Η αύξηση του αριθμού των συμφωνιών αποτελεί σημαντική ένδειξη δραστηριότητας στον κοινωνικό διάλογο. Ωστόσο, ο αριθμός των συμβάσεων δεν αποτυπώνει από μόνος του πόσοι εργαζόμενοι καλύπτονται, ποιο είναι το μέσο ύψος των μισθολογικών αυξήσεων ή ποια είναι η οικονομική επιβάρυνση για τις επιχειρήσεις. Για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα απαιτείται να εξεταστεί το περιεχόμενο κάθε συμφωνίας, η διάρκειά της και το πεδίο εφαρμογής της.

Τι μπορούν να προβλέπουν οι συλλογικές συμβάσεις

Οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας αποτελούν συμφωνίες μεταξύ εκπροσώπων εργαζομένων και εργοδοτών, μέσω των οποίων καθορίζονται όροι αμοιβής και εργασίας. Ανάλογα με το είδος της σύμβασης, μπορούν να αφορούν συγκεκριμένη επιχείρηση, επαγγελματική κατηγορία ή ευρύτερο κλάδο της οικονομίας. Οι ρυθμίσεις ενδέχεται να περιλαμβάνουν βασικούς μισθούς, επιδόματα, ωράρια και άλλες εργασιακές παροχές.

Για τους εργαζομένους, η συλλογική διαπραγμάτευση μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα σχετικά με τις αποδοχές και τις συνθήκες εργασίας. Για τις επιχειρήσεις, αντίστοιχα, ένα σαφές πλαίσιο κανόνων μπορεί να διευκολύνει τον προγραμματισμό του μισθολογικού κόστους και τη διαχείριση του προσωπικού, εφόσον οι συμφωνίες ανταποκρίνονται στις δυνατότητες του κλάδου.

Οι επιπτώσεις στους μισθούς

Το ενδιαφέρον των εργαζομένων επικεντρώνεται κυρίως στο κατά πόσο οι νέες συμφωνίες οδηγούν σε πραγματική βελτίωση των αποδοχών. Μια ονομαστική αύξηση μισθού μπορεί να ενισχύσει το διαθέσιμο εισόδημα, όμως η πραγματική της αξία εξαρτάται και από την πορεία του πληθωρισμού. Σε περιβάλλον υψηλών τιμών για ενέργεια, τρόφιμα και στέγαση, η εξέλιξη των πραγματικών μισθών αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.

Παράλληλα, η κάλυψη από συλλογική σύμβαση δεν συνεπάγεται ότι κάθε εργαζόμενος στην οικονομία αποκτά αυτομάτως τα ίδια δικαιώματα ή τις ίδιες αυξήσεις. Η εφαρμογή εξαρτάται από το πεδίο της συμφωνίας και τους κανόνες που ισχύουν για τη δέσμευση των εργοδοτών και των εργαζομένων.

Τι αλλάζει για τις επιχειρήσεις

Από επιχειρηματική σκοπιά, οι συλλογικές συμφωνίες επηρεάζουν το κόστος εργασίας και τον σχεδιασμό προσλήψεων. Μια αύξηση των αποδοχών μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετες οικονομικές υποχρεώσεις, αλλά ταυτόχρονα να συμβάλει στη συγκράτηση έμπειρου προσωπικού και στη μείωση των δυσκολιών στελέχωσης. Η τελική επίδραση εξαρτάται από την παραγωγικότητα, την κερδοφορία και τις συνθήκες ανταγωνισμού κάθε κλάδου.

Ιδιαίτερα για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, η προβλεψιμότητα του εργασιακού κόστους αποτελεί βασικό στοιχείο της οικονομικής διαχείρισης. Οι εργοδότες χρειάζεται να γνωρίζουν ποιες συλλογικές ρυθμίσεις τους δεσμεύουν, πότε τίθενται σε ισχύ και πώς επηρεάζουν τις υφιστάμενες ατομικές συμβάσεις εργασίας.

Το επόμενο στοίχημα για την αγορά εργασίας

Η υπογραφή 161 συλλογικών συμβάσεων σε οκτώ μήνες δείχνει ότι ο θεσμός των συλλογικών διαπραγματεύσεων παραμένει ενεργός και μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των εργασιακών σχέσεων. Το ουσιαστικό αποτέλεσμα, ωστόσο, θα κριθεί από το ποσοστό των εργαζομένων που τελικά καλύπτονται και από την ποιότητα των συμφωνιών που συνάπτονται.

Η σύνδεση των μισθολογικών εξελίξεων με την παραγωγικότητα, την ανταγωνιστικότητα και την αγοραστική δύναμη θα αποτελέσει κρίσιμο ζήτημα για το επόμενο διάστημα. Σε αυτό το πλαίσιο, οι συλλογικές συμβάσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως εργαλείο συνεννόησης μεταξύ εργαζομένων και επιχειρήσεων, υπό την προϋπόθεση ότι οι συμφωνίες εφαρμόζονται στην πράξη.

Πίσω από την άνοδο των μισθών βρίσκεται μια σημαντική αλλαγή που έχει συντελεστεί τα τελευταία χρόνια στην αγορά εργασίας. Η ανεργία έχει υποχωρήσει στα χαμηλότερα επίπεδα της τελευταίας 15ετίας, η απασχόληση αυξάνεται και σε αρκετούς κλάδους οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται πλέον να βρουν εργαζόμενους. Πρόκειται για έναν συνδυασμό που δημιουργεί συνθήκες για ανοδική πορεία στις αμοιβές.

Το 2025 ο μέσος μηνιαίος μισθός των μισθωτών του ιδιωτικού τομέα ανήλθε στα 1.336 ευρώ σημειώνοντας αύξηση 30,3% συγκριτικά με το 2019, ενώ ο μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης ανέβηκε στα 1.516 ευρώ.

Η ανοδική πορεία συνεχίστηκε και το 2026 αφού οι αμοιβές εξαρτημένης εργασίας ανά εργαζόμενο εκτιμάται ότι θα αυξηθούν κατά 3,7%. Περαιτέρω αύξηση κατά 3,9% το 2027 προβλέπεται για τις αμοιβές εξαρτημένης εργασίας ανά εργαζόμενο. Πρόκειται για θετικές εξελίξεις στο επίπεδο των μισθών που ενσωματώνουν τις διαδοχικές αυξήσεις στον κατώτατο μισθό τα τελευταία χρόνια, την αύξηση των αποδοχών σε βασικούς κλάδους της οικονομίας, όπως την αύξηση των μισθών στο δημόσιο. Για το 2027 στους υπολογισμούς αυτούς περιλαμβάνεται και η αύξηση που θα προέλθει από το νέο επίδομα των 500 ευρώ για τους δημοσίους υπαλλήλους. Για τους λόγους αυτούς, το 2027 οι κατά κεφαλήν αμοιβές εξαρτημένης εργασίας προβλέπεται να είναι αυξημένες κατά 25,8% σε ονομαστικούς όρους σε σχέση με το 2019. Σε ότι αφορά την πραγματική αύξηση των αμοιβών ανά εργαζόμενο το 2027 εκτιμάται ότι θα αυξηθούν κατά 1,5% δεδομένου του πληθωρισμού.

Τροφοδότης των θετικών εξελίξεων στο μέτωπο των μισθών, είναι οι ισχυροί ρυθμοί ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας σε επίπεδα πάνω από 2% οι οποίοι αποτυπώνονται σε όλα τα κρίσιμα μεγέθη της αγοράς εργασίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία του πληροφοριακού συστήματος ΕΡΓΑΝΗ, το ισοζύγιο αναγγελιών προσλήψεων – αποχωρήσεων στο επτάμηνο Ιανουάριος – Ιούλιος φέτος ήταν θετικό κατά 323.136 θέσεις εργασίας έναντι 319.843 το αντίστοιχο επτάμηνο πέρυσι. Αναλυτικότερα οι προσλήψεις ανήλθαν σε 1.994.155 και οι αποχωρήσεις σε 1.671.019.

