Το νέο νομοσχέδιο, που παρουσιάστηκε από την Υπουργό Εργασίας Νίκη Κεραμέως και τους Γενικούς Γραμματείς Νίκο Μηλαπίδη και Κωνσταντίνο Τσαγκαρόπουλο, έχει ως βασικό στόχο να εξαλειφθούν οι μισθολογικές ανισότητες που σχετίζονται με το φύλο.

Μία από τις βασικότερες αλλαγές αφορά τη διαδικασία πρόσληψης. Οι εργοδότες θα είναι πλέον υποχρεωμένοι να ενημερώνουν εξαρχής τους υποψηφίους για τον αρχικό μισθό ή για το εύρος αποδοχών της θέσης εργασίας.

Ταυτόχρονα, απαγορεύεται πλέον η πρακτική αναζήτησης στοιχείων για προηγούμενες αποδοχές των υποψηφίων, με στόχο να διασφαλιστεί μια διαδικασία αξιολόγησης χωρίς διακρίσεις και στερεότυπα.

Ενισχύεται ο ρόλος των Συλλογικών Συμβάσεων

Το νέο πλαίσιο δίνει κομβικό ρόλο στις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (ΣΣΕ), αξιοποιώντας τες ως εργαλείο ελέγχου και οργάνωσης των αμοιβών στις επιχειρήσεις.

Συγκεκριμένα:

• Σε επιχειρήσεις που καλύπτονται από ΣΣΕ θεωρείται καταρχήν ότι δεν υπάρχουν αυθαίρετες μισθολογικές διαφοροποιήσεις.
• Οι συλλογικές συμβάσεις θα λειτουργούν ως οδηγός για τη διαμόρφωση εσωτερικών μισθολογικών πολιτικών.
• Παράλληλα, περιορίζεται η γραφειοκρατία για τις επιχειρήσεις που συμμορφώνονται, ενώ η Επιθεώρηση Εργασίας διατηρεί πλήρως τον ελεγκτικό της ρόλο και τη δυνατότητα επιβολής κυρώσεων.

Οι εργαζόμενοι αποκτούν πρόσβαση σε στοιχεία αμοιβών

Κάθε επιχείρηση θα πρέπει πλέον να εφαρμόζει σαφές και αντικειμενικό σύστημα αξιολόγησης και αμοιβών.

Παράλληλα, οι εργαζόμενοι αποκτούν το δικαίωμα να ζητούν επίσημα στοιχεία σχετικά με τον μέσο όρο αποδοχών ανδρών και γυναικών που εργάζονται στην ίδια ή σε αντίστοιχη θέση μέσα στην εταιρεία. Η ενημέρωση θα γίνεται με πλήρη προστασία προσωπικών δεδομένων και χωρίς αποκάλυψη στοιχείων συναδέλφων.

Υποχρεωτικές διορθώσεις όταν εντοπίζεται χάσμα άνω του 5%

Το νομοσχέδιο προβλέπει υποχρεωτικούς ελέγχους για τις επιχειρήσεις, ώστε να εντοπίζονται πιθανές μισθολογικές ανισότητες.

Οι επιχειρήσεις με περισσότερους από 250 εργαζόμενους θα υποβάλλουν κάθε χρόνο αναλυτικά στοιχεία για μισθολογικές αποκλίσεις, bonus και διάμεσες αποδοχές, ενώ οι μικρότερες επιχειρήσεις θα το κάνουν ανά τριετία.

Εφόσον διαπιστωθεί αδικαιολόγητη διαφορά ίση ή μεγαλύτερη του 5% εις βάρος ενός φύλου, ο εργοδότης θα υποχρεούται να προχωρήσει άμεσα σε διορθωτικές αυξήσεις και αλλαγές στο μισθολογικό σύστημα της επιχείρησης.

Ενισχυμένη δικαστική προστασία για τους εργαζόμενους

Το νέο πλαίσιο ενδυναμώνει και τη νομική προστασία των εργαζομένων σε περιπτώσεις άνισης μεταχείρισης.

Όσοι θεωρούν ότι αδικούνται μισθολογικά θα μπορούν να ζητούν στοιχεία για τις αμοιβές μέσα στην επιχείρηση και να προσφεύγουν στη Δικαιοσύνη. Επιπλέον, θα έχουν τη δυνατότητα να εκπροσωπούνται από τα σωματεία τους ή από αρμόδιους φορείς ισότητας.

Σύμφωνα με το Υπουργείο, στο τελικό σχέδιο ενσωματώθηκαν συνολικά 65 προτάσεις που κατατέθηκαν από κοινωνικούς εταίρους κατά τη διάρκεια της διαβούλευσης.

Οι υπόλοιπες βασικές αλλαγές του νομοσχεδίου

Πέρα από τις ρυθμίσεις για τη μισθολογική ισότητα, το πολυνομοσχέδιο περιλαμβάνει και άλλες σημαντικές παρεμβάσεις:

Ένταξη στα Βαρέα και Ανθυγιεινά: Νοσηλευτές, βοηθοί νοσηλευτών, διασώστες και οδηγοί ασθενοφόρων του ΕΣΥ και του ΕΚΑΒ εντάσσονται στα Βαρέα και Ανθυγιεινά, ανοίγοντας τον δρόμο για συνταξιοδότηση από τα 62 έτη υπό προϋποθέσεις.

Αναγνώριση προϋπηρεσίας στη ΔΥΠΑ: Ο χρόνος μαθητείας στις σχολές της ΔΥΠΑ θα αναγνωρίζεται ως πρακτική άσκηση για την απόκτηση επαγγελματικής άδειας.

Τηλε-διαμεσολάβηση: Οι εργατικές διαφορές στην Επιθεώρηση Εργασίας θα μπορούν να επιλύονται και εξ αποστάσεως.

Ψηφιακό Μητρώο ΣΣΕ: Δημιουργείται νέα ηλεκτρονική πλατφόρμα στην οποία θα αναρτώνται όλες οι Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, προσφέροντας άμεση πρόσβαση στους πολίτες.

