Σύμφωνα με τον επικαιροποιημένο «δείκτη μισθών» που δημοσίευσε η ΕΚΤ την Τετάρτη, οι μισθοί στην Ευρωζώνη αναμένεται να αυξηθούν κατά 2,7% σε ετήσια βάση το πρώτο τρίμηνο του 2027, έναντι ανόδου 2,6% που προβλέπεται για το τρίτο και τέταρτο τρίμηνο του 2026.

Παρότι η νέα εκτίμηση είναι ελαφρώς υψηλότερη σε σχέση με τις προηγούμενες προβλέψεις, εξακολουθεί να βρίσκεται σημαντικά χαμηλότερα από το ιστορικό υψηλό του 5,2% που είχε καταγραφεί το 2024, όταν οι μισθολογικές πιέσεις είχαν κορυφωθεί μετά το προηγούμενο κύμα πληθωρισμού.

Προσωρινή επιτάχυνση λόγω βάσης σύγκρισης

Η ΕΚΤ επισημαίνει ότι η επιτάχυνση των μισθολογικών αυξήσεων δεν αποτελεί ένδειξη νέας εκρηκτικής δυναμικής, αλλά αντανακλά κυρίως τη σταδιακή εξασθένιση της επίδρασης που είχαν οι μεγάλες εφάπαξ πληρωμές οι οποίες πραγματοποιήθηκαν το 2024 και δεν επαναλήφθηκαν το 2025.

Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση της κεντρικής τράπεζας, οι εκτιμήσεις εξακολουθούν να συγκλίνουν προς σταθερές και ελεγχόμενες αυξήσεις των μισθών που προκύπτουν από τις συλλογικές διαπραγματεύσεις τόσο κατά τη διάρκεια του 2026 όσο και στο πρώτο τρίμηνο του 2027.

Η ανησυχία για έναν νέο κύκλο μισθών και τιμών

Οι υπεύθυνοι χάραξης της νομισματικής πολιτικής συνεχίζουν να παρακολουθούν ιδιαίτερα στενά τις εξελίξεις στην αγορά εργασίας, καθώς επιδιώκουν να αποτρέψουν την επανάληψη ενός φαύλου κύκλου αυξήσεων μισθών και τιμών, όπως είχε συμβεί μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, όταν η εκτίναξη των τιμών της ενέργειας μεταφέρθηκε σταδιακά στις μισθολογικές απαιτήσεις και στη συνέχεια στον γενικό πληθωρισμό.

Η νέα σύγκρουση με επίκεντρο το Ιράν και οι αναταράξεις στις αγορές ενέργειας έχουν επαναφέρει τις ανησυχίες για την πιθανότητα εμφάνισης αντίστοιχων δευτερογενών επιπτώσεων, αν και μέχρι στιγμής τα διαθέσιμα στοιχεία δεν επιβεβαιώνουν ένα τέτοιο σενάριο.

Στο τραπέζι νέα αύξηση επιτοκίων τον Σεπτέμβριο

Η δημοσίευση των νέων στοιχείων έρχεται λίγες ημέρες μετά την απόφαση της ΕΚΤ να διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια, μετά την αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης που είχε πραγματοποιηθεί τον Ιούνιο.

Ωστόσο, οι αγορές και οι αναλυτές εξακολουθούν να θεωρούν πιθανή μία ακόμη αύξηση των επιτοκίων στη συνεδρίαση του Σεπτεμβρίου, εκτός εάν οι προοπτικές για τον πληθωρισμό βελτιωθούν αισθητά μέσα στις επόμενες εβδομάδες.

Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, δήλωσε ότι οι τελευταίοι δείκτες εξακολουθούν να επιβεβαιώνουν τη σταδιακή αποκλιμάκωση των μισθολογικών πιέσεων, υπογραμμίζοντας ότι προς το παρόν δεν υπάρχουν ενδείξεις δημιουργίας δευτερογενών πληθωριστικών επιδράσεων.

Oxford Economics: Χαμηλός ο κίνδυνος νέας μισθολογικής έκρηξης

Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγουν και οι οικονομολόγοι Paolo Grignani και Iain Simmons της Oxford Economics, οι οποίοι εκτιμούν ότι οι προπορευόμενοι δείκτες δείχνουν περιορισμένο κίνδυνο επανάληψης του μισθολογικού κύματος που είχε παρατηρηθεί κατά την περίοδο του έντονου πληθωρισμού το 2022.

Κατά την άποψή τους, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το φετινό ενεργειακό σοκ εμφανίζεται μικρότερης διάρκειας και έντασης, οι πληθωριστικές πιέσεις παραμένουν μέχρι στιγμής περιορισμένες, οι προσδοκίες των καταναλωτών για τον πληθωρισμό παραμένουν σχετικά χαμηλές και η αγορά εργασίας εμφανίζεται λιγότερο «σφιχτή» σε σχέση με πριν από τέσσερα χρόνια.

Πατσαλίδης: Οι μισθολογικές απαιτήσεις παραμένουν συγκρατημένες

Ανάλογη εικόνα περιέγραψε και ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, Χριστόδουλος Πατσαλίδης, ο οποίος δήλωσε ότι δεν διακρίνει ανησυχητικές ενδείξεις στους δείκτες παρακολούθησης των μισθών.

Όπως ανέφερε, οι μισθολογικές απαιτήσεις παραμένουν συγκρατημένες και μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν στοιχεία που να υποδηλώνουν ότι επίκειται μια νέα γενικευμένη άνοδος των αμοιβών.

Kazimir: Η ΕΚΤ δεν πρέπει να περιμένει

Παρά το πιο καθησυχαστικό μήνυμα των τελευταίων στοιχείων, δεν συμμερίζονται όλοι οι κεντρικοί τραπεζίτες την ίδια αισιοδοξία.

Ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Σλοβακίας, Peter Kazimir, εξακολουθεί να προειδοποιεί ότι η ΕΚΤ δεν μπορεί να περιμένει μέχρι να εμφανιστούν ξεκάθαρα οι δευτερογενείς πληθωριστικές επιπτώσεις, υποστηρίζοντας ότι τότε η αντίδραση της νομισματικής πολιτικής ενδέχεται να είναι καθυστερημένη και να απαιτηθούν ακόμη πιο αυστηρά μέτρα για την επαναφορά του πληθωρισμού στον στόχο του 2%.

Όπως επισημαίνει το ΙΝΕ ΓΣΕΕ, η οικονομική ανάπτυξη δεν έχει οδηγήσει σε ουσιαστική βελτίωση του βιοτικού επιπέδου και των συνθηκών εργασίας. Παρά τη θετική πορεία ορισμένων οικονομικών δεικτών, η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων αντιστοιχεί μόλις στο 68% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, ενώ το πραγματικό εισόδημα των εργαζομένων παραμένει χαμηλότερο από τα επίπεδα πριν από την οικονομική κρίση.

Σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό, ο κατώτατος μισθός αναμένεται να αυξηθεί στα 950 ευρώ την 1η Απριλίου 2027, χωρίς να αποκλείεται η εφαρμογή της αύξησης νωρίτερα ή ακόμη και μεγαλύτερη αναπροσαρμογή.

Υπενθυμίζεται ότι από την 1η Απριλίου 2026 ο κατώτατος μισθός αυξήθηκε στα 920 ευρώ, σημειώνοντας άνοδο 4,55% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Παράλληλα, από την 1η Ιανουαρίου 2027 οι τριετίες αναμένεται να αυξήσουν κατά 10% τις κατώτατες αποδοχές χιλιάδων εργαζομένων, καθώς συμπληρώνεται η πρώτη τριετής περίοδος μετά το «ξεπάγωμα» των μισθολογικών ωριμάνσεων.

Έτσι, εργαζόμενος χωρίς οικογενειακές υποχρεώσεις που προσλήφθηκε για πρώτη φορά την 1η Ιανουαρίου 2024 θα δει τον κατώτατο μισθό του να αυξάνεται αυτόματα κατά 92 ευρώ, φτάνοντας τα 1.012 ευρώ από τις αρχές του 2027.

Την ίδια στιγμή, η επίτευξη του στόχου για μέσο μεικτό μισθό 1.500 ευρώ στον ιδιωτικό τομέα θεωρείται ιδιαίτερα απαιτητική. Από τα 1.362 ευρώ μεικτά του 2025 θα χρειαστούν αυξήσεις σημαντικά υψηλότερες από τον πληθωρισμό, ώστε να ενισχυθεί ουσιαστικά το διαθέσιμο εισόδημα των εργαζομένων.

Καθοριστικό ρόλο προς αυτή την κατεύθυνση εκτιμάται ότι θα διαδραματίσει η ενίσχυση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, οι οποίες βελτιώνουν όχι μόνο τους μισθούς αλλά και τις παροχές και τα επιδόματα. Στόχος είναι η κάλυψη των εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις να προσεγγίσει το 80%, από περίπου 30% που εκτιμάται σήμερα.

Ήδη περισσότεροι από 400.000 εργαζόμενοι καλύπτονται από νέες συλλογικές συμβάσεις σε κλάδους όπως ο τουρισμός, η εστίαση, η αρτοποιία, η βιομηχανία ζαχαρωδών και οι τεχνολόγοι και επιστήμονες τροφίμων.

Παράλληλα, επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι οι ασφαλιστικές εισφορές και η φορολογία περιορίζουν αισθητά τον καθαρό μισθό, ενώ ο υψηλός πληθωρισμός συνεχίζει να μειώνει την αγοραστική δύναμη των εργαζομένων.

Τα στοιχεία καταγράφουν ότι οι πραγματικοί μισθοί παραμένουν πιεσμένοι. Ο μέσος πραγματικός ετήσιος μισθός αυξήθηκε μόλις κατά 0,3% την περίοδο 2019-2025, ενώ εξακολουθεί να βρίσκεται χαμηλότερα από τα επίπεδα του 2021. Την ίδια ώρα, σε κλάδους όπως η εκπαίδευση, η δημόσια υγεία, η κοινωνική μέριμνα, η εστίαση και το εμπόριο, τα πραγματικά ωρομίσθια εξακολουθούν να υπολείπονται εκείνων του 2009.

Παρά την αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ το 2025, το κατά κεφαλήν εισόδημα εξακολουθεί να βρίσκεται αισθητά κάτω από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ ο μέσος μισθός στον ιδιωτικό τομέα αυξήθηκε μόλις κατά 1,5%, χωρίς να αποκαταστήσει τις απώλειες στην αγοραστική δύναμη των εργαζομένων.

Όπως διαπιστώνει το ΙΝΕ-ΓΣΕΕ, η αγοραστική δύναμη των μισθωτών εξακολουθεί να πιέζεται, καθώς οι ονομαστικές αυξήσεις των αποδοχών έχουν σε μεγάλο βαθμό εξανεμιστεί από τις πληθωριστικές πιέσεις των τελευταίων ετών.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ο μέσος ετήσιος πραγματικός μισθός αυξήθηκε μόλις κατά 0,3% την περίοδο 2019-2025, γεγονός που αποτυπώνει τη στασιμότητα των πραγματικών εισοδημάτων παρά τη βελτίωση των μακροοικονομικών μεγεθών.

