Το νομοσχέδιο επιχειρεί τη δημιουργία ενός ενιαίου εθνικού πληροφοριακού συστήματος με στόχο την επιτάχυνση του εντοπισμού και της επιβολής παραβάσεων του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ), αξιοποιώντας κάμερες που θα τοποθετηθούν σε όλο το οδικό δίκτυο της χώρας.

Το πληροφοριακό σύστημα, αξιοποιώντας προηγμένες τεχνολογίες, απαραίτητες διεπαφές και διαλειτουργικότητες, επιταχύνει τη διαδικασία από τον εντοπισμό της τροχονομικής παράβασης, της ειδοποίησης του παραβάτη, έως και την τελική πληρωμή του προστίμου και την καταγραφή της τυχόν επιπλέον διοικητικής ποινής, ελαχιστοποιώντας τους χρόνους απόκρισης της διοίκησης, παράλληλα προβλέπονται ρυθμίσεις για την εγκατάσταση ειδικών ηλεκτρονικών συσκευών (δίκτυο καμερών) με χρήση τεχνητής νοημοσύνης, με στόχο την μείωση των τροχαίων ατυχημάτων, δίνοντας έμφαση στην αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογιών.

Παράλληλα, περιλαμβάνονται ρυθμίσεις που ενισχύουν τη ψηφιοποίηση των καθημερινών συναλλαγών του πολίτη και προσαρμόζουν το θεσμικό πλαίσιο της χώρας στις ευρωπαϊκές εξελίξεις.

Τι προβλέπεται στο υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου

Σύμφωνα με το κείμενο του σχεδίου νόμου, το οποίο φιλοδοξεί να εκσυγχρονίσει τον τρόπο ελέγχου και διαχείρισης των τροχαίων παραβάσεων, προβλέπονται μεταξύ άλλων:

• Η δημιουργία Ενιαίου Ηλεκτρονικού Συστήματος (ΕΗΣ) για την ψηφιακή καταγραφή και διαχείριση των βεβαιωμένων παραβάσεων, των προστίμων και των διοικητικών κυρώσεων που προκύπτουν από τις Πράξεις Βεβαίωσης Παράβασης (Π.Β.Π.) σε όλη τη χώρα.
• Η ανάπτυξη δικτύου καμερών καταγραφής παραβάσεων του ΚΟΚ, οι οποίες θα χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη για την ανάλυση εικόνας και τον αυτόματο εντοπισμό παραβάσεων.
• Η ίδρυση Οδικής Υπηρεσίας Συστημάτων Εποπτείας και Ασφάλειας, υπεύθυνης για τη λειτουργία του δικτύου καμερών και τη διαχείριση των εσόδων από τα πρόστιμα.
• Η σύσταση Εθνικού Παρατηρητηρίου Οδικής Ασφάλειας, το οποίο θα υπάγεται διοικητικά στην παραπάνω υπηρεσία.
• Η απλούστευση των διαδικασιών για τους πολίτες, με την πλήρη ψηφιοποίηση της διαδικασίας: επίδοση της Π.Β.Π. μέσω της θυρίδας του πολίτη στο gov.gr, ηλεκτρονική υποβολή ενστάσεων και δυνατότητα τηλεδιάσκεψης με τις αρμόδιες υπηρεσίες.

Όπως προκύπτει, το Ενιαίο Ηλεκτρονικό Σύστημα (ΕΗΣ) θα αναπτυχθεί και θα λειτουργεί υπό την εποπτεία του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Θα είναι διαλειτουργικό με οπτικούς αισθητήρες (κάμερες) που ελέγχουν και αποτρέπουν τροχαίες παραβάσεις, ενώ θα επεξεργάζεται και αναλύει τα δεδομένα που συλλέγονται. Οι διαδικασίες ελέγχου, έκδοσης και διαχείρισης των Π.Β.Π. θα πραγματοποιούνται ψηφιακά, με τα δεδομένα να αποστέλλονται ανωνυμοποιημένα στο σύστημα και να περιλαμβάνουν εικόνες, βίντεο και γεωγραφικά ή χρονικά μεταδεδομένα.

Το ΕΗΣ θα συνδέεται με υφιστάμενα πληροφοριακά συστήματα του Δημοσίου, όπως το Μητρώο Οχημάτων του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, το φορολογικό Μητρώο της ΑΑΔΕ, το Μητρώο Πολιτών του Υπουργείου Εσωτερικών και το Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας (ΕΜΕπ), μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων.

