Το αποτέλεσμα είναι πως το μισθολογικό χάσμα διευρύνεται για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, επιστρέφοντας σε επίπεδα που θυμίζουν την εποχή πριν από το #MeToo. Ένα πισωγύρισμα που δεν αφορά μόνο αριθμούς, αλλά την ίδια τη θέση των γυναικών στην αγορά εργασίας.

Σύμφωνα με τα νέα στοιχεία, η μέση γυναίκα που εργάστηκε πλήρως απασχολημένη το 2024 κέρδισε μόλις το 81% των αποδοχών του μέσου άνδρα. Πρόκειται για πτώση δύο ποσοστιαίων μονάδων σε σχέση με το προηγούμενο έτος και για τη δεύτερη διαδοχική μείωση, γεγονός που σηματοδοτεί ανησυχητική τάση. Ο μέσος μισθός των ανδρών που εργάζονται πλήρως απασχολημένοι έφτασε τα 71.090 δολάρια, αυξημένος κατά 3,7%, ενώ οι γυναίκες παρέμειναν σχεδόν στάσιμες με 57.520 δολάρια.

Οι άνισες ευκαιρίες

Την ίδια στιγμή, οι ανειδίκευτοι εργαζόμενοι κατέγραψαν τη μεγαλύτερη αύξηση, της τάξης του 5,5%. Σε αυτήν την κατηγορία το 69% είναι άνδρες, κάτι που, όπως σημειώνει η ερευνήτρια Katherine Gallagher Robbins, εξηγεί εν μέρει γιατί οι μισθολογικές διαφορές επιμένουν.

«Είναι θετικό να βλέπουμε τους μισθούς των ανδρών να ανεβαίνουν, όμως είναι κρίσιμο να διασφαλιστεί ότι οι γυναίκες δεν θα μείνουν ακόμη πιο πίσω, ειδικά με το αυξημένο κόστος ζωής», τονίζει.

Οι αόρατοι μηχανισμοί ανισότητας

Το μισθολογικό χάσμα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι γυναίκες και άνδρες αμείβονται διαφορετικά για την ίδια δουλειά. Αντανακλά όμως βαθιές ανισότητες στην αγορά εργασίας. Οι γυναίκες αποτελούν την πλειοψηφία των χαμηλόμισθων εργαζομένων, συχνά επιλέγουν θέσεις με πιο ευέλικτα ωράρια λόγω φροντίδας παιδιών, θέσεις που πληρώνονται λιγότερο, ενώ οι διακοπές καριέρας επιβραδύνουν την εξέλιξη των μισθών τους. Παράλληλα, παραδοσιακά «γυναικεία» επαγγέλματα εξακολουθούν να αποτιμώνται χαμηλότερα· χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ότι οι οικιακές βοηθοί αμείβονται λιγότερο από τους θυρωρούς, όπως αναφέρει το AXIOS.

Το 2024 ήταν ιδιαίτερα δύσκολη χρονιά για τις γυναίκες. Η ανεργία των μαύρων γυναικών αυξήθηκε, επηρεασμένη από ομοσπονδιακές απολύσεις και το πάγωμα πολιτικών ποικιλομορφίας, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες μητέρες εγκατέλειψαν την αγορά εργασίας στο πρώτο εξάμηνο του έτους. «Τη στιγμή που οι γυναίκες —συμπεριλαμβανομένων πολλών μητέρων— εγκαταλείπουν την αγορά εργασίας με πρωτοφανείς ρυθμούς, το γεγονός ότι το μισθολογικό χάσμα διευρύνεται για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά είναι μια πενταπλή καμπάνα κινδύνου», προειδοποιεί η Emily Martin, ανώτατο στέλεχος του National Women’s Law Center.

Στις περισσότερες μετρήσεις, συμπεριλαμβανομένης της εκπροσώπησης των γυναικών στα διοικητικά συμβούλια και στα κοινοβούλια, οι χώρες βελτιώνονται κάθε χρόνο. Ωστόσο, σε ολόκληρο τον ΟΟΣΑ, η μέση απόκλιση στις αμοιβές ανδρών και γυναικών έχει «κολλήσει» στο 11,4%, από το χαμηλό 11,1% το 2020, παρά τα μέτρα που έχουν σχεδιαστεί για τη μείωσή του.

Οι νόμοι κατά των διακρίσεων και για την προάσπιση των ίσων αμοιβών υπάρχουν στα βιβλία των περισσότερων χωρών εδώ και δεκαετίες. Ενδεικτικά, το 2017 η Βρετανία άρχισε να υποχρεώνει τις μεγάλες εταιρείες να δημοσιεύουν στοιχεία για το μισθολογικό χάσμα, ενώ η ΕΕ και η Ιαπωνία ακολούθησαν το παράδειγμά της. Επίσης, δέκα αμερικανικές πολιτείες έχουν νόμους που απαιτούν από τους εργοδότες να γνωστοποιούν τις αμοιβές στις αγγελίες θέσεων εργασίας. Ωστόσο, το χάσμα παραμένει και μάλιστα σε ορισμένες χώρες, όπως η Αυστραλία και η Ιαπωνία, διευρύνεται.

Στο βιβλίο τους «Fair Shake», οι τρεις συγγραφείς -όλες Αμερικανίδες καθηγήτριες Νομικής- σημειώνουν ότι οι γυναίκες συνεχίζουν να εκτοπίζονται από τους υψηλότερα αμειβόμενους τομείς, όπως ο τραπεζικός και ο τεχνολογικός. Υποστηρίζουν ότι το μοντέλο τύπου «ο νικητής τα παίρνει όλα» και οι υπερβολικές ώρες εργασίας αποθαρρύνουν τις γυναίκες να εισέλθουν σε ορισμένους κλάδους, ενώ όσες πράγματι μπαίνουν στους τομείς αυτούς παραμένουν σε χαμηλές θέσεις. Επίσης, σε επιχειρήσεις, όπου επικρατεί η κουλτούρα του «τουρνουά», για παράδειγμα οι εργαζόμενοι μάχονται για τα μπόνους, ευνοεί τους άνδρες, οι οποίοι τείνουν να σχηματίζουν συμμαχίες και μπορεί να πατήσουν επί πτωμάτων για να ανελιχθούν, εξηγεί το βιβλίο.

Εντυπωσιακό είναι το εξής παράδειγμα: το ποσοστό των γυναικών με πτυχίο πληροφορικής κορυφώθηκε το 1986, ενώ σήμερα οι γυναίκες είναι δύο φορές πιο πιθανό να εγκαταλείψουν τον κλάδο της τεχνολογίας απ’ ό,τι οι άνδρες. Σύμφωνα με τον Economist, μελέτες έχουν επίσης διαπιστώσει ότι ακόμη κι όταν οι γυναίκες εισέρχονται σε ανδροκρατούμενους τομείς, οι μισθοί τείνουν να μειώνονται, γεγονός που υποδηλώνει ότι η εργασία τους είναι συστηματικά υποτιμημένη. Τέλος, η σεξουαλική παρενόχληση εξακολουθεί να είναι διαδεδομένη σε αυτούς τους τομείς, με τις γυναίκες που την καταγγέλλουν να είναι πιθανότερο να στραφούν σε χαμηλότερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας.