Ωστόσο, πίσω από την άμεση ανακούφιση που προσφέρει, αναδεικνύεται ένα σοβαρό ερώτημα στρατηγικής: πρόκειται για μια ουσιαστική λύση ή για μια δαπανηρή προσωρινή παρέμβαση που αφήνει ανέγγιχτο το πραγματικό πρόβλημα;

Του Μιχάλη Χριστοδουλίδη 

Όταν το δημοσιονομικό κόστος αυτής της οριζόντιας επιδότησης αγγίζει τα 185 εκατομμύρια ευρώ, η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς της δεν μπορεί να περιορίζεται στο βραχυπρόθεσμο πολιτικό όφελος, αλλά πρέπει να εξετάζει αν συμβάλλει σε μια διαρκή μείωση του ενεργειακού κόστους των αγροτών.

Στην πράξη, η συγκεκριμένη πολιτική δεν μειώνει την ανάγκη κατανάλωσης ενέργειας· απλώς επιδοτεί την ίδια την κατανάλωση.

Το κράτος καλύπτει μέρος του λογαριασμού χωρίς να αλλάζει τις δομές που τον δημιουργούν. Δεν εκσυγχρονίζει τον εξοπλισμό, δεν περιορίζει τις απώλειες, δεν ενισχύει την αποδοτικότητα και δεν αυξάνει την ενεργειακή αυτονομία των παραγωγών.

Με άλλα λόγια, χρηματοδοτεί τη συνέχιση ενός ενεργοβόρου μοντέλου λειτουργίας αντί να το μετασχηματίζει. Το αποτέλεσμα είναι ότι η ελάφρυνση διαρκεί όσο διαρκεί και η επιδότηση, ενώ η εξάρτηση από τις διακυμάνσεις της αγοράς ενέργειας παραμένει.

Αυτό αναδεικνύει και το σημαντικό κόστος ευκαιρίας των 185 εκατ. ευρώ. Τα ίδια χρήματα θα μπορούσαν να κατευθυνθούν σε στοχευμένες παρεμβάσεις που θα μείωναν μόνιμα την κατανάλωση ενέργειας στον αγροτικό τομέα. Ένα από τα βασικότερα σημεία ενεργειακής σπατάλης βρίσκεται στον εξοπλισμό: γεωτρητικές αντλίες, πιεστικά άρδευσης και παλαιοί ηλεκτροκινητήρες λειτουργούν συχνά με τεχνολογία δεκαετιών, καταναλώνοντας πολύ περισσότερη ενέργεια από όσο απαιτείται σήμερα.

Η επιδότηση για την αντικατάστασή τους με σύγχρονες αντλίες μεταβλητών στροφών (inverter), υψηλής απόδοσης κινητήρες και «έξυπνα» συστήματα διαχείρισης άρδευσης θα μπορούσε να μειώσει την κατανάλωση ακόμη και κατά 30% έως 50%. Μια τέτοια μείωση δεν θα ήταν προσωρινή, αλλά μόνιμη, οδηγώντας σε πραγματικό κόστος ενέργειας που θα μπορούσε να πέσει κάτω από τα 5 λεπτά ανά κιλοβατώρα.

Η διαφορά εδώ δεν είναι φιλοσοφική αλλά ουσιαστική: η σημερινή πολιτική επιδοτεί λειτουργικά έξοδα, ενώ μια εναλλακτική στρατηγική θα επένδυε σε κεφαλαιουχικές αναβαθμίσεις. Αντί να χρηματοδοτείται κάθε χρόνο η κατανάλωση, θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί η μείωσή της μέσω τεχνολογικού εκσυγχρονισμού, αυτοματισμών και ενεργειακής αποδοτικότητας. Έτσι, το κράτος δεν θα εγκλωβιζόταν σε μια διαρκή δημοσιονομική επιβάρυνση, αλλά θα δημιουργούσε τις συνθήκες για μια αυτοτροφοδοτούμενη μείωση του κόστους.

Ακόμη πιο καθοριστική θα μπορούσε να είναι η προτεραιοποίηση της δημιουργίας αγροτικών ενεργειακών κοινοτήτων με αξιοποίηση του εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού. Μέσα από συλλογικές επενδύσεις σε φωτοβολταϊκά συστήματα, οι αγρότες θα είχαν τη δυνατότητα να παράγουν τη δική τους ενέργεια και να την συμψηφίζουν με τις ανάγκες τους, ιδιαίτερα για άρδευση, όχι εγκατάσταση στα καλλιεργήσιμα χωράφια, αλλά σε άγονη γη.

Σε τέτοια μοντέλα, το πραγματικό ενεργειακό κόστος μπορεί να μειωθεί δραστικά και να σταθεροποιηθεί σε επίπεδα ακόμη και κάτω από 5 λεπτά ανά κιλοβατώρα, ανεξάρτητα από τις διακυμάνσεις της χονδρικής αγοράς. Η ενεργειακή αυτονομία που θα προέκυπτε θα λειτουργούσε ως ασπίδα απέναντι στις μελλοντικές κρίσεις τιμών.

Η λύση στο αγροτικό ρεύμα δεν είναι η επιδότηση στη τιμή της κατανάλωσης του ρεύματος, αλλά η εξοικονόμηση ενέργειας μέσα από σύγχρονο ενεργειακά αποδοτικό παραγωγικό εξοπλισμό και η αξιοποίηση του τσάμπα ήλιου

* Ο Μιχάλης Χριστοδουλίδης είναι Διπλ Μηχανολόγος Μηχανικός ΑΠΘ και Ενεργειακός Επιθεωρητής

Μέχρι σήμερα, η αντιμετώπισή της στηρίζεται κυρίως σε επιδοτήσεις λογαριασμών για τα ευάλωτα νοικοκυριά. Πρόκειται όμως για μια πολιτική διαχείρισης των συμπτωμάτων και όχι των αιτίων. Αν η χώρα θέλει πραγματικά να συγκλίνει με την Βόρεια Ευρώπη και να μειώσει μόνιμα την ενεργειακή ένδεια, χρειάζεται αλλαγή πλεύσης, όχι περισσότερη στήριξη της κατανάλωσης, αλλά δραστική μείωση του εισαγόμενου ενεργειακού αποτυπώματος άρα και του κόστους ενέργειας μέσω μιας διαφορετικής ενεργειακής στρατηγικής.

Του Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Το βασικό πρόβλημα της Ελλάδας δεν είναι μόνο ότι οι πολίτες έχουν χαμηλότερα εισοδήματα, αλλά ότι η ενέργεια παραμένει δομικά ακριβή. Η εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα — φυσικό αέριο και πετρέλαιο — καθιστά τη χώρα ευάλωτη στις διεθνείς κρίσεις και στις διακυμάνσεις των τιμών. Αυτό σημαίνει ότι κάθε γεωπολιτική ένταση μετατρέπεται σχεδόν αυτόματα σε κοινωνική κρίση στο εσωτερικό.

Επομένως, η ουσιαστική αντιμετώπιση της ενεργειακής ένδειας περνά μέσα από την απεξάρτηση από τα εισαγόμενα καύσιμα και την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής.

