Μια νέα πραγματικότητα διαμορφώνεται στην ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς η συνεχής αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος από ανανεώσιμες πηγές συνοδεύεται από ολοένα μεγαλύτερες απαιτήσεις για τη λειτουργία του συστήματος. Η χώρα παράγει πλέον σημαντικές ποσότητες ηλεκτρισμού από φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα, όμως η διαθέσιμη παραγωγή δεν συμπίπτει πάντοτε με τις ώρες κατά τις οποίες η κατανάλωση είναι υψηλή. Το αποτέλεσμα είναι ότι, σε συγκεκριμένες συνθήκες, μέρος της πράσινης ενέργειας δεν μπορεί να διοχετευθεί στο δίκτυο.

Το φαινόμενο των περικοπών παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αναδεικνύει ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα της ενεργειακής μετάβασης. Η εγκατάσταση περισσότερων μονάδων ΑΠΕ αυξάνει τη δυνατότητα παραγωγής καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά δεν αρκεί από μόνη της για να διασφαλίσει την πλήρη αξιοποίησή της. Απαιτούνται παράλληλα επενδύσεις σε αποθήκευση, δίκτυα μεταφοράς και διανομής, καθώς και εργαλεία που επιτρέπουν καλύτερη προσαρμογή της κατανάλωσης στις ώρες υψηλής παραγωγής.

Γιατί περιορίζεται η παραγωγή των ΑΠΕ

Οι περικοπές πραγματοποιούνται όταν οι συνθήκες λειτουργίας του ηλεκτρικού συστήματος δεν επιτρέπουν την απορρόφηση του συνόλου της διαθέσιμης παραγωγής. Αυτό μπορεί να συμβεί σε ώρες έντονης ηλιοφάνειας και ισχυρών ανέμων, όταν η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές είναι υψηλή, αλλά η ζήτηση παραμένει σχετικά περιορισμένη. Αντίστοιχα, περιορισμοί μπορεί να προκύψουν από τεχνικές ανάγκες ευστάθειας ή από ανεπαρκή δυνατότητα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ διαφορετικών περιοχών.

Στις περιπτώσεις αυτές, οι διαχειριστές μπορούν να ζητήσουν από συγκεκριμένες εγκαταστάσεις να μειώσουν προσωρινά την ισχύ που διοχετεύουν στο σύστημα. Πρόκειται για μέτρο λειτουργικής ασφάλειας και όχι απαραίτητα για ένδειξη ότι η παραγόμενη ενέργεια δεν έχει οικονομική αξία. Ωστόσο, όταν οι περικοπές αποκτούν συστηματικό χαρακτήρα, δημιουργούν ερωτήματα για την απόδοση των επενδύσεων και τον σχεδιασμό νέων έργων.

Το κόστος για παραγωγούς και επενδυτές

Για μια επιχείρηση που έχει επενδύσει σε φωτοβολταϊκό ή αιολικό πάρκο, η αδυναμία διάθεσης μέρους της παραγωγής μπορεί να επηρεάσει τα αναμενόμενα έσοδα. Η πραγματική οικονομική επίπτωση εξαρτάται από το καθεστώς λειτουργίας της μονάδας, τις συμβάσεις που έχει συνάψει, τους όρους αποζημίωσης και τις ώρες κατά τις οποίες εφαρμόζονται οι περιορισμοί.

Η εξέλιξη αυτή έχει σημασία και για τη χρηματοδότηση νέων ενεργειακών επενδύσεων. Οι τράπεζες και οι επενδυτές εξετάζουν όχι μόνο το κόστος κατασκευής ενός έργου και την αναμενόμενη παραγωγή του, αλλά και τη δυνατότητα πραγματικής διάθεσης της ενέργειας στην αγορά. Όσο αυξάνεται η αβεβαιότητα για τις περικοπές, τόσο μεγαλύτερη σημασία αποκτούν οι αναλυτικές προβλέψεις εσόδων και η επιλογή κατάλληλης τοποθεσίας.

Οι μπαταρίες ως μέρος της λύσης

Η ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να περιορίσει μέρος του προβλήματος. Οι μπαταρίες απορροφούν ενέργεια όταν υπάρχει πλεόνασμα παραγωγής και την αποδίδουν στο δίκτυο σε μεταγενέστερο χρόνο, όταν η ζήτηση είναι υψηλότερη ή η παραγωγή από ΑΠΕ έχει μειωθεί. Με τον τρόπο αυτό μπορούν να ενισχύσουν την ευελιξία του συστήματος και να βελτιώσουν την αξιοποίηση της διαθέσιμης πράσινης ενέργειας.

