή νέων ψηφιακών ή χρηματοπιστωτικών φόρων.

Χρονικό πλαίσιο

Οι χώρες του Βορρά και του Νότου διαφωνούν σχετικά με το πότε οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης θα αρχίσουν και πότε θα σταματήσουν να δίνονται.