Καθώς οι μετοχές καταρρέουν και ακόμη και ο χρυσός και τα κρατικά ομόλογα πέφτουν, η άνοδος του δολαρίου ξεχωρίζει. Από την έναρξη της σύγκρουσης το Σαββατοκύριακο, το αμερικανικό νόμισμα σημειώνει τη μεγαλύτερη άνοδο δύο ημερών σε σχεδόν ένα χρόνο.

Η ζήτηση για το δολάριο έχει λειτουργήσει ως αντίβαρο στις αμφιβολίες που έχουν προκύψει σχετικά με το νόμισμα ως το κυρίαρχο αποθεματικό στον κόσμο, καταπνίγοντας την αφήγηση της «υποτίμησης» που είχε προκύψει εν μέσω των εμπορικών πολέμων του Ντόναλντ Τραμπ. Ενώ μια παρατεταμένη σύγκρουση ενδέχεται να σπείρει περαιτέρω ανησυχίες σχετικά με τις αποφάσεις πολιτικής των ΗΠΑ και το κύρος της Αμερικής στη διεθνή σκηνή, το γεγονός είναι ότι, τουλάχιστον προς το παρόν, δεν υπάρχει καλύτερο υποκατάστατο του δολαρίου.

Ο δείκτης Bloomberg Dollar Spot Index σημείωσε άνοδο 1,3% αυτή την εβδομάδα. Σε αυτό το πλαίσιο, σχεδόν όλα τα 16 κύρια νομίσματα που παρακολουθεί το Bloomberg σημείωσαν πτώση την Τρίτη, με το ευρώ να υποχωρεί στο χαμηλότερο επίπεδό του από τον Νοέμβριο.

Οι αγορές δικαιωμάτων προαίρεσης αντέδρασαν στις κινήσεις του δολαρίου: οι επενδυτές πρέπει τώρα να πληρώσουν για να αντισταθμίσουν μια ευρεία άνοδο του δολαρίου, σε έντονη αντίθεση με την κατάσταση πριν από λίγες ημέρες, όταν οι τιμές των δικαιωμάτων προαίρεσης έδειχναν ότι ήταν ιστορικά αβέβαιοι για την επόμενη κίνηση του νομίσματος. Οι αναστροφές κινδύνου υπέδειξαν ότι οι επενδυτές είναι πιο αισιόδοξοι για το δολάριο σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα από το 2024.

Σύμφωνα με την αναλυτή του Bloomberg, Σκάιλαρ Μοντγκόμερι Κόνινγκ, «το δολάριο παραμένει ο σαφέστερος ωφελούμενος από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, υποστηριζόμενο τόσο από το καθεστώς του ως ασφαλούς καταφυγίου όσο και από τη θέση των ΗΠΑ ως καθαρού εξαγωγέα ενέργειας, ενώ τα περισσότερα σημαντικά νομίσματα είναι καθαροί εισαγωγείς. Η ιστορική σχέση του δολαρίου με τις κρίσεις πετρελαίου που προκαλούνται από την προσφορά υποδηλώνει ότι υπάρχει ακόμη περιθώριο για περαιτέρω κέρδη».

Η κίνηση στις συναλλαγματικές ισοτιμίες λαμβάνει χώρα σε μια περίοδο πτώσης των παγκόσμιων μετοχών και των κρατικών ομολόγων. Η πτώση της αγοράς κρατικών ομολόγων των ΗΠΑ έχει οδηγήσει σε άνοδο των αποδόσεων, καθώς η επέκταση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή ανεβάζει τις τιμές της ενέργειας, προκαλώντας φόβους ότι η αναζωπύρωση του πληθωρισμού θα περιπλέξει την πορεία για περαιτέρω μειώσεις των επιτοκίων της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ τους επόμενους μήνες.

Το cross-currency basis — το επιπλέον κόστος που πληρώνουν ή λαμβάνουν οι επενδυτές όταν προμηθεύονται δολάρια στο εξωτερικό αντί στις ΗΠΑ — έχουν επιδείξει μια αύξηση της ζήτησης για το δολάριο σε σχέση με το ελβετικό φράγκο, το ευρώ, τη λίρα και άλλα σημαντικά νομίσματα. Η κίνηση αυτή σηματοδότησε μια ευρύτερη ζήτηση για χρηματοδότηση σε δολάρια εν μέσω της κλιμακούμενης σύγκρουσης.

