Η Κριστίν Λαγκάρντ, σε ομιλίας της στη Φρανκφούρτη την Παρασκευή ότι «η δημιουργία μιας ευρωπαϊκής SEC» για να αντικαταστήσει το συνονθύλευμα των εθνικών εποπτικών αγορών θα συμβάλει στη συγκέντρωση των τεράστιων ποσών που απαιτούνται για την αντιμετώπιση της τριπλής απειλής, της «απαγκοσμιοποίησης, των δημογραφικών στοιχείων και της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές».

Μιλώντας στο Ευρωπαϊκό Τραπεζικό Συνέδριο, η Λαγκάρντ ζήτησε να τερματιστεί το σύστημα των εθνικών χρηματοπιστωτικών συναλλαγών, λέγοντας ότι «μια πραγματικά ευρωπαϊκή κεφαλαιαγορά χρειάζεται ενοποιημένες υποδομές αγοράς — και εδώ μπορεί να δείξει την αποφασιστικότητά του και ο ιδιωτικός τομέας».

Επενδυτικές απαιτήσεις

Συγκρίνοντας τις τεράστιες επενδυτικές απαιτήσεις της Ευρώπης με την έκδοση ομολόγων που χρηματοδότησαν την κατασκευή των αμερικανικών σιδηροδρόμων στα τέλη του 19ου αιώνα, η Λαγκάρντ είπε ότι η περιοχή χρειάζεται «μια καθολική προσπάθεια – και απαιτούνται μαζικές επενδύσεις σε σύντομο χρονικό διάστημα».

Υποστήριξε επίσης, ότι η μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα απαιτούσε επιπλέον 620 δισ. ευρώ ετήσιων επενδύσεων μέχρι το 2030, ενώ η ψηφιακή μετάβαση χρειαζόταν επιπλέον 125 δισ. ευρώ ετησίως.

Οι Ευρωπαίοι πολιτικοί προσπαθούν να δημιουργήσουν μια «ένωση κεφαλαιαγορών» για περισσότερο από μια δεκαετία, αλλά η Λαγκάρντ είπε ότι «μέχρι στιγμής δεν έχουμε προχωρήσει».

Οι αγορές ομολόγων

Οι εταιρείες της ΕΕ εξαρτώνται πολύ περισσότερο από τις εμπορικές τράπεζες της περιοχής για δανεισμό, με τη Λαγκάρντ να επισημαίνει ότι οι αγορές ομολόγων των ΗΠΑ είναι τρεις φορές μεγαλύτερες από ό,τι στην Ευρώπη και η χρηματοδότηση κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου της ΕΕ είναι το ένα πέμπτο των ΗΠΑ. Αυτό συμβαίνει παρά το γεγονός ότι η οικονομία των ΗΠΑ είναι λιγότερο από το διπλάσιο της οικονομίας της ΕΕ.

Ενώ η Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών στο Παρίσι επιβλέπει τις χρηματοπιστωτικές αγορές στην Ευρώπη, οι εθνικοί φύλακες εξακολουθούν να κατέχουν μεγάλη ισχύ. Η Λαγκάρντ είπε ότι οι εξουσίες της ESMA θα μπορούσαν να επεκταθούν με την παραχώρηση της «ευρείας εντολής, συμπεριλαμβανομένης της άμεσης εποπτείας». Αλλά πρόσθεσε: «Πέρα από έναν ισχυρό θεσμό, ένα ενιαίο βιβλίο κανόνων είναι επίσης βασικό».

Ενιαίο χρηματιστήριο

Η ευρωπαία τραπεζίτης, επικαλούμενη μία μελέτη της δεξαμενής σκέψης New Financial, υποστήριξε ότι η δημιουργία μιας πραγματικά ενοποιημένης ευρωπαϊκής κεφαλαιαγοράς θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία επιπλέον 4.800 νεοφυών επιχειρήσεων που θα συγκεντρώνουν επιπλέον 535 δισ. ευρώ ετησίως: «Συχνά αναρωτιόμαστε γιατί αυτοί οι μονόκεροι πηγαίνουν στο εξωτερικό και δεν μένουν στη Φρανκφούρτη ή στην Ευρώπη», είπε.