Είναι ενδεικτικό ότι το ποσοστό ανεργίας το 2ο τρίμηνο του 2026 περιορίστηκε περαιτέρω στο 7,9% από 8,6% το αντίστοιχο τρίμηνο του 2025, ενώ με βάση τις εποχικά διορθωμένες εκτιμήσεις τον περασμένο Αύγουστο διαμορφώθηκε σε ακόμη χαμηλότερα επίπεδα στο 7,4% συγκριτικά με τον αντίστοιχο μήνα πέρυσι. Συνολικά η απασχόληση εκτιμάται ότι θα αυξηθεί κατά 0,4% το 2027 και ειδικότερα για τους μισθωτούς κατά 0,7%. Σύμφωνα με τα στοιχεία του προϋπολογισμού ο αριθμός των μισθωτών προσεγγίζει τα 4 εκατ. άτομα και του συνόλου των απασχολούμενων τα 5,3 εκατ.

Η αύξηση της απασχόλησης οδήγησε σε άνοδο των ονομαστικών μισθών. Ο κατώτατος μισθός από τον περασμένο Απρίλιο αυξήθηκε κατά 4,55% στα 920 ευρώ από 880 ευρώ ενώ το κατώτατο ημερομίσθιο των εργατοτεχνιτών αυξήθηκε από 39,30 ευρώ σε 41,09 ευρώ. Ο κατώτατος μισθός έχει αυξηθεί κατά 41,5% από το 2019 με προοπτική να φτάσει τα 960 ευρώ τον Απρίλιο του 2027 και να διαμορφωθεί στα 1.000 ευρώ έως τον Ιανουάριο του 2028, όπως έχει εξαγγείλει η κυβέρνηση.

Τα στοιχεία από τις έρευνες της ΕΛΣΤΑΤ αποτυπώνουν πλήρως με μεγαλύτερη ανάλυση για επιμέρους κλάδους της οικονομίας το νέο τοπίο στους μισθούς στη χώρα μας. Έτσι, από το 2019 έως το 2026 ο δείκτης μισθών στις επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες παρουσίασε αύξηση κατά 45,4%. Πρόκειται για την μεγαλύτερη άνοδο στο επίπεδο των αμοιβών μεταξύ 12 κατηγοριών μισθωτής απασχόλησης. Στην ενημέρωση και επικοινωνία ( Μέσα Μαζικής Ενημέρωση) η αύξηση ανήλθε σε 43,8% ενώ στις διοικητικές δραστηριότητες ( γραμματειακή υποστήριξη κτλ.) σε 41%. Στο χονδρικό και λιανικό εμπόριο ( εμπορικά καταστήματα, σούπερ μάρκετ κτλ.) οι μισθοί αυξήθηκαν κατά 37,6% και στις κατασκευές κατά 36,3%, με τα ορυχεία να ακολουθούν με αυξήσεις 33,6%.

Στη βιομηχανία και στις βιοτεχνίες οι μισθοί αυξήθηκαν κατά 33,3% ενώ στον κλάδο των μεταφορών και αποθήκευσης κατά 31,2%. Στον κλάδο διαχείρισης ακίνητης περιουσίας σημειώθηκε άνοδο 24,7% ενώ στα καφέ, εστιατόρια, ξενοδοχεία οι αυξήσεις ανήλθαν σε 19,6%. Επίσης, άνοδος μισθών 18,6% σημειώθηκε στον κλάδο παροχής ηλεκτρικού ρεύματος και φυσικού αερίου και 14,9% στον κλάδο παροχής νερού.

Η εγκύκλιος απευθύνεται σε εργαζόμενους και εργοδότες, καθώς και υποψηφίους για απασχόληση στον ιδιωτικό τομέα που εμπίπτουν στο πεδίο ευθύνης του Υπουργείου. Εξειδικεύει τις υποχρεώσεις των επιχειρήσεων και τα δικαιώματα των εργαζομένων για την ορθή και ενιαία εφαρμογή του νόμου, με τον οποίο ενσωματώθηκε η Οδηγία (ΕΕ) 2023/970 ενώ παράλληλα, παρέχει ενδεικτικά εργαλεία και παραδείγματα καλών πρακτικών.

Μισθολογικές δομές με αντικειμενικά κριτήρια

Από την 1η Νοεμβρίου 2026, όλοι οι εργοδότες, ανεξαρτήτως αριθμού απασχολουμένων, υποχρεούνται να διαθέτουν και να εφαρμόζουν μισθολογικές δομές που διασφαλίζουν την ίση αμοιβή για όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας. Οι δομές πρέπει να είναι τεκμηριωμένες εγγράφως, να επιτρέπουν τη συγκριτική αξιολόγηση των θέσεων εργασίας, να προβλέπουν διαδικασία αναθεώρησης και να προσδιορίζουν σαφώς τα στοιχεία της αμοιβής κάθε κατηγορίας εργαζομένων. Η αξιολόγηση βασίζεται σε αντικειμενικά και ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια, προκύπτουν κατόπιν συμφωνίας με τους εκπροσώπους των εργαζομένων, εφόσον υφίστανται, και λαμβάνουν υποχρεωτικά  υπόψη τις δεξιότητες, την προσπάθεια, την ευθύνη, τις συνθήκες εργασίας, καθώς και  δυνητικά κάθε άλλον παράγοντα συναφή με τη συγκεκριμένη εργασία ή θέση, όπως ενδεικτικά η αρχαιότητα και οι σχετικές μη τεχνικές δεξιότητες. Όταν ο εργοδότης δεσμεύεται από συλλογική σύμβαση εργασίας, μπορεί να χρησιμοποιεί τις κατηγοριοποιήσεις και τα μισθολογικά κλιμάκια της συλλογικής σύμβασης.

Διαφάνεια πριν από την πρόσληψη

Απαγορεύεται κάθε αναφορά στο φύλο ή στην οικογενειακή κατάσταση ή η χρήση κριτηρίων και στοιχείων που καταλήγουν σε άμεση ή έμμεση διάκριση με βάση το φύλο στις δημοσιεύσεις, αγγελίες, διαφημίσεις, προκηρύξεις, εγκυκλίους και κανονισμούς που αφορούν, μεταξύ άλλων, στην επιλογή προσώπων για την κάλυψη κενών θέσεων εργασίας. Οι υποψήφιοι για απασχόληση δικαιούνται να λαμβάνουν από τον μελλοντικό εργοδότη πριν από την πρώτη συνέντευξη πληροφορίες σχετικά με την αρχική αμοιβή ή το εύρος της, βάσει αντικειμενικών και ουδέτερων ως προς το φύλο κριτηρίων, καθώς και σχετικά με τις εφαρμοζόμενες στη θέση διατάξεις συλλογικής σύμβασης εργασίας.

Ενημέρωση εργαζομένων για τα επίπεδα των αμοιβών

Οι εργαζόμενοι μπορούν να ζητούν εγγράφως πληροφορίες για το ατομικό επίπεδο αμοιβής τους και τα μέσα επίπεδα αμοιβής, ανά φύλο, των κατηγοριών εργαζομένων που εκτελούν όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας. Οι πληροφορίες παρέχονται εντός εύλογου χρονικού διαστήματος και, σε κάθε περίπτωση, εντός δύο μηνών από το αίτημα. Οι εργοδότες οφείλουν να ενημερώνουν ετησίως το προσωπικό για το δικαίωμα αυτό και τον τρόπο άσκησής του, με τήρηση των κανόνων προστασίας προσωπικών δεδομένων και εμπιστευτικότητας.

Υποστήριξη των επιχειρήσεων

Για τη διευκόλυνση των επιχειρήσεων, περιλαμβάνονται ενδεικτικό υπόδειγμα μισθολογικής δομής και εργαλεία καλής πρακτικής, όπως το υπολογιστικό εργαλείο μισθολογικού χάσματος του έργου FAIR PAY (https://fairpay.isotita.gr/) και η εργαλειοθήκη του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων (https://eige.europa.eu/gender-mainstreaming/toolkits/gender-neutral-job-evaluation), ένας αναλυτικός, σταδιακός οδηγός που υποστηρίζει τους εργοδότες κατά τη δημιουργία νέου ή την επανεξέταση υφιστάμενου συστήματος αξιολόγησης και κατάταξης θέσεων εργασίας.