Σύμφωνα με το άρθρο 6 του νομοσχεδίου, επιτρέπεται η εγκατάσταση και λειτουργία σταθερών ή φορητών καμερών σε προεπιλεγμένα σημεία του οδικού δικτύου και σε χώρους δημόσιας κυκλοφορίας, αποκλειστικά για την ηλεκτρονική καταγραφή παραβάσεων. Οι κάμερες θα διαθέτουν ενσωματωμένες λειτουργίες AI για την αυτόματη ανάλυση εικόνων και τον εντοπισμό παραβάσεων χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση, ενώ κάθε καταγεγραμμένο περιστατικό θα ελέγχεται τελικά από χειριστή για επιβεβαίωση εγκυρότητας.

Η καταγραφή παράβασης θεωρείται ως «επ’ αυτοφώρω» καταληφθείσα. Το σύστημα έχει τη δυνατότητα να παρακολουθεί και να αξιολογεί τις εξής κατηγορίες παραβάσεων:

1. Yπέρβαση του ανώτατου ορίου ταχύτητας του άρθρου 24 του Κ.Ο.Κ
2. Παραβίαση ερυθρού σηματοδότη του άρθρου 9 του Κ.Ο.Κ.
3. Παράνομη στάση και στάθμευση οχήματος του άρθρου 38 του Κ.Ο.Κ.
4. Χρήση κινητού εν κινήσει της παρ. 2 του άρθρου 17 και της περ. ζ΄ της παρ. 1 του άρθρου 44 του Κ.Ο.Κ.
5. Μη χρήση ζώνης και μη χρήση προστατευτικού κράνους των παρ. 5 και 6 του άρθρου 16 του Κ.Ο.Κ
6. Παράνομη κυκλοφορία σε λεωφορειόδρομο των άρθρων 8 και 55 του Κ.Ο.Κ.
7. Κίνηση σε Λωρίδα Έκτακτης Ανάγκης (Λ.Ε.Α.) του άρθρου 33 του Κ.Ο.Κ., η) παραποίηση ή απόκρυψη πινακίδας κυκλοφορίας κατά το άρθρο 94 του Κ.Ο.Κ.

Σύμφωνα με το άρθρο 11, η πράξη βεβαίωσης παράδοσης εκδίδεται αποκλειστικά ψηφιακά μέσα από την ηλεκτρονική εφαρμογή του Ε.Η.Σ. Αν η παράβαση διαπιστώνεται μέσω ειδικών ηλεκτρονικών συσκευών, το αρμόδιο ελεγκτικό όργανο, μέσω της εφαρμογής του Ε.Η.Σ. και του Υποσυστήματος διαχείρισης παραβάσεων και προστίμων, εγκρίνει την καταγραφείσα παράβαση. Στις περιπτώσεις αυτόφωρης διαπίστωσης της παράβασης, το αρμόδιο ελεγκτικό όργανο μεταφορτώνει τα στοιχεία της παράβασης στο Ε.Η.Σ. και το σχετικό υποσύστημα. Τέλος, παρέχεται στους πολίτες δικαίωμα ένστασης κατά της Πράξης Βεβαίωσης Παράβασης εντός τριών ημερών από την κοινοποίησή της.

Μάλιστα, μόνο μέσα στο Σαββατοκύριακο σημειώθηκαν πάνω από 2.600 παραβάσεις, με την εκπρόσωπο Τύπου της ΕΛ.ΑΣ., Κωνσταντίνα Δημογλίδου, να επισημαίνει ότι αυτές καταγράφτηκαν κατά τη φυσική παρουσία της Τροχαίας στους δρόμους.

Αναφορικά με το είδος των παραβάσεων, η κυρία Δημογλίδου τόνισε ότι 246 οδηγοί μηχανής δεν φορούσαν κράνος, ενώ 148 οδηγοί οδηγούσαν υπό την επήρεια αλκοόλ. Σε όλους θα βεβαιωθούν και τα αντίστοιχα πρόστιμα, τα οποία είναι ιδιαίτερα βαριά.

Σκοπός του νέου ΚΟΚ είναι να μειωθούν τα ατυχήματα, που πλέον αποτελούν καθημερινό θέμα στα δελτία ειδήσεων και στοιχίζουν τη ζωή σε εκατοντάδες ανθρώπους κάθε χρόνο.

Χρήση κινητού

• Πρόστιμο έως 4.000 ευρώ για χρήση κινητού ενώ οδηγείτε.

• Υποτροπές προβλέπουν αυξανόμενα πρόστιμα και αφαίρεση άδειας, ενώ υπάρχει ποινικοποίηση για επικίνδυνη οδήγηση.

Οδήγηση χωρίς κράνος

• Πρόστιμο 350€ και αφαίρεση άδειας για 30 ημέρες.

• Ο συνεπιβάτης τιμωρείται επίσης, ακόμη κι αν ο οδηγός φορούσε κράνος.

• Υποτροπές: 1η υποτροπή 1.000€, 2η υποτροπή 2.000€ και αφαίρεση άδειας έως 1 έτος.

Αφαίρεση άδειας για μη χρήση ζώνης ασφαλείας

• Οδηγός: 350€ και αφαίρεση άδειας 30 ημέρες.

• Συνεπιβάτης: πρόστιμο 150€ για τον ίδιο και για τον οδηγό.

Οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ

• 0,50 - 0,80 g/l: Πρόστιμο 350€, αφαίρεση άδειας 30 ημέρες

• 0,80 - 1,10 g/l: Πρόστιμο 700€, αφαίρεση άδειας 90 ημέρες

• 1,10 g/l: Πρόστιμο 1.200€, αφαίρεση άδειας 180 ημέρες, ακινητοποίηση οχήματος και φυλάκιση 2 μήνες έως 5 έτη

Υποτροπές αυξάνουν τα πρόστιμα έως 4.000€ και αφαίρεση διπλώματος έως 10 έτη.

Ταχύτητα και «κόντρες»

• Υπέρβαση ορίου: Πρόστιμο έως 8.000€, αφαίρεση άδειας έως 4 έτη

• Ταχύτητα >200 km/h ή «κόντρες»: Πρόστιμο 2.000€ και αφαίρεση άδειας 1 έτος

Παραβίαση σηματοδότη και STOP

• Πρόστιμο 350-700€ και αφαίρεση άδειας έως 60 ημέρες

• Υποτροπές αυξάνουν τα πρόστιμα έως 4.000€ και αφαίρεση άδειας έως 8 έτη

Οδήγηση χωρίς δίπλωμα

• Πρόστιμο 1.000€, αφαίρεση άδειας 1 έτος, φυλάκιση έως 2 έτη

• Υποτροπές: έως 4.000€ και αφαίρεση διπλώματος 8 έτη

Παρακώλυση κυκλοφορίας

• Σιδηροδρόμων: Πρόστιμο 1.200€, αφαίρεση άδειας 60 ημέρες, φυλάκιση έως 5 έτη

• Δημόσιας συγκοινωνίας: Πρόστιμο 350€, αφαίρεση άδειας 70 ημέρες

Κυκλοφορία ταξί στις λεωφορειολωρίδες

• Πρόστιμο 150€

• Απαγορεύεται η κίνηση με σκοπό την ταχύτητα, με εξαιρέσεις για επιβίβαση, αποβίβαση, νυχτερινές ώρες και ταξί ΑΜΕΑ

Όρια ταχύτητας

• Μέχρι 1 Ιανουαρίου 2026: γενικό όριο 50 km/h εντός κατοικημένων περιοχών

• Από 2026: νέα όρια ανά τύπο οδού, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά με σήμανση

Στον νέο ΚΟΚ εισάγονται σημαντικές αλλαγές προσπαθώντας να περιορίσουν τα σοβαρά και θανατηφόρα τροχαία στην Ελλάδα, ενώ παράλληλα θα ενεργοποιηθούν οι ψηφιακές κάμερες, τουλάχιστον στην Αττική, με τα πρόστιμα να αποστέλλονται απευθείας στους παραβάτες μέσω της πλατφόρμας gov.gr.

Για πρώτη φορά ο νέος ΚΟΚ εισάγει την έννοια της υποτροπής, ήτοι της επαναλαμβανόμενης παράβασης, που θα επιφέρει αυστηρότερες αυστηρότερες σε επικίνδυνες συμπεριφορές στους ελληνικούς δρόμους.

Τι αλλάζει με τον νέο ΚΟΚ

Χρήση κινητού τηλεφώνου χωρίς πρόκληση συμβάντος

● Τι ίσχυε: Αφαίρεση άδειας για 60 ημέρες και πινακίδων για 60 ημέρες.

● Τι θα ισχύει: Πρόστιμο 350 ευρώ, αφαίρεση άδειας για 30 ημέρες.

● Υποτροπές:

– 1η υποτροπή: Πρόστιμο 1.000 ευρώ, αφαίρεση άδειας για 180 ημέρες.

– 2η υποτροπή: Πρόστιμο 2.000 ευρώ, αφαίρεση άδειας για 1 έτος.

Χρήση κινητού με πρόκληση συμβάντος

● Τι ίσχυε: Αφαίρεση άδειας για 60 ημέρες και πινακίδων για 60 ημέρες – Καμία ποινική κύρωση για πρόκληση τροχαίου από την χρήση κινητού.

● Τι θα ισχύει: Πρόστιμο 350 ευρώ, αφαίρεση άδειας για 30 ημέρες.

● Υποτροπές:

– 1η: Πρόστιμο 2.000 ευρώ, αφαίρεση άδειας για 4 έτη.

– 2η: Πρόστιμο 4.000 ευρώ, αφαίρεση άδειας για 8 έτη.

● Ποινικοποίηση: Και στις 3 περιπτώσεις υπάρχει εφαρμογή του άρθρου 290Α Ποινικού Κώδικα για την επικίνδυνη οδήγηση που περιλαμβάνουν ποινές κάθειρξης.

● Άρση απορρήτου: Για τη συγκεκριμένη αξιόποινη πράξη, η έρευνα μπορεί να συμπεριλάβει και τη διενέργεια άρσης του απορρήτου των επικοινωνιών και των δεδομένων θέσης και κίνησης αυτών, με την τήρηση των εγγυήσεων και τις διαδικασίες που προβλέπει ο νόμος.

Μη χρήση προστατευτικού κράνους

● Τι ίσχυε: Αφαίρεση άδειας οδήγησης για 60 ημέρες και στέρηση πινακίδων για 60 ημέρες και ο συνεπιβάτης λάμβανε πρόστιμο 50 ευρώ.

● Τι θα ισχύει: Πρόστιμο 350€, αφαίρεση άδειας για 30 ημέρες. Η μη χρήση προστατευτικού κράνους από τον συνεπιβάτη τιμωρείται με πρόστιμο για τον ίδιο (350 ευρώ), αλλά και για τον οδηγό, ακόμη κι αν αυτός φορούσε.

● Υποτροπές:

– 1η : Πρόστιμο 1.000 ευρώ, αφαίρεση άδειας για 180 ημέρες.

– 2η: Πρόστιμο 2.000 ευρώ, αφαίρεση άδειας έως 1 έτος.

Μη χρήση ζώνης ασφαλείας

● Τι ίσχυε: Αφαίρεση άδειας και πινακίδων για 60 ημέρες, συνεπιβάτης πρόστιμο 50 ευρώ.

● Τι θα ισχύει:

– Οδηγός: Πρόστιμο 350 ευρώ, αφαίρεση άδειας για 30 ημέρες.

– Συνεπιβάτης: Η μη χρήση ζώνης από τον συνεπιβάτη τιμωρείται με πρόστιμο 150 ευρώ για τον ίδιο αλλά και για τον οδηγό, ακόμη κι αν αυτός φορούσε.

● Υποτροπές:

– 1η: Πρόστιμο 1.000 ευρώ, αφαίρεση άδειας για 180 ημέρες

– 2η: Πρόστιμο 2.000 ευρώ, αφαίρεση άδειας έως 1 έτος

Οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ (0,50 – 1,10 g/l)

● Τι ίσχυε: Πρόστιμο 200–700 ευρώ, αφαίρεση άδειας έως 90 ημέρες και ποινική δίωξη σε σοβαρές περιπτώσεις.

● Τι θα ισχύει:

Καθιερώνονται σύγχρονοι τρόποι ανίχνευσης που καλύπτουν και ουσίες. Υποχρεωτική ακινητοποίηση οχήματος και φύλαξη.

Για επήρεια αλκοόλ 0,50 – 0,80 g/l: Πρόστιμο 350 ευρώ και αφαίρεση άδειας για 30 ημέρες.

Για όριο 0,80 g/l – 1,10 g/l: Πρόστιμο 700 ευρώ και αφαίρεση άδειας για 90 ημέρες.

● Υποτροπές:

– 1η: Πρόστιμο 1.000 ευρώ, αφαίρεση άδειας για 180 ημέρες και στις 2 περιπτώσεις.

– 2η: Πρόστιμο 2.000 ευρώ, αφαίρεση άδειας για 1 έτος.

Οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ (άνω του 1,10 g/l)

● Τι ίσχυε: Πρόστιμο 1.200 ευρώ, αφαίρεση άδειας οδήγησης για 180 ημέρες, φυλάκιση τουλάχιστον 2 μηνών.

● Τι θα ισχύει: Πρόστιμο 1.200 ευρώ και αφαίρεση άδειας – πινακίδων για 180 ημέρες, το όχημα ακινητοποιείται υποχρεωτικά και φυλάσσεται. Φυλάκιση από 2 μήνες έως 5 έτη, αφαίρεση στοιχείων κυκλοφορίας οχήματος για 10 ημέρες – 6 μήνες από το δικαστήριο.

● Υποτροπές:

– 1η: Πρόστιμο 2.000 ευρώ, αφαίρεση διπλώματος για 7 έτη.

– 2η: Πρόστιμο 4.000 ευρώ, αφαίρεση διπλώματος για 10 έτη.

Υπέρβαση ορίου ταχύτητας > 50km/h

● Τι ίσχυε: Πρόστιμο από 20 έως 175 ευρώ, αφαίρεση άδειας οδήγησης για έως 60 ημέρες.

● Τι θα ισχύει: Πρόστιμο 700 ευρώ και αφαίρεση διπλώματος για 60 ημέρες.

● Υποτροπές:

– 1η: Πρόστιμο 1.000 ευρώ, αφαίρεση άδειας έως 180 ημέρες.

– 2η: Πρόστιμο 2.000 ευρώ, αφαίρεση άδειας για 1 έτος.

Ταχύτητα >200km/h ή «κόντρες»

● Τι ίσχυε: Πρόστιμο 700 ευρώ, αφαίρεση άδειας για 30 ημέρες και πινακίδων για 30 ημέρες.

● Τι θα ισχύει: Πρόστιμο 2.000 ευρώ και αφαίρεση άδειας για 1 έτος

● Υποτροπές:

– 1η: Πρόστιμο 4.000 ευρώ, αφαίρεση άδειας για 2 έτη.

– 2η: Πρόστιμο 8.000 ευρώ, αφαίρεση άδειας για 4 έτη.

Παραβίαση σηματοδότη

● Τι ίσχυε: Πρόστιμο 700 ευρώ, αφαίρεση άδειας οδήγησης για 60 ημέρες και στέρηση πινακίδων για 20 ημέρες.

● Τι θα ισχύει: Πρόστιμο 700 ευρώ και αφαίρεση άδειας για 60 ημέρες.

● Υποτροπές:

– 1η: Πρόστιμο 1.000 ευρώ, αφαίρεση άδειας έως 180 ημέρες

– 2η: Πρόστιμο 2.000 ευρώ, αφαίρεση άδειας για 1 έτος

Παραβίαση STOP (χωρίς πρόκληση συμβάντος)

● Τι ίσχυε: Δεν υπήρχε διάκριση για την πρόκληση ή μη ατυχήματος. Πρόστιμο 700 ευρώ, αφαίρεση άδειας οδήγησης για 20 ημέρες και στέρηση πινακίδων για 20 ημέρες.

● Τι θα ισχύει: Πρόστιμο 350 ευρώ και αφαίρεση άδειας για 30 ημέρες.

● Υποτροπές:

– 1η: Πρόστιμο 1.000 ευρώ, αφαίρεση άδειας έως 180 ημέρες.

– 2η: Πρόστιμο 2.000 ευρώ, αφαίρεση άδειας για 1 έτος.

Παραβίαση STOP (με πρόκληση συμβάντος)

● Τι ίσχυε: Δεν υπήρχε διάκριση για την πρόκληση ή μη ατυχήματος. Πρόστιμο 700 ευρώ, αφαίρεση άδειας οδήγησης για 20 ημέρες και στέρηση πινακίδων για 20 ημέρες.

● Τι θα ισχύει: Πρόστιμο 700 ευρώ και αφαίρεση άδειας για 60 ημέρες.

● Υποτροπές:

– 1η: Πρόστιμο 2.000 ευρώ και αφαίρεση άδειας για 4 έτη

– 2η: Πρόστιμο 4.000 ευρώ και αφαίρεση άδειας για 8 έτη

Οδήγηση χωρίς δίπλωμα

● Τι ίσχυε: Φυλάκιση 1–12 μήνες, πρόστιμο 100 ευρώ, αφαίρεση άδειας για 30 ημέρες.

● Τι θα ισχύει: Πρόστιμο 1.000 ευρώ, αφαίρεση άδειας για 1 έτος, φυλάκιση έως 2 έτη. Σε περίπτωση ατυχήματος, ισχύουν οι διατάξεις του Ποινικού Κώδικα για την επικίνδυνη οδήγηση.

● Υποτροπές:

– 1η: Πρόστιμο 2.000 ευρώ, αφαίρεση άδειας για 4 έτη.

– 2η: Πρόστιμο 4.000 ευρώ, αφαίρεση άδειας για 8 έτη.

Παρακώλυση κίνησης σιδηροδρόμων

● Τι ίσχυε: Πρόστιμο από 40 έως 350 ευρώ και αφαίρεση της άδειας έως 60 ημέρες και πινακίδων έως 20 ημέρες.