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς ενεργοποιεί ουσιαστικά τον νέο μηχανισμό επέκτασης συλλογικών συμβάσεων που προβλέπεται από την Εθνική Κοινωνική Συμφωνία και αποτυπώνει τη στρατηγική της κυβέρνησης για σημαντική διεύρυνση της κάλυψης των εργαζομένων μέσω κλαδικών συμβάσεων.

Ποιοι εργαζόμενοι επηρεάζονται

Μετά την υπογραφή της σχετικής υπουργικής απόφασης, πάνω από 400.000 εργαζόμενοι στον επισιτισμό και περίπου 23.000 εργαζόμενοι στη βιομηχανία ζαχαρωδών προϊόντων εξασφαλίζουν πλέον υποχρεωτικά υψηλότερες αποδοχές και καλύτερους όρους εργασίας, ανεξάρτητα από το αν οι επιχειρήσεις στις οποίες απασχολούνται συμμετείχαν ή όχι στις εργοδοτικές οργανώσεις που υπέγραψαν τις συμβάσεις.

Στον κλάδο του επισιτισμού, η νέα συλλογική σύμβαση προβλέπει βασικούς μισθούς από 930 έως 1.100 ευρώ, δηλαδή αυξήσεις που φτάνουν έως και το 19,6% σε σύγκριση με τον σημερινό κατώτατο μισθό. Παράλληλα, προβλέπονται πρόσθετες παροχές, όπως επίδομα γάμου 10%, επίδομα τουριστικής εκπαίδευσης έως 15% και επίδομα εποχικής εργασίας 10%.

Αντίστοιχα, στη βιομηχανία ζαχαρωδών προϊόντων, η νέα τριετής σύμβαση προβλέπει αυξήσεις στα κατώτατα ημερομίσθια έως 7,2%, ενώ συνολικά οι αποδοχές εκτιμάται ότι θα αυξηθούν κατά 9,2% έως τη λήξη της σύμβασης.

Ωστόσο, η σημασία της παρέμβασης δεν περιορίζεται μόνο στις μισθολογικές αυξήσεις. Το νέο πλαίσιο μεταβάλλει συνολικά τον τρόπο με τον οποίο επεκτείνονται οι συλλογικές συμβάσεις, περιορίζοντας αισθητά τα εμπόδια που ίσχυαν μέχρι σήμερα.

Ειδικότερα, το απαιτούμενο ποσοστό εργοδοτικής εκπροσώπησης για την επέκταση μιας σύμβασης μειώθηκε από το 50% στο 40%, ενώ όταν οι συμβάσεις συνυπογράφονται από τριτοβάθμιες οργανώσεις, όπως η ΓΣΕΕ, το συγκεκριμένο κριτήριο μπορεί να παρακάμπτεται.

Αυτό στην πράξη σημαίνει ότι οι διαδικασίες επέκτασης των συμβάσεων μπορούν πλέον να ολοκληρώνονται με πολύ ταχύτερους ρυθμούς, ακόμη και μέσα σε λίγες ημέρες από την κατάθεση του φακέλου στο Ανώτατο Συμβούλιο Εργασίας.

Ποιοι κλάδοι ακολουθούν

Μετά τον επισιτισμό και τη βιομηχανία ζαχαρωδών προϊόντων, στο επόμενο στάδιο βρίσκονται και άλλοι μεγάλοι τομείς της οικονομίας που έχουν ήδη μπει στη διαδικασία επέκτασης συλλογικών συμβάσεων.

Στο νέο κύμα περιλαμβάνονται εργαζόμενοι σε επιχειρήσεις πετρελαίου και υγραερίου, στη μεταλλουργία και στην επεξεργασία μετάλλου, τραπεζοϋπάλληλοι, εργαζόμενοι σε ασφαλιστικές εταιρείες και ιδιωτικές κλινικές, οικοδόμοι και εργατοτεχνίτες, αλλά και προσωπικό στον κλάδο καλλυντικών και αισθητικής.

Την ίδια ώρα εξετάζονται και συμβάσεις που αφορούν ιατρικούς επισκέπτες, ηλεκτροτεχνίτες, εργαζόμενους στην καπνοβιομηχανία και στη σιδηροβιομηχανία, καθώς και προσωπικό σε τουριστικά γραφεία, ναυτιλιακά πρακτορεία και εταιρείες διαχείρισης ποντοπόρων πλοίων.

Σε ορισμένους κλάδους, όπως οι τράπεζες και οι οικοδόμοι, εξακολουθούν να υπάρχουν εκκρεμότητες που σχετίζονται με τη διαδικασία εγγραφής συνδικαλιστικών οργανώσεων στο ΓΕΜΗΣΟΕ, ενώ οι τελικές αποφάσεις αναμένονται από το Συμβούλιο της Επικρατείας.

Το οικονομικό επιτελείο εμφανίζεται αποφασισμένο να αξιοποιήσει τις συλλογικές συμβάσεις ως βασικό εργαλείο αύξησης των μισθών τα επόμενα χρόνια, με στόχο ο μέσος μισθός να ανέλθει στα 1.500 ευρώ έως το 2027 και η κάλυψη των εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις να προσεγγίσει το 80%, από περίπου 30% που υπολογίζεται σήμερα.

Ειδικότερα, για έναν εργαζόμενο χωρίς παιδιά με μέσο μισθό, η συνολική φορολογική επιβάρυνση (tax wedge) διαμορφώθηκε στο 39,3% του συνολικού κόστους εργασίας, καταγράφοντας οριακή μείωση κατά 0,16 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2024. Η μείωση αυτή προήλθε κυρίως από τη συρρίκνωση των ασφαλιστικών εισφορών, καθώς οι εισφορές των εργαζομένων μειώθηκαν κατά 0,36 ποσοστιαίες μονάδες και των εργοδοτών κατά 0,34 ποσοστιαίες μονάδες.

