Ποια παιδιά μπορούν να κάνουν ανάληψη πριν από τα 18

Ο νέος λογαριασμός σχεδιάζεται ως μακροχρόνιο επενδυτικό εργαλείο και όχι ως ένας συνηθισμένος αποταμιευτικός λογαριασμός από τον οποίο οι γονείς θα μπορούν να αντλούν χρήματα ανά πάσα στιγμή.

Για τον λόγο αυτό, ανάληψη πριν από την ενηλικίωση θα επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση.

Η πρώτη εξαίρεση αφορά σοβαρούς λόγους υγείας του παιδιού, υπό την προϋπόθεση ότι απαιτείται χειρουργική αντιμετώπιση. Η ανάγκη αυτή θα πρέπει να αποδεικνύεται με σχετική πιστοποίηση από δημόσιο νοσοκομείο. Επομένως, δεν θα αρκεί οποιοδήποτε πρόβλημα υγείας ή μια αυξημένη οικογενειακή δαπάνη για να αποδεσμευτούν τα χρήματα. Η δυνατότητα πρόωρης ανάληψης συνδέεται ειδικά με σοβαρό περιστατικό που χρήζει χειρουργικής επέμβασης.

Πρόωρη ανάληψη προβλέπεται επίσης σε περίπτωση θανάτου ενός γονέα, ενώ εξαίρεση υπάρχει και στην περίπτωση θανάτου του τέκνου.

Αυτές είναι και οι μοναδικές περιπτώσεις στις οποίες «σπάει» ο γενικός κανόνας που θέλει το επενδυμένο κεφάλαιο να παραμένει στον λογαριασμό έως τα 18.

Ποια παιδιά θα μπουν πρώτα στον νέο «κουμπαρά»

Ο ειδικός επενδυτικός λογαριασμός θα μπορεί να ανοίγει κατά τα δύο πρώτα χρόνια από τη γέννηση του παιδιού. Καθώς το μέτρο σχεδιάζεται να τεθεί σε εφαρμογή το 2027, στην πρώτη φάση θα μπορούν να ενταχθούν παιδιά που έχουν γεννηθεί το 2025 και το 2026, υπό την προϋπόθεση ότι κατά το άνοιγμα του λογαριασμού δεν θα έχουν συμπληρώσει τα δύο έτη.

Δεν προβλέπονται εισοδηματικά ή περιουσιακά κριτήρια. Βασική προϋπόθεση είναι ένας από τους δύο γονείς να είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας. Κάθε παιδί θα μπορεί να διαθέτει μόνο έναν τέτοιο επενδυτικό λογαριασμό. Το κράτος θα διπλασιάζει την αποταμίευση έως 1.200 ευρώ

Κεντρικό στοιχείο του νέου μηχανισμού είναι η κρατική συμμετοχή. Η πολιτεία θα καταθέτει κάθε χρόνο ποσό ίσο με εκείνο που εισφέρει ο γονέας, με ανώτατο όριο αρχικά τα 1.200 ευρώ ετησίως. Έτσι, εάν ένας γονέας βάζει 1.200 ευρώ σε ένα έτος, το κράτος θα προσθέτει άλλα 1.200 ευρώ.

Το πλαφόν της κρατικής συνεισφοράς θα αυξάνεται κατά 10% ανά πενταετία. Θα διαμορφώνεται στα 1.320 ευρώ για την περίοδο 2032-2036, στα 1.452 ευρώ για τα έτη 2037-2041 και στα 1.597 ευρώ για την περίοδο 2042-2044.

Ο γονέας θα έχει τη δυνατότητα να εισφέρει ακόμη μεγαλύτερα ποσά, έως 10.000 ευρώ ετησίως, χωρίς όμως το κράτος να ακολουθεί πέρα από το εκάστοτε όριο της δικής του συμμετοχής. Στον λογαριασμό θα μπορούν να συνεισφέρουν και άλλα πρόσωπα, όπως οι παππούδες, οι γιαγιάδες, ο νονός ή η νονά. Οι καταβολές θα μπορούν να γίνονται είτε περιοδικά, για παράδειγμα με πάγια εντολή 100 ευρώ τον μήνα, είτε σε χρόνο που θα επιλέγει η οικογένεια.

Εάν σε κάποια χρονιά δεν καταβληθεί κανένα ποσό, ο λογαριασμός δεν θα κλείνει. Θα εξακολουθεί να λειτουργεί και να επενδύεται το υπάρχον κεφάλαιο, αλλά για το συγκεκριμένο έτος δεν θα υπάρχει κρατική συνεισφορά.

Τι γίνεται όταν το παιδί γίνει 18 ετών

Με τη συμπλήρωση των 18 ετών, το ποσό που θα έχει συγκεντρωθεί θα περνά σε λογαριασμό στο όνομα του παιδιού και θα καθίσταται διαθέσιμο. Παράλληλα, το εισόδημα που προκύπτει από τον συγκεκριμένο επενδυτικό λογαριασμό θα απαλλάσσεται από τη φορολογία, είτε πρόκειται για φόρο τόκων 15% είτε για φόρο υπεραξίας από μεταβίβαση κεφαλαίου ή φόρο μερισμάτων.

Η τελική αξία του «κουμπαρά» δεν θα εξαρτάται μόνο από τις εισφορές οικογένειας και κράτους αλλά και από την επενδυτική απόδοση.

Στο ενδεικτικό παράδειγμα του σχεδιασμού, για παιδί που γεννιέται το 2026 και αποκτά λογαριασμό το 2027, οι συνολικές εισφορές έως το 2044 μπορούν να φτάσουν τα 49.304 ευρώ, από τα οποία τα 24.652 ευρώ θα προέρχονται από το κράτος. Με μέση απόδοση 3%, το τελικό ποσό εκτιμάται στα 64.109 ευρώ, ενώ με απόδοση 5% μπορεί να φτάσει τα 77.062 ευρώ.

Το οικονομικό επιτελείο εκτιμά ότι το νέο σύστημα μπορεί να λειτουργήσει ως οικονομικό απόθεμα για τα πρώτα βήματα των νέων στην ενήλικη ζωή, από τις σπουδές και την έναρξη επαγγελματικής δραστηριότητας έως τη δημιουργία οικογένειας, επιχειρώντας παράλληλα να ενισχύσει την κουλτούρα μακροχρόνιας αποταμίευσης και επένδυσης.

Ένας στους δύο εργαζόμενους νέους σε τέσσερις κλάδους

Τα στοιχεία που παρουσιάζονται με βάση έκθεση του ΟΟΣΑ είναι αποκαλυπτικά. Περίπου το 36% των νέων ηλικίας 15 έως 29 ετών στην Ελλάδα εργάζεται και, μεταξύ αυτών που έχουν δουλειά, το 55% απασχολείται στο εμπόριο, στις μεταφορές, στη διαμονή και στην εστίαση. Το 2008 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 39%, με το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης να προέρχεται από τους κλάδους διαμονής και εστίασης.

Η σύγκριση δείχνει πόσο έχει αλλάξει μέσα σε λιγότερο από δύο δεκαετίες η αγορά εργασίας για τη νέα γενιά. Η ελληνική οικονομία κατάφερε μετά τη μεγάλη κρίση να δημιουργήσει ξανά θέσεις απασχόλησης, αλλά σημαντικό μέρος αυτών συγκεντρώθηκε σε υπηρεσίες που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με τον τουρισμό και την κατανάλωση. Έτσι, ένας νέος που αναζητά την πρώτη του δουλειά συναντά πολύ συχνότερα μια θέση σε ξενοδοχείο, εστιατόριο, καφέ ή τουριστική επιχείρηση από μια θέση σε βιομηχανία ή σε έναν τεχνολογικά προηγμένο παραγωγικό κλάδο.