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εικόνα μετά την έναρξη της πληθωριστικής κρίσης. Σε σύγκριση με το 2021, ο μέσος πραγματικός μισθός παραμένει χαμηλότερος κατά 1,3%, γεγονός που, σύμφωνα με την έκθεση, καταδεικνύει ότι οι εργαζόμενοι δεν έχουν ακόμη ανακτήσει τις απώλειες στην αγοραστική τους δύναμη.

Το ΙΝΕ-ΓΣΕΕ υπογραμμίζει ότι η πρόκληση για την ελληνική οικονομία δεν περιορίζεται πλέον στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, αλλά αφορά κυρίως τη βελτίωση της ποιότητας της απασχόλησης, την ενίσχυση της παραγωγικότητας και την αύξηση των πραγματικών μισθών, ώστε η οικονομική ανάπτυξη να μεταφραστεί σε ουσιαστική βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των εργαζομένων.

Όπως σημειώνει το ΙΝΕ ΓΣΕΕ, ακόμη και κλάδοι υψηλής κοινωνικής σημασίας εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται από ανεπαρκή μισθολογική αποκατάσταση. Ενδεικτικά, το 2025 στον ενιαίο κλάδο της εστίασης, της διαμονής, της μεταφοράς και αποθήκευσης και του χονδρικού και λιανικού εμπορίου το πραγματικό ωρομίσθιο, αν και αυξημένο κατά 4,8% έναντι του 2019, παρέμενε σε επίπεδα 25,3% χαμηλότερα του 2009, ενώ σε όρους αγοραστικής δύναμης (PPS) ήταν αρκετά χαμηλότερο ακόμη και από τα κρα τη μέλη των Βαλκανίων.

Στην εκπαίδευση, το πραγματικό ωρομίσθιο το 2024 διαμορφώθηκε σε 10,8 ευρώ, χαμηλότερα από τα 11,5 ευρώ του 2019 και πολύ 5 χαμηλότερα από τα 17,2 ευρώ του 2009.

Στις δραστηριότητες σχετικές με τη δημόσια υγεία και την κοινωνική μέριμνα, το πραγματικό ωρομίσθιο το 2024 διαμορφώθηκε σε 8,0 ευρώ , έναντι 9,7 ευρώ το 2019 και 12,5 ευρώ το 2009.

Όπως σημειώνει η έκθεση  η μεγέθυνση του ΑΕΠ δεν έχει μετατραπεί σε ουσιαστική σύγκλιση του βιοτικού επιπέδου. Η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα πραγματικής αγοραστικής δύναμης.

Η περιορισμένη σύγκλιση αποτυπώνεται καθαρά στο πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ, το οποίο το 2025 στην Ελλάδα ανέρχεται σε 19.400 ευρώ, έναντι 34.110 ευρώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η Ελλάδα βελτίωσε τη θέση της σε σχέση με το 2019, όταν το αντίστοιχο μέγεθος ήταν 17.210 ευρώ, ωστόσο η απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο παραμένει πολύ μεγάλη. Σε μονάδες αγοραστικής δύναμης (PPS), η Ελλάδα βρίσκεται στο 68% του μέσου όρου της ΕΕ, από 66% το 2019, γεγονός που δείχνει ότι η πρόοδος είναι πολύ μικρή, τονίζει το ινστιτούτο.

Περισσότερες ώρες εργασίας

Παράλληλα, η Ελλάδα εξακολουθεί να εμφανίζει υψηλές εβδομαδιαίες ώρες εργασίας σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες, ιδίως σε βασικούς κλάδους απασχόλησης.

Στο χονδρικό και λιανικό εμπόριο, όπου συγκεντρώνεται το 17,6% της συνολικής απασχόλησης, οι μέσες συνήθεις εβδομαδιαίες ώρες εργασίας ανήλθαν το 2025 σε 42,3. Στη μεταποίηση διαμορφώθηκαν σε 41,7 ώρες, επίσης υψηλότερα από τις αντίστοιχες ομάδες χωρών της Ε.Ε. Στον πρωτογενή τομέα, οι πλήρως απασχολούμενοι εργάζονται κατά μέσο όρο 47,1 ώρες την εβδομάδα.

Η ένταση της εργασίας, σε συνδυασμό με τη χαμηλή αμοιβή, διαμορφώνει ένα περιβάλλον στο οποίο η εργασία δεν λειτουργεί πάντα ως επαρκές δίχτυ προστασίας από την οικονομική επισφάλεια.

Ληξιπρόθεσμες οφειλές και πίεση στα νοικοκυριά

Ιδιαίτερα επιβαρυμένη εμφανίζεται η θέση των νοικοκυριών με εξαρτώμενα μέλη. Το 2025, το 34,9% αυτών των νοικοκυριών στην Ελλάδα είχε ληξιπρόθεσμες οφειλές σε λογαριασμούς κοινής ωφέλειας. Το ποσοστό είναι σχεδόν τετραπλάσιο από τον μέσο όρο της Ε.Ε.-27, ο οποίος διαμορφώνεται στο 9,1%.

Το στοιχείο αυτό αποτυπώνει την πίεση που εξακολουθεί να ασκεί το κόστος βασικών αγαθών και υπηρεσιών στον οικογενειακό προϋπολογισμό, ακόμη και σε νοικοκυριά που διαθέτουν εισόδημα από εργασία.

Παγιωμένη η μακροχρόνια ανεργία

Σοβαρό παραμένει και το πρόβλημα της μακροχρόνιας ανεργίας. Το περασμένο έτος, σχεδόν το 56% των ανέργων στην Ελλάδα παρέμενε εκτός εργασίας για διάστημα άνω των δώδεκα μηνών. Το ποσοστό είναι αισθητά υψηλότερο από το 31,5% της Ε.Ε., το 31,3% των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, το 36,4% των Βαλκανίων και το 41,6% των χωρών της Περιφέρειας.