● Τι θα ισχύει: Πρόστιμο 1.200 ευρώ, αφαίρεση άδειας για 60 ημέρες, φυλάκιση έως 5 έτη και χρηματική ποινή 2.000 ευρώ.

● Υποτροπές:

– 1η: Πρόστιμο 2.000 ευρώ, αφαίρεση άδειας για 4 έτη.

– 2η: Πρόστιμο 4.000 ευρώ, αφαίρεση άδειας για 8 έτη.

Παρακώλυση δημόσιας συγκοινωνίας

● Τι ίσχυε: Δεν υπήρχε κεντρική ρύθμιση. Υπήρχαν μόνο διάσπαρτες διατάξεις για υποπεριπτώσεις, με πρόστιμα από 40 έως 100 ευρώ.

● Τι θα ισχύει: Κωδικοποιείται ως παράβαση η παράνομη στάση ή στάθμευση που παρεμποδίζει τη διέλευση οχημάτων δημόσιας συγκοινωνίας.

● Πρόστιμο 350 ευρώ και αφαίρεση της άδειας για 70 ημέρες.

Κυκλοφορία ταξί στις λεωφορειολωρίδες

● Τι ίσχυε:

– Απαγορευόταν η κυκλοφορία ταξί (και έμφορτων) στη λεωφορειολωρίδα.

– Πρόστιμο 100 ευρώ.

– Καμία δυνατότητα για σύντομη στάση.

– Στέρηση διπλώματος μετά από σώρευση 5 παραβάσεων στο point system.

● Τι θα ισχύει:

– Καταργείται η αφαίρεση διπλώματος.

– Πρόστιμο 150 ευρώ όταν παραβιάζεται η λεωφορειολωρίδα

– Απαγορεύεται η κυκλοφορία ταξί (και έμφορτων) στην λεωφορειολωρίδα με σκοπό την ταχύτητα και την αξιοπιστία του νέου στόλου των Λεωφορείων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.

● Εξαιρέσεις:

1. Επιβίβαση

2. Αποβίβαση (όταν δεν παρεμποδίζεται λεωφορείο)

3. Νυχτερινές ώρες

4. Ταξί Μηδενικών Ρύπων

5. Ταξί Ειδικού Τύπου ΑΜΕΑ

Παρκάρισμα σε θέση ΑμεΑ

● Τι ίσχυε:

– Αφαίρεση άδειας οδήγησης και πινακίδων για 60 ημέρες

● Τι θα ισχύει:

– Επιβάλλεται αυξημένο διοικητικό πρόστιμο 150 ευρώ.

– Αφαίρεση άδειας οδήγησης και πινακίδων για 60 ημέρες, ενώ το όχημα απομακρύνεται επί τόπου.

● Υποτροπές:

– 1η υποτροπή: Πρόστιμο 1.000 ευρώ, αφαίρεση διπλώματος για 180 ημέρες.

– 2η υποτροπή: Πρόστιμο 2.000 ευρώ, αφαίρεση διπλώματος για 1 έτος.

Όρια ταχύτητας

● Τι ίσχυε:

– Γενικό όριο ταχύτητας 50 km/h εντός κατοικημένων περιοχών.

– Ειδικά όρια ταχύτητας καθορίζονταν κατά περίπτωση με σήμανση.

● Τι θα ισχύει:

– Μέχρι 1 Ιανουαρίου 2026 διατηρείται το γενικό όριο 50 km/h.

– Από το 2026, εφαρμόζονται νέα όρια ταχύτητας, αναλόγως τύπου οδού, εφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά με σήμανση.

Το 2024, 665 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στην άσφαλτο. Ο νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας, που η Κυβέρνηση κατάθεσε το Σάββατο στη Βουλή μέσω του αναπληρωτή Υπουργού Μεταφορών, Κωνσταντίνου Κυρανάκη, «έρχεται να αλλάξει τα δεδομένα με ρεαλισμό και ριζικές παρεμβάσεις που στοχεύουν ξεκάθαρα στη μείωση των θανάτων και των βαρέων τραυματισμών στους ελληνικούς δρόμους και στην καλλιέργεια κυκλοφοριακής παιδείας».

1) Διαδικασία Υποτροπών: Η μεγάλη τομή

Το νέο πλαίσιο ποινών είναι κλιμακωτό και σαφές. Η αυστηρότητα δεν είναι τιμωρία, αλλά εργαλείο πρόληψης. Κάθε παράβαση καταγράφεται, και αν επαναληφθεί, η ποινή αυξάνεται σημαντικά — όχι μόνο χρηματικά, αλλά και διοικητικά: από αφαίρεση διπλώματος έως και ποινικές διώξεις, ανάλογα με τη σοβαρότητα και τις συνέπειες.