Από το 48,7% της ανεργίας στη λύση της «σεζόν»

Για να κατανοήσει κανείς πώς φτάσαμε εδώ πρέπει να επιστρέψει στην οικονομική κρίση της προηγούμενης δεκαετίας. Η ανεργία των νέων είχε εκτοξευθεί στο 48,7%, καθώς χιλιάδες επιχειρήσεις έκλεισαν και πολλές θέσεις εργασίας χάθηκαν οριστικά. Μέχρι το 2025 η ανεργία των νέων είχε περιοριστεί στο 16,5%, όμως η συμμετοχή τους στην απασχόληση δεν επέστρεψε στα προ κρίσης επίπεδα. Το ποσοστό των νέων που εργάζονται βρίσκεται στο 36%, έναντι 43% το 2008, όταν ο αντίστοιχος δείκτης φτάνει περίπου στο 55% στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο 50% στις χώρες του ΟΟΣΑ.

Την ίδια περίοδο, η ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας συνέπεσε με την παγκόσμια έκρηξη του τουρισμού και ιδιαίτερα με την εντυπωσιακή άνοδο της ταξιδιωτικής ζήτησης μετά την πανδημία. Ξενοδοχεία, εστιατόρια και τουριστικές επιχειρήσεις χρειάζονταν δεκάδες χιλιάδες εργαζομένους και η «σεζόν» εξελίχθηκε για πολλούς νέους στην πιο άμεσα διαθέσιμη λύση. Μερικοί επιλέγουν συνειδητά να χτίσουν καριέρα στον τουρισμό, όμως άλλοι καταλήγουν εκεί επειδή απλώς δεν βρίσκουν κάτι καλύτερο.

Το ανησυχητικό παράδοξο των πτυχιούχων

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο έντονο όταν εξετάζονται τα στοιχεία για τους νέους με πανεπιστημιακή εκπαίδευση. Στην ηλικιακή ομάδα 25–34 ετών, η ανεργία των πτυχιούχων στην Ελλάδα έφτανε το 12,3% το 2024, το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ και περίπου 2,4 φορές υψηλότερο από τον μέσο όρο του Οργανισμού.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και ένα πανεπιστημιακό πτυχίο δεν εξασφαλίζει εύκολη είσοδο σε μια θέση αντίστοιχη των σπουδών. Όταν ένας νέος έχει μπροστά του την επιλογή να παραμείνει άνεργος ή να φύγει για έξι μήνες σε ένα νησί, η δεύτερη λύση είναι συχνά αναπόφευκτη. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η προσωρινή λύση γίνεται μόνιμη και οι γνώσεις που αποκτήθηκαν στις σπουδές σταδιακά απαξιώνονται επειδή δεν χρησιμοποιούνται.

Η μεγάλη υποχώρηση βιομηχανίας και κατασκευών

Η άλλη όψη του προβλήματος βρίσκεται στους παραγωγικούς κλάδους. Το 2008 οι κατασκευές και η βιομηχανία απασχολούσαν περίπου το 13% των εργαζομένων στην Ελλάδα, ενώ το 2023 το ποσοστό είχε περιοριστεί μόλις στο 3%. Στην Ε.Ε. και στις χώρες του ΟΟΣΑ η αντίστοιχη υποχώρηση ήταν σαφώς μικρότερη, από περίπου 11% σε 7%.

Η διαφορά είναι καθοριστική. Όταν μειώνονται δραματικά οι θέσεις σε βιομηχανία και κατασκευές και ταυτόχρονα αυξάνονται οι ανάγκες ξενοδοχείων και εστίασης, η μετακίνηση του εργατικού δυναμικού είναι αναμενόμενη. Η ελληνική οικονομία χρειάζεται τον τουρισμό, αλλά χρειάζεται παράλληλα περισσότερες επενδύσεις σε βιομηχανία, μεταποίηση, τεχνολογία, ενέργεια, κατασκευές και άλλες δραστηριότητες που μπορούν να προσφέρουν στους νέους περισσότερες εναλλακτικές επαγγελματικές διαδρομές.

Οι νέοι Έλληνες αμείβονται 40% λιγότερο

Υπάρχει όμως και η διάσταση των αποδοχών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται από την έκθεση του ΟΟΣΑ, οι εργαζόμενοι κάτω των 30 ετών στην Ελλάδα κερδίζουν κατά μέσο όρο 40% λιγότερα από τους συνομηλίκους τους σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, λαμβάνοντας υπόψη την ισοτιμία αγοραστικής δύναμης.

Αυτό βοηθά να εξηγηθεί και η συνέχιση του brain drain. Για έναν νέο με υψηλές δεξιότητες, η διαφορά στις αποδοχές μπορεί να είναι αρκετά μεγάλη ώστε η μετανάστευση να αποτελεί οικονομικά πολύ πιο συμφέρουσα επιλογή. Όσοι παραμένουν στη χώρα αναζητούν εναλλακτικές λύσεις, με αποτέλεσμα να εμφανίζεται και υψηλό ποσοστό αυτοαπασχόλησης μεταξύ των νέων, περίπου 11%.

Όταν η «σεζόν» γίνεται επαγγελματική παγίδα

Η εποχική εργασία δεν είναι από μόνη της αρνητική. Μπορεί να αποτελέσει μια εξαιρετική πρώτη επαγγελματική εμπειρία, να προσφέρει εισόδημα σε φοιτητές και νέους και να εξελιχθεί ακόμη και σε μια ιδιαίτερα επιτυχημένη καριέρα για όσους επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν επαγγελματικά στον τουρισμό. Η Ελλάδα διαθέτει άλλωστε έναν διεθνώς ανταγωνιστικό τουριστικό κλάδο που χρειάζεται εξειδικευμένα στελέχη.

Ο κίνδυνος δημιουργείται όταν η εποχική απασχόληση αποτελεί λύση ανάγκης χωρίς προοπτική εξέλιξης. Ένας νέος μπορεί να δουλεύει έξι μήνες τη σεζόν, να καλύπτει τους υπόλοιπους μήνες με περιστασιακές εργασίες και να επαναλαμβάνει τον ίδιο κύκλο επί χρόνια. Εάν στο μεταξύ δεν αποκτά νέες δεξιότητες ή επαγγελματική εξειδίκευση, όσο περνά ο χρόνος γίνεται δυσκολότερη η μετάβαση σε διαφορετικό κλάδο.

Το πρόβλημα δεν είναι ο τουρισμός – Είναι η έλλειψη εναλλακτικών

Θα ήταν λάθος να θεωρηθεί ότι η λύση βρίσκεται στον περιορισμό του τουρισμού. Ο κλάδος αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Ελλάδας και μπορεί να δημιουργήσει πολύ περισσότερη προστιθέμενη αξία μέσα από ποιοτικές επενδύσεις, επιμήκυνση της σεζόν και ανάπτυξη ειδικών μορφών τουρισμού. Άλλωστε, η επίσημη στρατηγική περιλαμβάνει επενδύσεις σε ορεινό, ιαματικό και αγροτουρισμό, γαστρονομία και τουριστικούς λιμένες με στόχο τη διαφοροποίηση του προϊόντος και την επιμήκυνση της περιόδου.

Το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι η ελληνική οικονομία δεν προσφέρει ακόμη αρκετές εναλλακτικές στους νέους. Χρειάζεται ένα παραγωγικό μοντέλο όπου ένας 25χρονος θα μπορεί να επιλέξει ανάμεσα στον τουρισμό, στη βιομηχανία, στην τεχνολογία, στην ενέργεια, στις κατασκευές, στην αγροδιατροφή και σε νέες εξαγωγικές επιχειρήσεις – και όχι να κατευθύνεται στη σεζόν επειδή αυτή είναι η μοναδική άμεσα διαθέσιμη δουλειά.