Σε αυτό το πλαίσιο, η πλήρης εγκατάλειψη του λιγνίτη αποδείχθηκε βεβιασμένη επιλογή. Η επιστροφή σε αυτόν δεν σημαίνει επιστροφή στο παρελθόν, αλλά αξιοποίηση του με σύγχρονους όρους. Μονάδες νέας γενιάς, με τεχνολογία υψηλής απόδοσης και χαμηλότερων εκπομπών, (τεχνολογία CCUS) , όπως η Πτολεμαΐδα 5, μπορούν να αποτελέσουν μέρος ενός πιο ισορροπημένου ενεργειακού μείγματος. Ο εκσυγχρονισμός υφιστάμενων σταθμών, όπως η Πτολεμαΐδα 5 και η ανάπτυξη νέων, πιο αποδοτικών λιγνιτικών μονάδων μπορεί να λειτουργήσει ως σταθεροποιητικός παράγοντας στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, μειώνοντας την ανάγκη εισαγωγών και περιορίζοντας την έκθεση της χώρας στις διεθνείς αγορές καυσίμων. Επισημαίνεται ότι η ρήτρα εκπομπών CO2 τέτοιων μονάδων είναι η ίδια με αυτές των μονάδων ανοικτού κύκλου που καίνε το εισαγόμενο φυσικό αέριο.

Παράλληλα, η ενεργειακή στρατηγική οφείλει να στραφεί πιο δυναμικά σε εγχώριες, σταθερές και όχι στοχαστικής φύσεως πηγές όπως η βιομάζα και η γεωθερμία. Πρόκειται για ενεργειακές λύσεις που μπορούν να λειτουργούν συμπληρωματικά προς τις ανανεώσιμες πηγές , παρέχοντας συνεχή παραγωγή και ενισχύοντας την ενεργειακή αυτάρκεια.

Ειδικά σε αγροτικές και περιφερειακές περιοχές, μονάδες βιομάζας μπορούν να συνδυάσουν την παραγωγή ενέργειας με την τοπική ανάπτυξη, μειώνοντας ταυτόχρονα το ενεργειακό κόστος για τις τοπικές κοινωνίες. Αξίζει να αναφερθεί ότι κάθε χρόνο πετιούνται σε χωματερές πολύτιμη βιομάζας αξίας περίπου 85 εκατ ευρώ. Χρήματα που μπορούσαν να αξιοποιηθούν στον πρωτογενή τομέα. Η γεωθερμία, από την άλλη, παραμένει υποαξιοποιημένη στην Ελλάδα, παρότι μπορεί να προσφέρει σταθερή θερμική και ηλεκτρική ενέργεια χωρίς εξάρτηση από εισαγωγές.

Η μείωση της χρήσης πετρελαίου και φυσικού αερίου πρέπει να αποτελέσει στρατηγικό στόχο και όχι απλώς περιβαλλοντική επιδίωξη. Όσο η θέρμανση και η ηλεκτροπαραγωγή βασίζονται σε εισαγόμενα καύσιμα, η ενεργειακή ένδεια θα αναπαράγεται. Η αντικατάσταση αυτών των πηγών με εγχώριες μορφές ενέργειας — σε συνδυασμό με την ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών και τη διεύρυνση της αποκεντρωμένης παραγωγής — μπορεί να μειώσει δραστικά και μόνιμα το κόστος για τα νοικοκυριά.

Η ενεργειακή ένδεια δεν θα εξαφανιστεί με μεγαλύτερα επιδόματα. Θα περιοριστεί όταν η ενέργεια γίνει διαρθρωτικά φθηνότερη και λιγότερο εξαρτημένη από εξωτερικούς παράγοντες. Η μετάβαση, επομένως, δεν πρέπει να είναι απλώς πράσινη, αλλά και εθνικά βιώσιμη: με αξιοποίηση εγχώριων πόρων, τεχνολογικό εκσυγχρονισμό και σταδιακή απεξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα. Μόνο έτσι η Ελλάδα μπορεί να μειώσει ουσιαστικά την ενεργειακή ένδεια και να προσεγγίσει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, όχι με προσωρινά μέτρα στήριξης, αλλά με μια σταθερή και ανθεκτική ενεργειακή βάση.

*Ο Μιχάλης Χριστοδουλίδης είναι Διπλ. Μηχανολόγος Μηχανικός ΑΠΘ και Ενεργειακός Αναλυτής

Γράφει ο Μιχάλης Χριστοδουλίδης*

Πρώτος και καθοριστικός παράγοντας είναι το κόστος. Οι εξορύξεις σε μεγάλα θαλάσσια βάθη, όπως στα ελληνικά οικόπεδα νότια της Κρήτης ή στο Ιόνιο, απαιτούν τεράστιες επενδύσεις, πολυετείς έρευνες, υψηλό τεχνολογικό ρίσκο και μακροχρόνιο χρόνο απόσβεσης.

Το παραγόμενο φυσικό αέριο ή LNG θα είναι αναγκαστικά ακριβό. Σε αντίθεση, χώρες με ήδη ανεπτυγμένες υποδομές και χαμηλότερο κόστος παραγωγής, όπως η Ρωσία και το Ιράν, μπορούν να προσφέρουν πολύ φθηνότερα φορτία στην ευρωπαϊκή αγορά.

Στην περίπτωση του Ιράν, ένα σενάριο πολιτικής μετάβασης σε ένα πιο “κανονικό” δημοκρατικό καθεστώς και άρσης των διεθνών κυρώσεων θα είχε τεράστιες επιπτώσεις. Το Ιράν διαθέτει από τα μεγαλύτερα αποθέματα φυσικού αερίου παγκοσμίως. Με την επανένταξή του στις διεθνείς αγορές, θα μπορούσε να διοχετεύσει LNG προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη σε τιμές σημαντικά χαμηλότερες από τις ελληνικές. Για τουλάχιστον 10 έως 15 χρόνια, δηλαδή όλη την κρίσιμη περίοδο απόσβεσης των ελληνικών επενδύσεων, το ιρανικό LNG θα λειτουργούσε αποτρεπτικά για οποιονδήποτε αγοραστή θα σκεφτόταν να δεσμευτεί σε ακριβότερες ελληνικές ποσότητες.

Παράλληλα, το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία και η άρση των ενεργειακών κυρώσεων προς τη Ρωσία συνιστούν ακόμη μεγαλύτερο πλήγμα για το αφήγημα των ελληνικών εξορύξεων. Η επαναλειτουργία των Nord Stream 1 και 2, θα μπορούσε να καλύψει έως και το 80% των αναγκών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης σε φυσικό αέριο. Πρόκειται για αγορές που σήμερα θεωρητικά στοχεύουν εναλλακτικές οδεύσεις, όπως ο κάθετος διάδρομος μέσω Ελλάδας. Αν όμως το ρωσικό αέριο επιστρέψει φθηνό, σταθερό και σε μεγάλες ποσότητες, ποιος ο λόγος οι ευρωπαϊκές χώρες να πληρώνουν ακριβότερο LNG μέσω Ελλάδας;

Εδώ αναδεικνύεται το βασικό ερώτημα βιωσιμότητας. Οι ενεργειακές αγορές λειτουργούν με όρους κόστους και ασφάλειας εφοδιασμού, όχι γεωπολιτικής συμπάθειας. Κανένα κράτος και καμία εταιρεία δεν θα επιλέξει συνειδητά ακριβότερη λύση, όταν υπάρχει φθηνότερη και επαρκής εναλλακτική. Ο κάθετος διάδρομος και τα ελληνικά LNG terminals αποκτούν νόημα μόνο σε συνθήκες αποκλεισμού Ρωσίας και Ιράν από την αγορά. Αυτό όμως δεν αποτελεί μόνιμη κατάσταση, αλλά συγκυριακό αποτέλεσμα κρίσεων.

Σε αυτό το ήδη ασταθές πλαίσιο έρχεται να προστεθεί και ο μακροπρόθεσμος κλιματικός στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η δέσμευση για κλιματική ουδετερότητα έως το 2050 σημαίνει ότι καμία νέα επένδυση σε ορυκτά καύσιμα δεν έχει πραγματικό ορίζοντα δεκαετιών.

Οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες και ενεργειακοί κολοσσοί γνωρίζουν ότι οι μονάδες καύσης φυσικού αερίου θα περιορίζονται σταδιακά και ότι το 2050 “κανένα φουγάρο” δεν θα καίει ορυκτό καύσιμο. Πώς, λοιπόν, να δεσμεύσουν κεφάλαια δισεκατομμυρίων σε έργα με αβέβαιο μέλλον και υψηλό πολιτικό και αγοραστικό ρίσκο;

Συμπερασματικά, τα εξορυκτικά έργα στα ελληνικά θαλάσσια οικόπεδα δεν απειλούνται μόνο από περιβαλλοντικές αντιδράσεις ή τεχνικές δυσκολίες, αλλά κυρίως από τη διεθνή πραγματικότητα της αγοράς ενέργειας. Η πιθανή επιστροφή φθηνού ιρανικού και ρωσικού φυσικού αερίου, σε συνδυασμό με τη μετάβαση προς μια μετα-ορυκτή οικονομία, καθιστούν το επενδυτικό πλάνο εξαιρετικά επισφαλές. Πρόκειται για μια στρατηγική που βασίζεται σε προσωρινές κρίσεις και όχι σε διαχρονικά βιώσιμες συνθήκες, γεγονός που δικαιολογεί τη διστακτικότητα των μεγάλων επενδυτών και θέτει σοβαρά ερωτήματα για το μέλλον των ελληνικών εξορύξεων.

Μήπως αργήσαμε μια δεκαετία τουλάχιστον και χάσαμε  το ενεργειακό τραίνο;

*Διπλ. Μηχανολόγος Μηχανικός ΑΠΘ - Ενεργειακός Αναλυτής

Πρόκειται για προγράμματα χρέωσης που μεταβάλλονται ανά ώρα, ακολουθώντας τη διακύμανση της τιμής του ρεύματος στο χρηματιστήριο ενέργειας, με στόχο να ενθαρρύνουν τους καταναλωτές να μετακινούν τις καταναλώσεις τους στις ώρες που η ενέργεια είναι φθηνότερη.

Του Μιχάλη Χριστοδουλίδη

Κομβικό ρόλο σε αυτή τη μετάβαση παίζουν οι έξυπνοι μετρητές. Αν και έχουν τη δυνατότητα να καταγράφουν την κατανάλωση σε πραγματικό χρόνο, ένα μέρος απο τους 1,3 εκατομμύρια που έχουν ήδη εγκατασταθεί στη χώρα δεν αποστέλλουν συνεχώς δεδομένα αλλά συγκεντρωτικά σε τακτά χρονικά διαστήματα, γεγονός που περιορίζει τη μέγιστη αξιοποίηση της δυναμικής τιμολόγησης.

Παρά ταύτα, οι πάροχοι προχωρούν στη διάθεση των πορτοκαλί τιμολογίων, την 1η Φεβρουαρίου για τους εμπορικούς καταναλωτές και από 1η Απριλίου για τους οικιακούς.

Τα πορτοκαλί τιμολόγια θα συνοδεύονται από εφαρμογές για κινητά τηλέφωνα, όπου μέσα από αυτές, ο καταναλωτής θα μπορεί να παρακολουθεί τη σχέση αναλισκόμενων κιλοβατωρών και κόστους ανά ώρα, ώστε να παρεμβαίνει στις καταναλωτικές του συνήθειες και να επιλέγει πότε θα θέτει σε λειτουργία ενεργοβόρες συσκευές ή  πότε θα αποφεύγει να τις λειτουργεί.

Σύμφωνα με την τελευταία Κοινή Υπουργική Απόφαση, οι πάροχοι είναι υποχρεωμένοι να ενημερώνουν τους πελάτες τους για το ωριαίο τιμολόγιο της επόμενης ημέρας έως τις 17:00 της προηγούμενης μέρας, δίνοντας έτσι στον καταναλωτή τον αναγκαίο χρόνο για να οργανώσει τις καταναλώσεις του και να εκμεταλλευτεί τις χαμηλές τιμές.

Η μέχρι σήμερα εμπειρία δείχνει ότι τον χειμώνα οι τιμές παρουσιάζουν σημαντική πτώση από τις 11:00 έως τις 16:00, ενώ το καλοκαίρι η περίοδος χαμηλών τιμών εκτείνεται συνήθως έως τις 18:00. Η πτώση αυτή μπορεί να είναι και πάνω απο 65% σε σχέση με τις ώρες αιχμής (βραδινές). Οι ώρες αυτές συμπίπτουν με την αυξημένη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκά συστήματα, γεγονός που πιέζει τις τιμές προς τα κάτω.

Ένα τυπικό νοικοκυριό που προσαρμόζει τις συνήθειές του και μεταφέρει τις ενεργοβόρες καταναλώσεις του στις μεσημεριανές ώρες μπορεί να πετύχει εξοικονόμηση που φτάνει ακόμη και το 25%. Αντίθετα, η επιλογή του πορτοκαλί τιμολογίου χωρίς αλλαγή ενεργειακής συμπεριφοράς, δηλαδή με παραμονή στις βραδινές ώρες να γίνονται οι κατανάλωσεις, μπορεί να οδηγήσει σε εκτόξευση  του κόστους που ξεπερνά το 35% σε σχέση με το εαν είχε επιλεγεί ένα πράσινο ή μπλε τιμολόγιο.

Η δυναμική τιμολόγηση, επομένως, δεν αποτελεί λύση για όλους. Για όσους μπορούν να προσαρμόσουν το καθημερινό τους πρόγραμμα, προσφέρει μια πραγματική ευκαιρία μείωσης του ενεργειακού κόστους. Για όσους όμως δεν έχουν αυτή τη δυνατότητα, ενδέχεται να εξελιχθεί σε μια οικονομική παγίδα.

Πρόκειται ουσιαστικά για μια νέα φιλοσοφία κατανάλωσης ενέργειας που απαιτεί ενημέρωση, προγραμματισμό και ενεργή συμμετοχή του καταναλωτή.

* Ο Μιχάλης Χριστοδουλίδης είναι Διπλ. Μηχανολόγος Μηχανικός - Ενεργειακός Αναλυτής

Δεν πρόκειται απλώς για μια πρόσκαιρη αύξηση της προσφοράς, αλλά για την επιστροφή δύο χωρών που από μόνες τους έχουν τη δυνατότητα να αλλάξουν τη δομή των διεθνών τιμών για ολόκληρη δεκαετία.

Γράφει ο Μιχάλης Χριστοδουλίδης

Το Ιράν διαθέτει από τα μεγαλύτερα αποθέματα φυσικού αερίου παγκοσμίως και τεράστιες ανεκμετάλλευτες δυνατότητες παραγωγής. Η πλήρης επανένταξή του στη διεθνή αγορά θα διοχετεύσει στην Ευρώπη και στην Ασία ποσότητες που μέχρι σήμερα παραμένουν «κλειδωμένες» από το καθεστώς των κυρώσεων.

Την ίδια στιγμή, η Βενεζουέλα, κάτοχος των μεγαλύτερων αποδεδειγμένων αποθεμάτων αργού στον κόσμο, βρίσκεται μπροστά σε μια πιθανή ενεργειακή αναγέννηση. Με τη στήριξη αμερικανικών και ευρωπαϊκών κεφαλαίων μπορεί να επαναφέρει σε λειτουργία παραγωγικές μονάδες που παραμένουν επί χρόνια παροπλισμένες, οδηγώντας σε μια ιστορικών διαστάσεων αύξηση της παγκόσμιας προσφοράς.

Η συνέπεια αυτής της διπλής επανόδου είναι η μετάβαση της παγκόσμιας αγοράς από μια εποχή έλλειψης σε μια εποχή αφθονίας. Οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου θα δεχθούν συστηματική πίεση προς τα κάτω, όχι μόνο για λίγους μήνες, αλλά για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Το νέο περιβάλλον περιορίζει τη γεωπολιτική ισχύ των παραδοσιακών παραγωγών και μεταβάλλει την ισορροπία ανάμεσα σε χώρες που εξαρτώνται από υψηλές τιμές για τη χρηματοδότηση των οικονομιών τους και σε χώρες που χρειάζονται φθηνή ενέργεια για να αναπτυχθούν.

Για την Ελλάδα, η εξέλιξη αυτή αποτελεί διπλή πρόκληση αλλά και σημαντική ευκαιρία. Ως καθαρός εισαγωγέας ενέργειας, η χώρα ωφελείται άμεσα από χαμηλότερες διεθνείς τιμές, οι οποίες μπορούν να μειώσουν το ενεργειακό κόστος των νοικοκυριών και να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας και της αγροτικής παραγωγής.

Ταυτόχρονα, όμως, το περιβάλλον χαμηλών τιμών καθιστά λιγότερο ελκυστικά τα μεγάλα και ακριβά εξορυκτικά προγράμματα που έχουν σχεδιαστεί στο Ιόνιο και νότια της Κρήτης, καθώς απαιτούν υψηλές τιμές πετρελαίου για να είναι οικονομικά βιώσιμα.

Έτσι, η στρατηγική βαρύτητα της Ελλάδας θα μετατοπιστεί  σταδιακά από το υπέδαφος στις υποδομές. Η χώρα μπορεί να αναδειχθεί σε ενεργειακό κόμβο μεταφοράς και διανομής, αξιοποιώντας τους σταθμούς LNG, τους αγωγούς και τις αποθηκευτικές της δυνατότητες για να διοχετεύει φθηνή ενέργεια προς τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη.

Μέσα σε ένα περιβάλλον ενεργειακής αφθονίας, η γεωπολιτική ισχύς δεν θα προκύπτει πλέον τόσο από τον έλεγχο των κοιτασμάτων όσο από τον έλεγχο των δικτύων.

Αν αυτό το σενάριο επαληθευτεί, ο βόρειος ημισφαίριος εισέρχεται σε μια νέα εποχή όπου η ενέργεια παύει να είναι εργαλείο εκβιασμού και μετατρέπεται σε μοχλό ανάπτυξης. Και σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, χώρες όπως η Ελλάδα έχουν περισσότερα να κερδίσουν από όσες επένδυσαν την ισχύ τους στη σπανιότητα.

* Ο Μιχάλης Χριστοδουλίδης είναι Διπλ. Μηχανολόγος Μηχανικός - Ενεργειακός Αναλυτής

Η πρόσφατη ενεργειακή κρίση ανέδειξε τις αδυναμίες της αγοράς, αποκαλύπτοντας ότι η απελευθέρωση δεν συνοδεύτηκε από τους απαραίτητους μηχανισμούς ελέγχου, σταθερότητας και προστασίας των καταναλωτών.

Του Μιχάλη Χριστοδουλίδη* 

Καταρχάς, βασικό γνώρισμα της ανωριμότητας της ηλεκτρικής αγοράς είναι η στρέβλωση του ανταγωνισμού. Αν και θεωρητικά λειτουργούν πολλοί πάροχοι, στην πράξη παρατηρείται υψηλός βαθμός συγκέντρωσης. Λίγες μεγάλες εταιρείες, 4 με 5 εταιρείες ελέγχουν την παραγωγή και τη χονδρεμπορική αγορά, επηρεάζοντας τις τιμές.

Το αποτέλεσμα είναι ότι ο καταναλωτής έχει περιορισμένες πραγματικές επιλογές, ενώ η αλλαγή παρόχου σπάνια οδηγεί σε ουσιαστική μείωση κόστους. Έτσι, η αγορά λειτουργεί περισσότερο ως ολιγοπώλιο παρά ως ανοιχτό ανταγωνιστικό σύστημα.

Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο που αναδεικνύει την ανωριμότητα της αγοράς είναι η έλλειψη εμπιστοσύνης των καταναλωτών στους παρόχους και στο σύστημα εν γένει.

Σύμφωνα με τα πρόσφατα ευρήματα του Ευρωβαρόμετρου 2025, μόνο ένα μικρό ποσοστό των καταναλωτών έχει αλλάξει πάροχο ηλεκτρικής ενέργειας τα τελευταία χρόνια, με μόλις περίπου 41% να δηλώνει ότι έχει αλλάξει πάροχο ηλεκτρικής ενέργειας τα τελευταία τρία χρόνια — και πολλά μη αλλαγμένα συμβόλαια οφείλονται στην έλλειψη εμπιστοσύνης και στην αντίληψη ότι η αγορά δεν λειτουργεί δίκαια ή διαφανώς.

Αυτό καταδεικνύει ότι, παρά τη θεωρητική δυνατότητα εναλλαγής παρόχου, πολλοί καταναλωτές είτε δεν εμπιστεύονται την αγορά είτε δεν βλέπουν πραγματικό όφελος από την αλλαγή, ενισχύοντας τον κύκλο ανωριμότητας του συστήματος.

Δεύτερον, σοβαρό πρόβλημα αποτελεί ο τρόπος διαμόρφωσης των τιμών. Το μοντέλο οριακής τιμολόγησης, σύμφωνα με το οποίο η ακριβότερη μονάδα παραγωγής καθορίζει την τελική τιμή για όλους, δημιουργεί έντονες στρεβλώσεις. Ακόμη και όταν μεγάλο μέρος της ενέργειας παράγεται από φθηνές ανανεώσιμες πηγές, η τιμή καθορίζεται από ακριβές θερμικές μονάδες, οδηγώντας σε υπερκέρδη για ορισμένους παραγωγούς και σε υπέρογκες χρεώσεις για τους καταναλωτές. Αυτό το σύστημα αποδεικνύεται κοινωνικά άδικο και οικονομικά αναποτελεσματικό.

Τρίτον, η ανωριμότητα της αγοράς συνδέεται με την ανεπαρκή προστασία των καταναλωτών. Τα αδιαφανή τιμολόγια, οι περίπλοκοι ρήτρες αναπροσαρμογής και η έλλειψη σαφούς ενημέρωσης καθιστούν τον πολίτη αδύναμο απέναντι στους παρόχους.

Σε πολλές περιπτώσεις, οι καταναλωτές καλούνται να πληρώσουν υπέρογκα ποσά χωρίς να μπορούν να προβλέψουν το τελικό κόστος ή να κατανοήσουν πλήρως τους μηχανισμούς χρέωσης.

Για να καταστεί η ηλεκτρική αγορά ώριμη, ανταγωνιστική και βιώσιμη, απαιτούνται ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις.

Πρώτον, είναι αναγκαία η ενίσχυση της ρυθμιστικής εποπτείας. Οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να παρακολουθούν στενά τη λειτουργία της αγοράς, να αποτρέπουν φαινόμενα αισχροκέρδειας, καταχρηστικών πρακτικών και πολλές παραπλανητικές διαφημίσεις και να επιβάλλουν αυστηρές κυρώσεις σε περιπτώσεις καταχρηστικών πρακτικών.

Η διαφάνεια στις τιμές και στους όρους των συμβολαίων πρέπει να αποτελεί υποχρεωτικό κανόνα και όχι προαιρετική πρακτική.

Δεύτερον, χρειάζεται αναθεώρηση του μοντέλου τιμολόγησης. Η αποσύνδεση της τιμής των ανανεώσιμων πηγών από τα ακριβά ορυκτά καύσιμα μπορεί να μειώσει τις στρεβλώσεις και να διασφαλίσει πιο δίκαιες τιμές για τους καταναλωτές. Παράλληλα, τα σταθερά και μακροχρόνια συμβόλαια μπορούν να προσφέρουν προβλεψιμότητα και σταθερότητα στην αγορά.

Τρίτον, κεντρικός στόχος πρέπει να είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας. Η επένδυση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης και η προώθηση της ενεργειακής αυτονομίας των νοικοκυριών μπορούν να μειώσουν την εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα και να περιορίσουν τις αυξήσεις τιμών. Παράλληλα, η ενθάρρυνση των ενεργειακών κοινοτήτων ενισχύει τη δημοκρατική συμμετοχή και διασφαλίζει κοινωνικά πιο δίκαιη κατανομή των ωφελειών.

Συμπερασματικά, η ηλεκτρική αγορά σήμερα παραμένει ανώριμη, καθώς δεν εξασφαλίζει πραγματικό ανταγωνισμό, κοινωνική δικαιοσύνη και περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Μέσα από στοχευμένες θεσμικές παρεμβάσεις, διαφανείς μηχανισμούς τιμολόγησης και επενδύσεις στη βιώσιμη ενέργεια, μπορεί να μετασχηματιστεί σε μια ώριμη αγορά που θα υπηρετεί τόσο την οικονομία όσο και τον πολίτη.

* Ο Μιχάλης Χριστοδουλίδης είναι Διπλ. Μηχανολόγος Μηχανικός ΑΠΘ και Ενεργειακός Αναλυτής

Γράφει ο Μιχάλης Χριστοδουλίδης*

Στα Τέμπη, η χώρα βίωσε το πιο ωμό πρόσωπο αυτής της νοοτροπίας. Ένα σύγχρονο σύστημα τηλεδιοίκησης, που θα μπορούσε να αποτρέψει τη σύγκρουση, είτε δεν λειτουργούσε είτε δεν είχε ολοκληρωθεί ποτέ. Οι εργαζόμενοι στον ΟΣΕ προειδοποιούσαν επί χρόνια για ελλείψεις, για χαλασμένα συστήματα, για χειροκίνητες διαδικασίες που δεν αρμόζουν στον 21ο αιώνα. Οι φωνές τους καταγράφηκαν, αρχειοθετήθηκαν και ξεχάστηκαν. Το αποτέλεσμα το γνωρίζουμε: δεκάδες νεκροί, ένα τραύμα που ακόμα αιμορραγεί, και μια κοινωνία που αναρωτιέται πώς είναι δυνατόν να συμβαίνουν τέτοια πράγματα σε ευρωπαϊκή χώρα.

Και όμως, αντί η τραγωδία να λειτουργήσει ως καμπανάκι αφύπνισης, φαίνεται πως αντιμετωπίστηκε ως «παρένθεση». Το blackout στο FIR Αθηνών ήρθε να μας θυμίσει ότι η ίδια παθογένεια ζει και βασιλεύει. Ο εναέριος έλεγχος, ένας από τους πιο κρίσιμους τομείς για την ασφάλεια πτήσεων, στηρίζεται σε εξοπλισμό που σε πολλές περιπτώσεις θεωρείται ξεπερασμένος, ανεπαρκώς συντηρημένος και ευάλωτος σε βλάβες. Και εδώ, όπως και στον ΟΣΕ, οι εργαζόμενοι της ΥΠΑ είχαν κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου. Είχαν μιλήσει για συστήματα που «κρατιούνται όρθια» με αυτοσχέδιες λύσεις, για ελλείψεις ανταλλακτικών, για αναβαθμίσεις που καθυστερούν επί χρόνια.

Το κοινό νήμα που ενώνει τις δύο περιπτώσεις δεν είναι απλώς η τεχνική υστέρηση. Είναι η πολιτική αδιαφορία. Είναι η λογική του «δεν βαριέσαι, δουλεύει ακόμα», μέχρι τη στιγμή που δεν θα δουλέψει – και τότε η ζημιά θα είναι ανεπανόρθωτη. Είναι η συστηματική υποτίμηση της πρόληψης και η υπερτίμηση της επικοινωνιακής διαχείρισης μετά το κακό.

Είναι η επιλογή να επενδύονται πόροι σε βιτρίνες και όχι σε υποδομές ζωτικής σημασίας.

Στον σιδηρόδρομο, το πληρώσαμε με αίμα. Στον ουρανό, προς το παρόν, το πληρώνουμε με τρόμο, καθυστερήσεις, ακυρώσεις και με την αίσθηση ότι η ασφάλεια των πτήσεων δεν είναι τόσο αυτονόητη όσο θα έπρεπε.

Αλλά κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι το «προς το παρόν» δεν θα μετατραπεί σε «ποτέ ξανά» μόνο αφού προηγηθεί μια νέα τραγωδία.

Το πιο οργιστικό στοιχείο είναι ότι και στις δύο περιπτώσεις το κράτος δεν μπορεί να επικαλεστεί άγνοια. Υπήρχαν έγγραφα, υπήρχαν ανακοινώσεις, υπήρχαν συνδικαλιστικές παρεμβάσεις, υπήρχαν τεχνικές εκθέσεις. Υπήρχαν, με άλλα λόγια, κραυγές αγωνίας. Αλλά αυτές οι κραυγές αντιμετωπίστηκαν ως «γκρίνια», ως «υπερβολές», ως «συντεχνιακές πιέσεις». Μέχρι που η πραγματικότητα ήρθε να αποδείξει ότι δεν επρόκειτο για υπερβολές, αλλά για προειδοποιήσεις.

Αν υπάρχει ένα μάθημα από τα Τέμπη και από το blackout στο FIR Αθηνών, είναι ότι η ασφάλεια δεν αντέχει την αναβολή. Δεν μπορεί να μπαίνει σε δεύτερη μοίρα, δεν μπορεί να εξαρτάται από το αν «περισσεύουν» κονδύλια ή πολιτικός χρόνος.

Γιατί όταν η ασφάλεια υποβαθμίζεται, το κόστος δεν μετριέται σε ευρώ, αλλά σε ανθρώπινες ζωές.

Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν θα ξανασυμβεί κάτι κακό. Το ερώτημα είναι πότε. Και κυρίως: θα χρειαστεί άλλη μία τραγωδία για να πειστεί το κράτος ότι η πρόληψη δεν είναι πολυτέλεια, αλλά υποχρέωση;

* Ο Μιχάλης Χριστοδουλίδης είναι Μηχανολόγος Μηχανικός του ΑΠΘ και Ενεργειακός Επιθεωρητής

Το πιστοποιητικό πυρασφάλειας δεν είναι μια απλή τυπική διαδικασία, αλλά ένας θεσμός που κατοχυρώνει ότι ένας χώρος είναι εξοπλισμένος και οργανωμένος ώστε να προλαμβάνει και να αντιμετωπίζει κινδύνους πυρκαγιάς.

Του Μιχάλη Χριστοδουλίδη* 

Ωστόσο, η διαδικασία έκδοσης του πιστοποιητικού πυρασφάλειας στην Ελλάδα παραμένει χρονοβόρα και συχνά γραφειοκρατική, δημιουργώντας σοβαρά προβλήματα στις επιχειρήσεις.

Σήμερα, ο χρόνος που απαιτείται για την έκδοση ενός πιστοποιητικού πυρασφάλειας κυμαίνεται συνήθως από δύο μήνες έως και έξι μήνες, ανάλογα με το είδος της επιχείρησης και τον φόρτο εργασίας των Πυροσβεστικών Υπηρεσιών και τις ιδιαιτερότητες της κάθε περίπτωσης.

Για έναν επιχειρηματία που προσπαθεί να ανοίξει μια νέα επιχείρηση, να ξεκινήσει μια βιοτεχνία ή να επεκτείνει τη δραστηριότητά του, αυτή η καθυστέρηση μπορεί να αποβεί καταστροφική. Το κεφάλαιο μένει δεσμευμένο, τα ενοίκια τρέχουν, οι εργαζόμενοι αναμένουν να εργαστούν και η αγορά χάνει πολύτιμο χρόνο.

Δυστυχώς πολλές φορές πηγαινοέρχονται παρατηρήσεις μέσω της υφιστάμενης πλατφόρμας που είναι επουσιώδης σημασίας και φρενάρουν την όλη διαδικασία,  ειδικά αν η αίτηση για έκδοση πιστοποιητικού πυρασφάλειας υποβληθεί εντός της αντιπυρικής περιόδου, τότε οι έξι μήνες θεωρείται συνηθισμένος χρόνος ελέγχου της μελέτης και έκδοσης πιστοποιητικού.

Το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι και ζήτημα αξιοπιστίας της χώρας στο επενδυτικό περιβάλλον. Όταν οι διαδικασίες αδειοδότησης είναι αργές και περίπλοκες, αποθαρρύνουν την επιχειρηματικότητα, ειδικά από νέους ανθρώπους που θέλουν να ξεκινήσουν κάτι δικό τους.

Σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η έκδοση τέτοιων πιστοποιητικών γίνεται σε λίγες ημέρες, με ψηφιακές διαδικασίες και με ευθύνη των μηχανικών, υπό την εποπτεία του κράτους.

Ένα επιτυχημένο ελληνικό παράδειγμα αποτελεί το σύστημα των ενεργειακών πιστοποιητικών. Εκεί, οι ενεργειακοί επιθεωρητές, δηλαδή πιστοποιημένοι μηχανικοί, αναλαμβάνουν την ευθύνη για την έκδοση του πιστοποιητικού, μέσω μιας ηλεκτρονικής πλατφόρμας. Το κράτος διατηρεί τον εποπτικό ρόλο με δειγματοληπτικούς ελέγχους, χωρίς να μπλοκάρει τη διαδικασία. Η ίδια λογική μπορεί και πρέπει να εφαρμοστεί και στα πιστοποιητικά πυρασφάλειας.

Η πρόταση είναι σαφής: να θεσμοθετηθεί ένα Σώμα Πυρομηχανικών, δηλαδή μηχανικών που θα πιστοποιηθούν μέσω εξειδικευμένων σεμιναρίων και εξετάσεων. Οι πυρομηχανικοί θα έχουν την ευθύνη να εκπονούν μελέτες πυροπροστασίας και να εκδίδουν τα πιστοποιητικά πυρασφάλειας ηλεκτρονικά, με την υπογραφή τους και την υπεύθυνη δήλωση που θα καταχωρείται σε ψηφιακή πλατφόρμα. Με αυτόν τον τρόπο, το πιστοποιητικό θα εκδίδεται άμεσα, χωρίς καθυστερήσεις.

Η Πυροσβεστική Υπηρεσία δεν θα παραμερίζεται. Αντίθετα, θα αποκτά έναν πιο στοχευμένο ρόλο: θα διενεργεί δειγματοληπτικούς ελέγχους για να διασφαλίζει την εγκυρότητα των μελετών και την τήρηση των κανονισμών.

Έτσι, η Υπηρεσία θα απελευθερωθεί από τον όγκο των αιτήσεων και θα μπορεί να εστιάσει στην ουσιαστική αποστολή της, που είναι η προστασία της ζωής και της περιουσίας των πολιτών από τον κίνδυνο πυρκαγιάς.

Φυσικά, κάθε νέα ρύθμιση πρέπει να συνοδεύεται από ισχυρές δικλίδες ασφαλείας. Οι μηχανικοί που θα ενταχθούν στο Σώμα Πυρομηχανικών θα πρέπει να υποβάλλονται σε αυστηρή εκπαίδευση και πιστοποίηση.

Σε περίπτωση παρατυπιών ή ελλιπών μελετών, θα πρέπει να προβλέπονται σοβαρές κυρώσεις, ακόμη και διαγραφή από το μητρώο. Μόνο έτσι θα καλλιεργηθεί μια κουλτούρα ευθύνης και επαγγελματισμού.

Η χώρα μας χρειάζεται άμεσα τέτοιες τομές. Δεν μπορούμε να μιλάμε για ψηφιακό κράτος και για επιτάχυνση των επενδύσεων, ενώ εξακολουθούμε να καθυστερούμε για μήνες σε μια διαδικασία που θα μπορούσε να γίνεται με το πάτημα ενός κουμπιού. Ούτε είναι λογικό οι Πυροσβεστικές Υπηρεσίες να καταναλώνουν πολύτιμο προσωπικό σε διοικητικές διαδικασίες, όταν θα έπρεπε να το διαθέτουν σε δράσεις πρόληψης, ελέγχου και εκπαίδευσης του κοινού.

Η Πολιτεία έχει χρέος να εμπιστευθεί το επιστημονικό δυναμικό της χώρας και να το αξιοποιήσει προς όφελος της κοινωνίας και της οικονομίας. Αν πραγματικά θέλουμε μια Ελλάδα που θα στηρίζει την επιχειρηματικότητα, θα προσελκύει επενδύσεις και θα σέβεται τον χρόνο των πολιτών της, τότε η μεταρρύθμιση στην έκδοση των πιστοποιητικών πυρασφάλειας πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα.

Είναι μια αλλαγή απλή, εφαρμόσιμη και απολύτως λογική. Μια αλλαγή που μπορεί να μας φέρει πιο κοντά σε μια σύγχρονη, αποτελεσματική και ασφαλή δημόσια διοίκηση.

* Ο Μιχάλης Χριστοδουλίδης είναι Διπλ. Μηχανολόγος Μηχανικός και Τεχνικός Ασφαλείας

Η εικόνα της «ελεύθερης πτώσης» ενός ανελκυστήρα, όπως συχνά παρουσιάζεται σε ταινίες, απέχει πολύ από την πραγματικότητα. Στην πράξη, τα περιστατικά αυτά είναι εξαιρετικά σπάνια, κυρίως χάρη στα πολλαπλά, ανεξάρτητα συστήματα ασφαλείας. Ωστόσο, η κατανόηση των πραγματικών αιτιών που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ένα τέτοιο ατύχημα, βοηθά τόσο στη σωστή πρόληψη όσο και στην αποφυγή πανικού.

Οι ανελκυστήρες λειτουργούν μέσω ενός συστήματος ανάρτησης που βασίζεται σε συρματόσχοινα (ή ιμάντες σε νεότερα μοντέλα), τροχαλίες και αντίβαρα. Η θραύση των συρματόσχοινων είναι η πρώτη αιτία που έρχεται στο μυαλό του κόσμου. Στην πραγματικότητα, αυτό είναι εξαιρετικά απίθανο να οδηγήσει σε πτώση, διότι κάθε ανελκυστήρας διαθέτει πολλαπλά συρματόσχοινα και το κάθε ένα από αυτά μπορεί να αντέξει ολόκληρο το φορτίο της καμπίνας. Για να υπάρξει πρόβλημα, θα πρέπει να σπάσουν όλα ταυτόχρονα – κάτι που πρακτικά συμβαίνει μόνο αν δεν έχει γίνει σωστή συντήρηση για πολλά χρόνια.

2. Ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές αστοχίες

Οι σύγχρονοι ανελκυστήρες διαθέτουν περίπλοκα ηλεκτρονικά συστήματα ελέγχου, τα οποία επικοινωνούν με αισθητήρες θέσης και ταχύτητας. Αυτά φροντίζουν ώστε ο ανελκυστήρας να επιβραδύνει ομαλά και να σταματά ακριβώς στο επίπεδο του ορόφου. Μία σοβαρή ηλεκτρονική βλάβη, π.χ. σε πίνακα ελέγχου ή σε αισθητήρα, θα μπορούσε να δώσει λανθασμένες εντολές και να επιτρέψει υπερβολική επιτάχυνση.

Ωστόσο, και εδώ υπάρχει η δικλίδα ασφαλείας: οι ηλεκτρικοί ανελκυστήρες διαθέτουν ξεχωριστό μηχανισμό περιοριστή ταχύτητας (governor), ο οποίος δεν εξαρτάται από το κύριο ηλεκτρονικό σύστημα. Εάν το κύκλωμα ελέγχου αποτύχει, ο μηχανικός governor θα ενεργοποιήσει αυτόματα τα φρένα ασφαλείας.

3. Κακή ή ανύπαρκτη συντήρηση

Η πιο ρεαλιστική αιτία ατυχήματος είναι η ελλιπής συντήρηση. Ένας ανελκυστήρας χρειάζεται τακτικούς ελέγχους, λίπανση εξαρτημάτων, ρύθμιση φρένων και αντικατάσταση φθαρμένων κομματιών. Η αμέλεια σε αυτόν τον τομέα μπορεί να επιτρέψει τη συσσώρευση προβλημάτων που, συνδυαστικά, αυξάνουν την πιθανότητα βλάβης.

Στην Ελλάδα, η συντήρηση είναι υποχρεωτική ανά μήνα ή ανά 15μέρες  ή ανά δίμηνο, ανάλογα με τη χρήση και το είδος του ανελκυστήρα. Η μη τήρηση αυτού του κανονισμού έχει οδηγήσει σε αρκετά περιστατικά εμπλοκής ή εγκλωβισμού, και σε σπάνιες περιπτώσεις, σε επικίνδυνες πτώσεις μικρού ύψους.

4. Σφάλματα κατά την εγκατάσταση

Αν ο ανελκυστήρας τοποθετηθεί από μη εξειδικευμένο συνεργείο, μπορεί να παρουσιαστούν προβλήματα ευθυγράμμισης, λανθασμένης ρύθμισης των φρένων ή τοποθέτησης υλικών χαμηλής ποιότητας. Αυτά δεν είναι πάντα άμεσα ορατά, αλλά μπορεί να μειώσουν σημαντικά το επίπεδο ασφαλείας σε βάθος χρόνου. Γι’ αυτό η αρχική εγκατάσταση πρέπει να συνοδεύεται από πλήρη πιστοποίηση και έλεγχο από αρμόδιο φορέα.

Η πραγματικότητα για την «ελεύθερη πτώση»

Συμπερασματικά  η πτώση ενός ανελκυστήρα μπορεί να προκληθεί μόνο από συνδυασμό σοβαρών βλαβών, παραμέλησης συντήρησης και απουσίας των προβλεπόμενων ελέγχων. Τα σύγχρονα συστήματα ασφαλείας καθιστούν το ενδεχόμενο σχεδόν μηδενικό, εφόσον η εγκατάσταση και η συντήρηση γίνονται σωστά. Για τον καθημερινό χρήστη, το πιο σημαντικό είναι να χρησιμοποιεί τον ανελκυστήρα με προσοχή, να αποφεύγει την υπερφόρτωση και να ενημερώνει άμεσα για κάθε ασυνήθιστο θόρυβο ή συμπεριφορά. Η πρόληψη και η υπευθυνότητα είναι η καλύτερη εγγύηση ασφάλειας.

Γιατί όμως βλέπουμε συχνά αστοχίες ανελκυστήρων σε δημόσια κτήρια; 

Η άποψη μου και λόγω εμπειρίας μου ως τεχνικός ασφαλείας και επιβλέπων Μηχανικός σε δημόσια ηλεκτρομηχανολογικά έργα είναι η κάτωθι:

Συντηρήσεις και πιστοποιήσεις ναι υπάρχουν αλλά πολλές φορές μόνο στα χαρτιά, κι αυτό γίνεται, όταν δεν υπάρχει ελάχιστο κατώφλι σε έναν μειοδοτικό διαγωνισμό για ανάληψη εργασιών συντήρησης από τον μειοδότη ανάδοχο.

Προσφορές κάτω του κόστους, εργατικό  προσωπικό εταιριών που ναι μεν κατά την υπογραφή της σύμβασης δηλώνονται ονόματα με τα απαραίτητα πτυχία και τις προβλεπόνενες άδειες, αλλά στην πράξη τις εργασίες συντήρησης τις αναλαμβάνουν όχι οι αναφερόμενοι στη σύμβαση, αλλά άλλοι χωρίς τα τυπικά αλλά και ουσιαστικά προσόντα.

Το χειρότερο είναι ότι κάνεις από τις τεχνικές υπηρεσίες των νοσοκομείων δεν ελέγχει real time τις συντηρήσεις, απλά παραλαμβάνουν χαρτιά με σφραγίδες και υπογραφές. Το ότι οι τεχνικές υπηρεσίες είναι υποστελεχωμένες , και δη με έμπειρο τεχνικό προσωπικό , αυτό είναι ένα υπαρκτό πρόβλημα, αλλά οφείλει να  το λύσει ο εκάστοτε υπουργός.

Κανένας ανελκυστήρας στον κόσμο δεν αστοχεί αν συντηρείται βάση των προτύπων και οδηγιών του κατασκευαστή κι αν κυρίως τηρούνται τα μέτρα ασφάλειας κατά την λειτουργία.

Ποτέ δεν φταίει η κακία στιγμή, αλλά ο κακός μας ο καιρός , γιατί 3 ατυχήματα σε 3 διαφορετικά νοσοκομεία  μέσα σε ένα 6μηνο δεν πρέπει να αφήνουν κανένα μας αδιάφορο

Οι Λογαριασμοί Προσαυξήσεων και κυρίως ο ΛΠ3, που επιφορτίζεται με το κόστος της ανακατανομής (σ.σ μονάδες που μπαίνουν και βγαίνουν στο σύστημα με εντολή ΑΔΜΗΕ) έχουν εκτοξευθεί έως και 150% σε σχέση με το 2024, αύξηση που έχει σαν αποτέλεσμα την υπέρμετρη επιβάρυνση των καταναλωτών και υπερκέρδη για τις μονάδες υδροηλεκτρικών και φυσικού αερίου όπως προκύπτει από στοιχεία της ΕΒΙΚΕΝ.

Του Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Σύμφωνα με μελέτη της Grant Thornton η μέση χρέωση εξισορρόπησης στην Ελλάδα το 2024–2025 ανήλθε σε 12,2 €/MWh, έναντι 3 €/MWh στην Ιταλία και σχεδόν μηδενικές τιμές στις υπόλοιπες χώρες της Βόρειας και Δυτικής Ευρώπης.

«Έχουμε μία αγορά εξισορρόπησης που δεν λειτουργεί, με κόστος που επιβαρύνει βιομηχανία και καταναλωτές δυσανάλογα. Το πρόβλημα δεν είναι τεχνικό, είναι θεσμικό και ρυθμιστικό. Οφείλει η Πολιτεία να παρέμβει άμεσα με ανώτατα όρια, διαχωρισμό των χρεώσεων και διαφάνεια στους μηχανισμούς πληρωμής», αναφέρει ο κ. Αντώνης Κοντολέων πρόεδρος της ΕΒΙΚΕΝ.

Στο πλαίσιο της απελευθερωμένης αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία για την εύρυθμη λειτουργία του συστήματος είναι η εξισορρόπηση μεταξύ προσφοράς και ζήτησης σε πραγματικό χρόνο.

Η διαδικασία αυτή, γνωστή ως εξισορρόπηση φορτίου, διασφαλίζει ότι η παραγόμενη ενέργεια ισούται συνεχώς με την καταναλισκόμενη. Όταν αυτή η ισορροπία διαταράσσεται, προκύπτει το λεγόμενο κόστος εξισορρόπησης, το οποίο επωμίζονται οι συμμετέχοντες στην αγορά αλλά και τελικά οι καταναλωτές.

Το colpo grosso έχει όνομα και λέγεται υπερδήλωση φορτίου από πλευράς των προμηθευτών και έχει οδηγήσει σε στρεβλώσεις και αδικαιολόγητη αύξηση του κόστους εξισορρόπησης.

Αυτή η πρακτική δημιουργεί σημαντικά προβλήματα στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, τόσο σε τεχνικό όσο και σε οικονομικό επίπεδο.

Τι είναι η υπερδήλωση φορτίου; Η υπερδήλωση φορτίου αφορά την τεχνητή δήλωση υψηλότερης κατανάλωσης από την πραγματική από προμηθευτές ή χρήστες στην Αγορά Επόμενης Ημέρας (DAM) και/ή στην Ενδοημερήσια Αγορά. Ο λόγος που κάποιος προβαίνει σε υπερδήλωση είναι συχνά στρατηγικός: εκμετάλλευση της δομής τιμολόγησης της εξισορρόπησης ή προσδοκία υπερκέρδους από τη συμμετοχή του στην Αγορά Εξισορρόπησης.

Για παράδειγμα, αν κάποιος δηλώσει μεγαλύτερο φορτίο και στη συνέχεια η πραγματική κατανάλωση είναι μικρότερη, η απόκλιση καλύπτεται από τον διαχειριστή του συστήματος μέσω αγορών εξισορρόπησης – συνήθως με αυξημένο κόστος που μπορεί να φτάσει έως και 800% πάνω από την προημερησία τιμή. Το κόστος αυτό επιμερίζεται σε όλους, ανεξαρτήτως συμμετοχής ή υπαιτιότητας.

Οι επιπτώσεις της υπερδήλωσης είναι πολλαπλές και σημαντικές:

- Αύξηση του κόστους εξισορρόπησης: Οι αποκλίσεις που προκύπτουν λόγω υπερδήλωσης αναγκάζουν τον ΑΔΜΗΕ να καλύψει περισσότερα MW μέσω παρεμβάσεων στην αγορά εξισορρόπησης, οι οποίες κοστίζουν ακριβά.

- Αθέμιτος ανταγωνισμός: Ορισμένοι προμηθευτές επωφελούνται από τη δυνατότητα να μετακυλίουν τεχνητά κόστη στους υπόλοιπους, δημιουργώντας συνθήκες άνισης μεταχείρισης.

- Διαταραχή της ορθής αποτίμησης κινδύνου: Οι πραγματικοί παραγωγοί ή φορτία που προσπαθούν να προβλέψουν σωστά τις καταναλώσεις και παραγωγές τους ζημιώνονται, καθώς η αγορά δεν ανταμείβει την ακρίβεια αλλά την «στρατηγική απόκλιση».

- Αναποτελεσματική χρήση πόρων: Όταν το σύστημα ενεργοποιεί εφεδρείες ή μονάδες παραγωγής χωρίς να υπάρχει ανάγκη, σπαταλά ενέργεια και χρήμα.

- Αβεβαιότητα στις τιμές: Οι στρεβλώσεις αυξάνουν τη μεταβλητότητα των τιμών στην Αγορά Εξισορρόπησης, καθιστώντας τη συμπεριφορά της αγοράς απρόβλεπτη και αποτρέποντας επενδύσεις σε ευέλικτες και καθαρές τεχνολογίες.

Τι δεν κάνει η πολιτεία (Αρμόδια Υπουργεία και Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας) για να αντιμετωπίσει αυτές τις παθογένειες εξαιτίας των στρεβλώσεων που δημιουργεί ο μηχανισμός εξισορρόπησης του κόστους.

Δεν ελέγχει την ακρίβεια των δηλωμένων φορτίων που εξισορροπούν την πρόσφορα με την ζήτηση σε πραγματικούς χρόνους και δεν επιβάλει αυστηρές ποινές σε παραγωγούς/προμηθευτές που εμφανίζουν μόνιμα και συστηματικά αποκλίσεις από την δήλωση φορτίου και κάλυψης ζήτησης.

Δεν επιμερίζουν το κόστος εξισορρόπησης αναλογικά με βάση τη συμβολή κάθε συμμετέχοντα στη δημιουργία αποκλίσεων.

Δεν θεσμοθετούν μηχανισμούς εποπτείας και διαφάνειας και ένα πλαφόν στους παραγωγούς που τεχνητά δημιουργούν υπερδήλωση φορτίου και τέλος

Δεν εγκαλούν τους παραγωγούς και προμηθευτές ενέργειας που προσφέρουν την τελευταία στιγμή εξωφρενικές και εξωπραγματικές προσφορές στο σύστημα για να καλύψουν την ζήτηση που δολίως έχουν δημιουργήσει με πλασματικές δηλώσεις φορτίων μια μέρα πριν.

Από τα παραπάνω συνάγεται το συμπέρασμα ότι η σημερινή λειτουργία της αγοράς ενέργειας σε τίποτα δεν θυμίζει λειτουργία ευνομούμενης ευρωπαϊκής αγοράς, ενώ ξεκάθαρα στηρίζει μια ολιγοπωλιακή αγορά με προκλητική συγκέντρωση υπερεσόδων εξαιτίας των στρεβλώσεων του μηχανισμού εξισορρόπησης του κόστους.

Κανένας δεν αμφισβητεί ότι η υπερδήλωση φορτίου αποτελεί μια σημαντική στρέβλωση στην ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, που διογκώνει υπέρμετρα το κόστος της ενέργειας και αποσταθεροποιεί το σύστημα. Η ελληνική αγορά μάλλον ακόμα έχει δρόμο για να βρεθεί σε στάδιο ωρίμανσης όπως συμβαίνει με την υπόλοιπη Ευρώπη, ενώ δεν φαίνεται στο άμεσο μέλλον η ανάγκη για θεσμικές παρεμβάσεις και ενίσχυση των μηχανισμών διαφάνειας και λογοδοσίας, που θα έπρεπε να είναι μόνιμη είναι επιτακτική.