Σύμφωνα με στοιχεία που είχαν παρουσιαστεί τον Ιούλιο του 2026, η εγκατεστημένη ισχύς μπαταριών στην Ελλάδα ανερχόταν τότε σε περίπου 630 MW, ενώ ο σχεδιασμός προέβλεπε προσέγγιση του 1 GW έως το τέλος του έτους και περαιτέρω ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια. Οι αριθμοί αυτοί αποτυπώνουν την κατεύθυνση της αγοράς, όχι όμως εγγύηση ότι όλα τα προγραμματισμένα έργα θα ολοκληρωθούν ακριβώς σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα.

Η αποθήκευση δεν εξαλείφει αυτομάτως όλες τις περικοπές. Η αποτελεσματικότητά της εξαρτάται από την ισχύ και τη χωρητικότητα των εγκαταστάσεων, τη διάρκεια των περιόδων πλεονάζουσας παραγωγής και τις δυνατότητες σύνδεσης με το δίκτυο.

Γιατί χρειάζονται και ισχυρότερα ηλεκτρικά δίκτυα

Εξίσου σημαντικές είναι οι επενδύσεις στις υποδομές μεταφοράς και διανομής. Ακόμη και όταν υπάρχει επαρκής ζήτηση σε εθνικό επίπεδο, τοπικοί περιορισμοί μπορεί να δυσκολεύουν τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας από περιοχές με μεγάλη συγκέντρωση μονάδων ΑΠΕ προς τα κέντρα κατανάλωσης.

Η αναβάθμιση γραμμών μεταφοράς, υποσταθμών και διασυνδέσεων μπορεί να διευκολύνει την καλύτερη κατανομή της παραγωγής. Παράλληλα, οι διεθνείς ηλεκτρικές διασυνδέσεις προσφέρουν δυνατότητες εξαγωγής ενέργειας όταν οι συνθήκες στις γειτονικές αγορές είναι ευνοϊκές. Ωστόσο, ούτε οι εξαγωγές αποτελούν απεριόριστη λύση, καθώς εξαρτώνται από τη διαθέσιμη διασυνοριακή δυναμικότητα και τις ανάγκες των άλλων χωρών.

Η ευέλικτη κατανάλωση μπορεί να αλλάξει την εικόνα

Μια ακόμη παράμετρος είναι η δυνατότητα μεταφοράς μέρους της κατανάλωσης στις ώρες κατά τις οποίες παράγεται άφθονη ηλεκτρική ενέργεια από ΑΠΕ. Η φόρτιση ηλεκτρικών οχημάτων, η λειτουργία ενεργοβόρων εγκαταστάσεων και η χρήση έξυπνων συστημάτων διαχείρισης μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να αυξήσουν τη ζήτηση όταν υπάρχει υψηλή πράσινη παραγωγή.

Για να αξιοποιηθεί αυτή η δυνατότητα, χρειάζονται κατάλληλα τιμολογιακά σήματα, τεχνολογικός εξοπλισμός και σαφείς κανόνες συμμετοχής των καταναλωτών στην αγορά. Η ευελιξία της ζήτησης δεν μπορεί να αντικαταστήσει τις επενδύσεις σε δίκτυα και αποθήκευση, μπορεί όμως να λειτουργήσει συμπληρωματικά.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για τις τιμές του ρεύματος

Η μεγαλύτερη αξιοποίηση της φθηνότερης παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές μπορεί, σε βάθος χρόνου, να περιορίσει την ανάγκη χρήσης ακριβότερων μορφών ηλεκτροπαραγωγής σε ορισμένες ώρες. Αυτό δεν συνεπάγεται ότι η κατασκευή μπαταριών ή η μείωση των περικοπών θα οδηγήσει αυτομάτως σε χαμηλότερους λογαριασμούς για κάθε νοικοκυριό.

Οι τελικές τιμές επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες, όπως το κόστος προμήθειας ενέργειας, οι χρεώσεις δικτύου, οι ρυθμιζόμενες επιβαρύνσεις και η εμπορική πολιτική των παρόχων. Η αποθήκευση αποτελεί επομένως μια σημαντική υποδομή για την αποτελεσματικότερη λειτουργία της αγοράς, αλλά τα οφέλη της εξαρτώνται από τον συνολικό σχεδιασμό του συστήματος.

Η επόμενη φάση της ενεργειακής μετάβασης στην Ελλάδα δεν θα κριθεί μόνο από το πόσα νέα φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα θα κατασκευαστούν. Θα εξαρτηθεί επίσης από το πόση από την παραγόμενη ενέργεια θα μπορεί πράγματι να αξιοποιηθεί, με ασφάλεια για το δίκτυο και βιώσιμους οικονομικούς όρους για παραγωγούς και καταναλωτές.

Η ελληνική αγορά ενέργειας βρίσκεται σε μια περίοδο σημαντικών επενδυτικών αλλαγών, καθώς η ανάπτυξη νέων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής δεν αρκεί πλέον για να διασφαλίσει χαμηλότερο κόστος και μεγαλύτερη σταθερότητα στο σύστημα. Η αυξανόμενη συμμετοχή των ανανεώσιμων πηγών δημιουργεί νέες ανάγκες σε δίκτυα μεταφοράς, διανομής και αποθήκευσης, μετατοπίζοντας το ενδιαφέρον επιχειρήσεων και επενδυτών προς υποδομές που μπορούν να υποστηρίξουν την ενεργειακή μετάβαση.

Το οικονομικό στοίχημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την Ελλάδα, καθώς οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας επηρεάζουν άμεσα την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας, το κόστος λειτουργίας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών. Η επιτυχία των νέων επενδύσεων θα κριθεί όχι μόνο από την εγκατεστημένη ισχύ, αλλά και από τη δυνατότητα αξιοποίησης της παραγόμενης ενέργειας στις ώρες που πραγματικά χρειάζεται.

Γιατί δεν αρκούν περισσότερα φωτοβολταϊκά

Η ανάπτυξη φωτοβολταϊκών και αιολικών εγκαταστάσεων αυξάνει τη δυνατότητα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από εγχώριους ανανεώσιμους πόρους. Ωστόσο, η παραγωγή αυτή εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες και δεν συμπίπτει πάντοτε με τις ώρες υψηλότερης κατανάλωσης.

Όταν η παραγωγή είναι ιδιαίτερα αυξημένη και η ζήτηση περιορισμένη, μπορεί να δημιουργούνται συνθήκες πολύ χαμηλών τιμών ή ανάγκη περιορισμού της παραγωγής. Αντίθετα, σε ώρες με χαμηλή παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές, το σύστημα χρειάζεται άλλες μονάδες ή διαθέσιμη αποθηκευμένη ενέργεια για να καλύψει τις ανάγκες.

Η αποθήκευση στο επίκεντρο των επενδύσεων

Τα συστήματα αποθήκευσης μπορούν να απορροφούν ηλεκτρική ενέργεια όταν υπάρχει διαθέσιμη παραγωγή και να την αποδίδουν στο δίκτυο σε μεταγενέστερο χρόνο. Η λειτουργία αυτή μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών και στον περιορισμό ορισμένων διακυμάνσεων του συστήματος.

Οι μπαταρίες και άλλες τεχνολογίες αποθήκευσης έχουν διαφορετικά τεχνικά χαρακτηριστικά, κόστος και δυνατότητες λειτουργίας. Η επιλογή τους εξαρτάται από τις ανάγκες του δικτύου, τη διάρκεια αποθήκευσης και το οικονομικό μοντέλο κάθε επένδυσης.

Τα ηλεκτρικά δίκτυα ως κρίσιμη υποδομή

Η αύξηση της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές δημιουργεί πρόσθετες απαιτήσεις για τα δίκτυα μεταφοράς και διανομής. Σε ορισμένες περιοχές, η διαθέσιμη ηλεκτρική υποδομή μπορεί να μην επαρκεί για την άμεση σύνδεση νέων έργων, προκαλώντας καθυστερήσεις στην υλοποίηση επενδύσεων.

Η αναβάθμιση των δικτύων απαιτεί σημαντικά κεφάλαια, μακροχρόνιο σχεδιασμό και συντονισμό μεταξύ διαχειριστών, παραγωγών και ρυθμιστικών αρχών. Πρόκειται για επενδύσεις που δεν είναι πάντοτε ορατές στον τελικό καταναλωτή, αλλά αποτελούν βασική προϋπόθεση για τη λειτουργία της αγοράς.

Οι ευκαιρίες για τις ελληνικές επιχειρήσεις

Η ανάπτυξη ενεργειακών υποδομών δημιουργεί επιχειρηματικές δυνατότητες σε κατασκευές, ηλεκτρολογικό εξοπλισμό, συστήματα αυτοματισμού, τεχνικές υπηρεσίες και λογισμικό. Οι ελληνικές επιχειρήσεις μπορούν να συμμετέχουν στην αλυσίδα αξίας είτε ως επενδυτές είτε ως προμηθευτές και ανάδοχοι έργων.

Η αξιοποίηση αυτών των ευκαιριών απαιτεί εξειδικευμένο προσωπικό, πρόσβαση σε χρηματοδότηση και δυνατότητα ανταπόκρισης σε αυστηρές τεχνικές προδιαγραφές. Η συμμετοχή της εγχώριας παραγωγής μπορεί να ενισχύσει την οικονομική επίδραση των επενδύσεων πέρα από τον ίδιο τον ενεργειακό τομέα.