Το μεγάλο στοίχημα της επόμενης ημέρας

Η Ελλάδα κατάφερε να μειώσει δραστικά την ανεργία των νέων σε σχέση με τα χρόνια της κρίσης. Το επόμενο βήμα όμως είναι δυσκολότερο: δεν αρκεί να δημιουργούνται θέσεις εργασίας, πρέπει να δημιουργούνται θέσεις με προοπτική, αξιοπρεπείς αποδοχές και δυνατότητα επαγγελματικής εξέλιξης.

Ο τουρισμός μπορεί και πρέπει να συνεχίσει να αποτελεί ισχυρό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας. Δεν μπορεί όμως να είναι η μοναδική απάντηση για μια ολόκληρη γενιά. Αν η Ελλάδα θέλει να κρατήσει τους νέους της στη χώρα και να αξιοποιήσει τις σπουδές και τις δεξιότητές τους, το πραγματικό στοίχημα είναι να δημιουργήσει περισσότερους δρόμους προς την οικονομική ανεξαρτησία – και όχι απλώς περισσότερες θέσεις για την επόμενη τουριστική σεζόν.

Η φορολογική μεταρρύθμιση που εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 2026 έχει μια σαφή στόχευση στη νέα γενιά.Για πρώτη φορά η ηλικία του φορολογούμενου αποκτά τόσο σημαντικό ρόλο στον καθορισμό του φόρου εισοδήματος.

Το αποτέλεσμα είναι ότι ένας εργαζόμενος 23 ετών και ένας εργαζόμενος 33 ετών με το ίδιο φορολογητέο εισόδημα μπορεί να πληρώνουν διαφορετικό φόρο.

Νέοι έως 25 ετών: Μηδενικός φόρος έως 20.000 ευρώ

Η μεγαλύτερη αλλαγή αφορά τους φορολογούμενους ηλικίας έως 25 ετών.Για αυτή την κατηγορία, οι φορολογικοί συντελεστές για τα δύο πρώτα κλιμάκια εισοδήματος, δηλαδή από 0 έως 20.000 ευρώ, μηδενίζονται.

Πρακτικά:

• εισόδημα έως 10.000 ευρώ: 0%
• εισόδημα από 10.001 έως 20.000 ευρώ: 0%

Αυτό σημαίνει ότι ένας νέος έως 25 ετών με φορολογητέο εισόδημα 15.000 ή 20.000 ευρώ δεν επιβαρύνεται με φόρο εισοδήματος για το συγκεκριμένο ποσό.Πρόκειται για πολύ σημαντική διαφορά σε σχέση με την παλαιότερη φορολογική κλίμακα.

Τι κερδίζει ένας 24χρονος με εισόδημα 20.000 ευρώ

Η διαφορά γίνεται περισσότερο κατανοητή με ένα απλό παράδειγμα.Με την παλαιά κλίμακα, τα πρώτα 10.000 ευρώ φορολογούνταν με συντελεστή 9% και το επόμενο τμήμα των 10.000 ευρώ με 22%, πριν από την εφαρμογή των προβλεπόμενων μειώσεων φόρου όπου αυτές ίσχυαν.

Με το νέο ειδικό καθεστώς για τους νέους έως 25 ετών, οι συντελεστές για ολόκληρο το ποσό μέχρι τις 20.000 ευρώ γίνονται μηδενικοί.Άρα το φορολογικό όφελος μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικό, ειδικά για έναν νέο που βρίσκεται στην αρχή της επαγγελματικής του πορείας.

Τι γίνεται αν το εισόδημα ξεπερνά τις 20.000 ευρώ

Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση.Το γεγονός ότι ένας νέος έως 25 ετών κερδίζει περισσότερα από 20.000 ευρώ δεν σημαίνει ότι χάνει την απαλλαγή για τα πρώτα 20.000 ευρώ.Η φορολογική κλίμακα είναι προοδευτική.

Για παράδειγμα, σε εισόδημα 25.000 ευρώ, τα πρώτα 20.000 ευρώ υπάγονται στους μηδενικούς συντελεστές και φορολογείται το επιπλέον τμήμα σύμφωνα με τον συντελεστή που αντιστοιχεί στο επόμενο κλιμάκιο.Για το τμήμα από 20.001 έως 30.000 ευρώ, ο βασικός συντελεστής για φορολογούμενο χωρίς παιδιά είναι 26%.

Τι αλλάζει για τους νέους 26 έως 30 ετών

Δεύτερη μεγάλη κατηγορία είναι οι φορολογούμενοι ηλικίας 26 έως 30 ετών.Εδώ δεν υπάρχει πλήρης απαλλαγή μέχρι τα 20.000 ευρώ, αλλά υπάρχει σημαντική μείωση του συντελεστή στο δεύτερο κλιμάκιο.

Η κλίμακα διαμορφώνεται:

• 0–10.000 ευρώ: 9%
• 10.001–20.000 ευρώ: 9%
• 20.001–30.000 ευρώ: 26%
• 30.001–40.000 ευρώ: 34%
• 40.001–60.000 ευρώ: 39%
• πάνω από 60.000 ευρώ: 44%

Επομένως, ο συντελεστής για το τμήμα από 10.001 έως 20.000 ευρώ μειώνεται από το παλαιό 22% στο 9%.

Τι ισχύει για έναν 25χρονο και τι για έναν 26χρονο

Η ηλικιακή διαφορά έχει πλέον μεγάλη σημασία.Ένας φορολογούμενος που εμπίπτει στην κατηγορία έως 25 ετών έχει μηδενικούς συντελεστές για τα πρώτα 20.000 ευρώ.Στην κατηγορία 26–30 ετών, αντίθετα, τα πρώτα 20.000 ευρώ φορολογούνται με συντελεστή 9%.Αυτό δημιουργεί σημαντική διαφοροποίηση ανάμεσα στις δύο ηλικιακές ομάδες.

Και οι νέοι ελεύθεροι επαγγελματίες

Η νέα ηλικιακή διαφοροποίηση της φορολογικής κλίμακας αφορά και τα φυσικά πρόσωπα με εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα.Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για νέους ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και όσους ξεκινούν τη δική τους ατομική επιχείρηση.

Ωστόσο, η τελική φορολογική επιβάρυνση ενός επαγγελματία δεν εξαρτάται μόνο από τους συντελεστές της κλίμακας.Υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που πρέπει να συνυπολογιστούν, όπως οι ειδικοί κανόνες που εφαρμόζονται στην επιχειρηματική δραστηριότητα.

Οι νέοι με παιδιά κερδίζουν ακόμη περισσότερο

Η φορολογική μεταρρύθμιση δεν περιορίζεται στην ηλικία.Η νέα κλίμακα προβλέπει πρόσθετες μειώσεις συντελεστών ανάλογα με τον αριθμό των εξαρτώμενων παιδιών.Έτσι, ένας νέος γονέας μπορεί να επωφελείται τόσο από τις ηλικιακές προβλέψεις όσο και από τις ειδικές ρυθμίσεις για τις οικογένειες.

Η λογική της νέας κλίμακας είναι να συνδυαστεί η ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος με κίνητρα που συνδέονται και με το δημογραφικό πρόβλημα.

Τι ισχύει μετά τα 30

Μετά την ηλικιακή κατηγορία των 26–30 ετών παύει η συγκεκριμένη ειδική ελάφρυνση για τους νέους.Για έναν φορολογούμενο άνω των 30 ετών χωρίς εξαρτώμενα παιδιά, η βασική κλίμακα του 2026 είναι:

0–10.000 ευρώ: 9%

10.001–20.000 ευρώ: 20%

20.001–30.000 ευρώ: 26%

30.001–40.000 ευρώ: 34%

40.001–60.000 ευρώ: 39%

Πάνω από 60.000 ευρώ: 44%.

