Η ετήσια έκθεση της ΔΟΕ για την απασχόληση των νέων υπολογίζει ότι το ποσοστό ανεργίας των νέων 15-24 ετών παγκοσμίως έφτασε το 12,4% το 2025, έναντι 12,3% το 2024, με άλλα λόγια δεν είχαν απασχόληση 67 εκατομμύρια νέοι.

Την ίδια περίοδο, το ποσοστό των νέων που δεν εργάζονταν, δεν σπούδαζαν, ούτε καταρτίζονταν («not in employment, education or training», NEET για συντομία) αυξήθηκε επίσης ελαφρά, φτάνοντας το 20%, ή αλλιώς ξεπερνώντας τα 257 εκατομμύρια.

Σύμφωνα με τη ΔΟΕ, το ποσοστό ανεργίας των νέων αναμένεται να παραμείνει σταθερό το 2026 και το 2027, στο 12,3%.

Παρά τη φαινομενική σταθερότητα όμως, η οργάνωση ανησυχεί: όταν το ποσοστό ανεργίας και το ποσοστό NEET «αυξάνονται ταυτόχρονα, κρούουμε τον κώδωνα του κινδύνου», τόνισε η Σάρα Έλντερ, στέλεχος του τμήματος πολιτικών της απασχόλησης στη ΔΟΕ, κατά τη διάρκεια της παρουσίασης της έκθεσης στον Τύπο στη Γενεύη.

Την περίοδο μεταξύ του 2023 και του 2025, το ποσοστό ανεργίας των νέων αυξήθηκε σε οκτώ από τις έντεκα περιοχές του κόσμου.

«Η επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης, η ανεπάρκεια των θέσεων εργασίας που δημιουργούνται, οι γεωπολιτικές εντάσεις κι η επιτάχυνση των τεχνολογικών αλλαγών οδηγούν τις χώρες προς νέα κρίση απασχόλησης των νέων», προειδοποιεί η ΔΟΕ.

Μεταξύ του 2023 και του 2025, οι μεγαλύτερες αυξήσεις των ποσοστών ανεργίας των νέων καταγράφτηκαν στη βόρεια Αμερική, στη βόρεια Αφρική και στη βόρεια, τη νότια και τη δυτική Ευρώπη.

Η έκθεση σημειώνει ότι τεχνολογικές εξελίξεις, όπως ιδίως η ενίσχυση της λεγόμενης Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ), μεταμορφώνουν τις προοπτικές εύρεσης εργασίας των νέων.

Η συρρίκνωση πολλών θέσεων εργασίας που απαιτούν μέσου επιπέδου προσόντα κάνει πιο δύσκολη την πρόσβαση των νέων σε σταθερές καριέρες.

Σύμφωνα με την έκθεση, οι θέσεις εργασίας που αποτελούν παραδοσιακά πόρτα εισόδου στην αγορά εργασίας για τους νέους -υπαλλήλων γραφείου, διοικητικών υπηρεσιών, υπηρεσιών ευρύτερα, πωλήσεων κ.λπ., εργατών στη βιομηχανία, απασχολούμενων σε τεχνικά επαγγέλματα- βρίσκονται σε τροχιά μείωσης.

«Το 6,1% των θέσεων εργασίας που καταλαμβάνουν σήμερα νέοι μεταξύ 15 και 29 ετών εντοπίζεται σε επαγγέλματα σε υψηλό βαθμό εκτεθειμένα σε αλλαγές συνδεόμενες με την ΤΝ», δήλωσε σε δημοσιογράφους η Σούκτι Ντασγκούπτα, διευθύντρια του τμήματος απασχόλησης, ικανοτήτων και βιώσιμων επιχειρήσεων της ΔΟΕ.

«Αν το 10% των θέσεων εργασίας που είναι εκτεθειμένες στην ΤΝ χαθεί, 5,6 εκατομμύρια ενεργοί νέοι, κυρίως σε χώρες με υψηλά εισοδήματα, θα βρεθούν αντιμέτωποι με την ανεργία, την αλλαγή επαγγέλματος ή την έξοδο από την αγορά εργασίας», τόνισε η ίδια.

Τα εν λόγω στοιχεία δημοσιεύτηκαν στα τέλη Ιανουαρίου, όμως από περαιτέρω ανάλυση των χρονοσειρών των δύο στατιστικών υπηρεσιών προκύπτει ότι είναι η πρώτη φορά από τότε που άρχισε η συλλογή δεδομένων τον Ιανουάριο του 2000, δηλαδή τα τελευταία 26 χρόνια, που η Ελλάδα πετυχαίνει καλύτερη επίδοση από τον μέσο όρο των 27 κρατών μελών της ενωμένης Ευρώπης.