Αντίθετα, η επιβάρυνση από τον φόρο εισοδήματος αυξήθηκε κατά 0,54 ποσοστιαίες μονάδες, περιορίζοντας εν μέρει το όφελος από τη μείωση των εισφορών. Παρά τη μεταβολή αυτή, οι ασφαλιστικές εισφορές εξακολουθούν να αποτελούν τον βασικό παράγοντα διαμόρφωσης της συνολικής επιβάρυνσης, καθώς αντιστοιχούν στο 17,9% του κόστους εργασίας για τους εργοδότες και στο 11% για τους εργαζόμενους, έναντι 10,5% για τη φορολογία εισοδήματος.

Σε επίπεδο καθαρών αποδοχών, οι συνολικές κρατήσεις για φόρο εισοδήματος και εισφορές ανέρχονται στο 26,1% των ακαθάριστων αποδοχών, εκ των οποίων το 12,7% αφορά φόρο εισοδήματος και το 13,4% ασφαλιστικές εισφορές, επιβεβαιώνοντας το σημαντικό βάρος που εξακολουθούν να φέρουν οι εργαζόμενοι.

Αντίστοιχα, για ένα ζευγάρι με δύο παιδιά και έναν εργαζόμενο με μέσο μισθό, η φορολογική επιβάρυνση μειώθηκε στο 37,5%, καταγράφοντας οριακή υποχώρηση κατά 0,11 ποσοστιαίες μονάδες, γεγονός που αντανακλά την περιορισμένη αλλά θετική επίδραση των αλλαγών στο φορολογικό και ασφαλιστικό πλαίσιο.

Σημαντική είναι και η εξέλιξη των πραγματικών αποδοχών, καθώς ο μέσος πραγματικός μισθός στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 0,5%, υπερβαίνοντας την αύξηση του μέσου προσωπικού φορολογικού συντελεστή, που διαμορφώθηκε στο 0,4%. Η διαφορά αυτή υποδηλώνει μια ήπια ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων.

Σε αντίθεση με την ελληνική περίπτωση, στις χώρες του ΟΟΣΑ καταγράφηκε αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης το 2025, με το tax wedge για εργαζόμενο χωρίς παιδιά και με μέσο μισθό να ανέρχεται στο 35,1% του κόστους εργασίας, αυξημένο κατά 0,15 ποσοστιαίες μονάδες. Η άνοδος αυτή αποδίδεται κυρίως στην αύξηση των εργοδοτικών εισφορών, ενώ οι συνολικές κρατήσεις στις αποδοχές διαμορφώθηκαν στο 25,1%.

Η εικόνα διαφοροποιείται σημαντικά μεταξύ των χωρών, καθώς η επιβάρυνση αυξήθηκε σε 24 κράτη, μειώθηκε σε 11 και παρέμεινε αμετάβλητη σε τρία. Τα υψηλότερα επίπεδα καταγράφηκαν στο Βέλγιο (52,5%), στη Γερμανία (49,3%) και στη Γαλλία (47,2%), ενώ τα χαμηλότερα στην Κολομβία (0%) και στη Χιλή (7,5%).

Για τα νοικοκυριά με παιδιά, η τάση είναι επίσης ανοδική διεθνώς, καθώς το tax wedge για ζευγάρια με δύο παιδιά αυξήθηκε στις χώρες του ΟΟΣΑ στο 26,2%, ενισχυμένο κατά 0,46 ποσοστιαίες μονάδες.

Συνολικά, η εικόνα που προκύπτει είναι ότι η Ελλάδα ακολουθεί μια διαφορετική πορεία από τον διεθνή μέσο όρο, με ήπια αποκλιμάκωση της φορολογικής επιβάρυνσης των μισθών, κυρίως μέσω της μείωσης των εισφορών, την ώρα που στις περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες καταγράφεται επιδείνωση. Ωστόσο, το επίπεδο του tax wedge παραμένει σχετικά υψηλό, γεγονός που υποδηλώνει ότι υπάρχουν ακόμη περιθώρια περαιτέρω ελάφρυνσης για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της αγοράς εργασίας.

Σύμφωνα με τον δείκτη παρακολούθησης μισθών της ΕΚΤ, οι αποδοχές προβλέπεται να αυξηθούν κατά 2,5% σε ετήσια βάση στο τρίτο τρίμηνο και κατά 2,6% στο τέταρτο τρίμηνο. Τα ποσοστά αυτά είναι υψηλότερα σε σύγκριση με τις προβλέψεις για το πρώτο εξάμηνο του έτους.

Οι κίνδυνοι για τον πληθωρισμό έχουν ενισχυθεί μετά τις επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν, που πυροδότησαν ευρύτερη σύγκρουση στην περιοχή, εκτόξευσαν το ενεργειακό κόστος και απείλησαν τις ροές εφοδιασμού, με τα Στενά του Ορμούζ — κρίσιμο πέρασμα για τη ναυτιλία — να έχουν ουσιαστικά κλείσει.

Παρότι η ΕΚΤ διατήρησε αμετάβλητα τα επιτόκια την περασμένη εβδομάδα, αξιολογώντας τις επιπτώσεις του πολέμου στην ευρωπαϊκή οικονομία, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής εμφανίζονται έτοιμοι να αυξήσουν το κόστος δανεισμού ακόμη και από τον επόμενο μήνα, εφόσον οι πληθωριστικές πιέσεις υπερβούν σημαντικά τον στόχο, σύμφωνα με πηγές με γνώση του θέματος.

Ο λόγος είναι η ανησυχία ότι η ταχύτερη άνοδος του πληθωρισμού μπορεί να προκαλέσει δευτερογενείς επιδράσεις στην οικονομία, διατηρώντας τις τιμές σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, δήλωσε ότι η Τράπεζα θα είναι «ιδιαίτερα προσεκτική στους δείκτες μισθών», προκειμένου να αποτρέψει τέτοια φαινόμενα, προσθέτοντας ότι οι αξιωματούχοι αναμένουν σταδιακή αποκλιμάκση του κόστους εργασίας μέσα στο 2026.