Σε αντίθεση με τις πρόσφατες διαταραχές στην προμήθεια πετρελαίου που προήλθαν από τη Μέση Ανατολή, οι ΗΠΑ έχουν γίνει πιο ανθεκτικές στις κρίσεις μετά την αύξηση της παραγωγής σχιστολιθικού πετρελαίου τα τελευταία χρόνια. Κάποτε σημαντικός καθαρός εισαγωγέας πετρελαίου και φυσικού αερίου, είναι πλέον ο μεγαλύτερος παραγωγός στον κόσμο και βασικός εξαγωγέας — μια δυναμική που μπορεί να συμβάλει στη στήριξη του δολαρίου σε μια περίοδο αυξανόμενων τιμών πετρελαίου.

Πριν από την έναρξη των επιθέσεων των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν το Σαββατοκύριακο, η αγορά είχε σε μεγάλο βαθμό προετοιμαστεί για πτώση του δολαρίου. Οι επενδυτές είχαν τοποθετήσει σχεδόν 19 δισεκατομμύρια δολάρια σε στοιχήματα που συνδέονταν με την αποδυνάμωση του δολαρίου στην αγορά παραγώγων, σε επίπεδα αντίστοιχα με τα υψηλότερα επίπεδα που παρατηρήθηκαν πέρυσι, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Commodity Futures Trading Commission.

«Η άνοδος του δολαρίου είναι μια άλλη έντονη υπενθύμιση ότι η κατανόηση της θέσης της αγοράς είναι εξαιρετικά σημαντική», δήλωσε ο Mπιπάν Ράι, διευθύνων σύμβουλος της BMO Asset Management Inc. «Τους τελευταίους μήνες, η αγορά είχε καθαρή θέση short σε δολάρια στην αγορά spot λόγω της αυξημένης ζήτησης για αντιστάθμιση κινδύνου. Αναμένουμε ότι αυτό το αφήγημα έχει καταρρεύσει προς το παρόν».

Αν και παραδοσιακά ένα ισχυρότερο νόμισμα θεωρείται μειονέκτημα για τις εξαγωγές, σε αυτή τη συγκυρία ίσως αποδειχθεί η λιγότερο επώδυνη παραχώρηση στο πλαίσιο της «μάχης» για ευνοϊκούς εμπορικούς όρους με την Ουάσιγκτον, επισημαίνει σε ανάλυσή του το Reuters.

Το νοτιοκορεατικό γουόν κατέγραψε σημαντική άνοδο, μετά από δηλώσεις αξιωματούχων ότι συζητήθηκε η συναλλαγματική πολιτική, κατά τη συνάντηση με εκπροσώπους των ΗΠΑ στο Μιλάνο στις 5 Μαΐου.

Την ίδια στιγμή, ο υπουργός Οικονομικών της Ιαπωνίας, Κατσουνόμπου Κάτο, επιδιώκει συνάντηση με τον Αμερικανό ομόλογό του Σκοτ Μπέσεντ στην επικείμενη G7 στον Καναδά, με θέμα τη συναλλαγματική πολιτική.

Όλα αυτά συμβαίνουν στη σκιά της αιφνιδιαστικής 90ήμερης εμπορικής ανακωχής που συμφώνησαν οι ΗΠΑ και η Κίνα στη Γενεύη. Όπως σημειώνει η Alicia Garcia-Herrero, επικεφαλής οικονομολόγος της Natixis για την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού: «Η συμφωνία με την Κίνα είναι άσχημο νέο για την Κορέα, την Ιαπωνία και κάθε άλλη χώρα που περιμένει στην “ουρά”. Τώρα πρέπει να προσφέρουν κάτι που η Κίνα κατάφερε να αποφύγει».

Η Ταϊβάν ενδέχεται να έχει ήδη αποδεχθεί ανατίμηση του νομίσματός της στις διαπραγματεύσεις, ενώ η Κίνα φαίνεται να απέφυγε έναν τέτοιο συμβιβασμό.

Η πίεση εντείνεται, καθώς οι δασμοί-αντίποινα που είχε ανακοινώσει ο Τραμπ στις 2 Απριλίου, με συντελεστές από 25% για τη Νότια Κορέα έως και 46% για το Βιετνάμ, έχουν «παγώσει» προσωρινά για 90 ημέρες, αλλά μπορεί να ενεργοποιηθούν από τις 8 Ιουλίου αν δεν επιτευχθούν συμφωνίες.

Η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και η Ταϊβάν κινδυνεύουν να χάσουν έδαφος στις κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού μικροτσίπ και αυτοκινήτων, εάν η Κίνα και η Ινδία επιταχύνουν τις εμπορικές συμφωνίες τους με την Ουάσινγκτον.

Ο Fred Neumann της HSBC σημειώνει ότι «οι Κορεάτες ίσως σκέφτονται πως ένα ισχυρότερο νόμισμα τελικά τους συμφέρει, οπότε γιατί να μην το προσφέρουν ως αντάλλαγμα στις διαπραγματεύσεις;». Προσθέτει ότι τέτοιες προτάσεις έρχονται συχνά από τις ασιατικές χώρες και όχι απαραίτητα από τις ΗΠΑ, ως μέσο κατευνασμού.

Ένα επικίνδυνο παιχνίδι

Παρόλο που ο Τραμπ και ο Μπέσεντ δηλώνουν υπέρμαχοι του ισχυρού δολαρίου, δεν λείπουν οι υποψίες ότι τελικά επιδιώκουν το αντίθετο, δηλαδή μία συντονισμένη αποδυνάμωση του δολαρίου, όπως στο υποτιθέμενο «Σύμφωνο Mar-a-Lago».

Ωστόσο, μία πτώση του δολαρίου εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για τις αγορές. Οι κυβερνήσεις και οι πολίτες της Ασίας κατέχουν assets σε δολάρια αξίας δεκάδων τρισεκατομμυρίων, από κρατικά αποθεματικά έως επενδυτικά χαρτοφυλάκια.

Παράλληλα, πολλοί αναλυτές επισημαίνουν ότι τα περισσότερα ασιατικά νομίσματα παραμένουν υποτιμημένα σε σχέση με τη «θεμελιώδη» τους αξία, λαμβάνοντας υπόψη το εμπόριο και τον πληθωρισμό.

Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι έχουν και περιθώριο ανατίμησης χωρίς κόστος. Ο Claudio Piron της BofA εξηγεί: «Η υποτίμηση των νομισμάτων αυτών αντανακλά σε αποπληθωριστικές πιέσεις. Μία ανατίμηση θα μπορούσε να επιδεινώσει το πρόβλημα».

Το ίδιο ισχύει και σε πολιτικό επίπεδο. Ακόμη και στις λιγότερο ανοιχτές αγορές της Ασίας, είναι όλο και πιο δύσκολο για τις κυβερνήσεις να επηρεάζουν ουσιαστικά την ισοτιμία.

Ο Neumann της HSBC προβλέπει ότι όποιες συμφωνίες επιτευχθούν θα είναι μάλλον γενικές δηλώσεις των αρχών, παρά δεσμευτικά πλαίσια. «Σήμερα οι κεντρικές τράπεζες μπορούν να επηρεάσουν ελάχιστα την κατεύθυνση του νομίσματος», τονίζει.

Ακόμη πιο ξεκάθαρος είναι ο Tohru Sasaki της Fukuoka Financial Group: «Ορισμένοι ονειρεύονται μία νέα συμφωνία για το δολάριο. Αλλά πώς μπορεί να εφαρμοστεί και να διατηρηθεί; Στην πραγματικότητα, αυτό είναι απλώς ένα όνειρο. Δεν γίνεται».

Έπειτα ωστόσο, από το θάνατο της γηραιότερης Βασίλισσας στην ιστορία του κράτους, η Αγγλία έχει πλέον, νέο μονάρχη. Ως εκ τούτου, νέα νομίσματα τα οποία θα απεικονίζουν τον νέο βασιλιά, Κάρολο Γ′, αναμένεται σύντομα να τεθούν σε κυκλοφορία από την Τράπεζα της Αγγλίας.