Τι σημαίνουν οι επενδύσεις για τις τιμές ρεύματος

Η καλύτερη λειτουργία των δικτύων και η ανάπτυξη αποθήκευσης μπορούν να συμβάλουν στη μείωση ορισμένων στρεβλώσεων της αγοράς. Ωστόσο, δεν υπάρχει αυτόματη σχέση σύμφωνα με την οποία κάθε νέα επένδυση οδηγεί άμεσα σε χαμηλότερο λογαριασμό ηλεκτρικής ενέργειας.

Οι τελικές τιμές επηρεάζονται από το κόστος παραγωγής, τις διεθνείς ενεργειακές αγορές, τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις και την εμπορική πολιτική των προμηθευτών. Επιπλέον, οι επενδύσεις σε υποδομές έχουν κόστος που πρέπει να ανακτηθεί μέσα από κατάλληλους μηχανισμούς χρηματοδότησης.

Η πρόκληση της χρηματοδότησης

Η υλοποίηση των ενεργειακών έργων εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα κεφαλαίων και τη δυνατότητα των επενδυτών να προβλέψουν με επαρκή αξιοπιστία τα μελλοντικά τους έσοδα. Οι αλλαγές στους κανονισμούς της αγοράς, στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και στο κόστος εξοπλισμού μπορούν να επηρεάσουν την οικονομική βιωσιμότητα.

Η σταθερότητα του θεσμικού πλαισίου και η διαφάνεια των διαδικασιών αδειοδότησης αποτελούν κρίσιμους παράγοντες. Όσο περισσότερο περιορίζεται η αβεβαιότητα, τόσο ευκολότερα μπορούν να προχωρούν επενδύσεις με μακροχρόνιο ορίζοντα.

Το στοίχημα για το 2027

Η επόμενη φάση της ελληνικής ενεργειακής μετάβασης θα εξαρτηθεί από τη δυνατότητα συνδυασμού παραγωγής, αποθήκευσης και σύγχρονων δικτύων. Η ανάπτυξη ενός ισορροπημένου συστήματος μπορεί να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια και να δημιουργήσει καλύτερες προϋποθέσεις για την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.

Το κρίσιμο ζητούμενο δεν είναι απλώς να κατασκευαστούν περισσότερα ενεργειακά έργα, αλλά να λειτουργούν ως ένα αποτελεσματικό σύνολο. Μόνο έτσι οι επενδύσεις μπορούν να μετατραπούν σε ουσιαστικό οικονομικό όφελος για τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η αποθήκευση ενέργειας, με τον σχεδιασμό να προβλέπει δυναμικότητα έως 7 GW. Η λογική είναι απλή: η Ελλάδα παράγει ολοένα περισσότερη φθηνή ηλεκτρική ενέργεια από φωτοβολταϊκά και αιολικά, αλλά χωρίς επαρκή αποθήκευση ένα μέρος αυτής της παραγωγής δεν μπορεί να αξιοποιηθεί όταν πραγματικά το χρειάζεται η αγορά.

Το στοίχημα των 7 GW

Η ανάπτυξη μπαταριών μεγάλης κλίμακας μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά τον τρόπο λειτουργίας της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Η ενέργεια που παράγεται τις ώρες υψηλής παραγωγής των ΑΠΕ θα μπορεί να αποθηκεύεται και να επιστρέφει στο σύστημα όταν αυξάνεται η ζήτηση.

Ο κυβερνητικός σχεδιασμός προβλέπει ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης που μπορούν να φτάσουν έως τα 7 GW, ενώ ιδιαίτερο βάρος δίνεται και σε μπαταρίες που θα συνδυάζονται με ΑΠΕ ή συστήματα αυτοκατανάλωσης.

Αυτό περιορίζει τις περικοπές πράσινης παραγωγής και, κυρίως, μειώνει την ανάγκη να μπαίνουν στο σύστημα ακριβότερες μονάδες παραγωγής τις ώρες υψηλής ζήτησης.

Από τα 23,78 στα 16,66 λεπτά ανά kWh

Ο πήχης που έχει τεθεί είναι ιδιαίτερα φιλόδοξος. Ως αφετηρία χρησιμοποιείται μέση τιμή λιανικής 23,78 λεπτών ανά kWh, με τον σχεδιασμό να στοχεύει σε περίπου 16,66 λεπτά ανά kWh σε βάθος τριετίας.

Πρόκειται ουσιαστικά για μείωση της τάξης του 30%, η οποία δεν αναμένεται να προκύψει από ένα μεμονωμένο μέτρο αλλά από συνδυασμό επενδύσεων και αλλαγών στην αγορά.

