Τι αλλάζει από σήμερα στους μισθούς

Με τον νόμο 5316/2026, που ενσωματώνει την ευρωπαϊκή Οδηγία 2023/970, καθιερώνεται ένα νέο πλαίσιο για την ίση αμοιβή γυναικών και ανδρών όταν παρέχουν όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας. Οι εργοδότες οφείλουν πλέον να διαθέτουν τεκμηριωμένες μισθολογικές δομές, οι οποίες θα επιτρέπουν τη σύγκριση θέσεων και την αξιολόγηση των αποδοχών με αντικειμενικά κριτήρια.

Η υποχρέωση αυτή αφορά όλες τις επιχειρήσεις, ανεξάρτητα από τον αριθμό των εργαζομένων τους. Δεν σημαίνει ότι επιβάλλονται αυτόματες αυξήσεις μισθών, αλλά ότι οι διαφορές στις αμοιβές πρέπει να μπορούν να δικαιολογηθούν με σαφή και ελέγξιμα στοιχεία.

Προσλήψεις: Υποχρεωτική ενημέρωση για τον μισθό

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τους υποψηφίους για εργασία. Πριν από την πρώτη συνέντευξη, ο εργοδότης οφείλει να γνωστοποιεί την αρχική αμοιβή ή το εύρος των αποδοχών που αντιστοιχεί στη συγκεκριμένη θέση, καθώς και τις σχετικές προβλέψεις συλλογικών συμβάσεων όπου εφαρμόζονται.

Με τον τρόπο αυτό περιορίζεται η αβεβαιότητα που αντιμετωπίζουν πολλοί υποψήφιοι κατά τη διαδικασία πρόσληψης. Παράλληλα, απαγορεύονται διακρίσεις με βάση το φύλο ή την οικογενειακή κατάσταση στις αγγελίες και στις διαδικασίες επιλογής προσωπικού, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τον ανταγωνισμό για την προσέλκυση εργαζομένων.

Δικαίωμα ενημέρωσης για τις αποδοχές συναδέλφων

Οι εργαζόμενοι αποκτούν τη δυνατότητα να ζητούν εγγράφως πληροφορίες για το ατομικό επίπεδο αμοιβής τους, αλλά και για τα μέσα επίπεδα αποδοχών, ανά φύλο, όσων εκτελούν όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας.

Οι επιχειρήσεις υποχρεούνται να απαντούν μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα και πάντως εντός δύο μηνών. Η διαδικασία δεν συνεπάγεται αποκάλυψη των προσωπικών μισθολογικών δεδομένων συγκεκριμένων συναδέλφων, καθώς πρέπει να τηρούνται οι κανόνες προστασίας προσωπικών δεδομένων. Επιπλέον, οι εργοδότες οφείλουν να ενημερώνουν κάθε χρόνο το προσωπικό για το συγκεκριμένο δικαίωμα.

Νέες υποχρεώσεις για μικρές και μεγάλες επιχειρήσεις

Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις καλούνται να οργανώσουν καλύτερα τις μισθολογικές τους διαδικασίες, καταγράφοντας τις κατηγορίες θέσεων, τα κριτήρια αξιολόγησης και τα επιμέρους στοιχεία των αποδοχών. Πρόκειται για αλλαγή που ενδέχεται να αυξήσει προσωρινά το διοικητικό κόστος, ιδιαίτερα για επιχειρήσεις χωρίς οργανωμένο τμήμα ανθρώπινου δυναμικού.

Για τις επιχειρήσεις με τουλάχιστον 100 εργαζομένους προβλέπονται επιπλέον υποχρεώσεις υποβολής στοιχείων σχετικά με το μισθολογικό χάσμα. Οι προθεσμίες διαφοροποιούνται ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης, με τις πρώτες υποβολές για μεγαλύτερους εργοδότες να προβλέπονται έως τις 7 Ιουνίου 2027.

Πότε ενεργοποιείται ο έλεγχος για διαφορά 5%

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά ο μηχανισμός κοινής αξιολόγησης των αμοιβών. Όταν διαπιστώνεται διαφορά τουλάχιστον 5% μεταξύ γυναικών και ανδρών σε συγκεκριμένη κατηγορία εργαζομένων, η οποία δεν δικαιολογείται από αντικειμενικά κριτήρια και δεν διορθώνεται εντός έξι μηνών από την υποβολή των στοιχείων, ενεργοποιείται η προβλεπόμενη διαδικασία αξιολόγησης.

Η διαδικασία εξετάζει τις αιτίες των αποκλίσεων και τα αναγκαία διορθωτικά μέτρα. Το όριο του 5% δεν αποτελεί γενική ανοχή σε μισθολογικές διακρίσεις, αλλά συγκεκριμένο κριτήριο ενεργοποίησης του μηχανισμού, όταν συντρέχουν σωρευτικά οι νόμιμες προϋποθέσεις.

Τι σημαίνουν οι αλλαγές για την αγορά εργασίας

Το νέο πλαίσιο αναμένεται να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις σχεδιάζουν τις πολιτικές αμοιβών και τις προσλήψεις τους. Η μεγαλύτερη διαφάνεια μπορεί να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των εργαζομένων, να περιορίσει αδικαιολόγητες ανισότητες και να διευκολύνει την προσέλκυση προσωπικού.

Από την άλλη πλευρά, η προσαρμογή απαιτεί χρόνο, κατάλληλη οργάνωση και ενδεχομένως πρόσθετες δαπάνες συμμόρφωσης. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να συνδυάσουν την εφαρμογή των κανόνων με τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητάς τους, ιδιαίτερα σε κλάδους όπου το μισθολογικό κόστος αποτελεί σημαντικό μέρος των συνολικών εξόδων.

Κυρώσεις και προστασία των εργαζομένων

Το νέο καθεστώς προβλέπει μηχανισμούς διοικητικής και δικαστικής προστασίας για όσους αντιμετωπίζουν μισθολογικές διακρίσεις. Οι εργαζόμενοι μπορούν να διεκδικούν την αποκατάσταση της ζημίας τους, ενώ προβλέπεται προστασία από αντίποινα όταν ασκούν τα νόμιμα δικαιώματά τους.

Η αποτελεσματικότητα των αλλαγών θα εξαρτηθεί από την εφαρμογή τους στην πράξη, την ενημέρωση εργαζομένων και εργοδοτών και την επάρκεια των ελεγκτικών μηχανισμών. Σε κάθε περίπτωση, η 1η Νοεμβρίου σηματοδοτεί μια ουσιαστική μεταβολή στους κανόνες διαμόρφωσης των μισθών στον ελληνικό ιδιωτικό τομέα.