Υπογραμμίζοντας το έλλειμμα χρηματοδότησης σε ευρωπαϊκές εταιρείες, η Λαγκάρντ είπε ότι έρευνα της ΕΚΤ διαπίστωσε ότι σχεδόν το 40% των μικρομεσαίων επιχειρήσεων δήλωσε ότι η έλλειψη όρεξης από τους επενδυτές ήταν «πολύ σημαντικό εμπόδιο» για τη συγκέντρωση κεφαλαίων για πράσινες επενδύσεις.

Οι κατακερματισμένες χρηματοπιστωτικές αγορές της Ευρώπης – το χρηματιστήριο της περιοχής είναι το μισό από το μέγεθος των ΗΠΑ, ενώ υπάρχουν τριπλάσια ευρωπαϊκά χρηματιστήρια από ό,τι στις ΗΠΑ – εμποδίζουν τη συγκέντρωση κεφαλαίων για εταιρείες, είπε η Λαγκάρντ. «Αυτό μειώνει το βάθος της αγοράς και τη ρευστότητα και, ως εκ τούτου, καθιστά πιο δύσκολη την ανάπτυξη μεγαλύτερων κεφαλαιαγορών», πρόσθεσε.

Η θέση των τραπεζών

Όπως γράφουν οι Financial Times, τα αφεντικά των εμπορικών τραπεζών, μιλώντας στην ίδια εκδήλωση, ζήτησαν από την Ευρώπη να άρει τους περιορισμούς στην αγορά τιτλοποιήσεων, στην οποία οι τράπεζες συσκευάζουν δάνεια και τα πωλούν σε επενδυτές, για να ενισχύσουν τον δανεισμό.

Ο Manfred Knof, διευθύνων σύμβουλος της γερμανικής τράπεζας Commerzbank, δήλωσε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν υποψίες για τιτλοποιήσεις που απορρέουν από τον ρόλο των χρεωστικών υποχρεώσεων με εξασφάλιση στην κρίση των ενυπόθηκων δανείων subprime των ΗΠΑ. «Το στίγμα της τιτλοποίησης πρέπει να τελειώσει».

Υπογράμμισε επίσης ότι αυτό είναι «πιο απαραίτητο από ποτέ» αφού το γερμανικό συνταγματικό δικαστήριο κατέρριψε ένα ταμείο εκτός προϋπολογισμού 60 δισ. ευρώ στο οποίο το Βερολίνο βασιζόταν για να χρηματοδοτήσει μεγάλο μέρος της κλιματικής και ενεργειακής του μετάβασης τα επόμενα χρόνια.

«Αφήνουμε σημαντικό δυναμικό ανεκμετάλλευτο εδώ», έγραψε ο Christian Sewing, διευθύνων σύμβουλος της Deutsche Bank, στην Handelsblatt την Παρασκευή, προσθέτοντας ότι οι κανόνες τιτλοποίησης της Ευρώπης ήταν «πολύ περίπλοκοι, οι διαδικασίες διαρκούν πολύ και είναι πολύ ακριβές».

Η έρευνα, την οποία πραγματοποιεί η εξειδικευμένη εταιρεία Shifted, έχει στόχο να εντοπίζει αυτό που οι συγγραφείς ονομάζουν «soonicorns»: νεοφυείς επιχειρήσεις με καλές προοπτικές να εξελιχθούν σε «μονόκερους».

«Εκείνη την εποχή, η ευρωπαϊκή τεχνολογία προσέλκυε πολλούς Αμερικανούς επενδυτές, οι οποίοι επένδυσαν τεράστια ποσά σε μεγα- χρηματοδοτήσεις» εξηγεί ο Weiskam. «Γίνονταν νέα ρεκόρ καθώς βλέπαμε συχνά νέους ευρωπαϊκούς μονόκερους, ΙPOs και αυξανόμενες αγορές μετοχών. Αυτό δεν ισχύει πλέον. Η αλλαγή των συνθηκών της αγοράς μπορεί να χτύπησε πρώτα τις εισηγμένες εταιρείες, αλλά οι επιπτώσεις επηρεάζουν τόσο τις δημόσιες όσο και τις ιδιωτικές αγορές, και έχουν αλλάξει ριζικά την παγκόσμια οικονομία και το πλαίσιο αποτίμησης για πολλές εταιρείες» καταλήγει.

Για το λόγο αυτό, η έρευνα “Europe’s rising 100: the ultimate B2B list” του 2022 φιλοδοξεί να καταγράψει τις ευρωπαϊκές start up που έχουν τις μεγαλύτερες πιθανότητες να επιβιώσουν, να αναπτυχθούν και να κυριαρχήσουν τα επόμενα δύσκολα χρόνια.