Στην εξίσωση μπαίνουν οι μπαταρίες, οι νέες διασυνδέσεις, οι επενδύσεις στα δίκτυα, η ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων, οι αντλίες θερμότητας και η ενίσχυση της αυτοπαραγωγής.

Η σημασία των δικτύων είναι ήδη εμφανής. Ο ΑΔΜΗΕ έχει υπολογίσει ελάφρυνση €3,7 δισ. για τους καταναλωτές έως το 2034 μόνο από τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών.

Γιατί οι ΑΠΕ από μόνες τους δεν αρκούν

Η Ελλάδα έχει αυξήσει σημαντικά την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ, αλλά όσο μεγαλώνει η συμμετοχή φωτοβολταϊκών και αιολικών τόσο αυξάνεται και η ανάγκη για ένα πιο ευέλικτο ηλεκτρικό σύστημα.

Η παραγωγή ενός φωτοβολταϊκού κορυφώνεται το μεσημέρι. Η κατανάλωση, όμως, μπορεί να παραμένει υψηλή αρκετές ώρες αργότερα. Χωρίς αποθήκευση, το σύστημα δεν μπορεί να «μεταφέρει» αυτή τη φθηνή ενέργεια από τη μία ώρα στην άλλη.

Γι' αυτό και οι επενδύσεις στα δίκτυα αποκτούν εξίσου κρίσιμη σημασία. Ο ΑΔΜΗΕ έχει ήδη χαράξει ένα μεγάλο επενδυτικό πρόγραμμα διασυνδέσεων, ενώ η λειτουργία της διασύνδεσης Κρήτης–Αττικής αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της αλλαγής που συντελείται στο ηλεκτρικό σύστημα.

Το νέο μοντέλο για νοικοκυριά και επιχειρήσεις

Η δεύτερη μεγάλη αλλαγή αφορά την αυτοκατανάλωση. Νοικοκυριά και επιχειρήσεις θα μπορούν σταδιακά να συνδυάζουν φωτοβολταϊκά με μπαταρίες, ώστε μεγαλύτερο μέρος της ενέργειας που παράγουν να καταναλώνεται από τους ίδιους.

Για μια επιχείρηση με σημαντική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, η δυνατότητα να παράγει και να αποθηκεύει μέρος των αναγκών της μπορεί να λειτουργήσει ως ουσιαστικό εργαλείο περιορισμού του λειτουργικού κόστους.

Παράλληλα προβλέπονται μεγάλα προγράμματα εξοικονόμησης και ενεργειακής αναβάθμισης. Το συνολικό πλέγμα περιλαμβάνει παρεμβάσεις σε κατοικίες, αλλαγές συστημάτων θέρμανσης, αντλίες θερμότητας, ηλιακούς θερμοσίφωνες και ειδικά προγράμματα για μικρές επιχειρήσεις.

Οι διασυνδέσεις είναι το δεύτερο μεγάλο «κλειδί»

Η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο στην εγκατάσταση νέων φωτοβολταϊκών και αιολικών πάρκων. Χρειάζεται δίκτυο ικανό να μεταφέρει την παραγωγή εκεί όπου υπάρχει ζήτηση.

Οι διασυνδέσεις Δωδεκανήσων και Βορείου Αιγαίου εμφανίζουν, σύμφωνα με σχετική μελέτη, ιδιαίτερα υψηλή σχέση οφέλους προς κόστος, ενώ η χώρα αναπτύσσει παράλληλα ευρύτερο πλέγμα διεθνών ηλεκτρικών διασυνδέσεων.

Το θέμα έχει πλέον και γεωπολιτική διάσταση. Η ενέργεια αντιμετωπίζεται ως πυλώνας στρατηγικής αυτονομίας για την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς η ενεργειακή ασφάλεια συνδέεται άμεσα με την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.

Η Ελλάδα από εισαγωγέας σε εξαγωγέα ρεύματος

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της νέας πραγματικότητας είναι η μεταβολή του ενεργειακού ισοζυγίου. Η Ελλάδα έχει μετατραπεί σε καθαρό εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε το ΥΠΕΝ οι εξαγωγές έως τον Ιούλιο του 2026 ήταν σχεδόν διπλάσιες από το σύνολο του 2025.

Η αλλαγή στο εμπορικό ισοζύγιο προσεγγίζει το €1 δισ., εξέλιξη που δείχνει ότι οι επενδύσεις στις ΑΠΕ δεν έχουν μόνο περιβαλλοντική αλλά και άμεση οικονομική διάσταση.