Μέιωση της νεανικής ανεργίας

Πρόκειται για γεγονός που ουσιαστικά πιστοποιεί την ταχεία ανάκαμψη της απασχόλησης στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια και την απορρόφηση νέων στην αγορά εργασίας, μολονότι την περίοδο της οικονομικής κρίσης το χάσμα σε βάρος της χώρας μας ανήλθε ακόμα και στις 37,5 μονάδες. Η μεγάλη πρόοδος αποτυπώνεται και στο σύστημα ΕΡΓΑΝΗ, καθώς μεταξύ 2019 και 2025 οι ιδιωτικοί υπάλληλοι έως 24 ετών αυξήθηκαν κατά 64.900 άτομα. Αν αναλογιστεί κανείς ότι το ίδιο διάστημα δημιουργήθηκαν 563.000 νέες θέσεις εργασίας στον ιδιωτικό τομέα, αυτό σημαίνει ότι το 11,5% των προσληφθέντων ήταν νέοι εργαζόμενοι.

Το ναδίρ καταγράφηκε τον Μάιο του 2013, όταν η νεανική ανεργία στην Ελλάδα έφτασε στο 62,5%, έναντι 25% στην ΕΕ. Ο δείκτης για τη χώρα μας παρέμεινε πάνω από το 40% έως τα μέσα του 2018, απότοκο της παρατεταμένης αβεβαιότητας και του χαμηλού ρυθμού ανάπτυξης, με την Ελλάδα να κατατάσσεται συνεχώς είτε τελευταία είτε προτελευταία μεταξύ των μελών της ΕΕ, με μόνο «ανταγωνιστή» την Ισπανία. Από το καλοκαίρι του 2019, όταν το ποσοστό της ανεργίας των νέων κυμαινόταν μεταξύ 37% και 38%, άρχισε μία αισθητή βελτίωση, όμως το ξέσπασμα της πανδημίας «πάγωσε» την οικονομική δραστηριότητα.

Από τα τέλη του 2022 ωστόσο, όταν οι συνέπειες της υγειονομικής κρίσης άρχισαν να αποκλιμακώνονται, η νεανική ανεργία πήρε και πάλι την κατιούσα. Με την οικονομία να ανακάμπτει και τις επενδύσεις να έχουν σημαντικό μερίδιο στο μείγμα, το ποσοστό των ανέργων 15 μέχρι 24 ετών έπεσε κάτω από το «φράγμα» του 20% το 2024. Η δυναμική αυτή συνεχίστηκε το 2025, ειδικά στα τέλη του έτους, καθώς τους τελευταίους μόλις τρεις μήνες ο δείκτης υποχώρησε κατά σχεδόν οκτώ μονάδες. Παρά τις εποχικές διακυμάνσεις που υπάρχουν στην αγορά εργασίας, είναι σαφές ότι η συρρίκνωση της ανεργίας στις ηλικίες έως 24 ετών ήταν βαθιά και συστηματική.

Τι αντιμετωπίζουν οι νέοι εργαζόμενοι

Μελετητές και παράγοντες της αγοράς επισήμαναν ότι, πέραν της αναπτυξιακής δυναμικής της οικονομίας, ένα πλέγμα πολιτικών έχει συνδράμει στην τόνωση της απασχόλησης των νέων, ιδιαίτερα η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 5,4 μονάδες σωρευτικά από το 2019 και η ευρεία εφαρμογή της ψηφιακής κάρτας εργασίας, μέσω της οποίας δηλώνονται εργατοώρες που μέχρι πρότινος ήταν «μαύρες».

Οι ίδιες πηγές τόνισαν πως οι νέοι εργαζόμενοι είναι συχνά οι πιο ευάλωτοι σε κακές εργοδοτικές πρακτικές, όπως οι αδήλωτες υπερωρίες. Δύο πηγές προσέθεσαν ότι στα τέλη του περασμένου έτους θετική επίδραση στις προσλήψεις είχαν και οι φοροελαφρύνσεις που εξαγγέλθηκαν στη ΔΕΘ, οι οποίες είναι ιδιαίτερα ευνοϊκές για απασχολούμενους έως 25 ετών, καθώς εγγυώνται μηδενική φορολόγηση για εισοδήματα έως 20.000 ευρώ. Ανώτερο στέλεχος στον κλάδο του λιανεμπορίου στάθηκε επίσης στην ταχύτητα με την οποία αποκλιμακώθηκε η νεανική ανεργία στην Ελλάδα, προσθέτοντας ότι οι «ουλές» στην αγορά εργασίας συνήθως απαιτούν περισσότερο χρόνο ώστε να θεραπευτούν. Η ραγδαία μείωση των νέων ανέργων στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια αντικατοπτρίζεται στη σύγκριση με την Ισπανία.

Μολονότι οι δύο χώρες ήταν «συνοδοιπόροι» την περίοδο της οικονομικής κρίσης, από το 2023 η Ελλάδα «προσπέρασε» καθαρά τους Ίβηρες. Ενδεικτικό είναι πως τον περασμένο Δεκέμβριο η νεανική ανεργία στην Ισπανία μετρήθηκε στο 23,4%, δηλαδή περισσότερες από 10 μονάδες χειρότερα από ό,τι στη χώρα μας.