Το κινητό στο τιμόνι σκοτώνει — και θα τιμωρείται σαν έγκλημα

Το κινητό τηλέφωνο έχει εξελιχθεί σε έναν από τους πιο ύπουλους «δολοφόνους» της σύγχρονης οδήγησης. Στην Ελλάδα, η χρήση κινητού από οδηγούς αγγίζει το 9%, τριπλάσιο ποσοστό από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Και όμως, μέχρι σήμερα, η τιμωρία περιοριζόταν σε ένα τυπικό πρόστιμο και μια προσωρινή αφαίρεση άδειας οδήγησης και πινακίδων.

Αυτό τελειώνει. Με τον νέο ΚΟΚ, η χρήση κινητού οδηγεί πλέον σε βαρύτατες ποινές:

– Πρόστιμα που φτάνουν έως και 4.000 ευρώ στη 2η υποτροπή.

– Αφαίρεση άδειας έως και 8 έτη.

– Ποινικοποίηση της συμπεριφοράς αν προκαλέσει ατύχημα.

Ο οδηγός που στέλνει μήνυμα εν κινήσει, δεν κάνει μια «παράβαση» – βάζει ζωές σε κίνδυνο. Και πλέον, αυτό αντιμετωπίζεται αναλόγως.

2) Οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ

Τα στατιστικά είναι συντριπτικά: ένα στα τέσσερα θανατηφόρα δυστυχήματα στην Ευρώπη σχετίζεται με κατανάλωση αλκοόλ. Το ποσοστό αυτό βασανίζει και τη χώρα μας. Στην Ελλάδα, οι νυχτερινές και πρώτες πρωινές ώρες του Σαββατοκύριακου είναι οι πιο φονικές.

Ο νέος ΚΟΚ προβλέπει αυστηρές κυρώσεις, τόσο για τη μέτρια όσο και για την υψηλή υπέρβαση του ορίου. Τα πρόστιμα ξεκινούν από 1.000 ευρώ και φτάνουν έως και τα 4.000 για τους υπότροπους, ενώ συνοδεύονται από αφαίρεση διπλώματος για έως 10 έτη. Σε περιπτώσεις σοβαρής μέθης, επιβάλλεται υποχρεωτική ακινητοποίηση και φύλαξη του οχήματος, ενώ ενεργοποιείται και ποινική δίωξη.

Η ανοχή στο «μεθυσμένο» τιμόνι είναι πια μηδενική. Δεν είναι «νυχτερινή απροσεξία», είναι κοινωνικός κίνδυνος και μόνος ως τέτοιος πρέπει να αντιμετωπίζεται.

3) Κράνος και ζώνη: όχι “προτάσεις”, αλλά όροι ζωής

Η Ελλάδα έχει από τα χαμηλότερα ποσοστά συμμόρφωσης με τη χρήση ζώνης και κράνους στην Ευρώπη. Μόλις 71% των οδηγών φορά ζώνη, έναντι 93,3% στην ΕΕ. Στους συνεπιβάτες δικύκλων, τα πράγματα είναι ακόμη χειρότερα: μόνο 65,5% φορούν κράνος, όταν στην Ευρώπη το αντίστοιχο ποσοστό αγγίζει το 94%.

Ο νέος ΚΟΚ τιμωρεί πλέον όχι μόνο τον οδηγό, αλλά και τον συνεπιβάτη που δεν συμμορφώνεται. Το πρόστιμο αφορά και τους δύο, και στη δεύτερη υποτροπή ο οδηγός μπορεί να χάσει το δίπλωμά του για έναν ολόκληρο χρόνο. Η ασφάλεια δεν είναι προσωπική υπόθεση. Είναι δημόσιο αγαθό.

4) Ταχύτητα χωρίς όρια, κόστος μετρημένο σε ζωές

Δεν είναι υπερβολή να πούμε πως η υπερβολική ταχύτητα παραμένει η πιο διαδεδομένη «παρανομία ρουτίνας» στους ελληνικούς δρόμους. Το 2024 καταγράφηκαν πάνω από 338.000 παραβάσεις, αριθμός που αποτυπώνει την έκταση του προβλήματος αλλά και την αδυναμία πρόληψης με τα έως τώρα εργαλεία.