Παράλληλα, όμως, παραμένουν προβλήματα που επιβαρύνουν τους λογαριασμούς. Οι ρευματοκλοπές, για παράδειγμα, εκτιμάται ότι κόστιζαν περίπου €450 εκατ. ετησίως την περίοδο 2022–2024, ποσό που τελικά επιμερίζεται στους συνεπείς καταναλωτές.

Το πραγματικό τεστ θα είναι ο λογαριασμός

Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν οι μεγάλες επενδύσεις θα μεταφραστούν τελικά σε χαμηλότερες τιμές για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Οι μπαταρίες έως 7 GW μπορούν να περιορίσουν τις ακριβές ώρες της αγοράς, οι ΑΠΕ να προσφέρουν φθηνότερη παραγωγή, οι διασυνδέσεις να μειώσουν το κόστος και η αυτοκατανάλωση να περιορίσει την εξάρτηση επιχειρήσεων και νοικοκυριών από το δίκτυο.

Το στοίχημα, όμως, δεν θα κριθεί από τα GW που θα εγκατασταθούν ούτε από τα δισεκατομμύρια των επενδύσεων. Θα κριθεί από το εάν η τελική τιμή της κιλοβατώρας θα κινηθεί πράγματι προς τα 16,66 λεπτά και αν το όφελος της ενεργειακής μετάβασης θα φτάσει τελικά στον καταναλωτή.

Η νοτιοκορεάτικη εταιρεία μπαταριών ανέφερε, σε κατάθεση στο αρμόδιο ρυθμιστικό όργανο, ότι η ακύρωση έγινε έπειτα από επίσημη ειδοποίηση της Ford. Η αμερικανική αυτοκινητοβιομηχανία αποφάσισε να διακόψει την παραγωγή ορισμένων μοντέλων ηλεκτρικών οχημάτων, επικαλούμενη αλλαγές στο πολιτικό περιβάλλον και μεταβολές στις προβλέψεις για τη ζήτηση EV.

Υπενθυμίζεται ότι τον Οκτώβριο η LGES είχε υπογράψει δύο συμβόλαια με τη Ford για την προμήθεια μπαταριών ηλεκτρικών οχημάτων στην Ευρώπη, με έναρξη παραδόσεων το 2026 και το 2027.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται λίγες ημέρες μετά την ανακοίνωση της Ford ότι θα προχωρήσει σε απομείωση ύψους 19,5 δισ. δολαρίων, ακυρώνοντας παράλληλα αρκετά προγραμματισμένα μοντέλα EV. Πρόκειται για μία από τις πιο χαρακτηριστικές κινήσεις υποχώρησης της αυτοκινητοβιομηχανίας από τα αμιγώς ηλεκτρικά οχήματα, ως απάντηση τόσο στην πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ όσο και στην επιβράδυνση της παγκόσμιας ζήτησης για ηλεκτρικά αυτοκίνητα.

Στο ίδιο πλαίσιο, την περασμένη εβδομάδα η νοτιοκορεάτικη SK On ανακοίνωσε ότι τερματίζει τη συνεταιριστική της επιχείρηση με τη Ford για τα κοινά εργοστάσια μπαταριών στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σημειώνεται ότι το 2022 η SK On και η Ford είχαν επενδύσει 11,4 δισ. δολάρια για την κατασκευή κοινών μονάδων παραγωγής μπαταριών στις ΗΠΑ, επένδυση που τότε θεωρούνταν κομβική για τη στρατηγική ηλεκτροκίνησης της Ford.

Ο λόγος βρίσκεται στην μπαταρία λιθίου που υπάρχει μέσα στη θήκη φόρτισής τους, η οποία μπορεί να παραμένει ενεργή και να φορτίζει τα ακουστικά ακόμα και όταν δεν χρησιμοποιούνται, προκαλώντας κίνδυνο υπερθέρμανσης.

Γιατί οι μπαταρίες λιθίου θεωρούνται επικίνδυνες

Τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί περιστατικά φωτιάς κατά τη διάρκεια πτήσεων, κυρίως λόγω ελαττωματικών power banks που είχαν τοποθετηθεί στις αποσκευές. Οι μπαταρίες λιθίου, όταν υποστούν βραχυκύκλωμα ή βλάβη, μπορούν να παράγουν πολύ υψηλή θερμοκρασία και να οδηγήσουν σε ανάφλεξη.

Εξαιτίας αυτού, οι εταιρείες επιδιώκουν να περιορίσουν τον κίνδυνο, μεταφέροντας όλες τις συσκευές με μπαταρία στην καμπίνα, όπου το πλήρωμα μπορεί να αντιδράσει άμεσα.

Η Tigerair διευκρίνισε ότι ηλεκτρονικές συσκευές όπως θήκες ακουστικών και φορητοί ανεμιστήρες επιτρέπεται να βρίσκονται μόνο στην καμπίνα. Αντίστοιχα, η UNI Air κατατάσσει τα Bluetooth ακουστικά στην κατηγορία των «φορητών ηλεκτρονικών συσκευών» και απαγορεύει την τοποθέτησή τους στο χώρο αποσκευών.

Πώς αντιμετωπίζεται το ζήτημα διεθνώς

Η Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας της Νέας Ζηλανδίας έχει επιλέξει ακόμα πιο αυστηρή στάση, αντιμετωπίζοντας τη θήκη φόρτισης ως power bank και αποκλείοντας τη μεταφορά της στις παραδιδόμενες αποσκευές.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, δεν υπάρχει οριζόντια απαγόρευση, αλλά οι αρχές συνιστούν να αποφεύγεται η τοποθέτηση συσκευών με μπαταρίες λιθίου στο αμπάρι. Οι περισσότερες αεροπορικές επιτρέπουν φορητούς φορτιστές έως 100Wh, υπό την προϋπόθεση ότι η χωρητικότητα αναγράφεται καθαρά.

Ο πρόσθετος κανόνας για τα κινητά τηλέφωνα

Υπάρχει και ένας ακόμη, λιγότερο γνωστός κανόνας: αν μια ηλεκτρονική συσκευή, όπως κινητό ή tablet, δεν μπορεί να ενεργοποιηθεί κατά τον έλεγχο ασφαλείας, ενδέχεται να κατασχεθεί.

Σε αρκετά αεροδρόμια ζητείται από τους επιβάτες να αποδεικνύουν ότι η συσκευή λειτουργεί, ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν έχει τροποποιηθεί ή μετατραπεί σε επικίνδυνο αντικείμενο.

Γι’ αυτό συνιστάται όλες οι συσκευές να είναι φορτισμένες πριν το ταξίδι, ακόμα κι αν δεν σκοπεύετε να τις χρησιμοποιήσετε.

Από την άλλη τα στοιχεία της εταιρείας Virta, που δραστηριοποιείται στην φόρτιση ηλεκτρικών αυτοκινήτων σε πολλές χώρες της Ευρώπης, αναφέρουν ότι οι πωλήσεις EV αυξήθηκαν κατά 43% το 2020 παρά την πανδημία, σε σύγκριση με το 2019 και το 2021 οι πωλήσεις EV διπλασιάστηκαν από το 2020, φτάνοντας τα 6,75 εκατομμύρια παγκοσμίως. Η ζήτηση ήταν τόσο ισχυρή που ο αριθμός των ηλεκτρικών οχημάτων που πωλήθηκαν σε μια εβδομάδα το 2021 ήταν υψηλότερος από τον αριθμό που πουλήθηκε ολόκληρο το 2012.

Η παραπάνω εικόνα απεικονίζει μια έντονη ανάπτυξη στον κλάδο των EV, ενισχύοντας τις επενδύσεις στην τεχνολογία. Ωστόσο, η εκτίναξη των τιμών της ενέργειας αποτελεί ένα πρόβλημα που πρέπει να επιλυθεί άμεσα. Σύμφωνα με τη βρετανική ρυθμιστική αρχή ενέργειας Ofgem, το ανώτατο όριο της τιμής της ενέργειας θα αυξηθεί περίπου κατά 80% από την 1η Οκτωβρίου 2022.

Το τελευταίο διάστημα εφαρμόζεται μια νέα τεχνολογία στην κατασκευή μπαταριών. Πρόκειται για τις μπαταρίες αλουμινίου- αέρα, όπου η αυτοκινητοβιομηχανία αναμένει να την χρησιμοποιήσει σε μοντέλα της κοντά στο 2030. Αυτή η τεχνολογία δεν συνδέεται άμεσα με την εξόρυξη σπάνιων ορυκτών, γεγονός που δίνει λύση στο μεγάλο πρόβλημα της εξόρυξης σπάνιων μετάλλων. Η τεχνολογία AI-air θα προσφέρει αυτονομίες έως και 1.600 χιλιόμετρα, με την ενεργειακή πυκνότητα της μπαταρίας να είναι 1.350 kWh/kg, ίση με περίπου εννέα φορές την ενέργεια των μπαταριών ιόντων λιθίου, ενώ λόγω βάρους και όγκου θα δίνεται η δυνατότητα αλλαγής της μπαταρίας μέσα σε 90 δευτερόλεπτα σε συγκεκριμένα σημεία. Πρόκειται για μια νέα πτυχή της ηλεκτροκίνησης που σήμερα δεν εφαρμόζεται, αλλά σίγουρα θα αποτελέσει μια πρακτική που θα ακολουθηθεί από μεγάλη μερίδα ιδιοκτητών ηλεκτρικών αυτοκινήτων στο μέλλον.

Είναι ενδεικτικό ότι η κινέζικη εταιρία κατασκευής μπαταριών CATL (Contemporary Amperex Technology Co Limited) είναι αυτή τη στιγμή ο κυρίαρχος στην παγκόσμια αγορά μπαταριών για τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα.

Σύμφωνα με έρευνα της νοτιοκορεάτικης εταιρίας SNE, το παγκόσμιο μερίδιο αγοράς της CATL είναι 34,8%. Δηλαδή, ένα στα τρία ηλεκτρικά αυτοκίνητα στην κόσμο χρησιμοποιούν μπαταρίες της συγκεκριμένης εταιρίας.

Ο Νοτιοκορεάτης κατασκευαστής μπαταριών LG Energy Solution κατέλαβε τη δεύτερη θέση στην κατάταξη. Το μερίδιό τους συρρικνώθηκε από 23,8% την ίδια περίοδο πέρυσι σε 14,4% τώρα.
Tην τρίτη θέση κατέχει η BYD από την Κίνα με μερίδιο αγοράς 11,8%, σημειώνοντας αύξηση 5%. Στις υπόλοιπες θέσεις βρίσκονται ο ιαπωνικός κατασκευαστής μπαταριών Panasonic, η νοτιοκορεατική SK On και η Samsung ASDI καθώς και οι Κινέζοι κατασκευαστές CALB, Gotion Hightec και Sunwoda καθώς και η Svolt Energy.

Αντίθετα, οι ρυθμοί ανάπτυξης των ιαπωνικών εταιρειών, συμπεριλαμβανομένης της Panasonic, μειώθηκαν, σύμφωνα με το electrive.com

Η CATL προμηθεύει -μεταξύ άλλων- τις Daimler, BMW, Opel και Tesla. Επιπλέον, τη Ford και -στο μέλλον- η Kia και ίσως και η Nio.

Και όπως όλα δείχνουν η Κίνα θα μεγαλώσει ακόμα την κυριαρχία της σε αυτόν τον κρίσιμο τομέα, ελέγχοντας όλους τους Ευρωπαίους και Αμερικάνους κατασκευαστές ηλεκτρικών αυτοκινήτων.

Το πρότζεκτ, που φέρει την ονομασία European Battery Innovation, χρηματοδοτείται από τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και άλλες εννέα χώρες της ΕΕ.

Επενδύσεις ύψους 9 δισ. ευρώ

Σύμφωνα με την Επιτροπή, ανάμεσα στα μέλη του έργου είναι η Αυστρία, το Βέλγιο, η Κροατία, η Φινλανδία, η Ελλάδα, η Σλοβακία, η Ισπανία και η Σουηδία.

Όπως αναφέρει το Reuters, οι χώρες αναμένουν να προσελκύσουν ιδιωτικές επενδύσεις ύψους 9 δισ. ευρώ.

Η ΕΕ δημιούργησε τη European Battery Alliance το 2017, στην προσπάθειά της να αναπτύξει μια βιομηχανία που θα διασφαλίσει για τα κράτη-μέλη ένα μέλλον με χαμηλές εκπομπές καυσαερίων και αυτάρκεια σε ό,τι αφορά τα σχετικά προϊόντα και την τεχνολογία.

Σύμφωνα με πρόσφατη σχετική έκθεση της ΕΕ, η ζήτηση για μπαταρίες αυξάνεται ραγδαία και αναμένεται να αυξηθεί κατά 14 φορές έως το 2030. Αυτό οφείλεται κυρίως στις ηλεκτροκίνητες μεταφορές, που καθιστούν τη συγκεκριμένη αγορά ολοένα και πιο στρατηγική σε παγκόσμιο επίπεδο.

Το πρότζεκτ θα καλύψει ολόκληρη την αλυσίδα αξίας των μπαταριών, από την εξόρυξη των πρώτων υλών και τον σχεδιασμό, μέχρι την κατασκευή, τη συκευασία, ακόμη και την ανακύκλωση ή την απόρριψη.

«Για αυτές τις μεγάλες καινοτόμες προκλήσεις για την οικονομία της ΕΕ, το ρίσκο μπορεί να είναι πολύ μεγάλο για να το πάρει μόνο ένα κράτος – μέλος ή μία εταιρεία», ανέφερε σε σχετική δήλωση η Μαργκρέτε Βεστάγκερ, εκτελεστική αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

«Για τον λόγο αυτόν, θα ήταν πραγματικά καλό για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να συγκεντρωθούν για να στηρίξουν τη βιομηχανία στην ανάπτυξη πιο καινοτόμων και βιώσιμων μπαταριών».