Η γεωγραφία των «100 αναδυόμενων»

Για τον εντοπισμό των 100 start up της Ευρώπης με τις καλύτερες προοπτικές, η Shifted ακολούθησε ενδελεχή μεθοδολογία.

Η έρευνα ξεκίνησε από 32 ευρωπαϊκές χώρες. Mόλις 18 χώρες κατάφεραν να έχουν παρουσία στους «100». Η πλειονότητα των «100» -οι 69 από αυτές- προέρχεται από τρεις μόνο χώρες: Ηνωμένο Βασίλειο, Γερμανία και Γαλλία.

«Η γεωγραφική συγκέντρωση στο Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γερμανία και τη Γαλλία δεν αποτελεί μεγάλη έκπληξη για όσους γνωρίζουν το ευρωπαϊκό οικοσύστημα» εξηγούν οι συγγραφείς της έρευνας. «Και οι τρεις χώρες διαθέτουν ισχυρό μείγμα κυβερνητικής, εταιρικής και VC υποστήριξης για νεοφυείς επιχειρήσεις. Οι εταιρείες από αυτές τις χώρες τείνουν επίσης να να έχουν τις υψηλότερες αποτιμήσεις.»

Η θέση των μικρών

Αυτό δε σημαίνει ότι μικρότερες ευρωπαϊκές χώρες δεν έχουν παρουσία στις 100 περισσότερα υποσχόμενες νεοφυείς επιχειρήσεις της Ευρώπης.

Μια άλλη τεχνολογική σκηνή που δεν είναι ιδιαίτερα γνωστή είναι αυτή της Ισπανίας, η οποία έχει 3 συμμετοχές στην κατάταξη.

«Η Ισπανία είναι ένα εξαιρετικό μέρος για να ζει κανείς, επειδή το κόστος ζωής δεν είναι τρελό», λέει ο Jorge Gomez Sancha, συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της tinybird (#28). «Η τεχνολογία στην Ισπανία αλλάζει δραστικά. Έχουμε πλέον το είδος των κεφαλαίων VC που, μέχρι πρόσφατα, ήταν πραγματικά δύσκολο να βρεθούν εδώ. Περισσότερες μεγάλες εταιρείες έρχονται στην Ισπανία» καταλήγει.

Η απουσία της Ελλάδας

Ειδική αναφορά γίνεται και στην Ελλάδα, σε μία παράγραφο της έρευνας. Πρόκειται για το κεφάλαιο όπου εξηγείται η απουσία κάποιων χωρών από τη λίστα.

Η Ελλάδα είχε καταφέρει να «περάσει» στον πρώτο γύρο των επιλογών, όταν συνολικά 483 εταιρείες πληρούσαν τα αρχικά κριτήρια : 

– να έχουν ιδρυθεί το 2015 ή αργότερα

– μέγιστη αποτίμηση 999 εκατ. δολάρια

– χρηματοδότηση το 2016 ή αργότερα

– να είναι ανεξάρτητες, εστιασμένες στις επιχειρήσεις εταιρείες.

Ωστόσο, ακολούθησαν τρεις ακόμα γύροι επιλογής (με φίλτρα για τους επενδυτές, την τελευταία χρηματοδότηση, τις ευκαιρίες της αγοράς, τη διαφοροποίηση και τη δυναμική των εταιρειών) και σε αυτούς η Ελλάδα «κόπηκε».

«Κάθε μία από τις εταιρείες που κατατάχθηκαν στη λίστα ερωτήθηκαν σχετικά με τΟν αντίκτυπο που έχει η τοποθεσία στη μελλοντική επιτυχία» σημειώνει η έρευνα. «Το 42% δήλωσε ότι η τοποθεσία δεν έχει μεγάλο αντίκτυπο (έναντι 18% που δήλωσαν ότι ο αντίκτυπος είναι σημαντικός). Ολοένα και περισσότερο, οι νεοφυείς επιχειρήσεις θεωρούν ότι δεν χρειάζονται όλοι να βρίσκονται στο Λονδίνο ή το Παρίσι για να αναπτύξουν το δίκτυό τους ή να προσεγγίσουν επενδυτές… Παρόλα αυτά, θα υπάρχουν πάντα εταιρείες που είναι πεπεισμένες για το πλεονέκτημα της εγγύτητας στη δράση. Για τις μικρές χώρες όπως η Ελλάδα, για παράδειγμα, οι εταιρείες τεχνολογίας μπορεί να έχουν έδρα για τις ομάδες προϊόντων και ανάπτυξης στην Αθήνα: αλλά τις περισσότερες φορές, τα κεντρικά τους γραφεία θα βρίσκονται στο Λονδίνο, τη Νέα Υόρκη ή στη Silicon Valley» σημειώνει η έκθεση.

Πάντως, διαβάζοντας την έκθεση βρήκαμε ένα ελληνικό όνομα. Πρόκειται για την Μαρία Χάτζου Dunford, ιδρύτρια και διευθύνουσα σύμβουλο της Lifebit με έδρα στο Λονδίνο, που προσφέρει την πρώτη παγκοσμίως ομοσπονδιακή πλατφόρμα γονιδιωματικής για ενοποιημένη και ασφαλή έρευνα μέσω κατανεμημένων μεγάλων δεδομένων. Μάλιστα, η κα Χάτζου Dunford είναι μία από τις μόλις επτά γυναίκες CEO στη λίστα των 100.

Ποιοι είναι οι 100

Η λίστα του 2022 “Europe’s rising 100” καλύπτει 13 τομείς, μεταξύ των οποίων η παροχή υπηρεσιών λογισμικού (Software as a service, SaaS), fintech, υγειονομική περίθαλψη, ασφάλεια και μάρκετινγκ.

Στην κορυφή βρίσκεται η γερμανική Pitch, που κατασκευάζει συνεργατικό λογισμικό παρουσιάσεων, με αποτίμηση 600 εκατομμυρίων δολαρίων.

Δεύτερη είναι η ολλανδική Otrium, μία πλατφόρμα που χρησιμοποιείται από γνωστές εταιρείες ένδυσης για να πωλούν αδιάθετα αποθέματα. Η αποτίμησή της παραμένει εμπιστευτική.

Η βρετανική Primer, μία πλατφόρμα αυτοματοποίησης πληρωμών που συνδέει τους εμπόρους με πολλαπλές επιλογές πληρωμής, βρίσκεται στην τρίτη θέση. Ακολουθούν στην τέταρτη θέση η tines με έδρα στο Δουβλίνο και η βρετανική synthesia στην πέμπτη θέση.

Την πρώτη δεκάδα των 100 συμπληρώνουν η factorial από την Ισπανία και οι Yapily, Sylvera, Rossum και Codat από το Ην. Βασίλειο.

Οι 47 εταιρείες εταιρικού λογισμικού (SaaS) που παρουσιάζονται στην κατάταξη επικεντρώνονται στην εξάλειψη ορισμένων από τις τις πιο βαρετές εργασίες, όπως η διαχείριση δαπανών ή η παρακολούθηση οφειλόμενων φόρων.

H χρηματοοικονομική τεχνολογία (fintech) έρχεται στη δεύτερη θέση με 37 εταιρείες, μεταξύ των οποίων εταιρείες που εργάζονται για να ξεκλειδώσουν βραχυπρόθεσμα εταιρικά δάνεια και εταιρείες εκσυγχρονισμού της τεχνολογίας επεξεργασίας καρτών.

Το 2022 τεράστια κεφάλαια έπεσαν στον χώρο των κρυπτονομισμάτων. Ωστόσο, μόλις δύο εταιρείες από τον ευρύτερο κλάδο κατάφεραν να φτάσουν στις 100 του “Europe’s rising 100”: η Tenderly (#33) και η Tesseract (#92). Και για αυτές τίθεται το ερώτημα αν θα καταφέρουν να επιβιώσουν στον «μακρύ χειμώνα των κρυπτονομισμάτων».

Σύμφωνα με τα στοιχεία της βάσης δεδομένων της ιντερνετικής πλατφόρμας επιχειρηματικών ειδήσεων Crunchbase Unicorn Board, πρόκειται για αριθμό πενταπλάσιο από τους νέους «μονόκερους» που δημιουργήθηκαν το 2020 και υπερτριπλάσιο από τους μόλις 23 που είχαν δημιουργηθεί το 2019, την τελευταία χρονιά δηλαδή προτού ξεσπάσει η παγκόσμια υγειονομική κρίση. Οπως φαίνεται στο γράφημα, εντυπωσιακή είναι και η αύξηση των κεφαλαίων που επενδύθηκαν στους ευρωπαϊκούς «μονόκερους» τη χρονιά που πέρασε – άγγιξαν τα 50 δισ. δολάρια και ήταν σχεδόν πενταπλάσια από εκείνα που είχαν επενδυθεί το 2020.

Συνολικά 185 «μονόκεροι» έδρευαν το 2021 στην Ευρώπη, ενώ το 2020 έδρευαν 128. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα 49,6 δισ. δολάρια που επενδύθηκαν πέρυσι στους 86 νέους «ευρωμονόκερους» που δημιουργήθηκαν (είναι προφανές ότι κάποιοι παλαιότεροι έφυγαν από τη σχετική λίστα, αφού η αξία τους έπεσε κάτω από το καθοριστικό επίπεδο του 1 δισ. δολαρίων) αντιστοιχούν στο 42% των συνολικών χρημάτων που επενδύθηκαν στον κλάδο.

Τα στοιχεία αφορούν, βέβαια, μόνο την Ευρώπη. Και είναι χαρακτηριστικό ότι, παρά την εκτίναξη των νεοφυών εταιρειών με κεφαλαιοποίηση άνω του 1 δισ. δολαρίων στη Γηραιά Ηπειρο, οι 86 που δημιουργήθηκαν αντιστοιχούν μόλις στο 14% των 595 νέων «μονόκερων» που δημιουργήθηκαν συνολικά τη χρονιά που πέρασε σε ολόκληρο τον πλανήτη. Ρίχνοντας μια ματιά στη μεγάλη εικόνα, διαπιστώνει κανείς ότι στην Ευρώπη οι startups γιγαντιαίων μεγεθών αναπτύσσονται ταχύτατα, αλλά ακόμα υπολείπονται παρασάγγας των αμερικανικών. Διότι στις ΗΠΑ δημιουργήθηκαν πέρυσι 341 «μονόκεροι», σχεδόν τέσσερις φορές περισσότεροι από όσοι στην Ευρώπη.

Πανδημικές δραστηριότητες

Οι αλλεπάλληλες καραντίνες και οι εγκλεισμοί των καταναλωτών εξαιτίας των περιοριστικών μέτρων που έλαβαν οι κυβερνήσεις για τον περιορισμό της πανδημίας καθόρισαν σε έναν μεγάλο βαθμό τους επιχειρηματικούς τομείς στους οποίους δραστηριοποιούνται οι νέοι ευρωπαϊκοί «μονόκεροι».

Διότι το κρίσιμο όριο του 1 δισ. δολαρίων το πέρασαν πέρυσι πάμπολλες νεοφυείς εταιρείες που είχαν ιδρυθεί ένα ή δύο χρόνια νωρίτερα και επωφελήθηκαν από τις πρωτόγνωρες συνθήκες που δημιούργησε στην αγορά η υγειονομική κρίση. Είναι προφανές ότι οι επιχειρήσεις διανομής φαγητού βρέθηκαν… καβάλα στα αλλεπάλληλα κύματα επέλασης των κορωνομεταλλάξεων.

Η εδρεύουσα στο Βερολίνο, για παράδειγμα, εταιρεία υπηρεσιών διανομής φαγητού Gorillas, που ιδρύθηκε το 2020, άντλησε επενδύσεις συνολικού ύψους 1,3 δισ. δολαρίων μέσα σε ένα εξάμηνο το 2021.

Η Flink, που εδρεύει επίσης στη γερμανική πρωτεύουσα και δραστηριοποιείται στις διανομές αγαθών από τις αποθήκες της, ιδρύθηκε το 2020 και πέρυσι άντλησε κεφάλαια 1,1 δισ. δολαρίων. Η τουρκική εταιρεία παροχής υπηρεσιών διανομής Getir, η οποία είχε ιδρυθεί το 2015, μόλις πέρυσι μέσα σε λιγότερο από έξι μήνες κατάφερε μέσω τριών διαδοχικών εκστρατειών αύξησης κεφαλαίου να αντλήσει 1 δισ. δολάρια.

Αλλοι επιχειρηματικοί τομείς που… γέννησαν «μονόκερους» το 2021 ήταν ο κλάδος των ηλεκτρονικών παιχνιδιών, των εφαρμογών τηλεδιασκέψεων και ψηφιακής στρατολόγησης προσωπικού, της τηλεκπαίδευσης, των τεχνολογικών οικονομικών εφαρμογών και βεβαίως ο κλάδος ψηφιακών αγοραπωλησιών κρυπτονομισμάτων.