Παρόλα αυτά, σύμφωνα με τα όσα υποστηρίζει ο Ντόμινικ Τσόρνει, ειδικός νομισμάτων της A.H. Baldwin & Sons στο CNBC, «κανείς δεν επιθυμεί να αποσυρθούν από την κυκλοφορία τα δισ. χαρτονομισμάτων και νομισμάτων της βασίλισσας». Πιο συγκεκριμένα, εξηγεί πως «τα νομίσματα με την βασίλισσα Ελισάβετ θα αποσυρθούν παροδικά, αλλά φαντάζομαι ότι θα κυκλοφορούν για δεκαετίες». Τα νομίσματα μπορούν συνήθως, να κυκλοφορούν για περίπου 30 χρόνια χωρίς να φθαρούν υπερβολικά.

Σημειώνεται μάλιστα, πως τα νομίσματα με το πορτρέτο της Ελισάβετ εξακολουθούν να είναι νόμιμα, «δεν υπάρχει πραγματικός λόγος να προσπαθήσουμε να τα αποσύρουμε», προσθέτει. Αυτό «σημαίνει ότι θα έχουμε νομίσματα του βασιλιά Καρόλου Γ’ να κυκλοφορούν μαζί με νομίσματα της βασίλισσας Ελισάβετ Β’, κάτι που είναι μοναδικό στη σύγχρονη ιστορία», συμπλήρωσε ο Τσόρνεϊ.

Πέντε διαφορετικά πορτρέτα της βασίλισσας Ελισάβετ Β′ εμφανίζονται στα βρετανικά νομίσματα από τότε που ανέβηκε στο θρόνο το 1952 με κάθε ένα από αυτά να κυκλοφορεί αφότου είχε δώσει την έγκρισή της. Αξίζει να αναφερθεί πως το πιο πρόσφατο σχεδιάστηκε από την Τζόντι Κλαρκ και ήταν το πρώτο που δημιουργήθηκε αποκλειστικά από φωτογραφίες και όχι από πορτρέτο της βασίλισσας.

Η Τράπεζα της Αγγλίας, η οποία εκδίδει τα τραπεζογραμμάτια του Ηνωμένου Βασιλείου, επιβεβαίωσε ότι τα νομίσματα με το πορτρέτο της βασίλισσας θα συνεχίσουν να είναι νόμιμα ενώ περαιτέρω ανακοινώσεις αναμένονται μετά «το τέλος της επίσημης περιόδου πένθους».

Παρόλα αυτά, καθησυχάζει τους πελάτες της ότι δεν υπάρχει προθεσμία για την ανταλλαγή των χαρτονομισμάτων. Συγκεκριμένα, με ανάρτηση στο Twitter, η Τράπεζα της Αγγλίας υπογραμμίζει, «όλα τα γνήσια χαρτονομίσματα της Τράπεζας που έχουν αποσυρθεί ή πρόκειται να αποσυρθούν σύντομα από την κυκλοφορία διατηρούν την ονομαστική τους αξία για πάντα και μπορούν να ανταλλάσσονται στην Τράπεζα της Αγγλίας στο Λονδίνο». Ωστόσο, το γεγονός ότι δεν θα γίνονται πλέον δεκτά σε καταστήματα ή από επιχειρήσεις έχει οδηγήσει τους Βρετανούς… σε αναβρασμό.

Οι πολίτες πασχίζουν να ανταλλάξουν τα παλιά τους χαρτονομίσματα στα οποία απεικονίζεται η Βασίλισσα Ελισάβετ με αποτέλεσμα πλήθος ανθρώπων να συρρέει στα κεντρικά γραφεία της Τράπεζας της Αγγλίας στην οδό Threadneedle στο City του Λονδίνου προκειμένου να ανταλλάξουν χαρτονομίσματα των 20 λιρών και των 50 λιρών. Η Τράπεζα ανακοίνωσε τέλος, πως οι πολίτες μπορούν να στείλουν τα παλιά τους χαρτονομίσματα στα γραφεία της και ταχυδρομικώς.