Επομένως, η διαφορά με έναν φορολογούμενο 26–30 ετών εντοπίζεται κυρίως στο δεύτερο κλιμάκιο, όπου ο νέος φορολογείται με 9% αντί 20%.

Γιατί η κυβέρνηση επέλεξε τους νέους

Η οικονομική λογική του μέτρου είναι να παραμένει μεγαλύτερο μέρος του πρώτου εισοδήματος στα χέρια των νέων εργαζομένων.Η ηλικιακή ομάδα έως 30 ετών βρίσκεται συνήθως στην αρχή της επαγγελματικής ζωής, με χαμηλότερους μισθούς και ταυτόχρονα υψηλές δαπάνες για στέγαση και δημιουργία ανεξάρτητου νοικοκυριού.Η φορολογική ελάφρυνση αυξάνει άμεσα το καθαρό διαθέσιμο εισόδημα χωρίς να απαιτείται η καταβολή επιδόματος.

Παράλληλα, επιχειρεί να δημιουργήσει ένα επιπλέον κίνητρο για δηλωμένη εργασία και επαγγελματική δραστηριότητα.

Ένα σημαντικό «μπόνους» στην πρώτη δουλειά

Η αλλαγή είναι ιδιαίτερα σημαντική για όσους κάνουν τώρα τα πρώτα τους βήματα στην αγορά εργασίας.Ένας νέος έως 25 ετών με εισόδημα έως 20.000 ευρώ μπορεί πλέον να γνωρίζει ότι το συγκεκριμένο εισόδημα δεν επιβαρύνεται με φόρο εισοδήματος βάσει της κλίμακας.Για τις ηλικίες 26–30 ετών, η μείωση του δεύτερου συντελεστή στο 9% επίσης αφήνει περισσότερα χρήματα στο διαθέσιμο εισόδημα.

Σε μια περίοδο κατά την οποία τα υψηλά ενοίκια και το κόστος ζωής δυσκολεύουν την οικονομική ανεξαρτητοποίηση της νέας γενιάς, η αλλαγή στη φορολογία αποτελεί μια σημαντική μόνιμη ελάφρυνση.

Το μεγάλο στοίχημα είναι πλέον εάν το πρόσθετο διαθέσιμο εισόδημα, σε συνδυασμό με μισθολογικές αυξήσεις και πολιτικές για τη στέγαση, θα είναι αρκετό ώστε περισσότεροι νέοι να μπορούν να κάνουν το επόμενο βήμα: να ζήσουν ανεξάρτητα, να δημιουργήσουν το δικό τους νοικοκυριό και να σχεδιάσουν με μεγαλύτερη ασφάλεια το μέλλον τους.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, η πλειοψηφία των νέων θεωρεί ότι οι ευκαιρίες στην Ελλάδα δεν είναι ισότιμες. Συγκεκριμένα, το 34% απαντά ότι οι ευκαιρίες δίνονται «μόνο σε όσους έχουν γνωριμίες» ενώ μόλις το 9% πιστεύει ότι υπάρχουν πραγματικές ευκαιρίες για όλους, ενώ το 21% τις συνδέει με την οικονομική στήριξη και το 6% με το επάγγελμα.

Έρευνα: Πάνω από 60% νέων δεν θεωρούν την Ελλάδα ασφαλές περιβάλλον για το μέλλον τους

Ιδιαίτερα ισχυρό είναι το εύρημα που αφορά τη συνολική προοπτική της χώρας. Πάνω από το 60% των νέων δεν θεωρεί την Ελλάδα ασφαλές περιβάλλον προοπτικής για το μέλλον του, ενώ μόλις ένα μικρό ποσοστό δηλώνει ότι μπορεί να χτίσει τη ζωή του χωρίς σημαντικά εμπόδια.

Αναλυτικά, το 36% θεωρεί ότι η προοπτική υπάρχει «μόνο αν υπάρχει οικονομική στήριξη», το 28% απαντά «όχι, σε καμία περίπτωση», το 14% δηλώνει «ναι», το 12% «ναι αλλά απαιτείται εργασία ή μετανάστευση», ενώ το 10% αναφέρει ότι υπάρχουν προοπτικές «μόνο για όσους έχουν στήριξη».

Ακρίβεια, στέγαση και χαμηλοί μισθοί βαραίνουν τους νέους

Ως σημαντικότερο εμπόδιο για τη ζωή των νέων αναδεικνύονται η ακρίβεια, η στέγαση και οι χαμηλοί μισθοί. Το 30% των ερωτηθέντων αναφέρει την ακρίβεια, το 25% το στεγαστικό ζήτημα, το 22% τους χαμηλούς μισθούς, το 9% την ψυχική πίεση, το 8% την έλλειψη προοπτικής και το 6% την πολιτική αναξιοπιστία.

Έλλειμμα εμπιστοσύνης στους θεσμούς

Σημαντικό εύρημα αποτελεί και το χαμηλό επίπεδο εμπιστοσύνης στους θεσμούς. Το 21% δηλώνει εμπιστοσύνη στο σχολείο και το πανεπιστήμιο, το 18% στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ τα υπόλοιπα ποσοστά κινούνται χαμηλά για δικαιοσύνη, ΜΜΕ και στρατό. Ενδεικτικά, 1 στους 3 νέους δηλώνει ότι δεν εμπιστεύεται κανέναν θεσμό.

Μειωμένες ευκαιρίες σε σχέση με την προηγούμενη γενιά

Στην ερώτηση σύγκρισης με τους γονείς τους, το 46% των νέων θεωρεί ότι έχει λιγότερες ευκαιρίες, ενώ το 16% απαντά ότι έχει περισσότερες. Ένα σημαντικό μέρος (10%) δεν τοποθετείται ξεκάθαρα.

Υψηλά επίπεδα burnout

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα στοιχεία για την ψυχική κόπωση. Το 41% δηλώνει ότι νιώθει «πολύ συχνά» συναισθηματικά εξαντλημένο, το 33% «αρκετά συχνά», το 17% «μερικές φορές», ενώ μόλις το 6% απαντά «σπάνια» και το 3% «καθόλου». Συνολικά, πάνω από 7 στους 10 νέους δηλώνουν ότι βιώνουν συχνά συναισθηματική εξάντληση λόγω της καθημερινότητας.

Πλην του ποσοστού ανεργίας, το ποσοστό συμμετοχής στην αγορά εργασίας των ατόμων που ανήκουν στη συγκεκριμένη ηλικιακή κατηγορία είναι περίπου το μισό του εθνικού ποσοστού συμμετοχής (28,4% έναντι 52,3% τα αντίστοιχα μέσα ποσοστά στην περίοδο 2001-2024). Παρόμοια είναι η εικόνα και στα φύλα, με το ποσοστό συμμετοχής των γυναικών (25,9%) να υπολείπεται αυτού των ανδρών (30,8%), αλλά η μεταξύ τους διαφορά έχει περιοριστεί. Πρέπει να αναφερθεί ότι τόσο το εθνικό ποσοστό συμμετοχής των νέων στην αγορά εργασίας όσο και τα αντίστοιχα ποσοστά ανά φύλο την περίοδο 2001-2024 – με εξαίρεση την περίοδο της υγειονομικής κρίσης – ακολουθούν έντονα καθοδική πορεία. Εν μέρει αυτή η εικόνα μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι πολλοί νέοι συνεχίζουν την εκπαίδευση τους στην τριτοβάθμια εκπαίδευση ή/και συνεχίζουν τις σπουδές τους και μετά την απόκτηση του πρώτου πανεπιστημιακού πτυχίου σε μεταπτυχιακό ή/και διδακτορικό επίπεδο.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανάλυση του ποσοστού των νέων ατόμων που ούτε εργάζονται και ούτε συμμετέχουν στην τυπική ή μη τυπική εκπαίδευση και κατάρτιση. Δείχνει πως η μετάβαση από την εκπαίδευση στην αγορά εργασίας έχει γίνει πιο σύνθετη, καθώς οι νέοι αλλάζουν εργασία συχνότερα ενώ μπορεί ως φοιτητές να εργάζονται με καθεστώς μερικής απασχόλησης ή να προτιμούν την εποχική απασχόληση. Εξάλλου, είναι συχνό το φαινόμενο πολλοί νέοι εργαζόμενοι να επιστρέφουν στην εκπαίδευση ή στην κατάρτιση προκειμένου να βελτιώσουν τα προσόντα και τις δεξιότητές τους.