Υποβολή στοιχείων για το μισθολογικό χάσμα

Για επιχειρήσεις με τουλάχιστον 100 εργαζομένους προβλέπονται επιπλέον υποχρεώσεις υποβολής στοιχείων:

1. Στον Συνήγορο του Πολίτη

• το συνολικό μισθολογικό χάσμα των φύλων,
• το μισθολογικό χάσμα των φύλων ως προς τα συμπληρωματικά ή μεταβλητά στοιχεία αμοιβής,
• το συνολικό διάμεσο μισθολογικό χάσμα των φύλων,
• το διάμεσο μισθολογικό χάσμα των φύλων ως προς τα συμπληρωματικά ή μεταβλητά στοιχεία αμοιβής,
• το ποσοστό των γυναικών και ανδρών εργαζομένων που λαμβάνουν συμπληρωματικά ή μεταβλητά στοιχεία αμοιβής,
• το ποσοστό γυναικών και ανδρών εργαζομένων σε κάθε τεταρτημοριακό μισθολογικό κλιμάκιο,
• το μισθολογικό χάσμα των φύλων ανά κατηγορία εργαζομένων, κατανεμημένο ανά συνήθη βασικό μισθό και συμπληρωματικά ή μεταβλητά στοιχεία αμοιβής

Τα ανωτέρω στοιχεία κοινοποιούνται στον Συνήγορο του Πολίτη εντός των ακόλουθων προθεσμιών και με την ακόλουθη συχνότητα:

• οι εργοδότες που απασχολούν τουλάχιστον διακόσιους πενήντα (250) εργαζόμενους, μέχρι την 7η Ιουνίου 2027 και στη συνέχεια κάθε έτος μέχρι την ίδια ημερομηνία,
• οι εργοδότες που απασχολούν από εκατόν πενήντα (150) έως διακόσιους σαράντα εννέα (249) εργαζόμενους, μέχρι την 7η Ιουνίου 2027 και στη συνέχεια ανά τριετία μέχρι την ίδια ημερομηνία,
• οι εργοδότες που απασχολούν από εκατό (100) έως εκατόν σαράντα εννέα (149) εργαζόμενους, μέχρι την 7η Ιουνίου 2031 και στη συνέχεια ανά τριετία, μέχρι την ίδια ημερομηνία.

2. Στους εργαζομένους και τους εκπροσώπους αυτών

Οι εργοδότες υποχρεούνται να παρέχουν τις πληροφορίες σχετικά με το στοιχείο ζ), ήτοι το μισθολογικό χάσμα των φύλων ανά κατηγορία εργαζομένων, κατανεμημένο ανά συνήθη βασικό μισθό και συμπληρωματικά ή μεταβλητά στοιχεία αμοιβής, σε όλους τους εργαζομένους και στους εκπροσώπους των εργαζομένων.

3. Στην Επιθεώρηση Εργασίας και στον Συνήγορο του Πολίτη

Κατόπιν αιτήματος και εντός δύο (2) μηνών από την ημερομηνία υποβολής του, οι εργοδότες υποχρεούνται να παρέχουν τις πληροφορίες σχετικά με το στοιχείο ζ), ήτοι το μισθολογικό χάσμα των φύλων ανά κατηγορία εργαζομένων, στην Επιθεώρηση Εργασίας και στον Συνήγορο του Πολίτη. Οι πληροφορίες της προηγούμενης τετραετίας, εφόσον είναι διαθέσιμες, παρέχονται επίσης κατόπιν αιτήματος.

Κοινή αξιολόγηση αμοιβών

Η κοινή αξιολόγηση αμοιβών ενεργοποιείται όταν συντρέχουν σωρευτικά οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις: διαφορά τουλάχιστον 5% στο μέσο επίπεδο αμοιβής μεταξύ γυναικών και ανδρών σε οποιαδήποτε κατηγορία εργαζομένων, έλλειψη δικαιολόγησής της με αντικειμενικά και ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια και μη διόρθωσή της εντός έξι μηνών από την υποβολή των στοιχείων. Αποσκοπεί στον εντοπισμό, την αποκατάσταση και την πρόληψη αδικαιολόγητων μισθολογικών διαφορών και περιλαμβάνει:

• ανάλυση του ποσοστού των γυναικών και ανδρών σε κάθε κατηγορία εργαζομένων,
• πληροφορίες σχετικά με το μέσο επίπεδο αμοιβής γυναικών και ανδρών και τα συμπληρωματικά ή μεταβλητά στοιχεία για κάθε κατηγορία εργαζομένων,
• τυχόν διαφορές στα μέσα επίπεδα αμοιβής μεταξύ γυναικών και ανδρών σε κάθε κατηγορία εργαζομένων,
• τους λόγους αυτών των διαφορών στα μέσα επίπεδα αμοιβής, με βάση αντικειμενικά και ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια, όπως καθορίζονται από κοινού από τους εκπροσώπους των εργαζομένων και τον εργοδότη,
• το ποσοστό γυναικών και ανδρών εργαζομένων που επωφελήθηκαν από οποιαδήποτε βελτίωση της αμοιβής τους μετά την επιστροφή τους από άδεια μητρότητας ή πατρότητας, γονική άδεια ή άδεια φροντίδας, εάν η βελτίωση αυτή σημειώθηκε στην αντίστοιχη κατηγορία των εργαζομένων κατά την περίοδο κατά την οποία ελήφθη η άδεια,
• μέτρα για την αντιμετώπιση των μισθολογικών διαφορών, εφόσον δεν δικαιολογούνται βάσει αντικειμενικών, ουδέτερων ως προς το φύλο κριτηρίων,
• αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των μέτρων από προηγούμενες κοινές αξιολογήσεις των αμοιβών.

Προστασία των εργαζομένων

Η εγκύκλιος διευκρινίζει τα μέσα δικαστικής και διοικητικής προστασίας, το δικαίωμα πλήρους αποκατάστασης των θιγόμενων εργαζομένων και τη διαδικασία επίλυσης σχετικών εργατικών διαφορών στην Επιθεώρηση Εργασίας, με συμμετοχή του Συνηγόρου του Πολίτη. Προβλέπεται επίσης προστασία από αντίποινα και δυσμενή μεταχείριση λόγω ενεργειών για τη διασφάλιση της ίσης αμοιβής.

Ο κατώτατος μισθός βρίσκεται σήμερα στα 920 ευρώ μεικτά, όμως η επόμενη αύξησή του, η συμπλήρωση των πρώτων νέων τριετιών και η προγραμματισμένη μείωση των εισφορών δημιουργούν νέα δεδομένα.

Μείωση εισφορών και περισσότερα καθαρά

Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις αφορά τις ασφαλιστικές εισφορές.Η σχεδιαζόμενη νέα μείωσή τους κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα από το 2027 αναμένεται να μειώσει το μη μισθολογικό κόστος της εργασίας και να επηρεάσει θετικά τις καθαρές αποδοχές.Το ακριβές όφελος για κάθε εργαζόμενο θα εξαρτηθεί από τον τρόπο επιμερισμού και το ύψος των αποδοχών του.

Σήμερα, μόνο για την κύρια σύνταξη, η εισφορά είναι 20% επί των ασφαλιστέων αποδοχών: 6,67% επιβαρύνει τον εργαζόμενο και 13,33% τον εργοδότη.

Υπερωρίες χωρίς εισφορές στην προσαύξηση

Μια σημαντική αλλαγή έχει ήδη εφαρμοστεί στις πρόσθετες αμοιβές.Από την 1η Νοεμβρίου 2025, οι προσαυξήσεις που καταβάλλονται για νυχτερινή εργασία, υπερεργασία, υπερωρία, Κυριακές και αργίες στους εργαζόμενους πλήρους απασχόλησης απαλλάσσονται από ασφαλιστικές εισφορές.

Προσοχή: η απαλλαγή αφορά την προσαύξηση και όχι ολόκληρη την κανονική αμοιβή της ώρας.Στην πράξη, η παρέμβαση περιορίζει τις κρατήσεις πάνω στην πρόσθετη αμοιβή και ταυτόχρονα μειώνει την αντίστοιχη εργοδοτική επιβάρυνση.

Τι πληρώνεται ως υπερεργασία και υπερωρία

Στο πενθήμερο, η εργασία από την 41η έως την 45η ώρα εβδομαδιαίως θεωρείται υπερεργασία και αμείβεται με το καταβαλλόμενο ωρομίσθιο προσαυξημένο κατά 20%.Πέρα από τις 45 ώρες την εβδομάδα στο πενθήμερο, η απασχόληση θεωρείται υπερωριακή.Η νόμιμη υπερωρία αμείβεται με προσαύξηση 40%, ενώ το ανώτατο όριο έχει διαμορφωθεί στις 150 ώρες ετησίως και έως τέσσερις ώρες ημερησίως.Οι αλλαγές αυτές αποκτούν μεγαλύτερη οικονομική σημασία σε κλάδους όπου οι υπερωρίες αποτελούν σημαντικό μέρος του πραγματικού μηνιαίου εισοδήματος.

Το 2027 έρχονται οι νέες τριετίες

Η μεγαλύτερη αλλαγή για πολλούς χαμηλόμισθους θα αρχίσει να γίνεται ορατή από το 2027.Οι τριετίες είχαν «ξεπαγώσει» την 1η Ιανουαρίου 2024. Αυτό σημαίνει ότι εργαζόμενοι που ξεκίνησαν τότε να συγκεντρώνουν προϋπηρεσία από μηδενική βάση αρχίζουν το 2027 να συμπληρώνουν τα πρώτα τρία χρόνια.

Για τους υπαλλήλους που αμείβονται με τον νομοθετημένο κατώτατο, κάθε τριετία δίνει προσαύξηση 10%, μέχρι τρεις τριετίες και συνολικά έως 30%.Με τον σημερινό κατώτατο των 920 ευρώ, μία τριετία αντιστοιχεί σε 92 ευρώ και ανεβάζει τις μεικτές αποδοχές στα 1.012 ευρώ.Με δύο τριετίες το ποσό διαμορφώνεται στα 1.104 ευρώ και με τρεις στα 1.196 ευρώ.

Τα ποσά αυτά είναι ενδεικτικά, καθώς η βάση θα αλλάξει εφόσον αυξηθεί ξανά ο κατώτατος μισθός.

Ποιοι δεν ξεκίνησαν από το μηδέν

Διαφορετική είναι η περίπτωση όσων είχαν ήδη προϋπηρεσία πριν από τις 14 Φεβρουαρίου 2012.Ο συγκεκριμένος χρόνος δεν χάθηκε.Από την 1η Ιανουαρίου 2024 η μέτρηση συνέχισε από το σημείο όπου είχε σταματήσει, ενώ το διάστημα από τις 14 Φεβρουαρίου 2012 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023 δεν προσμετράται για τη δημιουργία νέου δικαιώματος τριετίας.Έτσι, ένας εργαζόμενος που είχε ήδη συγκεντρώσει μέρος ή ολόκληρη τριετία πριν από το «πάγωμα» βρίσκεται σε διαφορετική θέση από κάποιον που άρχισε να χτίζει προϋπηρεσία από το 2024.

Η μεγάλη αλλαγή στην τσέπη

Το 2027 συγκεντρώνει επομένως αρκετές διαφορετικές παρεμβάσεις.Οι εργαζόμενοι θα έχουν να υπολογίζουν τη νέα αναπροσαρμογή του κατώτατου μισθού, τις τριετίες για όσους θεμελιώνουν δικαίωμα και τη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών.

Παράλληλα, η απαλλαγή των προσαυξήσεων σε υπερωρίες, νυχτερινά, Κυριακές και αργίες από ασφαλιστικές εισφορές έχει ήδη αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται η πρόσθετη εργασία.

Το τελικό αποτέλεσμα δεν θα είναι ίδιο για όλους. Για έναν εργαζόμενο όμως που αμείβεται με τον κατώτατο, συμπληρώνει τριετία και πραγματοποιεί τακτικά πρόσθετη εργασία, οι διαφορετικές αλλαγές μπορούν να λειτουργήσουν σωρευτικά στις τελικές αποδοχές του.

Σύμφωνα με τα νέα στοιχεία της ΕΚΤ, ο δείκτης που παρακολουθεί τις μισθολογικές αυξήσεις βάσει των ενεργών συλλογικών συμβάσεων και εξομαλύνει τις έκτακτες εφάπαξ πληρωμές διαμορφώνεται στο 2,2% κατά μέσο όρο το 2026. Η κάλυψη ανέρχεται στο 46,9% των εργαζομένων στις χώρες που συμμετέχουν στον δείκτη.

Η εικόνα αλλάζει, ωστόσο, καθώς περνάμε στο 2027. Ο βασικός δείκτης μισθών της ΕΚΤ ανεβαίνει στο 2,7% το α΄ τρίμηνο του 2027, με κάλυψη 32,5% των εργαζομένων, και στο 2,8% το β΄ τρίμηνο, όπου η κάλυψη περιορίζεται στο 25,1%.

Η ΕΚΤ διευκρινίζει ότι η χαμηλότερη ένδειξη για το πρώτο εξάμηνο του 2026 οφείλεται εν μέρει σε έναν μηχανικό καθοδικό παράγοντα: έκτακτες πληρωμές που είχαν καταβληθεί στο δεύτερο εξάμηνο του 2024 δεν επαναλήφθηκαν την επόμενη χρονιά. Η συγκεκριμένη επίδραση εξαλείφεται πλήρως στο δεύτερο εξάμηνο του 2026.

Σε σύγκριση με τη δημοσίευση των στοιχείων του Ιουλίου, η ένδειξη για το σύνολο του 2026 αναθεωρήθηκε ελαφρώς προς τα κάτω, ενώ ουσιαστικά αμετάβλητες παρέμειναν οι εκτιμήσεις του δείκτη για το δ΄ τρίμηνο του 2026 και το α΄ τρίμηνο του 2027, παρά τη σημαντική αύξηση της κάλυψης των εργαζομένων.

Τα επιμέρους στοιχεία ενισχύουν την εικόνα αποκλιμάκωσης. Ο δείκτης που περιλαμβάνει τις μη εξομαλυμένες εφάπαξ πληρωμές υποχωρεί από 3% το 2025 σε 2,6% το 2026, ενώ στο 2,6% κινείται κατά μέσο όρο και ο δείκτης που εξαιρεί πλήρως τις έκτακτες πληρωμές. Αυτό, σύμφωνα με την ΕΚΤ, υποδηλώνει ότι οι εφάπαξ καταβολές διαδραματίζουν πλέον περιορισμένο ρόλο στις πρόσφατες συλλογικές συμβάσεις.

Και οι τρεις δείκτες συγκλίνουν στη συνέχεια στο 2,7% για το α΄ τρίμηνο του 2027 και στο 2,8% για το β΄ τρίμηνο.

Η Φρανκφούρτη υπογραμμίζει, πάντως, ότι τα στοιχεία για το 2027 πρέπει να αντιμετωπίζονται με προσοχή. Η κάλυψη μειώνεται από 46,9% το 2026 σε 32,5% το α΄ τρίμηνο και 25,1% το β΄ τρίμηνο του 2027, καθώς πολλές νέες συλλογικές συμβάσεις δεν έχουν ακόμη υπογραφεί. Όσο προστίθενται νέες συμφωνίες, η εικόνα θα γίνεται περισσότερο αντιπροσωπευτική.

Παράλληλα, η ΕΚΤ ξεκαθαρίζει ότι ο wage tracker δεν αποτελεί πρόβλεψη για την εξέλιξη των μισθών. Αποτυπώνει αποκλειστικά τις πληροφορίες που περιλαμβάνονται στις συλλογικές συμβάσεις που είναι ήδη ενεργές και μπορεί να αναθεωρηθεί σημαντικά καθώς προστίθενται νέα δεδομένα.

Η διαφορά είναι σημαντική σε σχέση με τις μακροοικονομικές προβλέψεις της κεντρικής τράπεζας. Στις προβολές του Σεπτεμβρίου, οι εμπειρογνώμονες της ΕΚΤ εκτιμούν ότι η αμοιβή ανά εργαζόμενο στην Ευρωζώνη θα αυξηθεί κατά 3,3% το 2026, ποσοστό υψηλότερο από το 2,2% του wage tracker.