Η μακροχρόνια ανεργία πλήττει ιδιαίτερα τις γυναίκες, τους νέους και τους αποφοίτους τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Το 2025, το ποσοστό μακροχρόνιας ανεργίας των γυναικών ανήλθε στο 59,2%, ενώ στους νέους ηλικίας 15-29 ετών το 41,2% των ανέργων παρέμενε εκτός εργασίας για περισσότερο από ένα έτος.

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εικόνα στους αποφοίτους τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, όπου η μακροχρόνια ανεργία φτάνει το 56%, δείχνοντας ότι ακόμη και τα υψηλότερα τυπικά προσόντα δεν λειτουργούν πάντα ως ασφαλής δίοδος προς την απασχόληση.

Υψηλός ο κίνδυνος φτώχειας

Ο κίνδυνος φτώχειας παραμένει υψηλός σε κρίσιμες κοινωνικές και ηλικιακές ομάδες. Οι νέοι ηλικίας 18-24 ετών εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν αυξημένη κοινωνική ευαλωτότητα, με τον κίνδυνο φτώχειας να διαμορφώνεται το 2025 στο 24,2%. Αν και το ποσοστό έχει μειωθεί σε σχέση με το 2019, παραμένει υψηλό σε σύγκριση με χώρες όπως η Σλοβενία, η Κροατία, η Πολωνία και η Πορτογαλία.

Στον πυρήνα του ενεργού πληθυσμού, δηλαδή στην ηλικιακή ομάδα 25-54 ετών, ο κίνδυνος φτώχειας στην Ελλάδα ανήλθε το 2025 στο 17,5%, έναντι 14,3% στην Ε.Ε.-27. Σημαντική κοινωνική πίεση αντιμετωπίζει και η ηλικιακή ομάδα 55-64 ετών, για την οποία ο κίνδυνος φτώχειας διαμορφώθηκε στο 17,3%, έναντι 14,9% στην Ε.Ε.-27.

Τα στοιχεία κατατείνουν στο ίδιο συμπέρασμα. Η ελληνική αγορά εργασίας έχει βελτιώσει τους ποσοτικούς δείκτες απασχόλησης, αλλά εξακολουθεί να υστερεί στους ποιοτικούς δείκτες. Οι μισθοί σε κρίσιμους κλάδους δεν έχουν ανακτήσει τις απώλειες της προηγούμενης δεκαπενταετίας, ενώ η πίεση από το κόστος ζωής εξακολουθεί να περιορίζει την πραγματική οικονομική αντοχή των εργαζομένων.

Οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι η κατάσταση δεν θα αλλάξει σημαντικά το 2026, καθώς οι μέσοι μισθοί προβλέπεται να αυξηθούν μόλις κατά 1,5%, με τους εργοδότες να κινούνται συντηρητικά εν μέσω διεθνών εξελίξεων και αυξανόμενου πληθωρισμού, που αναμένεται να κλείσει στο 4% για τη χρονιά.

Η βιομηχανία και κυρίως η μεταποίηση συνεχίζουν να προσφέρουν υψηλότερους μισθούς κατά 25% σε σχέση με άλλους κλάδους, ενώ επαγγέλματα με μεγάλη ζήτηση και υψηλές αμοιβές περιλαμβάνουν την πληροφορική, τα χρηματοοικονομικά, την κυβερνοασφάλεια, την ανάλυση δεδομένων, την ενέργεια και τις αερομεταφορές.

Οι υψηλότερες αμοιβές εντοπίζονται στον τραπεζικό, ναυτιλιακό, φαρμακευτικό, κατασκευαστικό και τουριστικό κλάδο για ανώτατα διοικητικά στελέχη. Διευθυντικά στελέχη, εξειδικευμένοι ιατροί, δικαστές και τεχνολογικά στελέχη μπορούν να λαμβάνουν 3.000–5.000 ευρώ μεικτά μηνιαίως, με τα υψηλότερα ποσά να αφορούν ηλικίες 35–44 ετών.

Ανάμεσα στις επιχειρήσεις που προσφέρουν τους υψηλότερους μισθούς το 2025 συγκαταλέγονται οι Παπαστράτος, Costa Navarino, ΒΙΑΝΕΞ, ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ, AEGEAN, Motor Oil, Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών, HelleniQ Energy, DEMO και INTRALOT.

Στους πιο παραγωγικούς κλάδους καταγράφεται αύξηση των θέσεων εργασίας και ανάλογη άνοδος μισθών:

• Χρηματοοικονομικά: μέσος μισθός 2.940 ευρώ (39.162 εργαζόμενοι)
• Ενέργεια: 2.613 ευρώ (23.071 εργαζόμενοι)
• Προγραμματισμός Η/Υ και παροχή συμβούλων: 2.324 ευρώ (48.515 εργαζόμενοι)
• Έρευνα και ανάπτυξη: 2.175 ευρώ (12.023 εργαζόμενοι)
• Φαρμακοβιομηχανία: 2.108 ευρώ (17.272 εργαζόμενοι)

Ωστόσο, οι «πατρίκιοι» της αγοράς αποτελούν μειονότητα: μόλις 5,16% των μισθωτών λαμβάνει 2.001–2.500 ευρώ, το 4,55% πάνω από 3.000 ευρώ, ενώ περίπου ένας στους τρεις εργαζόμενους αμείβεται με έως 1.000 ευρώ μηνιαίως.

Η εικόνα αυτή δείχνει μια αγορά εργασίας βαθιά διχοτομημένη, όπου ένα μικρό τμήμα υψηλής εξειδίκευσης συγκεντρώνει τα μεγαλύτερα εισοδήματα, ενώ η πλειονότητα αντιμετωπίζει περιορισμένη αύξηση μισθών και συνεχή πίεση λόγω ακρίβειας και διεθνών εξελίξεων.

Το νέο νομοσχέδιο, που παρουσιάστηκε από την Υπουργό Εργασίας Νίκη Κεραμέως και τους Γενικούς Γραμματείς Νίκο Μηλαπίδη και Κωνσταντίνο Τσαγκαρόπουλο, έχει ως βασικό στόχο να εξαλειφθούν οι μισθολογικές ανισότητες που σχετίζονται με το φύλο.

Μία από τις βασικότερες αλλαγές αφορά τη διαδικασία πρόσληψης. Οι εργοδότες θα είναι πλέον υποχρεωμένοι να ενημερώνουν εξαρχής τους υποψηφίους για τον αρχικό μισθό ή για το εύρος αποδοχών της θέσης εργασίας.

Ταυτόχρονα, απαγορεύεται πλέον η πρακτική αναζήτησης στοιχείων για προηγούμενες αποδοχές των υποψηφίων, με στόχο να διασφαλιστεί μια διαδικασία αξιολόγησης χωρίς διακρίσεις και στερεότυπα.

Ενισχύεται ο ρόλος των Συλλογικών Συμβάσεων

Το νέο πλαίσιο δίνει κομβικό ρόλο στις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (ΣΣΕ), αξιοποιώντας τες ως εργαλείο ελέγχου και οργάνωσης των αμοιβών στις επιχειρήσεις.

Συγκεκριμένα:

• Σε επιχειρήσεις που καλύπτονται από ΣΣΕ θεωρείται καταρχήν ότι δεν υπάρχουν αυθαίρετες μισθολογικές διαφοροποιήσεις.
• Οι συλλογικές συμβάσεις θα λειτουργούν ως οδηγός για τη διαμόρφωση εσωτερικών μισθολογικών πολιτικών.
• Παράλληλα, περιορίζεται η γραφειοκρατία για τις επιχειρήσεις που συμμορφώνονται, ενώ η Επιθεώρηση Εργασίας διατηρεί πλήρως τον ελεγκτικό της ρόλο και τη δυνατότητα επιβολής κυρώσεων.

Οι εργαζόμενοι αποκτούν πρόσβαση σε στοιχεία αμοιβών

Κάθε επιχείρηση θα πρέπει πλέον να εφαρμόζει σαφές και αντικειμενικό σύστημα αξιολόγησης και αμοιβών.

Παράλληλα, οι εργαζόμενοι αποκτούν το δικαίωμα να ζητούν επίσημα στοιχεία σχετικά με τον μέσο όρο αποδοχών ανδρών και γυναικών που εργάζονται στην ίδια ή σε αντίστοιχη θέση μέσα στην εταιρεία. Η ενημέρωση θα γίνεται με πλήρη προστασία προσωπικών δεδομένων και χωρίς αποκάλυψη στοιχείων συναδέλφων.

Υποχρεωτικές διορθώσεις όταν εντοπίζεται χάσμα άνω του 5%

Το νομοσχέδιο προβλέπει υποχρεωτικούς ελέγχους για τις επιχειρήσεις, ώστε να εντοπίζονται πιθανές μισθολογικές ανισότητες.

Οι επιχειρήσεις με περισσότερους από 250 εργαζόμενους θα υποβάλλουν κάθε χρόνο αναλυτικά στοιχεία για μισθολογικές αποκλίσεις, bonus και διάμεσες αποδοχές, ενώ οι μικρότερες επιχειρήσεις θα το κάνουν ανά τριετία.

Εφόσον διαπιστωθεί αδικαιολόγητη διαφορά ίση ή μεγαλύτερη του 5% εις βάρος ενός φύλου, ο εργοδότης θα υποχρεούται να προχωρήσει άμεσα σε διορθωτικές αυξήσεις και αλλαγές στο μισθολογικό σύστημα της επιχείρησης.

Ενισχυμένη δικαστική προστασία για τους εργαζόμενους

Το νέο πλαίσιο ενδυναμώνει και τη νομική προστασία των εργαζομένων σε περιπτώσεις άνισης μεταχείρισης.

Όσοι θεωρούν ότι αδικούνται μισθολογικά θα μπορούν να ζητούν στοιχεία για τις αμοιβές μέσα στην επιχείρηση και να προσφεύγουν στη Δικαιοσύνη. Επιπλέον, θα έχουν τη δυνατότητα να εκπροσωπούνται από τα σωματεία τους ή από αρμόδιους φορείς ισότητας.

Σύμφωνα με το Υπουργείο, στο τελικό σχέδιο ενσωματώθηκαν συνολικά 65 προτάσεις που κατατέθηκαν από κοινωνικούς εταίρους κατά τη διάρκεια της διαβούλευσης.

Οι υπόλοιπες βασικές αλλαγές του νομοσχεδίου

Πέρα από τις ρυθμίσεις για τη μισθολογική ισότητα, το πολυνομοσχέδιο περιλαμβάνει και άλλες σημαντικές παρεμβάσεις:

Ένταξη στα Βαρέα και Ανθυγιεινά: Νοσηλευτές, βοηθοί νοσηλευτών, διασώστες και οδηγοί ασθενοφόρων του ΕΣΥ και του ΕΚΑΒ εντάσσονται στα Βαρέα και Ανθυγιεινά, ανοίγοντας τον δρόμο για συνταξιοδότηση από τα 62 έτη υπό προϋποθέσεις.

Αναγνώριση προϋπηρεσίας στη ΔΥΠΑ: Ο χρόνος μαθητείας στις σχολές της ΔΥΠΑ θα αναγνωρίζεται ως πρακτική άσκηση για την απόκτηση επαγγελματικής άδειας.

Τηλε-διαμεσολάβηση: Οι εργατικές διαφορές στην Επιθεώρηση Εργασίας θα μπορούν να επιλύονται και εξ αποστάσεως.