Αναλυτικά, στην Ελλάδα το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 15-29 ετών (το ηλικιακό εύρος που ακολουθεί η Eurostat) που ούτε εργάζονται και ούτε συμμετέχουν στην τυπική ή μη τυπική εκπαίδευση και κατάρτιση την περίοδο 2002-2008 περιορίζεται, αλλά το ξέσπασμα και η γιγάντωση της οικονομικής κρίσης είχε σαν συνέπεια να αυξηθεί σημαντικά και να φτάσει στο 28,5% το 2013. Σε περιόδους πτώσης της οικονομικής δραστηριότητας το ποσοστό τους αυξάνεται, καθώς οι απώλειες θέσεων εργασίας επηρεάζουν δυσανάλογα τους νέους, αφού συχνά είναι οι πρώτοι που χάνουν τη δουλειά τους προκειμένου να προστατευθούν όσο είναι εφικτό οι θέσεις εργασίας πιο ηλικιωμένων ατόμων που κατά κανόνα έχουν και οικογένεια. Εξάλλου, οι νέοι που ολοκληρώνουν τις σπουδές τους και επιδιώκουν να εισέλθουν στην αγορά εργασίας βρίσκουν δυσκολότερα απασχόληση καθώς σε περιόδους ύφεσης περιορίζονται σημαντικά οι προσλήψεις προσωπικού.

Επιπλέον, η επαναλαμβανόμενη αποτυχία στην αναζήτηση εργασίας οδηγεί σταδιακά τα άτομα σε αποθάρρυνση και στο «πάγωμα» της διαδικασίας αναζήτησης εργασίας και κατά συνέπεια στην έξοδο από το εργατικό δυναμικό, σύμφωνα με τη Eurobank Equities. Παράλληλα, η προσπάθεια για επιστροφή στην εκπαίδευση κατά τη διάρκεια οικονομικών κρίσεων δεν είναι πάντα επιτυχής για λόγους όπως η αδυναμία χρηματοδότησης σπουδών, η μη επιθυμία για επιπλέον σπουδές, η αδυναμία πρόσβασης στην εκπαίδευση κ.ά. Μετά το 2013, ο σταδιακός περιορισμός της ύφεσης και η επίτευξη θετικών ρυθμών μεταβολής του ΑΕΠ είχε σαν αποτέλεσμα το ποσοστό τους να ακολουθήσει καθοδική πορεία με αποτέλεσμα το 2024 να κατέλθει σε χαμηλότερα επίπεδα από το 2002 (19,1%) και το 2009 (15,9%) δηλαδή στο 14,2%, αλλά το ποσοστό αυτό υπολείπεται ακόμα του στόχου που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση (9,0%). Ίδια τάση ακολουθούν τα αντίστοιχα ποσοστά για τους άνδρες και τις γυναίκες. Ωστόσο το ποσοστό των γυναικών τα πρώτα έτη της υπό εξέτασης περιόδου είναι πολύ υψηλότερο από των ανδρών και αυτό μπορεί να οφείλεται σε διάφορους παράγοντες όπως π.χ. στο παραδοσιακό κοινωνικό στερεότυπο που έδινε μεγαλύτερη σημασία στον ρόλο των γυναικών μέσα στην οικογένεια. Όμως είναι θετικό ότι η διαφορά στα ποσοστά μεταξύ ανδρών και γυναικών έχει συρρικνωθεί σημαντικά (από τις 14,1 π.μ. το 2002 στις 0,9 π.μ. το 2024).

Ωστόσο η καμπύλη της Ελλάδας όλη την υπό εξέταση περίοδο βρίσκεται υψηλότερα από την αντίστοιχη καμπύλη της ΕΕ-27. Μέχρι το 2008 η απόσταση της Ελλάδας από το μέσο όρο της ΕΕ-27 είχε συρρικνωθεί σε επίπεδα κάτω των 2,0 π.μ. Στη συνέχεια όμως η άνοδος του σχετικού ποσοστού ήταν πολύ ισχυρότερη στην Ελλάδα συγκριτικά με τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στην ΕΕ-27 η άνοδος του σχετικού ποσοστού μέχρι το 2013 – συγκριτικά με το 2008 – δεν ξεπέρασε τις 3,0 π.μ. όταν στην Ελλάδα έφτασε τις 13,7 π.μ. Σύμφωνα με τη Eurobank Equities, η επιδείνωση ήταν εντονότερη στην Ελλάδα λόγω της βαθιάς και παρατεταμένης ύφεσης την περίοδο 2009–2013. Μετά το 2013 η καμπύλη της Ελλάδας ακολουθεί καθοδική πορεία και συγκλίνει με την καμπύλη της ΕΕ-27. Μέρος αυτής της βελτίωσης είναι πιθανό να προήλθε και από την ψήφιση νόμων που αφορούσαν την αμοιβή των νέων ατόμων και έκαναν ευκολότερη την πρόσληψή τους. Παρά την βελτίωση, το μέσο ποσοστό της Ελλάδας την περίοδο 2002-2024 είναι το τρίτο υψηλότερο μεταξύ των χωρών της ΕΕ-27 (19,5% έναντι 14,2%) ενώ το 2024 το ποσοστό της ήταν το τέταρτο υψηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση (14,2% έναντι 11,1%) όταν το 2002 ήταν το έβδομο υψηλότερο (19,1% έναντι 15,9%). Η παραπάνω εικόνα οφείλεται σε παράγοντες όπως η υπερπροσφορά αποφοίτων μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σε κλάδους με χαμηλή ζήτηση, οι περιφερειακές ανισότητες (περιφέρειες με χαμηλή ζήτηση)5 που παγιδεύουν τους νέους εκτός αγοράς εργασίας, η μη ύπαρξη ισχυρών και ώριμων συστημάτων απόκτησης εμπειρίας/σύνδεσης των αποφοίτων με την αγορά εργασίας και επανακατάρτισης/επανένταξης των ατόμων σε αυτή, η αδήλωτη εργασία κ.ά.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η εξέλιξη του συγκεκριμένου ποσοστού με βάση το επίπεδο εκπαίδευση. Tο σχετικό ποσοστό αυξάνεται σημαντικά την περίοδο 2009-2013 και στη συνέχεια αποκλιμακώνεται για να διαμορφωθεί το 2024 σε χαμηλότερα επίπεδα από το 2002. Συγκριτικά με την ΕΕ-27 στο μεσαίο και στο υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης όλη την υπό εξέταση περίοδο το σχετικό ποσοστό είναι υψηλότερο στην Ελλάδα, με τη διαφορά να είναι μεγαλύτερη κυρίως στα άτομα της δεύτερης κατηγορίας. Αντίθετα στο χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης τις περιόδους 2006-2010 και 2015-2024 το ποσοστό στην Ελλάδα είναι χαμηλότερο συγκριτικά με την ΕΕ-27. Ωστόσο η σημαντικότερη διαφορά με την ΕΕ-27 είναι ότι στην Ελλάδα – όλη την υπό εξέταση  περίοδο – η κατηγορία που εμφανίζει το υψηλότερο ποσοστό νέων ηλικίας 15-29 ετών που δεν εργάζονται και ούτε συμμετέχουν στην τυπική ή μη τυπική εκπαίδευση είναι τα άτομα με υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης, όταν στην ΕΕ-27 είναι η κατηγορία με τα χαμηλότερα ποσοστά.

Τέλος, στους άνδρες κυριαρχούν οι άνεργοι που αναζητούν εργασία, ενώ στις γυναίκες υψηλότερο παραμένει το ποσοστό εκτός εργατικού δυναμικού.

Αναλυτικά τα βασικότερα επιδόματα και προγράμματα που βρίσκονται σε ισχύ:

Youth Pass – Επίδομα 150 ευρώ για νέους 18–19 ετών

Το Youth Pass αφορά νέους ηλικίας 18 και 19 ετών και παρέχει οικονομική ενίσχυση 150 ευρώ ετησίως, σε ψηφιακή μορφή.

Βασικά κριτήρια

• Ηλικία 18 ή 19 ετών κατά το έτος υποβολής της αίτησης

• Φορολογική κατοικία στην Ελλάδα

• Δεν υπάρχουν εισοδηματικά κριτήρια

Το ποσό διατίθεται μέσω ψηφιακής κάρτας και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για:

• πολιτιστικές δραστηριότητες

• τουριστικές υπηρεσίες

• μεταφορές

Νεανική Επιχειρηματικότητα – Επιδοτήσεις έως 17.500 ευρώ

Τα προγράμματα νεανικής επιχειρηματικότητας στοχεύουν στην υποστήριξη νέων που επιθυμούν να δημιουργήσουν τη δική τους επιχείρηση, με επιχορηγήσεις που φτάνουν έως 17.500 ευρώ.

Βασικά κριτήρια

• Ηλικία 18 έως 29 ετών

• Κατάσταση ανέργου ή εκτός εκπαίδευσης/κατάρτισης (ανά πρόγραμμα)

• Μη ύπαρξη επιχειρηματικής δραστηριότητας πριν την ένταξη

• Υποβολή επιχειρηματικού σχεδίου

 Η επιχορήγηση καταβάλλεται σε δόσεις, μετά την έναρξη της επιχειρηματικής δραστηριότητας.

«Εξοικονομώ – Ανακαινίζω για Νέους» – Έως 22.500 ευρώ

Το πρόγραμμα «Εξοικονομώ – Ανακαινίζω για Νέους» απευθύνεται σε νέους ιδιοκτήτες κατοικιών και χρηματοδοτεί:

• ενεργειακή αναβάθμιση

• ανακαίνιση κατοικίας

Το συνολικό ποσό μπορεί να φτάσει τις 22.500 ευρώ, με ποσοστό επιδότησης έως 75%.

Βασικά κριτήρια

• Ηλικία 18 έως 39 ετών

• Ιδιοκτησία και ιδιοκατοίκηση κύριας κατοικίας

• Τήρηση εισοδηματικών ορίων

• Ακίνητο που πληροί τις ενεργειακές προϋποθέσεις του προγράμματος

Προθεσμία ολοκλήρωσης παρεμβάσεων: έως 30 Απριλίου 2026

Φοιτητικό Στεγαστικό Επίδομα – Έως 2.000 ευρώ

Το Φοιτητικό Στεγαστικό Επίδομα απευθύνεται σε φοιτητές που σπουδάζουν εκτός του τόπου μόνιμης κατοικίας της οικογένειάς τους.

Ποσά επιδότησης

• 1.500 ευρώ ετησίως

• 2.000 ευρώ σε περίπτωση συγκατοίκησης

Βασικά κριτήρια

• Φοίτηση σε ΑΕΙ ή ΣΑΕΚ

• Σπουδές σε διαφορετική πόλη από την κύρια κατοικία

• Μισθωτήριο συμβόλαιο στο όνομα φοιτητή ή γονέα

• Τήρηση εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων

Η αίτηση υποβάλλεται κάθε χρόνο, μετά την υποβολή της φορολογικής δήλωσης.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 2025, σε πανελλαδικό δείγμα 1.500 εργαζόμενων νέων, και σκιαγραφεί μια γενιά που εργάζεται, που διεκδικεί αξιοπρέπεια και προοπτική μέσα σε ένα περιβάλλον επισφάλειας και εξάντλησης.

Τα βασικότερα αποτελέσματα παρουσιάζονται παρακάτω κατανεμημένα σε επτά επιμέρους θεματικούς άξονες:

1. Οικονομική εξάρτηση και αδυναμία αυτονομίας
2. Ασυνέχεια εκπαίδευσης και απασχόλησης
3. Εργασιακή καθημερινότητα: πίεση και άγχος
4. Αξίες και στάσεις απέναντι στην εργασία
5. Θεσμική εμπιστοσύνη και συλλογική δράση
6. Προοπτικές και μέλλον

Αναλυτικά:

1. Οικονομική εξάρτηση και αδυναμία αυτονομίας

• Μόλις το 20% των νέων εργαζόμενων ζουν μόνοι τους. Το 45% των νέων εξακολουθεί να ζει με την οικογένειά του (το ποσοστό αυτό γι αυτούς που εργάζονται με μερική απασχόληση ανεβαίνει στο 65%) και το 30% με φίλο ή σύντροφο. Μόλις το 30% συμβάλλει οικονομικά στο ενοίκιο ή στα έξοδα στέγασης.
• Το 70% δηλώνει ότι τα εισοδήματά του δεν επαρκούν για τις βασικές ανάγκες και το 62% αναγνωρίζει οικονομική εξάρτηση από τους γονείς.

Η νέα γενιά εργαζομένων βιώνει μια παράταση της εξάρτησης από την οικογένεια που δεν είναι επιλογή αλλά αναγκαιότητα. Το φαινόμενο συνδέεται με χαμηλούς μισθούς, ακριβή στέγαση και κοινωνικό κράτος που χρειάζεται ενίσχυση. Η οικονομική αυτονομία μετατίθεται χρονικά και μαζί της καθυστερεί η μετάβαση στην ενήλικη ζωή: δημιουργία νοικοκυριού, οικογένειας ή επαγγελματικής ταυτότητας. Πρόκειται για μια γενιά που εργάζεται χωρίς να μπορεί να ζήσει ανεξάρτητα, εγκλωβισμένη ανάμεσα στην απασχόληση και στην προσπάθεια αυτονόμησης.

2. Ασυνέχεια εκπαίδευσης και απασχόλησης

• Το 38% των ερωτηθέντων δηλώνουν ότι η εργασία τους δεν σχετίζεται με τις σπουδές ή την κατάρτισή τους.
• Το 49% δηλώνουν ότι η εκπαίδευσή τους δεν τους προετοίμασε επαρκώς για την αγορά εργασίας.
• Το 86% δηλώνει ισχυρή διάθεση για συνεχιζόμενη μάθηση.
• Το 65% δηλώνει ότι αισθάνεται μεγάλη επάρκεια σε ό,τι αφορά τις αναγκαίες ψηφιακές δεξιότητες για την εργασία του.