Για τις αγορές, το κρίσιμο μήνυμα είναι ότι οι συμφωνημένες μισθολογικές πιέσεις εμφανίζονται σαφώς ηπιότερες μέσα στο 2026, αλλά τα διαθέσιμα συμβόλαια δείχνουν επανεπιτάχυνση προς το 2,7%-2,8% στο πρώτο εξάμηνο του 2027. Η εξέλιξη αυτή θα παραμείνει στο μικροσκόπιο της ΕΚΤ, καθώς η δυναμική μισθών και υπηρεσιών αποτελεί βασική παράμετρο για την αξιολόγηση της επιμονής του πληθωρισμού.

Στο 80% της ΕΕ η πραγματική κατανάλωση

Για την υλική ευημερία των νοικοκυριών, ο υπουργός παραπέμπει στον δείκτη Πραγματικής Ατομικής Κατανάλωσης (AIC). Εκεί, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat που επικαλείται, η Ελλάδα βρισκόταν το 2025 στο 80% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, δηλαδή 12 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερα από το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε PPS. Κάτω από την Ελλάδα βρίσκονται έξι χώρες της ΕΕ.Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον έχει η σύγκριση των κατώτατων μισθών. Τον Ιούλιο του 2026, ο ελληνικός κατώτατος μισθός αντιστοιχούσε σε 1.229 μονάδες PPS, έναντι 993 μονάδων στη Βουλγαρία. Αυτό σημαίνει, σύμφωνα με τον Σκέρτσο, ότι ακόμη και μετά την προσαρμογή για το διαφορετικό κόστος ζωής, ο ελληνικός κατώτατος μισθός διαθέτει περίπου 24% μεγαλύτερη αγοραστική δύναμη.

1.073 ευρώ έναντι 620 ευρώ

Σε ονομαστικούς όρους και σε δωδεκάμηνη βάση για να είναι συγκρίσιμα τα στοιχεία, ο κατώτατος μισθός αντιστοιχεί σε περίπου 1.073 ευρώ στην Ελλάδα έναντι 620 ευρώ στη Βουλγαρία, με διαφορά 453 ευρώ τον μήνα.Η Ελλάδα βρίσκεται στη 14η θέση μεταξύ των 22 κρατών της ΕΕ που διαθέτουν εθνικό κατώτατο μισθό, ενώ η Βουλγαρία κατατάσσεται 20ή. Ανάμεσά τους βρίσκονται Κύπρος, Μάλτα, Σλοβακία, Ουγγαρία και Τσεχία.Ο Σκέρτσος χαρακτηρίζει επομένως «στατιστική υπεραπλούστευση» την εξίσωση Ελλάδας και Βουλγαρίας αποκλειστικά βάσει του κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε PPS.

Η ουσία, πάντως, παραμένει ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει σημαντικό δρόμο για να συγκλίνει με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το κρίσιμο στοίχημα δεν είναι μόνο η αύξηση των ονομαστικών αποδοχών, αλλά η πραγματική ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος και της αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων.

]]> https://www.moneypress.gr/trieties-poioi-tha-doyn-ayksiseis-apo-to/ Wed, 02 Sep 2026 19:00:58 +0000 https://www.moneypress.gr/?p=219094 Χρονιά-ορόσημο για τις αποδοχές χιλιάδων εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα αναμένεται να αποτελέσει το 2027, καθώς αρχίζει να συμπληρώνεται η πρώτη τριετία για όσους ξεκίνησαν να «χτίζουν» προϋπηρεσία μετά την επανενεργοποίηση των μισθολογικών ωριμάνσεων την 1η Ιανουαρίου 2024. Οι συγκεκριμένοι εργαζόμενοι θα αποκτήσουν δικαίωμα προσαύξησης 10%, εφόσον αμείβονται με τα κατώτατα όρια, ενώ η αύξηση από τις τριετίες θα συνδυαστεί με τη νέα αναπροσαρμογή του κατώτατου μισθού που αναμένεται την άνοιξη του 2027.

Ποιοι «κλειδώνουν» την πρώτη τριετία το 2027

Οι τριετίες ξεπάγωσαν από την 1η Ιανουαρίου 2024, έπειτα από σχεδόν 12 χρόνια αναστολής. Για τους εργαζομένους που δεν είχαν αναγνωρισμένη προϋπηρεσία πριν από τις 14 Φεβρουαρίου 2012, το «ρολόι» ξεκίνησε ουσιαστικά από την αρχή την 1η Ιανουαρίου 2024. Αυτό σημαίνει ότι όσοι εργάζονται συνεχώς από τότε θα αρχίσουν μέσα στο 2027 να συμπληρώνουν τρία χρόνια και να αποκτούν δικαίωμα στην πρώτη προσαύξηση λόγω προϋπηρεσίας.

Για τους υπαλλήλους που αμείβονται με τον νομοθετημένο κατώτατο, κάθε συμπληρωμένη τριετία αντιστοιχεί σε προσαύξηση 10%, με δυνατότητα αναγνώρισης έως τριών τριετιών και συνολική προσαύξηση έως 30%. Για τους εργατοτεχνίτες η προσαύξηση είναι 5% ανά τριετία και μπορεί να φτάσει έως έξι τριετίες, επίσης με ανώτατο συνολικό ποσοστό 30%. Το καθεστώς των τριετιών και του επιδόματος προϋπηρεσίας προβλέπει ότι ο χρόνος από τις 14 Φεβρουαρίου 2012 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023 δεν προσμετράται.

Από τα 920 ευρώ πάνω από τα 1.000 ευρώ

Με τον κατώτατο μισθό στα 920 ευρώ, μία προσαύξηση 10% αντιστοιχεί σε 92 ευρώ μεικτά. Με βάση αποκλειστικά το σημερινό ποσό, ο εργαζόμενος με μία τριετία θα έφτανε επομένως στα 1.012 ευρώ μεικτά, με δύο τριετίες στα 1.104 ευρώ και με τρεις στα 1.196 ευρώ. Πρόκειται όμως για ενδεικτικούς υπολογισμούς, καθώς μέχρι το 2027 ο κατώτατος μισθός αναμένεται να έχει αναπροσαρμοστεί εκ νέου.

Η αύξηση του κατώτατου έχει ευρύτερη επίδραση στις αποδοχές, καθώς δεν μεταβάλλει μόνο τον βασικό μισθό. Επηρεάζει τις τριετίες, αλλά και σειρά άλλων ποσών που συνδέονται με αυτόν. Ήδη μετά την τελευταία αναπροσαρμογή άλλαξαν οι αμοιβές εργαζομένων με τριετίες και τα ποσά του Δώρου Πάσχα, ενώ η αύξηση επηρεάζει και επιδόματα που υπολογίζονται με βάση τον κατώτατο.

Πού μπορούν να φτάσουν οι μισθοί το 2027

Το ύψος της πραγματικής αύξησης θα εξαρτηθεί από τον κατώτατο μισθό που θα ισχύει όταν ο εργαζόμενος συμπληρώσει την τριετία. Εάν, για παράδειγμα, ο κατώτατος διαμορφωθεί στα 950 ευρώ, μία τριετία θα οδηγεί τις μεικτές αποδοχές στα 1.045 ευρώ, δύο τριετίες στα 1.140 ευρώ και τρεις τριετίες στα 1.235 ευρώ. Εάν ο κατώτατος φτάσει στα 960 ευρώ, τα αντίστοιχα ποσά θα είναι 1.056, 1.152 και 1.248 ευρώ.

Τα 950 ή 960 ευρώ δεν αποτελούν αυτή τη στιγμή οριστικοποιημένο κατώτατο μισθό για το 2027 και πρέπει να αντιμετωπίζονται ως σενάρια. Το σημαντικό είναι ότι οποιαδήποτε νέα αύξηση της βάσης θα συμπαρασύρει προς τα πάνω και την αξία της κάθε τριετίας. Αυτό φάνηκε και κατά την προηγούμενη αναπροσαρμογή, όταν η αύξηση του κατώτατου ενίσχυσε αυτομάτως και τα ποσά των τριετιών.