Ψηφιακό Μητρώο ΣΣΕ: Δημιουργείται νέα ηλεκτρονική πλατφόρμα στην οποία θα αναρτώνται όλες οι Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, προσφέροντας άμεση πρόσβαση στους πολίτες.

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς ενεργοποιεί ουσιαστικά τον νέο μηχανισμό επέκτασης συλλογικών συμβάσεων που προβλέπεται από την Εθνική Κοινωνική Συμφωνία και αποτυπώνει τη στρατηγική της κυβέρνησης για σημαντική διεύρυνση της κάλυψης των εργαζομένων μέσω κλαδικών συμβάσεων.

Ποιοι εργαζόμενοι επηρεάζονται

Μετά την υπογραφή της σχετικής υπουργικής απόφασης, πάνω από 400.000 εργαζόμενοι στον επισιτισμό και περίπου 23.000 εργαζόμενοι στη βιομηχανία ζαχαρωδών προϊόντων εξασφαλίζουν πλέον υποχρεωτικά υψηλότερες αποδοχές και καλύτερους όρους εργασίας, ανεξάρτητα από το αν οι επιχειρήσεις στις οποίες απασχολούνται συμμετείχαν ή όχι στις εργοδοτικές οργανώσεις που υπέγραψαν τις συμβάσεις.

Στον κλάδο του επισιτισμού, η νέα συλλογική σύμβαση προβλέπει βασικούς μισθούς από 930 έως 1.100 ευρώ, δηλαδή αυξήσεις που φτάνουν έως και το 19,6% σε σύγκριση με τον σημερινό κατώτατο μισθό. Παράλληλα, προβλέπονται πρόσθετες παροχές, όπως επίδομα γάμου 10%, επίδομα τουριστικής εκπαίδευσης έως 15% και επίδομα εποχικής εργασίας 10%.

Αντίστοιχα, στη βιομηχανία ζαχαρωδών προϊόντων, η νέα τριετής σύμβαση προβλέπει αυξήσεις στα κατώτατα ημερομίσθια έως 7,2%, ενώ συνολικά οι αποδοχές εκτιμάται ότι θα αυξηθούν κατά 9,2% έως τη λήξη της σύμβασης.

Ωστόσο, η σημασία της παρέμβασης δεν περιορίζεται μόνο στις μισθολογικές αυξήσεις. Το νέο πλαίσιο μεταβάλλει συνολικά τον τρόπο με τον οποίο επεκτείνονται οι συλλογικές συμβάσεις, περιορίζοντας αισθητά τα εμπόδια που ίσχυαν μέχρι σήμερα.

Ειδικότερα, το απαιτούμενο ποσοστό εργοδοτικής εκπροσώπησης για την επέκταση μιας σύμβασης μειώθηκε από το 50% στο 40%, ενώ όταν οι συμβάσεις συνυπογράφονται από τριτοβάθμιες οργανώσεις, όπως η ΓΣΕΕ, το συγκεκριμένο κριτήριο μπορεί να παρακάμπτεται.

Αυτό στην πράξη σημαίνει ότι οι διαδικασίες επέκτασης των συμβάσεων μπορούν πλέον να ολοκληρώνονται με πολύ ταχύτερους ρυθμούς, ακόμη και μέσα σε λίγες ημέρες από την κατάθεση του φακέλου στο Ανώτατο Συμβούλιο Εργασίας.

Ποιοι κλάδοι ακολουθούν

Μετά τον επισιτισμό και τη βιομηχανία ζαχαρωδών προϊόντων, στο επόμενο στάδιο βρίσκονται και άλλοι μεγάλοι τομείς της οικονομίας που έχουν ήδη μπει στη διαδικασία επέκτασης συλλογικών συμβάσεων.

Στο νέο κύμα περιλαμβάνονται εργαζόμενοι σε επιχειρήσεις πετρελαίου και υγραερίου, στη μεταλλουργία και στην επεξεργασία μετάλλου, τραπεζοϋπάλληλοι, εργαζόμενοι σε ασφαλιστικές εταιρείες και ιδιωτικές κλινικές, οικοδόμοι και εργατοτεχνίτες, αλλά και προσωπικό στον κλάδο καλλυντικών και αισθητικής.

Την ίδια ώρα εξετάζονται και συμβάσεις που αφορούν ιατρικούς επισκέπτες, ηλεκτροτεχνίτες, εργαζόμενους στην καπνοβιομηχανία και στη σιδηροβιομηχανία, καθώς και προσωπικό σε τουριστικά γραφεία, ναυτιλιακά πρακτορεία και εταιρείες διαχείρισης ποντοπόρων πλοίων.

Σε ορισμένους κλάδους, όπως οι τράπεζες και οι οικοδόμοι, εξακολουθούν να υπάρχουν εκκρεμότητες που σχετίζονται με τη διαδικασία εγγραφής συνδικαλιστικών οργανώσεων στο ΓΕΜΗΣΟΕ, ενώ οι τελικές αποφάσεις αναμένονται από το Συμβούλιο της Επικρατείας.

Το οικονομικό επιτελείο εμφανίζεται αποφασισμένο να αξιοποιήσει τις συλλογικές συμβάσεις ως βασικό εργαλείο αύξησης των μισθών τα επόμενα χρόνια, με στόχο ο μέσος μισθός να ανέλθει στα 1.500 ευρώ έως το 2027 και η κάλυψη των εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις να προσεγγίσει το 80%, από περίπου 30% που υπολογίζεται σήμερα.