Το χάσμα ανάμεσα στην εκπαίδευση και στην αγορά εργασίας αποτυπώνει όχι μόνο μια θεσμική ασυνέχεια, αλλά και την ανωριμότητα του παραγωγικού συστήματος και των επιχειρήσεων να απορροφήσουν το ανθρώπινο δυναμικό της νέας γενιάς. Η ελληνική αγορά εργασίας παραμένει χαμηλής οργανωσιακής και τεχνολογικής πυκνότητας, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να αξιοποιήσει τις γνώσεις, τις ψηφιακές δεξιότητες και τη δημιουργικότητα των νέων αποφοίτων. Η αποσύνδεση της απασχόλησης από τη γνώση οδηγεί στη διπλή παγίδα της υποαπασχόλησης και της απογοήτευσης: η Generation Z είναι η πιο μορφωμένη αλλά και η λιγότερο ενταγμένη γενιά στην παραγωγή υψηλής προστιθέμενης αξίας.

3. Εργασιακή καθημερινότητα: πίεση και άγχος

• Το 62% δηλώνει ότι η εργασία επηρεάζει αρνητικά την προσωπική του ζωή.
• Το 60% δηλώνει ότι βιώνει εξουθένωση στην εργασία του ενώ το 46% αισθάνεται ότι η δουλειά του επιβαρύνει την υγεία ή τον ύπνο του.
• Η θετική ισορροπία ζωής–εργασίας καταγράφεται ιδιαίτερα χαμηλά στο 21%.
• Η συνολική ικανοποίηση από την εργασία κυμαίνεται στο 35%, ενώ άγχος – στρες δηλώνει ότι αντιμετωπίζει το 53%.

Η Generation Z εισέρχεται σε έναν κόσμο εργασίας που μεταθέτει τη φροντίδα και την ψυχική ανθεκτικότητα στο άτομο. Η πίεση της απόδοσης, τα διευρυμένα ωράρια και η μειωμένη συλλογική προστασία οδηγούν σε διάχυτο burnout και ψυχική κόπωση. Η άποψή τους για έλλειψη προσωπικού χρόνου και η θόλωση των ορίων μεταξύ εργασίας και προσωπική ζωής συνθέτουν ένα νέο είδος εργασιακής αποξένωσης: οι νέοι εργάζονται περισσότερο, αλλά νιώθουν λιγότερο συνδεδεμένοι με αυτό που κάνουν. Η ποιότητα της εργασίας μετατρέπεται έτσι σε κρίσιμο παράγοντα ψυχικής υγείας.

4. Αξίες και στάσεις απέναντι στην εργασία

• Η ψυχική υγεία προηγείται της οικονομικής ασφάλειας από το 70%, ενώ για το 73% η εργασία οφείλει να έχει νόημα και πέρα από την αμοιβή. Ένα 47% θεωρεί την εργασία πηγή ταυτότητας και αυτοεκτίμησης.
• Το 44% θα ήταν πρόθυμο να αλλάξει εργασία εφόσον αυτή δεν θα τον εξέφραζε, ακόμη και αν αυτό σήμαινε την απώλεια εισοδήματος.
• Μόνο το 36% δηλώνει ότι η εργασία του, του επιτρέπει να αναπτύσσει πρωτοβουλίες και να εκφράζει ιδέες, ενώ η δημιουργικότητα στην εργασία αναγνωρίζεται και επιβραβεύεται μόνο σ΄ ένα ποσοστό 24%.
• Ένα 72% δηλώνει ότι επιθυμεί να εργάζεται σε επιχειρήσεις που σέβονται το περιβάλλον και την κοινωνία.
• Ωστόσο, 65% δηλώνουν ότι θα αποδέχονταν άτυπη – ¨μαύρη¨ εργασία αν δεν υπήρχε άλλη επιλογή.

Η Generation Z εισάγει ένα νέο αξιακό παράδειγμα εργασίας. Προτάσσει την αυθεντικότητα, τη δημιουργικότητα και τη συναισθηματική ισορροπία. Η εργασία χάνει τον χαρακτήρα της απλής επιβίωσης και μετατρέπεται σε χώρο αυτοπροσδιορισμού, αλλά υπό όρους που η ελληνική αγορά δεν προσφέρει. Η αποδοχή άτυπης-μαύρης εργασίας, παρά τις αξίες αυτές, δείχνει το βάθος της ανασφάλειας και την ανάγκη επιβίωσης.

5. Θεσμική εμπιστοσύνη και συλλογική δράση

• Η εμπιστοσύνη στους κρατικούς θεσμούς προστασίας είναι εξαιρετικά χαμηλή με ένα 15% να δηλώνει την εμπιστοσύνη του σε αυτό ενώ το 65% δηλώνει ότι δεν τους εμπιστεύεται.
• Το 30% δηλώνει ότι υπάρχει ενεργό σωματείο ή συνδικαλιστική εκπροσώπηση στον χώρο εργασίας τους.
• Το 36% έχει συμμετάσχει σε απεργία ή άλλη συλλογική κινητοποίηση και το 67% δηλώνει ότι θα συμμετείχε σε απεργία αν θεωρούσε δίκαιο το αίτημα, ενώ ένα ίδιο υψηλό ποσοστό θεωρεί ότι η συλλογική δράση μπορεί να βελτιώσει τις συνθήκες εργασίας.
• Το 60% δηλώνει ότι γνωρίζει τα εργασιακά του δικαιώματα.

Τα ευρήματα δείχνουν μια γενιά με χαμηλή εμπιστοσύνη αλλά υψηλή διαθεσιμότητα για δράση. Παρότι η Generation Z εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι στους θεσμούς προστασίας και τη συνδικαλιστική εκπροσώπηση, δεν απορρίπτει τη συλλογική οργάνωση ως αξία. Έχει υψηλή προθυμία συμμετοχής σε συλλογικές δράσεις αρκεί να αισθανθούν ότι τα αιτήματα τους αφορούν και είναι δίκαια.

6. Προοπτικές και μέλλον

• Το 72% των νέων εργαζομένων δηλώνει ότι δεν διαβλέπει επαγγελματικές προοπτικές στη χώρα και μόνο το 9% δηλώνει ικανοποιημένο από τις επαγγελματικές του προοπτικές.
• Το 46% δηλώνει το ενδιαφέρον του να εργαστεί στο εξωτερικό.
• Το 79% πιστεύει πως η γενιά των γονιών του έζησε καλύτερες εργασιακές και κοινωνικές συνθήκες.
• Το 53% δηλώνει ότι αισθάνεται άνετα στην εργασία του αλλά και γενικότερα με την Τεχνητή Νοημοσύνη.
• Το 65% πιστεύει ότι δεν είναι εφικτό να δημιουργήσει οικογένεια με τις παρούσες συνθήκες εργασίας του.

Τα δεδομένα σκιαγραφούν μια γενιά με περιορισμένη εμπιστοσύνη στο παρόν και συγκρατημένη πίστη στο μέλλον. Η χαμηλή ικανοποίηση από τις επαγγελματικές προοπτικές και η έντονη διάθεση μετανάστευσης αποτυπώνουν ένα ¨συναισθηματικό και επαγγελματικό ρήγμα¨ ανάμεσα στους νέους και την ελληνική αγορά εργασίας. Παράλληλα, αναδεικνύεται η εξοικείωση προς την τεχνητή νοημοσύνη, δείχνοντας μια γενιά που κατανοεί τις αλλαγές αλλά ανησυχεί ότι δεν θα επωφεληθεί από αυτές. Τέλος, η αδυναμία συγκρότησης οικογένειας υπό τις παρούσες εργασιακές συνθήκες αποκαλύπτει πως η επισφάλεια δεν περιορίζεται στο επαγγελματικό επίπεδο κινδυνεύοντας να μετατρέψει την αβεβαιότητα σε σταθερά ζωής.