Τι ισχύει για την προϋπηρεσία πριν από το 2012

Διαφορετική είναι η περίπτωση των εργαζομένων που είχαν ήδη συγκεντρώσει αναγνωριζόμενη προϋπηρεσία πριν από τις 14 Φεβρουαρίου 2012. Ο χρόνος αυτός δεν χάθηκε. Από την 1η Ιανουαρίου 2024 η μέτρηση συνεχίστηκε από το σημείο στο οποίο είχε σταματήσει, με αποτέλεσμα ορισμένοι εργαζόμενοι να συμπληρώνουν νωρίτερα την επόμενη μισθολογική ωρίμανση.

Ένας εργαζόμενος, για παράδειγμα, που είχε συμπληρώσει δύο χρόνια αναγνωρισμένης προϋπηρεσίας πριν από το πάγωμα δεν ξεκίνησε από το μηδέν το 2024. Χρειάζεται να συμπληρώσει τον υπόλοιπο απαιτούμενο χρόνο για να φτάσει στην πρώτη τριετία. Αντίστοιχα, εργαζόμενοι που είχαν ήδη μία ή δύο πλήρεις τριετίες διατηρούν τα σχετικά δικαιώματα και συνεχίζουν να συγκεντρώνουν χρόνο προς την επόμενη βαθμίδα.

Πότε η τριετία δεν σημαίνει αντίστοιχη αύξηση στην τσέπη

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στους εργαζομένους που ήδη λαμβάνουν μισθό υψηλότερο από τα νόμιμα κατώτατα όρια. Η συμπλήρωση τριετίας δεν σημαίνει σε κάθε περίπτωση ότι ο καταβαλλόμενος μισθός θα αυξηθεί αυτόματα κατά ακριβώς 10%, καθώς πρέπει να εξετάζεται αν οι ήδη καταβαλλόμενες αποδοχές υπερκαλύπτουν το νόμιμο κατώτατο μαζί με την προσαύξηση προϋπηρεσίας.

Για όσους αμείβονται ακριβώς με τον κατώτατο μισθό, αντίθετα, η συμπλήρωση της τριετίας έχει άμεσο οικονομικό αποτέλεσμα. Η διαφορά είναι σημαντική και για το κόστος των επιχειρήσεων, καθώς ο κατώτατος μισθός, οι εργοδοτικές επιβαρύνσεις, τα δώρα και οι τριετίες διαμορφώνουν συνολικά το πραγματικό μισθολογικό κόστος μιας θέσης εργασίας.

Διπλή αύξηση για χιλιάδες εργαζομένους

Το 2027 μπορεί έτσι να λειτουργήσει ως χρονιά «διπλής αύξησης» για μια σημαντική κατηγορία μισθωτών. Από τη μία πλευρά θα υπάρξει η νέα γενική αναπροσαρμογή του κατώτατου και από την άλλη η συμπλήρωση της πρώτης τριετίας για όσους ξεκίνησαν να συγκεντρώνουν προϋπηρεσία από τις αρχές του 2024.

Εάν, για παράδειγμα, ο νέος κατώτατος καθοριστεί στα 950 ευρώ, ένας εργαζόμενος χωρίς τριετία θα έχει αυτή τη βάση, ενώ με την πρώτη τριετία θα φτάνει στα 1.045 ευρώ μεικτά. Η διαφορά των 95 ευρώ τον μήνα θα προέρχεται αποκλειστικά από την προσαύξηση προϋπηρεσίας, πέραν της αύξησης που θα έχει ήδη προκύψει από τη μεταβολή του ίδιου του κατώτατου.

Το 2027 αλλάζει τον μισθολογικό χάρτη

Η πλήρης επίδραση από το ξεπάγωμα των τριετιών αρχίζει ουσιαστικά να γίνεται περισσότερο ορατή από το 2027. Για πρώτη φορά θα συμπληρώνουν τρία χρόνια εργαζόμενοι που ξεκίνησαν να μετρούν προϋπηρεσία από μηδενική βάση την 1η Ιανουαρίου 2024, την ώρα που ο κατώτατος μισθός θα βρίσκεται υψηλότερα από τα σημερινά επίπεδα.

Για τους χαμηλόμισθους η διαφορά μπορεί να είναι ουσιαστική. Με βάση τα σημερινά 920 ευρώ, μία τριετία οδηγεί ήδη θεωρητικά τον μεικτό μισθό πάνω από τα 1.000 ευρώ. Με έναν υψηλότερο κατώτατο το 2027, η πρώτη τριετία θα δίνει ακόμη μεγαλύτερη ονομαστική αύξηση, ενώ για όσους διαθέτουν δύο ή τρεις αναγνωρισμένες τριετίες η συνολική προσαύξηση μπορεί να φτάσει το 20% ή το 30%.

Σύμφωνα με τον επικαιροποιημένο «δείκτη μισθών» που δημοσίευσε η ΕΚΤ την Τετάρτη, οι μισθοί στην Ευρωζώνη αναμένεται να αυξηθούν κατά 2,7% σε ετήσια βάση το πρώτο τρίμηνο του 2027, έναντι ανόδου 2,6% που προβλέπεται για το τρίτο και τέταρτο τρίμηνο του 2026.

Παρότι η νέα εκτίμηση είναι ελαφρώς υψηλότερη σε σχέση με τις προηγούμενες προβλέψεις, εξακολουθεί να βρίσκεται σημαντικά χαμηλότερα από το ιστορικό υψηλό του 5,2% που είχε καταγραφεί το 2024, όταν οι μισθολογικές πιέσεις είχαν κορυφωθεί μετά το προηγούμενο κύμα πληθωρισμού.

Προσωρινή επιτάχυνση λόγω βάσης σύγκρισης

Η ΕΚΤ επισημαίνει ότι η επιτάχυνση των μισθολογικών αυξήσεων δεν αποτελεί ένδειξη νέας εκρηκτικής δυναμικής, αλλά αντανακλά κυρίως τη σταδιακή εξασθένιση της επίδρασης που είχαν οι μεγάλες εφάπαξ πληρωμές οι οποίες πραγματοποιήθηκαν το 2024 και δεν επαναλήφθηκαν το 2025.

Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση της κεντρικής τράπεζας, οι εκτιμήσεις εξακολουθούν να συγκλίνουν προς σταθερές και ελεγχόμενες αυξήσεις των μισθών που προκύπτουν από τις συλλογικές διαπραγματεύσεις τόσο κατά τη διάρκεια του 2026 όσο και στο πρώτο τρίμηνο του 2027.

Η ανησυχία για έναν νέο κύκλο μισθών και τιμών

Οι υπεύθυνοι χάραξης της νομισματικής πολιτικής συνεχίζουν να παρακολουθούν ιδιαίτερα στενά τις εξελίξεις στην αγορά εργασίας, καθώς επιδιώκουν να αποτρέψουν την επανάληψη ενός φαύλου κύκλου αυξήσεων μισθών και τιμών, όπως είχε συμβεί μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, όταν η εκτίναξη των τιμών της ενέργειας μεταφέρθηκε σταδιακά στις μισθολογικές απαιτήσεις και στη συνέχεια στον γενικό πληθωρισμό.

Η νέα σύγκρουση με επίκεντρο το Ιράν και οι αναταράξεις στις αγορές ενέργειας έχουν επαναφέρει τις ανησυχίες για την πιθανότητα εμφάνισης αντίστοιχων δευτερογενών επιπτώσεων, αν και μέχρι στιγμής τα διαθέσιμα στοιχεία δεν επιβεβαιώνουν ένα τέτοιο σενάριο.

Στο τραπέζι νέα αύξηση επιτοκίων τον Σεπτέμβριο

Η δημοσίευση των νέων στοιχείων έρχεται λίγες ημέρες μετά την απόφαση της ΕΚΤ να διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια, μετά την αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης που είχε πραγματοποιηθεί τον Ιούνιο.

Ωστόσο, οι αγορές και οι αναλυτές εξακολουθούν να θεωρούν πιθανή μία ακόμη αύξηση των επιτοκίων στη συνεδρίαση του Σεπτεμβρίου, εκτός εάν οι προοπτικές για τον πληθωρισμό βελτιωθούν αισθητά μέσα στις επόμενες εβδομάδες.

Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, δήλωσε ότι οι τελευταίοι δείκτες εξακολουθούν να επιβεβαιώνουν τη σταδιακή αποκλιμάκωση των μισθολογικών πιέσεων, υπογραμμίζοντας ότι προς το παρόν δεν υπάρχουν ενδείξεις δημιουργίας δευτερογενών πληθωριστικών επιδράσεων.

Oxford Economics: Χαμηλός ο κίνδυνος νέας μισθολογικής έκρηξης

Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγουν και οι οικονομολόγοι Paolo Grignani και Iain Simmons της Oxford Economics, οι οποίοι εκτιμούν ότι οι προπορευόμενοι δείκτες δείχνουν περιορισμένο κίνδυνο επανάληψης του μισθολογικού κύματος που είχε παρατηρηθεί κατά την περίοδο του έντονου πληθωρισμού το 2022.

Κατά την άποψή τους, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το φετινό ενεργειακό σοκ εμφανίζεται μικρότερης διάρκειας και έντασης, οι πληθωριστικές πιέσεις παραμένουν μέχρι στιγμής περιορισμένες, οι προσδοκίες των καταναλωτών για τον πληθωρισμό παραμένουν σχετικά χαμηλές και η αγορά εργασίας εμφανίζεται λιγότερο «σφιχτή» σε σχέση με πριν από τέσσερα χρόνια.

Πατσαλίδης: Οι μισθολογικές απαιτήσεις παραμένουν συγκρατημένες

Ανάλογη εικόνα περιέγραψε και ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, Χριστόδουλος Πατσαλίδης, ο οποίος δήλωσε ότι δεν διακρίνει ανησυχητικές ενδείξεις στους δείκτες παρακολούθησης των μισθών.

Όπως ανέφερε, οι μισθολογικές απαιτήσεις παραμένουν συγκρατημένες και μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν στοιχεία που να υποδηλώνουν ότι επίκειται μια νέα γενικευμένη άνοδος των αμοιβών.

Kazimir: Η ΕΚΤ δεν πρέπει να περιμένει

Παρά το πιο καθησυχαστικό μήνυμα των τελευταίων στοιχείων, δεν συμμερίζονται όλοι οι κεντρικοί τραπεζίτες την ίδια αισιοδοξία.

Ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Σλοβακίας, Peter Kazimir, εξακολουθεί να προειδοποιεί ότι η ΕΚΤ δεν μπορεί να περιμένει μέχρι να εμφανιστούν ξεκάθαρα οι δευτερογενείς πληθωριστικές επιπτώσεις, υποστηρίζοντας ότι τότε η αντίδραση της νομισματικής πολιτικής ενδέχεται να είναι καθυστερημένη και να απαιτηθούν ακόμη πιο αυστηρά μέτρα για την επαναφορά του πληθωρισμού στον στόχο του 2%.

Όπως επισημαίνει το ΙΝΕ ΓΣΕΕ, η οικονομική ανάπτυξη δεν έχει οδηγήσει σε ουσιαστική βελτίωση του βιοτικού επιπέδου και των συνθηκών εργασίας. Παρά τη θετική πορεία ορισμένων οικονομικών δεικτών, η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων αντιστοιχεί μόλις στο 68% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, ενώ το πραγματικό εισόδημα των εργαζομένων παραμένει χαμηλότερο από τα επίπεδα πριν από την οικονομική κρίση.

Σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό, ο κατώτατος μισθός αναμένεται να αυξηθεί στα 950 ευρώ την 1η Απριλίου 2027, χωρίς να αποκλείεται η εφαρμογή της αύξησης νωρίτερα ή ακόμη και μεγαλύτερη αναπροσαρμογή.

Υπενθυμίζεται ότι από την 1η Απριλίου 2026 ο κατώτατος μισθός αυξήθηκε στα 920 ευρώ, σημειώνοντας άνοδο 4,55% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Παράλληλα, από την 1η Ιανουαρίου 2027 οι τριετίες αναμένεται να αυξήσουν κατά 10% τις κατώτατες αποδοχές χιλιάδων εργαζομένων, καθώς συμπληρώνεται η πρώτη τριετής περίοδος μετά το «ξεπάγωμα» των μισθολογικών ωριμάνσεων.

Έτσι, εργαζόμενος χωρίς οικογενειακές υποχρεώσεις που προσλήφθηκε για πρώτη φορά την 1η Ιανουαρίου 2024 θα δει τον κατώτατο μισθό του να αυξάνεται αυτόματα κατά 92 ευρώ, φτάνοντας τα 1.012 ευρώ από τις αρχές του 2027.

Την ίδια στιγμή, η επίτευξη του στόχου για μέσο μεικτό μισθό 1.500 ευρώ στον ιδιωτικό τομέα θεωρείται ιδιαίτερα απαιτητική. Από τα 1.362 ευρώ μεικτά του 2025 θα χρειαστούν αυξήσεις σημαντικά υψηλότερες από τον πληθωρισμό, ώστε να ενισχυθεί ουσιαστικά το διαθέσιμο εισόδημα των εργαζομένων.

Καθοριστικό ρόλο προς αυτή την κατεύθυνση εκτιμάται ότι θα διαδραματίσει η ενίσχυση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, οι οποίες βελτιώνουν όχι μόνο τους μισθούς αλλά και τις παροχές και τα επιδόματα. Στόχος είναι η κάλυψη των εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις να προσεγγίσει το 80%, από περίπου 30% που εκτιμάται σήμερα.

Ήδη περισσότεροι από 400.000 εργαζόμενοι καλύπτονται από νέες συλλογικές συμβάσεις σε κλάδους όπως ο τουρισμός, η εστίαση, η αρτοποιία, η βιομηχανία ζαχαρωδών και οι τεχνολόγοι και επιστήμονες τροφίμων.

Παράλληλα, επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι οι ασφαλιστικές εισφορές και η φορολογία περιορίζουν αισθητά τον καθαρό μισθό, ενώ ο υψηλός πληθωρισμός συνεχίζει να μειώνει την αγοραστική δύναμη των εργαζομένων.

Τα στοιχεία καταγράφουν ότι οι πραγματικοί μισθοί παραμένουν πιεσμένοι. Ο μέσος πραγματικός ετήσιος μισθός αυξήθηκε μόλις κατά 0,3% την περίοδο 2019-2025, ενώ εξακολουθεί να βρίσκεται χαμηλότερα από τα επίπεδα του 2021. Την ίδια ώρα, σε κλάδους όπως η εκπαίδευση, η δημόσια υγεία, η κοινωνική μέριμνα, η εστίαση και το εμπόριο, τα πραγματικά ωρομίσθια εξακολουθούν να υπολείπονται εκείνων του 2009.

Παρά την αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ το 2025, το κατά κεφαλήν εισόδημα εξακολουθεί να βρίσκεται αισθητά κάτω από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ ο μέσος μισθός στον ιδιωτικό τομέα αυξήθηκε μόλις κατά 1,5%, χωρίς να αποκαταστήσει τις απώλειες στην αγοραστική δύναμη των εργαζομένων.

Όπως διαπιστώνει το ΙΝΕ-ΓΣΕΕ, η αγοραστική δύναμη των μισθωτών εξακολουθεί να πιέζεται, καθώς οι ονομαστικές αυξήσεις των αποδοχών έχουν σε μεγάλο βαθμό εξανεμιστεί από τις πληθωριστικές πιέσεις των τελευταίων ετών.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ο μέσος ετήσιος πραγματικός μισθός αυξήθηκε μόλις κατά 0,3% την περίοδο 2019-2025, γεγονός που αποτυπώνει τη στασιμότητα των πραγματικών εισοδημάτων παρά τη βελτίωση των μακροοικονομικών μεγεθών.

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εικόνα μετά την έναρξη της πληθωριστικής κρίσης. Σε σύγκριση με το 2021, ο μέσος πραγματικός μισθός παραμένει χαμηλότερος κατά 1,3%, γεγονός που, σύμφωνα με την έκθεση, καταδεικνύει ότι οι εργαζόμενοι δεν έχουν ακόμη ανακτήσει τις απώλειες στην αγοραστική τους δύναμη.

Το ΙΝΕ-ΓΣΕΕ υπογραμμίζει ότι η πρόκληση για την ελληνική οικονομία δεν περιορίζεται πλέον στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, αλλά αφορά κυρίως τη βελτίωση της ποιότητας της απασχόλησης, την ενίσχυση της παραγωγικότητας και την αύξηση των πραγματικών μισθών, ώστε η οικονομική ανάπτυξη να μεταφραστεί σε ουσιαστική βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των εργαζομένων.

Όπως σημειώνει το ΙΝΕ ΓΣΕΕ, ακόμη και κλάδοι υψηλής κοινωνικής σημασίας εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται από ανεπαρκή μισθολογική αποκατάσταση. Ενδεικτικά, το 2025 στον ενιαίο κλάδο της εστίασης, της διαμονής, της μεταφοράς και αποθήκευσης και του χονδρικού και λιανικού εμπορίου το πραγματικό ωρομίσθιο, αν και αυξημένο κατά 4,8% έναντι του 2019, παρέμενε σε επίπεδα 25,3% χαμηλότερα του 2009, ενώ σε όρους αγοραστικής δύναμης (PPS) ήταν αρκετά χαμηλότερο ακόμη και από τα κρα τη μέλη των Βαλκανίων.

Στην εκπαίδευση, το πραγματικό ωρομίσθιο το 2024 διαμορφώθηκε σε 10,8 ευρώ, χαμηλότερα από τα 11,5 ευρώ του 2019 και πολύ 5 χαμηλότερα από τα 17,2 ευρώ του 2009.

Στις δραστηριότητες σχετικές με τη δημόσια υγεία και την κοινωνική μέριμνα, το πραγματικό ωρομίσθιο το 2024 διαμορφώθηκε σε 8,0 ευρώ , έναντι 9,7 ευρώ το 2019 και 12,5 ευρώ το 2009.

Όπως σημειώνει η έκθεση  η μεγέθυνση του ΑΕΠ δεν έχει μετατραπεί σε ουσιαστική σύγκλιση του βιοτικού επιπέδου. Η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα πραγματικής αγοραστικής δύναμης.

Η περιορισμένη σύγκλιση αποτυπώνεται καθαρά στο πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ, το οποίο το 2025 στην Ελλάδα ανέρχεται σε 19.400 ευρώ, έναντι 34.110 ευρώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η Ελλάδα βελτίωσε τη θέση της σε σχέση με το 2019, όταν το αντίστοιχο μέγεθος ήταν 17.210 ευρώ, ωστόσο η απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο παραμένει πολύ μεγάλη. Σε μονάδες αγοραστικής δύναμης (PPS), η Ελλάδα βρίσκεται στο 68% του μέσου όρου της ΕΕ, από 66% το 2019, γεγονός που δείχνει ότι η πρόοδος είναι πολύ μικρή, τονίζει το ινστιτούτο.

Περισσότερες ώρες εργασίας

Παράλληλα, η Ελλάδα εξακολουθεί να εμφανίζει υψηλές εβδομαδιαίες ώρες εργασίας σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες, ιδίως σε βασικούς κλάδους απασχόλησης.

Στο χονδρικό και λιανικό εμπόριο, όπου συγκεντρώνεται το 17,6% της συνολικής απασχόλησης, οι μέσες συνήθεις εβδομαδιαίες ώρες εργασίας ανήλθαν το 2025 σε 42,3. Στη μεταποίηση διαμορφώθηκαν σε 41,7 ώρες, επίσης υψηλότερα από τις αντίστοιχες ομάδες χωρών της Ε.Ε. Στον πρωτογενή τομέα, οι πλήρως απασχολούμενοι εργάζονται κατά μέσο όρο 47,1 ώρες την εβδομάδα.

Η ένταση της εργασίας, σε συνδυασμό με τη χαμηλή αμοιβή, διαμορφώνει ένα περιβάλλον στο οποίο η εργασία δεν λειτουργεί πάντα ως επαρκές δίχτυ προστασίας από την οικονομική επισφάλεια.

Ληξιπρόθεσμες οφειλές και πίεση στα νοικοκυριά

Ιδιαίτερα επιβαρυμένη εμφανίζεται η θέση των νοικοκυριών με εξαρτώμενα μέλη. Το 2025, το 34,9% αυτών των νοικοκυριών στην Ελλάδα είχε ληξιπρόθεσμες οφειλές σε λογαριασμούς κοινής ωφέλειας. Το ποσοστό είναι σχεδόν τετραπλάσιο από τον μέσο όρο της Ε.Ε.-27, ο οποίος διαμορφώνεται στο 9,1%.

Το στοιχείο αυτό αποτυπώνει την πίεση που εξακολουθεί να ασκεί το κόστος βασικών αγαθών και υπηρεσιών στον οικογενειακό προϋπολογισμό, ακόμη και σε νοικοκυριά που διαθέτουν εισόδημα από εργασία.

Παγιωμένη η μακροχρόνια ανεργία

Σοβαρό παραμένει και το πρόβλημα της μακροχρόνιας ανεργίας. Το περασμένο έτος, σχεδόν το 56% των ανέργων στην Ελλάδα παρέμενε εκτός εργασίας για διάστημα άνω των δώδεκα μηνών. Το ποσοστό είναι αισθητά υψηλότερο από το 31,5% της Ε.Ε., το 31,3% των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, το 36,4% των Βαλκανίων και το 41,6% των χωρών της Περιφέρειας.

Η μακροχρόνια ανεργία πλήττει ιδιαίτερα τις γυναίκες, τους νέους και τους αποφοίτους τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Το 2025, το ποσοστό μακροχρόνιας ανεργίας των γυναικών ανήλθε στο 59,2%, ενώ στους νέους ηλικίας 15-29 ετών το 41,2% των ανέργων παρέμενε εκτός εργασίας για περισσότερο από ένα έτος.

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εικόνα στους αποφοίτους τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, όπου η μακροχρόνια ανεργία φτάνει το 56%, δείχνοντας ότι ακόμη και τα υψηλότερα τυπικά προσόντα δεν λειτουργούν πάντα ως ασφαλής δίοδος προς την απασχόληση.

Υψηλός ο κίνδυνος φτώχειας

Ο κίνδυνος φτώχειας παραμένει υψηλός σε κρίσιμες κοινωνικές και ηλικιακές ομάδες. Οι νέοι ηλικίας 18-24 ετών εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν αυξημένη κοινωνική ευαλωτότητα, με τον κίνδυνο φτώχειας να διαμορφώνεται το 2025 στο 24,2%. Αν και το ποσοστό έχει μειωθεί σε σχέση με το 2019, παραμένει υψηλό σε σύγκριση με χώρες όπως η Σλοβενία, η Κροατία, η Πολωνία και η Πορτογαλία.

Στον πυρήνα του ενεργού πληθυσμού, δηλαδή στην ηλικιακή ομάδα 25-54 ετών, ο κίνδυνος φτώχειας στην Ελλάδα ανήλθε το 2025 στο 17,5%, έναντι 14,3% στην Ε.Ε.-27. Σημαντική κοινωνική πίεση αντιμετωπίζει και η ηλικιακή ομάδα 55-64 ετών, για την οποία ο κίνδυνος φτώχειας διαμορφώθηκε στο 17,3%, έναντι 14,9% στην Ε.Ε.-27.

Τα στοιχεία κατατείνουν στο ίδιο συμπέρασμα. Η ελληνική αγορά εργασίας έχει βελτιώσει τους ποσοτικούς δείκτες απασχόλησης, αλλά εξακολουθεί να υστερεί στους ποιοτικούς δείκτες. Οι μισθοί σε κρίσιμους κλάδους δεν έχουν ανακτήσει τις απώλειες της προηγούμενης δεκαπενταετίας, ενώ η πίεση από το κόστος ζωής εξακολουθεί να περιορίζει την πραγματική οικονομική αντοχή των εργαζομένων.