Ειδικότερα, για έναν εργαζόμενο χωρίς παιδιά με μέσο μισθό, η συνολική φορολογική επιβάρυνση (tax wedge) διαμορφώθηκε στο 39,3% του συνολικού κόστους εργασίας, καταγράφοντας οριακή μείωση κατά 0,16 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2024. Η μείωση αυτή προήλθε κυρίως από τη συρρίκνωση των ασφαλιστικών εισφορών, καθώς οι εισφορές των εργαζομένων μειώθηκαν κατά 0,36 ποσοστιαίες μονάδες και των εργοδοτών κατά 0,34 ποσοστιαίες μονάδες.

Αντίθετα, η επιβάρυνση από τον φόρο εισοδήματος αυξήθηκε κατά 0,54 ποσοστιαίες μονάδες, περιορίζοντας εν μέρει το όφελος από τη μείωση των εισφορών. Παρά τη μεταβολή αυτή, οι ασφαλιστικές εισφορές εξακολουθούν να αποτελούν τον βασικό παράγοντα διαμόρφωσης της συνολικής επιβάρυνσης, καθώς αντιστοιχούν στο 17,9% του κόστους εργασίας για τους εργοδότες και στο 11% για τους εργαζόμενους, έναντι 10,5% για τη φορολογία εισοδήματος.

Σε επίπεδο καθαρών αποδοχών, οι συνολικές κρατήσεις για φόρο εισοδήματος και εισφορές ανέρχονται στο 26,1% των ακαθάριστων αποδοχών, εκ των οποίων το 12,7% αφορά φόρο εισοδήματος και το 13,4% ασφαλιστικές εισφορές, επιβεβαιώνοντας το σημαντικό βάρος που εξακολουθούν να φέρουν οι εργαζόμενοι.

Αντίστοιχα, για ένα ζευγάρι με δύο παιδιά και έναν εργαζόμενο με μέσο μισθό, η φορολογική επιβάρυνση μειώθηκε στο 37,5%, καταγράφοντας οριακή υποχώρηση κατά 0,11 ποσοστιαίες μονάδες, γεγονός που αντανακλά την περιορισμένη αλλά θετική επίδραση των αλλαγών στο φορολογικό και ασφαλιστικό πλαίσιο.

Σημαντική είναι και η εξέλιξη των πραγματικών αποδοχών, καθώς ο μέσος πραγματικός μισθός στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 0,5%, υπερβαίνοντας την αύξηση του μέσου προσωπικού φορολογικού συντελεστή, που διαμορφώθηκε στο 0,4%. Η διαφορά αυτή υποδηλώνει μια ήπια ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων.

Σε αντίθεση με την ελληνική περίπτωση, στις χώρες του ΟΟΣΑ καταγράφηκε αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης το 2025, με το tax wedge για εργαζόμενο χωρίς παιδιά και με μέσο μισθό να ανέρχεται στο 35,1% του κόστους εργασίας, αυξημένο κατά 0,15 ποσοστιαίες μονάδες. Η άνοδος αυτή αποδίδεται κυρίως στην αύξηση των εργοδοτικών εισφορών, ενώ οι συνολικές κρατήσεις στις αποδοχές διαμορφώθηκαν στο 25,1%.

Η εικόνα διαφοροποιείται σημαντικά μεταξύ των χωρών, καθώς η επιβάρυνση αυξήθηκε σε 24 κράτη, μειώθηκε σε 11 και παρέμεινε αμετάβλητη σε τρία. Τα υψηλότερα επίπεδα καταγράφηκαν στο Βέλγιο (52,5%), στη Γερμανία (49,3%) και στη Γαλλία (47,2%), ενώ τα χαμηλότερα στην Κολομβία (0%) και στη Χιλή (7,5%).

Για τα νοικοκυριά με παιδιά, η τάση είναι επίσης ανοδική διεθνώς, καθώς το tax wedge για ζευγάρια με δύο παιδιά αυξήθηκε στις χώρες του ΟΟΣΑ στο 26,2%, ενισχυμένο κατά 0,46 ποσοστιαίες μονάδες.

Συνολικά, η εικόνα που προκύπτει είναι ότι η Ελλάδα ακολουθεί μια διαφορετική πορεία από τον διεθνή μέσο όρο, με ήπια αποκλιμάκωση της φορολογικής επιβάρυνσης των μισθών, κυρίως μέσω της μείωσης των εισφορών, την ώρα που στις περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες καταγράφεται επιδείνωση. Ωστόσο, το επίπεδο του tax wedge παραμένει σχετικά υψηλό, γεγονός που υποδηλώνει ότι υπάρχουν ακόμη περιθώρια περαιτέρω ελάφρυνσης για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της αγοράς εργασίας.

Σύμφωνα με τον δείκτη παρακολούθησης μισθών της ΕΚΤ, οι αποδοχές προβλέπεται να αυξηθούν κατά 2,5% σε ετήσια βάση στο τρίτο τρίμηνο και κατά 2,6% στο τέταρτο τρίμηνο. Τα ποσοστά αυτά είναι υψηλότερα σε σύγκριση με τις προβλέψεις για το πρώτο εξάμηνο του έτους.

Οι κίνδυνοι για τον πληθωρισμό έχουν ενισχυθεί μετά τις επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν, που πυροδότησαν ευρύτερη σύγκρουση στην περιοχή, εκτόξευσαν το ενεργειακό κόστος και απείλησαν τις ροές εφοδιασμού, με τα Στενά του Ορμούζ — κρίσιμο πέρασμα για τη ναυτιλία — να έχουν ουσιαστικά κλείσει.

Παρότι η ΕΚΤ διατήρησε αμετάβλητα τα επιτόκια την περασμένη εβδομάδα, αξιολογώντας τις επιπτώσεις του πολέμου στην ευρωπαϊκή οικονομία, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής εμφανίζονται έτοιμοι να αυξήσουν το κόστος δανεισμού ακόμη και από τον επόμενο μήνα, εφόσον οι πληθωριστικές πιέσεις υπερβούν σημαντικά τον στόχο, σύμφωνα με πηγές με γνώση του θέματος.

Ο λόγος είναι η ανησυχία ότι η ταχύτερη άνοδος του πληθωρισμού μπορεί να προκαλέσει δευτερογενείς επιδράσεις στην οικονομία, διατηρώντας τις τιμές σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, δήλωσε ότι η Τράπεζα θα είναι «ιδιαίτερα προσεκτική στους δείκτες μισθών», προκειμένου να αποτρέψει τέτοια φαινόμενα, προσθέτοντας ότι οι αξιωματούχοι αναμένουν σταδιακή αποκλιμάκση του κόστους εργασίας μέσα στο 2026.

Την ίδια στιγμή, η νομοθεσία προβλέπει σαφή όρια προστασίας για τραπεζικές καταθέσεις, μισθούς, συντάξεις και κοινωνικές παροχές, τα οποία μπορούν να περιορίσουν τις επιπτώσεις των αναγκαστικών μέτρων είσπραξης.

Ακατάσχετες τραπεζικές καταθέσεις

Οι καταθέσεις σε έναν δηλωμένο τραπεζικό λογαριασμό — ατομικό ή κοινό — προστατεύονται έως το ποσό των 1.250 ευρώ μηνιαίως.

Η προστασία ισχύει μόνο εφόσον ο λογαριασμός έχει δηλωθεί ηλεκτρονικά ως ακατάσχετος στην πλατφόρμα myAADE.
Για λογαριασμούς μισθοδοσίας ή σύνταξης, η δήλωση είναι υποχρεωτική.

Κοινοί λογαριασμοί

• Το ακατάσχετο όριο ισχύει ανά συνδικαιούχο.

• Απαραίτητη προϋπόθεση: όλοι οι συνδικαιούχοι να έχουν υποβάλει δήλωση.

• Αν ένας συνδικαιούχος δεν δηλώσει τον λογαριασμό και έχει οφειλές, μπορεί να κατασχεθεί το μερίδιό του, ακόμη και κάτω από τα 1.250 ευρώ.

• Δεν επιβάλλεται κατάσχεση για οφειλές μικρότερες των 50 ευρώ.

Προστασία μισθών και συντάξεων

Η νομοθεσία προβλέπει κλιμακωτή προστασία:

• Έως 1.000 ευρώ: πλήρως ακατάσχετα

• 1.000 – 1.500 ευρώ: κατάσχεται το 50% του ποσού που υπερβαίνει τα 1.000 ευρώ

• Άνω των 1.500 ευρώ: κατάσχεται ολόκληρο το ποσό που υπερβαίνει το όριο

Τα ημερομίσθια προστατεύονται κατά τα 4/5 του ποσού τους.

Ακατάσχετες κοινωνικές παροχές

Ορισμένες παροχές και επιδόματα παραμένουν πλήρως ακατάσχετα, ανεξαρτήτως οφειλών. Ενδεικτικά:

• Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα

• Επίδομα ενοικίου

• Εφάπαξ ενίσχυση χαμηλοσυνταξιούχων

• Επίδομα ανεργίας

• Επίδομα θέρμανσης

• Προνοιακά επιδόματα

• Διατροφή ανήλικου παιδιού

• Αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ

• Χρηματικά έπαθλα φορολοταρίας

Τι πρέπει να κάνουν οι φορολογούμενοι

Η ενεργοποίηση όλων των παραπάνω δικλείδων προστασίας προϋποθέτει ότι ο φορολογούμενος έχει προχωρήσει έγκαιρα στις απαραίτητες δηλώσεις στην πλατφόρμα myAADE.

Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζονται βασικά μέσα διαβίωσης, ακόμη και σε περιπτώσεις ληξιπρόθεσμων οφειλών.

Σύμφωνα με τον δείκτη μισθών της ΕΚΤ, που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη, οι μισθοί αναμένεται να αυξηθούν κατά 2,7% ετησίως στο τελευταίο τρίμηνο του έτους, μετά από αύξηση 2,6% στο τρίτο τρίμηνο. Αν και αυτό το ποσοστό παραμένει σημαντικά κάτω από το υψηλό άνω του 5% που αναμένονταν για το 2024, είναι όμως αυξημένο σε σχέση με την πρόβλεψη του πρώτου εξάμηνου.

«Η αύξηση των μισθών κατά τη διάρκεια του έτους συνδέεται με την εξάλειψη του αρνητικού αντίκτυπου από τις μεγάλες εφάπαξ πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν το 2024, ωστόσο δεν θα επαναληφθούν το 2025», ανέφερε η ΕΚΤ στην ανακοίνωσή της. «Αυτές οι μηχανικές επιδράσεις αναμένεται να εξαλειφθούν σχεδόν εντελώς μέχρι το 2026».

Η αισιοδοξία των αξιωματούχων για την σταθεροποίηση του πληθωρισμού στο 2% εξαρτάται από την επιβράδυνση των μισθών, κάτι που θα περιορίσει την πίεση στις τιμές, ιδιαίτερα στον τομέα των υπηρεσιών που απαιτούν έντονη εργασία. Η πρόεδρος Κριστίν Λαγκάρντ τόνισε ότι παρακολουθεί «με προσοχή» τις εξελίξεις στους μισθούς, καθώς οι αβεβαιότητες παραμένουν σε υψηλά επίπεδα.

Η ΕΚΤ, που έχει διατηρήσει τα επιτόκια αμετάβλητα από τον Ιούνιο, υπογραμμίζει τους μισθούς ως ενδεχόμενο παράγοντα κινδύνου για την αύξηση του πληθωρισμού, κυρίως λόγω της επιρροής τους στις τιμές στον τομέα των υπηρεσιών.