Η αναντιστοιχία μεταξύ εκπαίδευσης και απασχόλησης αποτυπώνεται ξεκάθαρα στα στοιχεία: όσο υψηλότερο το μορφωτικό επίπεδο, τόσο εντονότερη η αίσθηση υπερεξειδίκευσης. Μεταξύ των πτυχιούχων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, το 22,7% εκτιμά ότι εργάζεται σε θέσεις κατώτερες των δυνατοτήτων του. Στους ανέργους με πανεπιστημιακή μόρφωση, το ποσοστό εκτοξεύεται στο 41,5%, υπογραμμίζοντας το κενό που χωρίζει τα πτυχία από τις διαθέσιμες θέσεις εργασίας. Αντίθετα, μεταξύ των ατόμων χαμηλότερης εκπαίδευσης, μόλις το 6,5% αισθάνεται ότι υποαπασχολείται.

Η πλειονότητα των νέων (70,9%) δηλώνει πάντως ότι οι δεξιότητές της ταιριάζουν στις απαιτήσεις της εργασίας της, με τους άνδρες (73%) και όσους ανήκουν στην ηλικιακή ομάδα 25–29 ετών (72,1%) να εμφανίζουν τα υψηλότερα ποσοστά. Στους νεότερους, κάτω των 25 ετών, η εικόνα αντιστρέφεται: μόλις 57% θεωρούν ότι η δουλειά τους ανταποκρίνεται στις δυνατότητές τους.

Όσον αφορά το εκπαιδευτικό επίπεδο, περίπου 7 στους 10 (69,2%) θεωρούν ότι οι σπουδές τους καλύπτουν πλήρως τις απαιτήσεις της εργασίας τους. Η εικόνα διαφοροποιείται ανάλογα με το εργασιακό καθεστώς: 72,2% στους εργαζόμενους, αλλά μόλις 52,3% στους ανέργους και 61% στα άτομα εκτός εργατικού δυναμικού. Το μεγαλύτερο χάσμα εμφανίζεται ξανά στους ανέργους, όπου το 32,5% απασχολείται ή έχει απασχοληθεί σε θέση χαμηλότερη των προσόντων του.

Η ανισότητα μεταξύ φύλων είναι επίσης παρούσα: το 24% των γυναικών δηλώνει ότι εργάζεται σε θέση κατώτερη του επιπέδου σπουδών της, έναντι 20,3% των ανδρών.

Όταν οι συμμετέχοντες ρωτήθηκαν κατά πόσο το αντικείμενο των σπουδών τους συμβαδίζει με τη δουλειά τους, τα δύο τρίτα (65,7%) απάντησαν θετικά. Ωστόσο, οι αποκλίσεις ανά κλάδο είναι σημαντικές: οι απόφοιτοι Γεωργίας και Κτηνιατρικής εμφανίζουν τη μικρότερη αντιστοίχιση (52,2%), ενώ όσοι έχουν σπουδάσει Οικονομικά, Διοίκηση ή Νομικά, τη μεγαλύτερη (74,4%).

Αξιοσημείωτο είναι πως μόλις 2,2% των νέων εγκατέλειψε κάποιο πρόγραμμα σπουδών χωρίς να το ολοκληρώσει, ποσοστό που αυξάνεται ελαφρώς στους άνδρες (2,8%) και στους ανέργους (3,8%).

Η έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ καταγράφει έτσι ένα διπλό πρόβλημα: αφενός την αδυναμία της αγοράς να αξιοποιήσει τις δεξιότητες των νέων πτυχιούχων, και αφετέρου τη διαρκή αίσθηση αδικίας που δημιουργείται σε μια γενιά υψηλής εκπαίδευσης, αλλά περιορισμένων ευκαιριών.

Τα νέα μέτρα περιλαμβάνουν και φορολογικό συντελεστή 9% για τους εργαζόμενους 25-30 ετών, έναντι 22% που ισχύει σήμερα, δημιουργώντας ένα ευνοϊκότερο καθεστώς για χιλιάδες νέους.

Όφελος έως 2.480 ευρώ

Η ετήσια ελάφρυνση διαμορφώνεται ως εξής:

• Μέχρι 25 ετών με εισόδημα 15.000 ευρώ: όφελος 1.283 ευρώ.

• Μέχρι 25 ετών με εισόδημα 20.000 ευρώ: όφελος 2.480 ευρώ.

• Από 26 έως 30 ετών με εισόδημα 20.000 ευρώ: όφελος 1.300 ευρώ.

Ο κ. Πιερρακάκης ανέφερε ότι οι νέοι έως 30 ετών με εισόδημα άνω των 10.000 ευρώ είναι περίπου 260.000, ενώ 70.000 νέοι έως 25 ετών θα δουν τον φόρο τους να μηδενίζεται.

Ο υφυπουργός Δημοσιονομικής Πολιτικής Θάνος Πετραλιάς εξήγησε ότι «οι συντελεστές έως 20.000 ευρώ μηδενίζονται» για τους νέους έως 25 ετών.

Όπως υπογράμμισε, αυτό το μέτρο λειτουργεί ως κίνητρο πρόσληψης για τις επιχειρήσεις, αφού οι εργοδότες θα προτιμήσουν νέους με μηδενικό φόρο εισοδήματος, ενώ οι ήδη εργαζόμενοι θα δουν αυξημένα εισοδήματα.

Παραδείγματα

• Ένας 25χρονος σε εστίαση με 1.250 ευρώ καθαρές αποδοχές το μήνα θα έχει όφελος 2.480 ευρώ, δηλαδή σχεδόν δύο μισθούς.

• Ένας 30χρονος ελεύθερος επαγγελματίας χωρίς τέκνα και με εισόδημα 20.000 ευρώ θα επωφεληθεί με 1.300 ευρώ, σχεδόν έναν καθαρό μισθό.

Ωστόσο, δεν είναι όλοι οι πολιτισμοί και οι οικογενειακές δομές ίδιες. Μερικές φορές οι οικονομίες μπορούν να επηρεάσουν την ικανότητα της μετακόμισης των νέων.

Το Visual Capitalist κατέταξε τις ευρωπαϊκές χώρες με βάση τη μέση ηλικία στην οποία τα άτομα εγκαταλείπουν το πατρικό τους σπίτι, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της Eurostat, έως το 2023.

Οι βαλκανικές χώρες, και η Νότια Ευρώπη στο σύνολό της, αρέσκονται να εγκαταλείπουν το πατρικό τους αργότερα.

Ο μέσος όρος ηλικίας για τη μετακόμιση σε επτά χώρες της περιοχής είναι είτε στα 30 είτε πάνω από τα 30 έτη, όπως ακριβώς φαίνεται και στην Ελλάδα.

Πολιτιστικοί παράγοντες όπως ισχυροί οικογενειακοί δεσμοί και οικονομικά προβλήματα όπως υψηλά ενοίκια σε σύγκριση με χαμηλότερους μισθούς συνδυάζονται για να επηρεάσουν την υψηλότερη ηλικία μετακόμισης στην περιοχή.

Μια άλλη ενδιαφέρουσα συσχέτιση είναι πως οι ίδιες χώρες τείνουν να έχουν υψηλότερα ποσοστά ιδιοκτησίας κατοικίας. Στη Ρουμανία,  τη Σλοβακία και την Κροατία, το ποσοστό αυτό βρίσκεται πάνω από 90%), γεγονός που υποδηλώνει ότι το ενοίκιο δεν αποτελεί δημοφιλή επιλογή για τους κατοίκους.

Από την άλλη πλευρά, στις σκανδιναβικές χώρες, τη Φινλανδία, τη Σουηδία και τη Δανία, ο μέσος όρος ηλικίας μετακόμισης κυμαίνεται μεταξύ 21 και 22 ετών. Ομοίως, τα ποσοστά ιδιοκτησίας κατοικίας τους είναι πολύ χαμηλότερα συγκριτικά.