Την ίδια στιγμή, η νομοθεσία προβλέπει σαφή όρια προστασίας για τραπεζικές καταθέσεις, μισθούς, συντάξεις και κοινωνικές παροχές, τα οποία μπορούν να περιορίσουν τις επιπτώσεις των αναγκαστικών μέτρων είσπραξης.

Ακατάσχετες τραπεζικές καταθέσεις

Οι καταθέσεις σε έναν δηλωμένο τραπεζικό λογαριασμό — ατομικό ή κοινό — προστατεύονται έως το ποσό των 1.250 ευρώ μηνιαίως.

Η προστασία ισχύει μόνο εφόσον ο λογαριασμός έχει δηλωθεί ηλεκτρονικά ως ακατάσχετος στην πλατφόρμα myAADE.
Για λογαριασμούς μισθοδοσίας ή σύνταξης, η δήλωση είναι υποχρεωτική.

Κοινοί λογαριασμοί

• Το ακατάσχετο όριο ισχύει ανά συνδικαιούχο.

• Απαραίτητη προϋπόθεση: όλοι οι συνδικαιούχοι να έχουν υποβάλει δήλωση.

• Αν ένας συνδικαιούχος δεν δηλώσει τον λογαριασμό και έχει οφειλές, μπορεί να κατασχεθεί το μερίδιό του, ακόμη και κάτω από τα 1.250 ευρώ.

• Δεν επιβάλλεται κατάσχεση για οφειλές μικρότερες των 50 ευρώ.

Προστασία μισθών και συντάξεων

Η νομοθεσία προβλέπει κλιμακωτή προστασία:

• Έως 1.000 ευρώ: πλήρως ακατάσχετα

• 1.000 – 1.500 ευρώ: κατάσχεται το 50% του ποσού που υπερβαίνει τα 1.000 ευρώ

• Άνω των 1.500 ευρώ: κατάσχεται ολόκληρο το ποσό που υπερβαίνει το όριο

Τα ημερομίσθια προστατεύονται κατά τα 4/5 του ποσού τους.

Ακατάσχετες κοινωνικές παροχές

Ορισμένες παροχές και επιδόματα παραμένουν πλήρως ακατάσχετα, ανεξαρτήτως οφειλών. Ενδεικτικά:

• Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα

• Επίδομα ενοικίου

• Εφάπαξ ενίσχυση χαμηλοσυνταξιούχων

• Επίδομα ανεργίας

• Επίδομα θέρμανσης

• Προνοιακά επιδόματα

• Διατροφή ανήλικου παιδιού

• Αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ

• Χρηματικά έπαθλα φορολοταρίας

Τι πρέπει να κάνουν οι φορολογούμενοι

Η ενεργοποίηση όλων των παραπάνω δικλείδων προστασίας προϋποθέτει ότι ο φορολογούμενος έχει προχωρήσει έγκαιρα στις απαραίτητες δηλώσεις στην πλατφόρμα myAADE.

Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζονται βασικά μέσα διαβίωσης, ακόμη και σε περιπτώσεις ληξιπρόθεσμων οφειλών.

Σύμφωνα με τον δείκτη μισθών της ΕΚΤ, που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη, οι μισθοί αναμένεται να αυξηθούν κατά 2,7% ετησίως στο τελευταίο τρίμηνο του έτους, μετά από αύξηση 2,6% στο τρίτο τρίμηνο. Αν και αυτό το ποσοστό παραμένει σημαντικά κάτω από το υψηλό άνω του 5% που αναμένονταν για το 2024, είναι όμως αυξημένο σε σχέση με την πρόβλεψη του πρώτου εξάμηνου.

«Η αύξηση των μισθών κατά τη διάρκεια του έτους συνδέεται με την εξάλειψη του αρνητικού αντίκτυπου από τις μεγάλες εφάπαξ πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν το 2024, ωστόσο δεν θα επαναληφθούν το 2025», ανέφερε η ΕΚΤ στην ανακοίνωσή της. «Αυτές οι μηχανικές επιδράσεις αναμένεται να εξαλειφθούν σχεδόν εντελώς μέχρι το 2026».

Η αισιοδοξία των αξιωματούχων για την σταθεροποίηση του πληθωρισμού στο 2% εξαρτάται από την επιβράδυνση των μισθών, κάτι που θα περιορίσει την πίεση στις τιμές, ιδιαίτερα στον τομέα των υπηρεσιών που απαιτούν έντονη εργασία. Η πρόεδρος Κριστίν Λαγκάρντ τόνισε ότι παρακολουθεί «με προσοχή» τις εξελίξεις στους μισθούς, καθώς οι αβεβαιότητες παραμένουν σε υψηλά επίπεδα.

Η ΕΚΤ, που έχει διατηρήσει τα επιτόκια αμετάβλητα από τον Ιούνιο, υπογραμμίζει τους μισθούς ως ενδεχόμενο παράγοντα κινδύνου για την αύξηση του πληθωρισμού, κυρίως λόγω της επιρροής τους στις τιμές στον τομέα των υπηρεσιών.

Στη μισθοδοσία του Ιανουαρίου  θα αποτυπωθεί για πρώτη φορά η περικοπή των φορολογικών κρατήσεων, η οποία προκύπτει από την οριζόντια μείωση των συντελεστών κατά τουλάχιστον δύο μονάδες σε όλα τα κλιμάκια εισοδήματος από 10.000 έως 40.000 ευρώ. Στόχος της μεταρρύθμισης είναι η αύξηση του μέσου εισοδήματος, ειδικά μετά από μία περίοδο πληθωριστικών πιέσεων σε όλο τον αναπτυγμένο κόσμο, με έμφαση στα μεσαία και τα χαμηλά στρώματα.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι για άτεκνους με αποδοχές από 10.000 έως 20.000 ευρώ ο φορολογικός συντελεστής πέφτει από αυτόν τον μήνα στο 20%, έναντι 22% που ίσχυε έως πέρυσι. Για το κλιμάκιο μεταξύ 20.000 και 30.000 ευρώ η φορολόγηση υποχωρεί στο 26% από το 28%, ενώ για απολαβές ανάμεσα σε 30.000 και 40.000 ευρώ ο φόρος μειώνεται στο 34%, αντί για 36% που εφαρμόστηκε πέρυσι

Νέοι και γονείς οι μεγαλύτεροι κερδισμένοι

Σαφώς μεγαλύτερα οφέλη θα δουν οι νέοι μισθωτοί. Αρχής γενομένης από τη μισθοδοσία Ιανουαρίου, οι ιδιωτικοί υπάλληλοι έως 25 ετών δεν θα πληρώσουν καθόλου φόρο για εισόδημα έως 20.000 ευρώ. Με δεδομένο ότι οι περισσότεροι εργαζόμενοι αυτής της ηλικιακής ομάδας έχουν λίγα χρόνια προϋπηρεσίας και δεν έχουν ιδιαίτερα υψηλές αποδοχές, οι φορολογικές τους υποχρεώσεις μηδενίζονται.

Κερδισμένοι είναι και οι μισθωτοί ηλικίας 26 έως 30 ετών, καθώς για έσοδα έως 20.000 ευρώ θα φορολογούνται με τον χαμηλό συντελεστή, δηλαδή 9%.

Ειδική μέριμνα προβλέπεται και για γονείς άνω των 30 ετών με ένα ή δύο παιδιά, οι οποίοι θα δουν μείωση των φορολογικών συντελεστών κατά επιπλέον δύο μονάδες ανά εξαρτώμενο τέκνο. Ακόμα μεγαλύτερα οφέλη θα έχουν οι τρίτεκνοι, καθώς από φέτος φορολογούνται με τον κατώτατο συντελεστή 9% για εισοδήματα έως 20.000, ενώ για τους εργαζόμενους με τέσσερα ή περισσότερα τέκνα η φορολογική επιβάρυνση μηδενίζεται έως τις 20.000 ευρώ.

Οι ελαφρύνσεις για τους τρίτεκνους και τους πολύτεκνους ανέρχονται το ετήσιο όφελος ισοδυναμεί με έναν έως δύο μισθούς. Δεδομένου μάλιστα ότι οι ελαφρύνσεις ισχύουν για κάθε γονέα ξεχωριστά, το κέρδος ενός εργαζόμενου ζευγαριού θα είναι ακόμα μεγαλύτερο σε βάθος ολόκληρου του έτους.

Τα παραδείγματα

-Ιδιωτική υπάλληλος 25 ετών με μηνιαίο καθαρό μισθό 980 ευρώ – Καθώς πλέον μηδενίζεται ο φόρος που της αναλογεί, από τον Ιανουάριο ο μισθός της θα αυξηθεί κατά 91 ευρώ και θα ανέλθει στα 1.071 καθαρά. Δεδομένου ότι στον ιδιωτικό τομέα καταβάλλονται 14 μισθοί, το ετήσιο καθαρό όφελος θα είναι 1.283 ευρώ, δηλαδή κερδίζει σχεδόν 1,3 μισθούς.

-Εργαζόμενος 28 ετών στον ιδιωτικό τομέα με καθαρό μισθό 1.500 ευρώ – Θα φορολογείται πλέον με 9% αντί για 22%. Αυτό σημαίνει ότι από τον Ιανουάριο θα έχει μηνιαία αύξηση 100 ευρώ και θα λαμβάνει 1.600 ευρώ. Αν υπολογιστεί επί 14 μισθούς, το ετήσιο όφελος θα είναι 1.400 ευρώ, δηλαδή κερδίζει σχεδόν έναν μισθό.

-Ζευγάρι μισθωτών στον ιδιωτικό τομέα, με τρία παιδιά – Χάρη στη μετακίνηση και των δύο γονιών στον συντελεστή 9% τις πρώτες 20.000 ευρώ, το ζευγάρι θα δει σημαντική αύξηση καθαρών εσόδων. Αν το ένα μέλος του ζευγαριού λαμβάνει 1.540 ευρώ καθαρά, θα δει από τον Ιανουάριο αύξηση 121 ευρώ μηνιαίως. Το άλλο μέλος έχει καθαρό μισθό 1.290 ευρώ και οι απολαβές του θα αυξηθούν κατά 93 ευρώ ανά μήνα. Άρα, το ζευγάρι τριτέκνων θα έχει αυξημένους μηνιαίους μισθούς κατά 214 ευρώ, που ισοδυναμεί με 3.000 ευρώ ετησίως. Δηλαδή κερδίζουν τους μισθούς ενός και πλέον μήνα.

-Πολύτεκνος που εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα με καθαρό μισθό 1.809 ευρώ – Από τον Ιανουάριο θα δει αύξηση 293 ευρώ, δηλαδή θα αμοίβεται με 2.102 ευρώ, καθώς για εισόδημα έως 20.000 ευρώ ο φόρος μηδενίζεται. Το ετήσιο όφελος θα είναι 4.100 ευρώ, που ισοδυναμεί με περίπου δύο μισθούς. Εάν η σύζυγός του εργάζεται στο Δημόσιο με καθαρό μισθό 1.527 ευρώ, θα δει τις αποδοχές της να αυξάνονται κατά 140 ευρώ, με ετήσιο όφελος 1.680 ευρώ. Το ετήσιο κέρδος για το ζευγάρι είναι συνολικά 5.780 ευρώ.

-Ιδιωτική υπάλληλος με δύο παιδιά και καθαρό μισθό 1.526 ευρώ – Από τον Ιανουάριο θα λάβει αύξηση 64 ευρώ, χάρη στη μείωση των συντελεστών κατά 2 μονάδες συν ακόμα 4 μονάδες για εισοδήματα έως 30.000 για τα δύο τέκνα, άρα ο μισθός του θα ανέλθει στα 1.590 ευρώ. Σε ετήσια βάση η μείωση φόρου ισοδυναμεί με 900 ευρώ. Αν εργάζεται και ο σύζυγος της, το όφελος είναι μεγαλύτερο, καθώς κι αυτός θα έχει ξεχωριστά φορολογικά οφέλη.

-Μισθωτή στον ιδιωτικό τομέα, χωρίς τέκνα, με μηνιαίο καθαρό εισόδημα 1.251 ευρώ – Από τον Ιανουάριο θα έχει αύξηση 200 ευρώ σε ετήσια βάση, χάρη στην οριζόντια μείωση των συντελεστών κατά 2 μονάδες. Εάν πρόκειται για ζευγάρι και εργάζεται και ο σύζυγος με αντίστοιχες αποδοχές, το ετήσιο όφελος διπλασιάζεται στα 400 ευρώ.

Υπενθυμίζεται πως οι πρώτοι που είδαν τις αυξήσεις χάρη στην αναμόρφωση της φορολογικής κλίμακας ήταν οι συνταξιούχοι, οι οποίοι έλαβαν την προκαταβολή των συντάξεων Ιανουαρίου τον Δεκέμβριο, ενώ το προηγούμενο διάστημα έλαβαν αυξημένους μισθούς και οι δημόσιοι υπάλληλοι.

Οι εργαζόμενοι στο Δημόσιο έχουν ήδη δει τις αυξήσεις αυτές, καθώς οι αποδοχές τους προπληρώνονται για τον μήνα εργασίας. Αναλυτικότερα, οι αναπροσαρμογές στις κλίμακες προβλέπουν μειώσεις στους συντελεστές φόρου εισοδήματος από 2 έως και 8 ποσοστιαίες μονάδες για τη συντριπτική πλειονότητα των εργαζομένων, ενώ ειδικά για τους πολυτέκνους οι μειώσεις των συντελεστών φτάνουν ακόμη και στις 22 ποσοστιαίες μονάδες.

Αυξήσεις στον ιδιωτικό τομέα: Ποιοι ευνοούνται

Το πόσο θα μειωθούν οι συντελεστές εξαρτάται από τρεις βασικούς παράγοντες: Από το ύψος του φορολογητέου εισοδήματος, από τον αριθμό των εξαρτώμενων τέκνων και από την ηλικία του εργαζόμενου. Είναι χαρακτηριστικό, προσθέτουν τα ίδια στελέχη, ότι από τις αλλαγές στις κλίμακες ευνοούνται κυρίως η μεσαία τάξη, οι οικογένειες με παιδιά και οι νέοι εργαζόμενοι. Ενδεικτικά, προκύπτει μηδενισμός φόρου για νέους έως 25 ετών και θέσπιση συντελεστή 9% για νέους έως 30 ετών για εισοδήματα έως 20.000 ευρώ τον χρόνο.

Επίσης, προβλέπεται μηδενισμός φόρου για πολύτεκνους με ατομικό ετήσιο εισόδημα έως 20.000 ευρώ και μείωση στο 9% του φόρου για τους τρίτεκνους με ατομικό ετήσιο εισόδημα από 10.000 έως 20.000 ευρώ. Οι μειώσεις φόρων είναι μεγαλύτερες για τα μεσαία και υψηλότερα εισοδήματα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν επηρεάζονται θετικά και τα χαμηλότερα εισοδηματικά κλιμάκια, τα οποία καλύπτονται ταυτόχρονα σε μεγάλο βαθμό και από το αφορολόγητο.

Συνολικά, ωφελούνται περίπου 4 εκατομμύρια φορολογούμενοι (μισθωτοί δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, συνταξιούχοι, ελεύθεροι επαγγελματίες, αγρότες) που σήμερα υπόκεινται, με βάση τα εισοδήματά τους, σε φόρο εισοδήματος. Το δημοσιονομικό κόστος εκτιμάται σε 1,2 δισ. ευρώ το 2026, σε 1,6 δισ. ευρώ το 2027 και σε 1,53 δισ. ευρώ για τα έτη 2028 και επόμενα.

Αναλυτικά:

1. Μειώνονται κατά 2% οι συντελεστές της κλίμακας από τα 10.000 έως και τα 40.000 ευρώ. Συγκεκριμένα:

* Για τα 10.000 έως 20.000 ευρώ, από 22% σε 20%

* Για τα 20.000 έως τα 30.000 ευρώ, από 28% σε 26%

* Για τα 30.000 έως τα 40.000 ευρώ, από 36% σε 34%

2. Εισάγεται ενδιάμεσος συντελεστής από τα 40.000 έως τα 60.000 ευρώ 39%, ενώ ο συντελεστής 44% θα ισχύει για εισοδήματα άνω των 60.000 ευρώ.

Για οικογένειες με παιδιά ισχύουν επιπλέον παρεμβάσεις:

3. Ο συντελεστής από τα 10.000 έως τα 20.000 ευρώ που πλέον θα ανέρχεται σε 20% για φορολογούμενους χωρίς τέκνα, μειώνεται περαιτέρω αναλόγως του αριθμού των τέκνων και ακόμη περισσότερο για τους τρίτεκνους σε:

   * 18% για φορολογούμενους με 1 εξαρτώμενο τέκνο

   * 16% για φορολογούμενους με 2 εξαρτώμενα τέκνα

   * 9% για φορολογούμενους με τρία εξαρτώμενα τέκνα.

   4. Οι συντελεστές από 0 έως 20.000 ευρώ μηδενίζονται για φορολογούμενους με τέσσερα ή περισσότερα εξαρτώμενα τέκνα.

   5. Ο συντελεστής από 20.000 έως 30.000 ευρώ, που πλέον θα ανέρχεται σε 26% για φορολογούμενους χωρίς τέκνα, μειώνεται επίσης κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες για κάθε τέκνο:

   * 24% για φορολογούμενους με 1 εξαρτώμενο τέκνο

   * 22% για φορολογούμενους με 2 εξαρτώμενα τέκνα

   * 20% για φορολογούμενους με τρία εξαρτώμενα τέκνα

   * 18% για φορολογούμενους με τέσσερα εξαρτώμενα τέκνα

   * 16% για φορολογούμενους με πέντε εξαρτώμενα τέκνα κ.λπ.

Υπάρχουν, παράλληλα, επιπλέον παρεμβάσεις για νέους:

6. Για τους νέους έως 25 ετών, οι συντελεστές από 0 έως 20.000 ευρώ μηδενίζονται.

   7. Για τους νέους 26 έως 30 ετών, ο συντελεστής από τα 10.000 έως τα 20.000 ευρώ θα ανέρχεται σε 9%.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα

Αυξήσεις για τους νέους:

• Νέα 25 ετών που εργάζεται στον κλάδο των υπηρεσιών με 980 ευρώ καθαρά τον μήνα (ετήσιο φορολογητέο εισόδημα 15.000 ευρώ), θα έχει πλέον μηδενικό φόρο. Αυτό σημαίνει ότι από τον Ιανουάριο ο μισθός της θα αυξηθεί κατά 91 ευρώ και από τα 980 ευρώ θα λαμβάνει πλέον 1.071 καθαρά (και για τους 14 μισθούς). Επομένως, το ετήσιο καθαρό μισθολογικό της όφελος θα είναι 1.283 ευρώ, περίπου 1,3 μισθούς.

  2) Νέος εργαζόμενος σε εταιρία πληροφορικής στον ιδιωτικό τομέα, ηλικίας 24 ετών με 1.250 ευρώ καθαρό μισθό, θα έχει επίσης μηδενικό φόρο. Από τον Ιανουάριο θα πάρει αύξηση 177 ευρώ μηνιαίως, άρα τα 1.250 ευρώ θα γίνουν 1.427 ευρώ. Η μείωση φόρου ετησίως θα είναι 2.483 ευρώ, που ισοδυναμούν με 2 επιπλέον μισθούς.

  3) Νέος 29 ετών που εργάζεται στον κλάδο του τουρισμού, με καθαρό μισθό 1.500 ευρώ, θα φορολογείται πλέον με 9% αντί για 22%. Αυτό σημαίνει ότι από τον Ιανουάριο θα λαμβάνει 1.600 ευρώ, δηλαδή θα έχει αύξηση 100 ευρώ μηνιαίως (επί 14 μισθούς, το ετήσιο όφελος θα είναι 1.400 ευρώ, όσο περίπου ένας μισθός).

  4) Νέα 28 ετών με ένα τέκνο, που εργάζεται στην εστίαση, με καθαρό μισθό 1.260 ευρώ, από τον Ιανουάριο θα έχει αύξηση 93 ευρώ, στα 1.353 ευρώ, ενώ το ετήσιο όφελός της θα είναι 1.300 ευρώ, δηλαδή ένας επιπλέον μισθός.

Αυξήσεις για τους μισθωτούς με παιδιά:

1) Μισθωτός στον ιδιωτικό τομέα με ένα παιδί και καθαρό μισθό 1.510 ευρώ, από τον Ιανουάριο θα λάβει αύξηση 43 ευρώ μηνιαίως, δηλαδή θα έχει πλέον μισθό 1.553 ευρώ. Συνολική ετήσια μείωση φόρου 600 ευρώ. Εάν εργάζεται και η σύζυγός του με αντίστοιχες αποδοχές, το ετήσιο όφελος διπλασιάζεται (1.200 ευρώ όφελος).

2) Μισθωτός στον ιδιωτικό τομέα με δύο παιδιά και καθαρό μισθό 1.526 ευρώ, από τον Ιανουάριο θα λάβει αύξηση 64 ευρώ, επομένως ο μισθός του θα φτάσει τα 1.590 ευρώ. Η συνολική ετήσια μείωση φόρου είναι 900 ευρώ, ενώ εάν εργάζεται και η σύζυγός του, το όφελος συνολικά για την οικογένεια θα ανέλθει στα 1.800 ευρώ ή περίπου 130 ευρώ μηνιαίως.

3) Δημόσιος υπάλληλος με δύο παιδιά και καθαρό μισθό 1.780 ευρώ, θα δει τον μισθό του από τον Ιανουάριο να αυξάνεται κατά 75 ευρώ μηνιαίως και σε ετήσια βάση κατά 900 ευρώ. Εάν η σύζυγός του είναι δημόσιος υπάλληλος με καθαρό μισθό 1.488 ευρώ, η μισθοδοσία θα αυξηθεί κατά 50 ευρώ μηνιαίως στα 1.538 ευρώ. Επομένως, το ζευγάρι των δημοσίων υπαλλήλων θα έχει συνολικό όφελος 125 ευρώ μηνιαίως ή 1.500 ευρώ ετησίως.

4) Μισθωτός στον ιδιωτικό τομέα χωρίς τέκνα με μηνιαίο καθαρό εισόδημα 1.251 ευρώ, από τον Ιανουάριο θα έχει αύξηση 200 ευρώ σε ετήσια βάση. Εάν εργάζεται και η σύζυγος με αντίστοιχες αποδοχές, το ετήσιο όφελος διπλασιάζεται στα 400 ευρώ.

Αυξήσεις σε τρίτεκνους και πολύτεκνους:

1) Τρίτεκνος στον ιδιωτικό τομέα με καθαρό μισθό 1.540 ευρώ, από τον Ιανουάριο θα έχει αύξηση 121 ευρώ μηνιαίως, δηλαδή ο μισθός του θα διαμορφωθεί στα 1.663 ευρώ. Εάν και η σύζυγός του εργάζεται με καθαρό μισθό 1.290 ευρώ, τότε θα έχει αύξηση 93 ευρώ, στα 1.384 ευρώ. Συνολικά, δηλαδή, το ζευγάρι τρίτεκνων θα έχει αυξημένους μηνιαίους μισθούς κατά 214 ευρώ ή 3.000 ευρώ ετησίως.

2) Πολύτεκνος που εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα με καθαρό μισθό 1.809 ευρώ, από τον Ιανουάριο θα δει αύξηση 293 ευρώ, δηλαδή θα παίρνει 2.102 ευρώ. Το ετήσιο όφελος θα είναι 4.100 ευρώ. Εάν η σύζυγός του εργάζεται στο δημόσιο με καθαρό μισθό 1.527 ευρώ, θα δει τις αποδοχές της να αυξάνονται κατά 140 ευρώ στα 1.667 ευρώ. Συνολικά, το μηνιαίο όφελος και για τους δύο εργαζόμενους πολύτεκνους θα είναι 433 ευρώ και το ετήσιο όφελος 5.780 ευρώ.

Τέλος, οι ατομικές επιχειρήσεις και οι αγρότες θα δουν την ωφέλεια με την υποβολή των δηλώσεων του φορολογικού έτους 2026, τον Μάρτιο 2027.

Το νομικό πλαίσιο για τις κατασχέσεις και τους κοινούς λογαριασμούς καθορίζεται από το άρθρο 4 του νόμου 5638/1932 περί καταθέσεων σε κοινό λογαριασμό, σε συνδυασμό με τις διατάξεις του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων. Σύμφωνα με τη νομοθεσία, όταν επιβάλλεται κατάσχεση σε κοινό τραπεζικό λογαριασμό, ισχύει νομικό τεκμήριο ότι τα κατατεθειμένα ποσά ανήκουν ισόποσα σε όλους τους συνδικαιούχους. Αυτό σημαίνει ότι το Δημόσιο και η τράπεζα μπορούν να προχωρήσουν σε κατάσχεση μόνο του μεριδίου που αντιστοιχεί στον οφειλέτη, χωρίς να θίγονται τα δικαιώματα των υπόλοιπων συνδικαιούχων.

Για να ενεργοποιηθεί η προστασία του ακατάσχετου ποσού των 1.250 ευρώ μηνιαίως, κάθε φυσικό πρόσωπο οφείλει να ακολουθήσει συγκεκριμένη διαδικασία. Ο τραπεζικός λογαριασμός πρέπει να δηλωθεί ηλεκτρονικά ως ακατάσχετος στο σύστημα της ΑΑΔΕ, είτε μέσω Gov.gr είτε μέσω Taxisnet. Στην περίπτωση κοινού λογαριασμού, η διαδικασία είναι αυστηρότερη, καθώς απαιτείται η δήλωση από όλους τους συνδικαιούχους. Αν έστω και ένας δεν ολοκληρώσει τη σχετική ενέργεια, το ποσό δεν καλύπτεται από την προστασία και μπορεί να κατασχεθεί. Παράλληλα, ο καταθέτης οφείλει να ενημερώσει και την τράπεζα, καθώς το ακατάσχετο ισχύει αποκλειστικά για τον λογαριασμό που έχει δηλωθεί.

Το χρονικό πεδίο εφαρμογής της ρύθμισης καλύπτει όλες τις κατασχέσεις που επιβλήθηκαν μετά τις 19 Αυγούστου 2015, ανεξάρτητα από το πότε δημιουργήθηκαν οι οφειλές. Με το άρθρο 11 του νόμου 4484/2017 καθορίστηκε ρητά ότι οι καταθέσεις σε πιστωτικά ιδρύματα προστατεύονται έως το ποσό των 1.250 ευρώ μηνιαίως για κάθε φυσικό πρόσωπο και μόνο σε ένα πιστωτικό ίδρυμα. Η προστασία αφορά τα ποσά που δεν υπερβαίνουν το όριο αυτό από την ημερομηνία επιβολής της κατάσχεσης έως και την επόμενη ημέρα καταβολής του εισοδήματος. Επιπλέον, σύμφωνα με το άρθρο 982 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, η εξαίρεση από την κατάσχεση ισχύει και όταν μισθοί ή συντάξεις κατατίθενται απευθείας στον τραπεζικό λογαριασμό του δικαιούχου.

Σε ό,τι αφορά τα όρια κατάσχεσης μισθών και συντάξεων, η ισχύουσα εγκύκλιος της ΑΑΔΕ προβλέπει ακατάσχετο ποσό έως τα 1.000 ευρώ. Για εισοδήματα από 1.000 έως 1.500 ευρώ, επιτρέπεται κατάσχεση μόνο στο ήμισυ του υπερβάλλοντος ποσού, ενώ για ποσά που υπερβαίνουν τα 1.500 ευρώ η κατάσχεση μπορεί να αφορά το σύνολο του υπερβάλλοντος. Παράλληλα, το ακατάσχετο όριο των τραπεζικών καταθέσεων έχει μειωθεί από τα 1.500 στα 1.250 ευρώ μηνιαίως και ισχύει αποκλειστικά για έναν λογαριασμό σε μία τράπεζα, γεγονός που καθιστά κρίσιμη την προσεκτική επιλογή του λογαριασμού που θα δηλωθεί.

Οι διατάξεις αυτές εφαρμόζονται τόσο σε νέες όσο και σε ήδη ενεργές κατασχέσεις, υπό την προϋπόθεση ότι τα ποσά καθίστανται απαιτητά μετά τις 19 Αυγούστου 2015. Ακόμη και αν μια κατάσχεση είχε επιβληθεί πριν από την ημερομηνία αυτή, η προστασία του ακατάσχετου λογαριασμού ισχύει για τις καταθέσεις που πραγματοποιούνται μετά την έναρξη ισχύος του νόμου. Καθοριστικής σημασίας παραμένει η έγκαιρη και ορθή υποβολή όλων των απαιτούμενων δηλώσεων και δικαιολογητικών τόσο στην ΑΑΔΕ όσο και στην τράπεζα, ώστε να διασφαλιστεί πλήρως η προβλεπόμενη προστασία.