Ο νέος ΚΟΚ προβλέπει αυστηροποίηση των ποινών σε πολλαπλά επίπεδα: από την επιβολή ανώτατου ορίου ταχύτητας 30 χλμ./ώρα στα αστικά κέντρα, έως και τη στέρηση διπλώματος για περιπτώσεις υποτροπής ή “κόντρας”. Στις πιο ακραίες περιπτώσεις -όπως η οδήγηση άνω των 200 χλμ./ώρα- προβλέπονται πρόστιμα 8.000 ευρώ και αφαίρεση άδειας για τέσσερα χρόνια. Δεν είναι εκδικητική τιμωρία. Είναι στοιχειώδης άμυνα απέναντι σε ένα φαινόμενο που σκοτώνει σιωπηλά αλλά σταθερά.

5) Παρκάρεις σε ράμπα ΑμεΑ; Δεν είσαι απλώς αντικοινωνικός — είσαι επικίνδυνος

Η παράνομη στάθμευση έχει αναδειχθεί στον απόλυτο εφιάλτη των αστικών μετακινήσεων. Κάθε χρόνο, κόβονται πάνω από 1 εκατομμύριο κλήσεις, με το 30-35% να αφορά θέσεις ΑμεΑ, διαβάσεις και γωνίες. Δεν είναι απλώς θέμα νομιμότητας – είναι θέμα αξιοπρέπειας.

Ο νέος ΚΟΚ προβλέπει βαρύτατες ποινές: πρόστιμο έως 2.000 ευρώ και αφαίρεση άδειας για έναν χρόνο, σε περίπτωση υποτροπής. Το μήνυμα είναι σαφές: η προσβασιμότητα δεν είναι διαπραγματεύσιμη.

Όταν σταθμεύεις σε ράμπα, δεν παρανομείς απλώς. Εμποδίζεις τη ζωή κάποιου άλλου.

6) Προτεραιότητα στα μέσα: η πόλη πρέπει να κινείται απρόσκοπτα

Ένα από τα λιγότερο προβεβλημένα -αλλά κρίσιμα- σημεία του νέου ΚΟΚ είναι οι ρυθμίσεις που αφορούν την απρόσκοπτη κυκλοφορία των δημόσιων μέσων μεταφοράς, κυρίως εντός των πυκνοκατοικημένων αστικών ιστών Αθήνας και Θεσσαλονίκης. Η νέα προσέγγιση θέτει σαφές όριο: οι λεωφορειολωρίδες δεν είναι πια «εύκολη λύση» για παράνομες προσπεράσεις και στάθμευση. Ο νέος Κώδικας αυστηροποιεί τα πρόστιμα για κάθε όχημα που παραβιάζει αυτές τις υποδομές, με έμφαση στην αξιοπιστία των λεωφορείων και τη λειτουργικότητα του δικτύου. Παράλληλα, θεσπίζεται ρητή απαγόρευση στην κυκλοφορία ακόμη και ελεύθερων ταξί εντός των λωρίδων αυτών, με μοναδικές εξαιρέσεις για αποβίβαση επιβατών, νυχτερινή λειτουργία και οχήματα ειδικού τύπου (ΑμεΑ ή μηδενικών ρύπων). Η αποτελεσματική δημόσια συγκοινωνία δεν είναι πολυτέλεια – είναι προϋπόθεση για βιώσιμες πόλεις. Και ο νέος ΚΟΚ, το αναγνωρίζει ρητά.

7) Η τεχνολογία στην υπηρεσία της πρόληψης

Ο νέος ΚΟΚ δεν επενδύει μόνο στην τιμωρία, αλλά και στην αποτροπή. Η αξιοποίηση της τεχνολογίας για τον έλεγχο παραβάσεων, η εγκατάσταση καμερών, οι διασυνδέσεις με την Τροχαία και τα ψηφιακά μητρώα έρχονται να ενισχύσουν το σύστημα επιτήρησης. Παράλληλα, προχωρά η θεσμική αναβάθμιση της κυκλοφοριακής αγωγής, με στόχο τη μετατόπιση της κουλτούρας από την ανοχή στη συμμόρφωση.

Ο ΚΟΚ της ευθύνης και της ζωής

«Η μεγάλη πρόκληση δεν είναι η ψήφιση του νέου Κώδικα. Είναι η κοινωνική του αποδοχή. Γιατί δεν αρκεί να υπάρχουν κανόνες – πρέπει και να τηρούνται. Και αυτό είναι ένα στοίχημα που αφορά όχι μόνο το κράτος και την αστυνομία, αλλά τον κάθε οδηγό ξεχωριστά. Ο νέος ΚΟΚ δεν τιμωρεί. Προλαμβάνει. Γιατί κάθε χειρισμός πίσω από το τιμόνι έχει συνέπειες. Γιατί η ανθρώπινη ζωή δεν μπορεί να μετριέται με ευρώ, αλλά με πρόληψη, σεβασμό και αλληλεγγύη» τονίζουν στελέχη του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών.