Τη θέση της αναλαμβάνει από τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου ο μέχρι σήμερα αναπληρωτής προσωπάρχης, Στίβεν Μίλερ, ένας από τους στενότερους και πιο έμπιστους συνεργάτες του Αμερικανού προέδρου. Η Γουάιλς θα μετακινηθεί στην πολιτική ομάδα του Τραμπ.

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος εξήρε το έργο της απερχόμενης προσωπάρχη, ευχαριστώντας την για την προσφορά της, ενώ χαρακτήρισε τον Μίλερ έναν από τους πλέον έμπιστους συμβούλους του.

Από την πλευρά της, η Γουάιλς χαρακτήρισε την υπηρεσία της στον Λευκό Οίκο ως τη «μεγαλύτερη τιμή» της ζωής της. Σε ανάρτησή της στην πλατφόρμα Χ ανέφερε ότι είναι περήφανη για όσα πέτυχε η κυβέρνηση, υπογραμμίζοντας ότι, παρά την αλλαγή του ρόλου της, η δέσμευσή της στον πρόεδρο και στην αποστολή του θα παραμείνει αμετάβλητη.

Σύμφωνα με την ανταποκρίτρια της ΕΡΤ στην Ουάσινγκτον, Λένα Αργύρη, η Γουάιλς υπέβαλε την παραίτησή της στον Τραμπ αργά το βράδυ της Πέμπτης. Η αποχώρησή της έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία πληθαίνουν οι ενδείξεις για ευρύτερες αλλαγές στο κυβερνητικό επιτελείο, καθώς έχουν προηγηθεί τρεις παραιτήσεις στο υπουργείο Δικαιοσύνης.

Ποιος είναι ο Στίβεν Μίλερ που αναλαμβάνει προσωπάρχης

Ο 41χρονος Στίβεν Μίλερ αποτελεί μία από τις πλέον επιδραστικές προσωπικότητες στον στενό κύκλο του Ντόναλντ Τραμπ και συνδέεται άμεσα με τη σκληρή μεταναστευτική πολιτική της κυβέρνησης. Θεωρείται ο βασικός αρχιτέκτονας των μέτρων κατά της παράτυπης μετανάστευσης, τα οποία βρίσκονται στον πυρήνα της πολιτικής ατζέντας του Ρεπουμπλικανού προέδρου.

Εντάχθηκε στην ομάδα του Τραμπ κατά την προεκλογική εκστρατεία του 2016 ως συγγραφέας ομιλιών και έκτοτε εξελίχθηκε σε έναν από τους πιο στενούς συνεργάτες του. Στη δεύτερη προεδρική θητεία του ανέλαβε καθήκοντα αναπληρωτή προσωπάρχη και συμβούλου εσωτερικής ασφάλειας, αποκτώντας ευρύ πεδίο αρμοδιοτήτων.

Ο Μίλερ έχει υποστηρίξει με συνέπεια τις αυστηρές μεταναστευτικές επιλογές του Τραμπ, ενώ έχει προκαλέσει αντιδράσεις με δημόσιες τοποθετήσεις και παρεμβάσεις του. Κατά την πρώτη θητεία του Αμερικανού προέδρου είχε κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση των περιορισμών εισόδου στις ΗΠΑ για υπηκόους μουσουλμανικών χωρών.

Στη δεύτερη θητεία, σύμφωνα με δημοσιεύματα, διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην εντατικοποίηση των επιχειρήσεων της υπηρεσίας μετανάστευσης ICE, ζητώντας την αύξηση των απελάσεων. Η πολιτική αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, μεταξύ άλλων και στην Καλιφόρνια, όπου η ανάπτυξη ομοσπονδιακών δυνάμεων πυροδότησε συγκρούσεις.

Η Γουάιλς και οι εσωτερικές αναταράξεις στους Ρεπουμπλικανούς

Η Σούζι Γουάιλς ήταν η πρώτη γυναίκα που ανέλαβε τη θέση της προσωπάρχη του Λευκού Οίκου και είχε μακρά πορεία στο πλευρό του Τραμπ. Συνεργάστηκε μαζί του από την προεκλογική εκστρατεία του 2016, ενώ είχε σημαντικό ρόλο και στις εκστρατείες του 2020 και του 2024.

Θεωρήθηκε ότι συνέβαλε καθοριστικά στην καλύτερη οργάνωση της τελευταίας προεκλογικής εκστρατείας του, ενώ είχε αποκτήσει τη φήμη της στενής συνεργάτιδας που επέβαλε μεγαλύτερη πειθαρχία στον τρόπο λειτουργίας του προεδρικού επιτελείου.

Η απομάκρυνσή της σημειώνεται σε μια περίοδο έντονων εσωτερικών αναταράξεων στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα και στον Λευκό Οίκο. Παράλληλα, εντείνονται οι πιέσεις για αλλαγές στο υπουργείο Πολέμου, με τον υπουργό Πιτ Χέγκσεθ να βρίσκεται στο επίκεντρο επικρίσεων, παρά τη δημόσια στήριξη που εξακολουθεί να του παρέχει ο Τραμπ.

Στο στόχαστρο βρίσκονται επίσης κορυφαίοι στρατιωτικοί διοικητές, μεταξύ των οποίων ο ναύαρχος Μπραντ Κούπερ και ο στρατηγός Νταν Κέιν, με αφορμή τη διαχείριση των επιχειρήσεων στο Ιράν.

Την ίδια στιγμή, οι αλληλοκατηγορίες στο εσωτερικό του προεδρικού επιτελείου εντείνονται, με τη Γουάιλς και τον συνεργάτη της Τζέιμς Μπλερ να δέχονται επικρίσεις για την εκλογική στρατηγική που ακολούθησαν οι Ρεπουμπλικάνοι.

Ο εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών, Μάο Νινγκ, δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου στο Πεκίνο ότι η κινεζική πλευρά «βρίσκεται σε επικοινωνία με τα αρμόδια μέρη σχετικά με μια συνάντηση μεταξύ των τριών αρχηγών κρατών».

Αν και δεν έχει οριστικοποιηθεί κάποια ημερομηνία, η συνάντηση ενδέχεται να πραγματοποιηθεί εντός του Νοεμβρίου, στο περιθώριο περιφερειακής συνόδου κορυφής στην πόλη Σενζέν της νότιας Κίνας.

Εφόσον πραγματοποιηθεί, θα πρόκειται για μια συνάντηση με ιδιαίτερη ιστορική και διπλωματική σημασία. Ωστόσο, αναλυτές εκτιμούν ότι δύσκολα θα προκύψουν ουσιαστικές συμφωνίες, καθώς τα συμφέροντα των τριών χωρών σε κρίσιμα ζητήματα δεν συμπίπτουν.

«Νομίζω ότι θα συμβεί. Το ερώτημα είναι η μορφή και το περιεχόμενο», δήλωσε ο Σουν Γιουν, διευθυντής του προγράμματος για την Κίνα στο Κέντρο Στίμσον, εκτιμώντας ότι το Πεκίνο επιδιώκει κυρίως τη συμβολική αξία μιας τέτοιας συνάντησης, χωρίς να αναλάβει το πολιτικό κόστος.

Η εμπορική εκεχειρία ΗΠΑ – Κίνας

Η Κίνα φιλοξενεί φέτος τη σύνοδο κορυφής της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC), στην οποία συμμετέχουν 21 οικονομίες, μεταξύ των οποίων οι ΗΠΑ και η Ρωσία.

Ο Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να ταξιδέψει στη Σενζέν για τρίτη συνάντηση μέσα στη χρονιά με τον Σι Τζινπίνγκ, καθώς οι δύο πλευρές επιχειρούν να διατηρήσουν την εύθραυστη εμπορική εκεχειρία τους, η οποία πρόκειται να λήξει τον Ιανουάριο.

Οι εμπορικές διαφωνίες, ωστόσο, εξακολουθούν να προκαλούν εντάσεις. Την Παρασκευή, ο εμπορικός αντιπρόσωπος των ΗΠΑ, Τζέιμισον Γκριρ, κάλεσε τον Κινέζο αντιπρόεδρο Χε Λίφενγκ, κατά τη διάρκεια τηλεδιάσκεψης, να προχωρήσει σε συγκεκριμένες ενέργειες για την πλήρη εφαρμογή των προηγούμενων δεσμεύσεων του Πεκίνου.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις αγορές αγροτικών προϊόντων, στις σπάνιες γαίες και σε άλλα κρίσιμα ορυκτά, σύμφωνα με ανακοίνωση του γραφείου του Αμερικανού αξιωματούχου.

Από την πλευρά του, το κινεζικό πρακτορείο ειδήσεων Xinhua μετέδωσε το Σάββατο ότι οι δύο πλευρές είχαν μια εις βάθος και εποικοδομητική ανταλλαγή απόψεων, προσθέτοντας ότι η Κίνα εξέφρασε τις ανησυχίες της για τα περιοριστικά οικονομικά και εμπορικά μέτρα της Ουάσινγκτον.

Ο Πούτιν και το ζήτημα της Ουκρανίας

Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι θα τον ενδιέφερε μια συνάντηση με τον Σι και τον Πούτιν για να συζητήσουν τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων. Ωστόσο, ο Ρώσος πρόεδρος επιδιώκει να προωθήσει τις θέσεις της Μόσχας για τον πόλεμο στην Ουκρανία, χωρίς τη συμμετοχή του Κιέβου στις σχετικές συζητήσεις.

Ο Ντάνι Ράσελ, πρώην ανώτερος αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα και νυν συνεργάτης του Ινστιτούτου Πολιτικής της Κοινωνίας της Ασίας, εκτίμησε ότι ο Πούτιν έχει περισσότερα να κερδίσει από μια τριμερή συνάντηση.

Όπως σημείωσε, η Μόσχα φαίνεται να πιέζει για την πραγματοποίησή της, καθώς θα αποτελούσε σημαντική διπλωματική επιτυχία για τον Ρώσο πρόεδρο.

Ο ίδιος πρόσθεσε ότι ο Τραμπ θα έβλεπε θετικά μια τέτοια συνάντηση, επισημαίνοντας ωστόσο ότι οι σύμβουλοί του φέρεται να τον έχουν προειδοποιήσει να αποφύγει να τεθεί το ζήτημα της Ουκρανίας στο τραπέζι των συνομιλιών.

Από την πλευρά του, το Κέντρο Στίμσον εκτιμά ότι η Ρωσία θα μπορούσε να αξιοποιήσει τη σύνοδο για να φέρει τις ΗΠΑ και την Κίνα πιο κοντά στις θέσεις της σχετικά με την Ουκρανία, ενώ το Πεκίνο θα χρειαστεί να διαχειριστεί τις επιδιώξεις της Μόσχας.

Ο Σουν Γιουν εκτίμησε επίσης ότι η Κίνα δεν πρόκειται να εμπλακεί σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις για τον έλεγχο των εξοπλισμών ή για την Ουκρανία και το Ιράν, πέρα από τη γενική διπλωματική της θέση υπέρ της ειρήνης και του τερματισμού των πολέμων.

Το βασικό ζητούμενο για το Πεκίνο, σύμφωνα με τους αναλυτές, είναι να μην δημιουργηθεί η εντύπωση ότι οι τρεις μεγάλες δυνάμεις επιχειρούν να μοιράσουν τον κόσμο μεταξύ τους.

Η επικράτηση των Δημοκρατικών στη Γερουσία και η σημαντική ενίσχυσή τους στη Βουλή των Αντιπροσώπων μεταβάλλουν τις πολιτικές ισορροπίες στην Ουάσιγκτον, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για εντατικότερο κοινοβουλευτικό έλεγχο της κυβέρνησης. Σύμφωνα με το Politico, οι Δημοκρατικοί αναμένεται να επιδιώξουν έρευνες για τον πόλεμο στο Ιράν, τη λειτουργία του FBI και τις επιχειρηματικές δραστηριότητες της οικογένειας Τραμπ. Ωστόσο, οι συνέπειες των εξελίξεων ενδέχεται να υπερβούν τα αμερικανικά σύνορα, επηρεάζοντας τον πόλεμο στην Ουκρανία, το ΝΑΤΟ, τις τιμές του πετρελαίου και την ευρωπαϊκή οικονομία.

1. Η Ευρώπη κινδυνεύει να πληρώσει την οργή του Τραμπ

Η πρώτη προειδοποίηση αφορά το ενδεχόμενο ο Τραμπ να αντιδράσει στην εκλογική του ήττα αυξάνοντας τις πιέσεις προς τους Ευρωπαίους. Ο Βόλφγκανγκ Ίσινγκερ, έμπειρος Γερμανός διπλωμάτης και επί χρόνια επικεφαλής της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου, εκτιμά ότι η Ευρώπη πρέπει να προετοιμαστεί όχι για πιο αρμονικές διατλαντικές σχέσεις, αλλά για περισσότερες συγκρούσεις και νέες απαιτήσεις από την Ουάσιγκτον.

Οι Δημοκρατικοί θα αποκτήσουν μεγαλύτερη δυνατότητα να ασκούν πίεση στον Λευκό Οίκο μέσω των διαδικασιών χρηματοδότησης, των κοινοβουλευτικών ακροάσεων και των ερευνών. Μπορούν επίσης να θέτουν αυστηρότερους όρους στη νομοθεσία που επιθυμεί να προωθήσει η κυβέρνηση. Ωστόσο, ο Αμερικανός πρόεδρος εξακολουθεί να διαθέτει εκτεταμένες εξουσίες στην εξωτερική πολιτική, στην εθνική ασφάλεια και στο εμπόριο.

Όπως εξηγεί ο Φιλ Γκόρντον, πρώην σύμβουλος εθνικής ασφάλειας της Κάμαλα Χάρις, ο Τραμπ εξακολουθεί να διοικεί τις ένοπλες δυνάμεις, να επηρεάζει τους δασμούς και τις εμπορικές συμφωνίες και να διαθέτει το δικαίωμα άσκησης βέτο.

Το Politico εκτιμά ότι, έχοντας πλέον περιορισμένο πολιτικό χρόνο μέχρι τη λήξη της θητείας του, ο Τραμπ ενδέχεται να επιδιώξει να επιδείξει την ισχύ του στη διεθνή σκηνή, όπου διαθέτει μεγαλύτερα περιθώρια μονομερών ενεργειών.

2. Νέα περιθώρια βοήθειας στην Ουκρανία, αλλά όχι άμεσα

Η ενίσχυση των Δημοκρατικών δημιουργεί ευνοϊκότερες προϋποθέσεις για την Ουκρανία, καθώς μεγάλο μέρος του κόμματος έχει υποστηρίξει σταθερά τη συνέχιση της αμερικανικής στρατιωτικής και οικονομικής βοήθειας προς το Κίεβο. Ωστόσο, η μεταβολή των πολιτικών συσχετισμών δεν σημαίνει ότι η ουκρανική κυβέρνηση θα αποκτήσει αμέσως πρόσβαση σε περισσότερους πόρους.

Η Μπρόνγουεν Μάντοξ, διευθύντρια του βρετανικού ινστιτούτου Chatham House, προειδοποιεί ότι ακόμη και αν οι Δημοκρατικοί αποφασίσουν να ενισχύσουν την Ουκρανία, οι σχετικές διαδικασίες θα μπορούσαν να απαιτήσουν πολλούς μήνες ή ακόμη και χρόνια.

Το πρόβλημα είναι ότι το Κίεβο χρειάζεται βοήθεια άμεσα, ιδιαίτερα πυραύλους Patriot για την ενίσχυση της αντιαεροπορικής του άμυνας, καθώς βρίσκεται αντιμέτωπο με τους συνεχιζόμενους ρωσικούς βομβαρδισμούς κατά τη χειμερινή περίοδο.

3. Ο κίνδυνος συμφωνίας Τραμπ–Πούτιν χωρίς την Ευρώπη

Ένα ακόμη ενδεχόμενο που προβληματίζει τους Ευρωπαίους είναι ο Τραμπ να επιχειρήσει να επιβάλει τη δική του διευθέτηση για την Ουκρανία, αγνοώντας τις αντιρρήσεις του Κιέβου και των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων. Ο πρώην Αμερικανός διπλωμάτης Κερτ Βόλκερ θεωρεί πιθανό ο πρόεδρος των ΗΠΑ να προχωρήσει μονομερώς σε χαλάρωση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας και να επιδιώξει νέες επιχειρηματικές συμφωνίες με τη Μόσχα.

Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Τραμπ θα μπορούσε να δώσει εντολή στο αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών να περιορίσει την εφαρμογή των κυρώσεων, ανοίγοντας παράλληλα τον δρόμο για ενεργειακές συμφωνίες με τη Ρωσία.

Ο Βόλκερ υπενθυμίζει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ήδη συζητήσει με τον Βλαντίμιρ Πούτιν το ενδεχόμενο επιστροφής μεγάλων αμερικανικών ενεργειακών εταιρειών στη ρωσική αγορά.

Διαφορετική, ωστόσο, είναι η εκτίμησή του για το ΝΑΤΟ. Θεωρεί ότι οι απειλές Τραμπ περί αποχώρησης ή σημαντικής μείωσης της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη δύσκολα θα υλοποιηθούν, καθώς δεν διαθέτουν ουσιαστική υποστήριξη ούτε από τους Δημοκρατικούς ούτε από τους Ρεπουμπλικανούς στο Κογκρέσο.

4. Ο πόλεμος στο Ιράν και ο κίνδυνος νέας αύξησης των τιμών ενέργειας

Η τέταρτη μεγάλη πρόκληση αφορά την ενεργειακή κρίση που έχει προκαλέσει ο πόλεμος στο Ιράν και οι περιορισμοί στη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ. Παρά την υποχώρηση των τιμών του πετρελαίου τη Δευτέρα με τον ταχύτερο ρυθμό από τον Αύγουστο, το Brent εξακολουθούσε να διαπραγματεύεται κοντά στα 108 δολάρια το βαρέλι.

Το Politico επισημαίνει ότι δεν υπάρχει λόγος να αναμένεται θεαματική πτώση των ενεργειακών τιμών αποκλειστικά εξαιτίας του αποτελέσματος των αμερικανικών εκλογών.

Χωρίς συμφωνία μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, η ενεργειακή αναταραχή θα συνεχίσει να επιβαρύνει την ευρωπαϊκή οικονομία, αυξάνοντας το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας και εντείνοντας τις πιέσεις στα νοικοκυριά. Οι συνέπειες επεκτείνονται και στις μεταφορές. Ο διευθύνων σύμβουλος της Ryanair, Μάικλ Ο’Λίρι, έχει προειδοποιήσει ότι χωρίς συμφωνία για το Ιράν, ο αεροπορικός κλάδος κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπος με σοβαρή κρίση έως τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο.

Ο Τραμπ βρίσκεται μπροστά σε εξαιρετικά δύσκολες επιλογές: είτε να επαναλάβει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν, ρισκάροντας περαιτέρω άνοδο των τιμών ενέργειας, είτε να υποχωρήσει είτε να μεταφέρει την ευθύνη αντιμετώπισης της κρίσης στους Ευρωπαίους και τους Ασιάτες.

Μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση θα μπορούσε να επιδεινώσει περαιτέρω το ενεργειακό κόστος, σε μια περίοδο κατά την οποία η ακρίβεια έχει ήδη προκαλέσει σημαντική πολιτική φθορά στον Αμερικανό πρόεδρο.

5. Η πολιτική σύγκρουση στην Ουάσιγκτον μπορεί να παραλύσει την εξωτερική πολιτική

Το πέμπτο σενάριο αφορά το ενδεχόμενο οι ΗΠΑ να βυθιστούν σε μια παρατεταμένη εσωτερική πολιτική αντιπαράθεση, αφήνοντας λιγότερο χρόνο και πολιτικό κεφάλαιο για τη διαχείριση διεθνών κρίσεων. Οι Δημοκρατικοί εμφανίζονται αποφασισμένοι να εντείνουν τον έλεγχο της κυβέρνησης, αλλά δεν συμφωνούν όλοι για το πόσο μακριά πρέπει να φτάσει η αντιπαράθεση.

Η Κάμαλα Χάρις έχει προειδοποιήσει ότι μια νέα προσπάθεια παραπομπής του Τραμπ δεν θα ήταν καλή ιδέα, ενώ ο πρώην δήμαρχος του Σικάγου Ραμ Εμάνουελ έχει καλέσει το κόμμα να δώσει προτεραιότητα σε ζητήματα όπως το κόστος ζωής, η αύξηση του κατώτατου μισθού και οι κανόνες δεοντολογίας στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση.

Ωστόσο, το ενδεχόμενο να επικρατήσει μια πιο συγκρουσιακή στρατηγική παραμένει ισχυρό. Σύμφωνα με την ανάλυση του Politico, οι πολιτικές μάχες ενδέχεται να μην περιοριστούν στην αντιπαράθεση μεταξύ Λευκού Οίκου και Κογκρέσου. Σημαντικές συγκρούσεις αναμένονται και στο εσωτερικό των δύο κομμάτων, καθώς προετοιμάζονται για την πολιτική εποχή που θα ακολουθήσει την προεδρία Τραμπ.

Για την Ευρώπη, το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η εκλογική ενίσχυση των Δημοκρατικών δεν εγγυάται μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στην αμερικανική εξωτερική πολιτική. Αντιθέτως, η επόμενη διετία μπορεί να χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη αστάθεια, σκληρότερη διαπραγμάτευση με τους συμμάχους και δυσκολότερες αποφάσεις για την Ουκρανία, τη Ρωσία και τη Μέση Ανατολή.

Οι δύο εκλογικές αναμετρήσεις δεν είναι απλώς χρονικά κοντινές, αλλά αλληλένδετες. Η πολιτική ηγεσία που θα προκύψει στο Ισραήλ θα επηρεάσει τις περιφερειακές συγκρούσεις, ενώ η σύνθεση του αμερικανικού Κογκρέσου μπορεί να διαμορφώσει τόσο την αμερικανική εξωτερική πολιτική όσο και την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας.

Το Ιράν στο επίκεντρο των εκλογικών υπολογισμών

Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του το BBC, ο πόλεμος με το Ιράν έχει ήδη επηρεάσει τις πολιτικές αποφάσεις και στις δύο χώρες. Η μεγάλης κλίμακας αεροπορική επίθεση που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο κατέστρεψε πολλούς στρατιωτικούς στόχους και σκότωσε μεγάλο μέρος της ιρανικής ηγεσίας, χωρίς ωστόσο να ανατρέψει το καθεστώς. Η Τεχεράνη απάντησε με επιθέσεις στην περιοχή του Κόλπου και κατέλαβε τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας.

Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου αξιοποίησε την προεκλογική περίοδο για να επαναφέρει το ενδεχόμενο νέας επίθεσης κατά του Ιράν. Παράλληλα, επανέλαβε τους ισχυρισμούς του για την πυρηνική απειλή, χωρίς να παρουσιάσει αποδεικτικά στοιχεία, επιμένοντας ότι το ισλαμικό καθεστώς πρέπει να ανατραπεί.

Στόχος του Ισραηλινού πρωθυπουργού είναι να ενισχύσει το προφίλ του ως ηγέτη που εγγυάται την ασφάλεια της χώρας, το οποίο είχε δεχθεί σοβαρό πλήγμα μετά τις επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.

Ο Ντόναλντ Τραμπ τροφοδότησε τα σενάρια νέας επίθεσης, στηρίζοντας ανοιχτά την επανεκλογή του Νετανιάχου και δηλώνοντας ότι οι δύο ηγέτες πρέπει σύντομα να «τελειώσουν τη δουλειά» στο Ιράν. Ωστόσο, έχουν κυκλοφορήσει και αντικρουόμενες πληροφορίες ότι ο Αμερικανός πρόεδρος επιχείρησε να συγκρατήσει τον Ισραηλινό πρωθυπουργό πριν από τις εκλογές, φοβούμενος ότι μια νέα κλιμάκωση θα εκτόξευε τις τιμές της ενέργειας και θα επιβάρυνε περαιτέρω τη θέση του ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.

Θα μπορούσε να ακολουθήσει νέα επίθεση μετά τις κάλπες;

Στο Ισραήλ κυκλοφορούν σενάρια σύμφωνα με τα οποία ο Νετανιάχου θα μπορούσε να επιχειρήσει να διασφαλίσει την πολιτική του επιβίωση μέσω μιας νέας επίθεσης κατά του Ιράν μετά τις εκλογές, ακόμη και ως υπηρεσιακός πρωθυπουργός.

Σύμφωνα με αυτό το ενδεχόμενο, θα μπορούσε στη συνέχεια να προτείνει κυβέρνηση εθνικής ενότητας με τη συμμετοχή του, αντί να επιτρέψει τη συγκρότηση κυβέρνησης από τα κόμματα της αντιπολίτευσης.

Η προοπτική αυτή έχει προκαλέσει αντιδράσεις. Ο αντίπαλός του και πρώην αρχηγός του ισραηλινού στρατού, Γκάντι Άιζενκοτ, έχει ήδη αποκλείσει τη συμμετοχή του σε κυβέρνηση εθνικής ενότητας. Όπως και οι περισσότεροι Ισραηλινοί πολιτικοί του κυρίαρχου πολιτικού χώρου, θεωρεί το Ιράν υπαρξιακή απειλή και υποστηρίζει τη στρατιωτική δράση εναντίον του. Έχει, ωστόσο, προειδοποιήσει ρητά κατά της κλιμάκωσης του πολέμου για πολιτικούς σκοπούς.

Εάν ο Νετανιάχου χάσει την εξουσία, θα βρεθεί αντιμέτωπος με επίσημη έρευνα για τους χειρισμούς του πριν από τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου, καθώς και με νέες δικαστικές διαδικασίες που σχετίζονται με τις κατηγορίες διαφθοράς.

Ο Τραμπ μετά τις ενδιάμεσες εκλογές

Το αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών θα μπορούσε να επηρεάσει τη στάση της Ουάσιγκτον απέναντι στο Ιράν. Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι ο Τραμπ ενδέχεται να είναι πιο πρόθυμος να διατάξει νέες επιθέσεις μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, όταν δεν θα έχει την ίδια άμεση εκλογική πίεση και θα μπορεί να επιχειρήσει μια τελευταία στρατιωτική κίνηση για να απεμπλακεί από τον πόλεμο.

Μια άλλη εκτίμηση είναι ότι η οικονομική αποδυνάμωση του Ιράν, εξαιτίας του πολέμου και των κυρώσεων, θα μπορούσε να καταστήσει το καθεστώς ευάλωτο σε μια νέα σειρά πληγμάτων. Άλλοι αναλυτές, ωστόσο, θεωρούν αυτή την προσδοκία ευσεβή πόθο, καθώς προηγούμενες προσπάθειες ανατροπής του καθεστώτος μέσω στρατιωτικής πίεσης έχουν αποτύχει.

«Μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, θα περάσει στη φάση της υστεροφημίας», σημειώνει στο BBC δυτικός διπλωμάτης που γνωρίζει τις διεργασίες, εκτιμώντας ότι ο Τραμπ θα θελήσει να αποδείξει πως μπορεί να αναλάβει πρωτοβουλίες σε διεθνές επίπεδο, μακριά από το πολιτικό αδιέξοδο στο εσωτερικό των ΗΠΑ.

Η εκλογή νέας κυβέρνησης στο Ισραήλ θα μπορούσε επίσης να επηρεάσει τους υπολογισμούς του Αμερικανού προέδρου. Ένας πρωθυπουργός με μικρότερη προσωπική και πολιτική επένδυση σε μια νέα επίθεση κατά του Ιράν ενδέχεται να αλλάξει τη δυναμική της σχέσης των δύο χωρών.

Ο ίδιος ο Τραμπ έχει προειδοποιήσει ότι, εάν ο Νετανιάχου δεν παραμείνει στην εξουσία, οι ΗΠΑ ίσως χρειαστεί να αναλάβουν μόνες τους τη στρατιωτική δράση. «Αν το Ισραήλ έχει λάθος ηγέτη, δηλαδή οποιονδήποτε άλλον εκτός από τον Μπίμπι, η Αμερική θα πρέπει να κάνει αυτή τη δουλειά μόνη της και δεν έχω καμία διάθεση να το κάνω», έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Οι απειλές της Τεχεράνης και ο κίνδυνος νέας αποσταθεροποίησης

Η πιθανότητα νέων επιθέσεων προκαλεί ανησυχία στην Τεχεράνη, όπου οι αξιωματούχοι παρακολουθούν στενά τις αμερικανικές δημοσκοπήσεις. Το ενδεχόμενο μιας μετεκλογικής στρατιωτικής κλιμάκωσης θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέο κύκλο αντιποίνων και να βυθίσει τη Μέση Ανατολή σε ακόμη μεγαλύτερη αστάθεια.

Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν απειλήσει δημόσια και ιδιωτικά ότι θα μπορούσαν να πλήξουν αεροδρόμια, αγωγούς, υποθαλάσσια καλώδια, ενεργειακές εγκαταστάσεις, μονάδες αφαλάτωσης, αμερικανικές βάσεις και πολεμικά πλοία.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, προειδοποίησε με άρθρο του στους Financial Times ότι νέες επιθέσεις θα έθεταν «τις ζωές των αμάχων και την ευημερία όλων των κρατών της περιοχής, καθώς και την παγκόσμια οικονομία, σε μεγάλο κίνδυνο».

Το κόστος ζωής πιέζει Τραμπ και Νετανιάχου

Η οικονομία αποτελεί κοινό πεδίο πίεσης για τις δύο κυβερνήσεις. Στις ΗΠΑ, η ακρίβεια και το κόστος διαβίωσης κυριαρχούν στην προεκλογική εκστρατεία για το Κογκρέσο, με τον πόλεμο να επιβαρύνει την κατάσταση μέσω της ανόδου των τιμών και των περιορισμών στην ενεργειακή τροφοδοσία από τα Στενά του Ορμούζ.

Αντίστοιχα, οι Ισραηλινοί ψηφοφόροι αντιμετωπίζουν υψηλό κόστος ζωής και χαμηλούς μισθούς, ενώ οι αυξημένες στρατιωτικές δαπάνες ασκούν πρόσθετη πίεση στα δημόσια οικονομικά.

Ο Τραμπ έχει επιχειρήσει να καθησυχάσει τους ψηφοφόρους, αίροντας κυρώσεις στη Ρωσία με την ελπίδα ότι οι εισαγωγές ντίζελ από τη Μόσχα θα συνέβαλλαν στη μείωση των τιμών. Παράλληλα, έχει υιοθετήσει σκληρή στάση απέναντι στην Ουκρανία, ζητώντας από την ηγεσία της να προχωρήσει σε παραχωρήσεις, επιδιώκοντας μια διπλωματική επιτυχία που μέχρι στιγμής δεν έχει επιτευχθεί.

Ωστόσο, αυξάνεται η δυσαρέσκεια ακόμη και στο εσωτερικό των Ρεπουμπλικανών για τη στρατηγική του. Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής από τη Βόρεια Καρολίνα, Τομ Τίλις, ο οποίος έχει ασκήσει επανειλημμένα κριτική στον Τραμπ, δήλωσε στο CBS News ότι, αν ο πρόεδρος θέλει πραγματικά να μειώσει τις τιμές της ενέργειας, θα πρέπει να επιλύσει το πρόβλημα με το Ιράν και όχι να κάνει χάρη στον Βλαντίμιρ Πούτιν.

Ρήγμα στην αμερικανική στήριξη προς το Ισραήλ

Ο πόλεμος με το Ιράν, σε συνδυασμό με τις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα και την κατεχόμενη Δυτική Όχθη, έχει συμβάλει στη διάβρωση της παραδοσιακής διακομματικής συναίνεσης στις ΗΠΑ υπέρ του Ισραήλ.

Ο Άμπντουλ Ελ-Σαγέντ, υποψήφιος της αριστερής πτέρυγας των Δημοκρατικών για τη Γερουσία στο Μίσιγκαν, έχει θέσει στο επίκεντρο της εκστρατείας του τη μείωση της στρατιωτικής βοήθειας προς το Ισραήλ. «Ένας σύμμαχος που παίρνει τα χρήματά σου για να σε παρασύρει σε πολέμους στους οποίους δεν θα έπρεπε να εμπλακείς, δεν είναι σύμμαχος», δήλωσε στο ABC News.

Αντίστοιχα, ο Μπραντ Λάντερ, υποψήφιος των Δημοκρατικών για το Κογκρέσο στη Νέα Υόρκη, επισκέφθηκε τη Δυτική Όχθη λίγες ημέρες πριν από τις εκλογές. Συμμετείχε στη συγκομιδή ελιών μαζί με Παλαιστινίους και κρατήθηκε για σύντομο χρονικό διάστημα από ισραηλινές δυνάμεις, προβάλλοντας το περιστατικό στην προεκλογική του παρουσία.

Οι εξελίξεις αυτές αποτυπώνουν μια μεταβολή στο αμερικανικό πολιτικό σκηνικό, όπου η στήριξη προς το Ισραήλ δεν θεωρείται πλέον δεδομένη από το σύνολο των δύο μεγάλων κομμάτων.

Εάν οι Δημοκρατικοί αποκτήσουν μεγαλύτερο έλεγχο στο Κογκρέσο, θα μπορούσαν να ασκήσουν πιέσεις στην κυβέρνηση και να αξιοποιήσουν τις εξουσίες του νομοθετικού σώματος για να περιορίσουν τις στρατιωτικές δαπάνες ή ακόμη και τη στρατιωτική βοήθεια προς το Ισραήλ. Ωστόσο, ο Τραμπ θα διατηρούσε σημαντικές εκτελεστικές εξουσίες και τη δυνατότητα άσκησης βέτο, ώστε να συνεχίσει την πολεμική πολιτική του.

Μια νέα σχέση εάν αποχωρήσει ο Νετανιάχου

Η ήττα του Νετανιάχου θα έβαζε τέλος σε μια σχέση με τον Τραμπ που έχει χαρακτηρίσει τόσο στενή όσο και απρόβλεπτη. Την περασμένη εβδομάδα, ο Αμερικανός πρόεδρος αποκάλεσε τον Ισραηλινό πρωθυπουργό «μεγάλο πολεμιστή», ενώ το καλοκαίρι τον είχε χαρακτηρίσει «εντελώς τρελό».

Ένας νέος Ισραηλινός ηγέτης θα έπρεπε να διαμορφώσει διαφορετική σχέση με έναν Αμερικανό πρόεδρο που θα έχει μπροστά του το υπόλοιπο της θητείας του, δημιουργώντας μια νέα πολιτική δυναμική.

Ο ίδιος ο Νετανιάχου έχει προειδοποιήσει ότι το Ισραήλ ίσως χρειαστεί στο μέλλον να επιβιώσει χωρίς την αμερικανική «ομπρέλα» ασφαλείας. Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις τόσο στις στρατιωτικές επιλογές της χώρας όσο και στην ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή.

Το αποτέλεσμα των εκλογών στο Ισραήλ και στις ΗΠΑ δεν θα καθορίσει μόνο τη σύνθεση των κυβερνητικών και νομοθετικών οργάνων. Θα επηρεάσει επίσης τις αποφάσεις για τον πόλεμο με το Ιράν, την ασφάλεια της ενεργειακής τροφοδοσίας, τις τιμές και τη μελλοντική σχέση Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ.

«Πλησιάζει η ώρα της απόφασης», δήλωσε ο Τραμπ σε συνέντευξή του στην εκπομπή Sunday Morning Futures του Fox News, ξεκαθαρίζοντας ότι εξετάζει δύο επιλογές: τη διαπραγμάτευση συμφωνίας ή την επανέναρξη των επιθέσεων.

«Έχω μια απόφαση να πάρω: Θα το τελειώσω, κάτι που θα ήταν πολύ εύκολο, ή θα κάνω μια συμφωνία; Αυτό είναι όλο. Δεν παίζουμε παιχνίδια», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει αφήσει να εννοηθεί ότι οι επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν θα μπορούσαν να επαναληφθούν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου στις ΗΠΑ. Προς το παρόν, πάντως, απέφυγε να δώσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, δηλώνοντας την Κυριακή ότι δεν επρόκειτο να πραγματοποιηθεί επίθεση εκείνη την ημέρα.

Έτοιμες για μεγάλη επιχείρηση οι αμερικανικές δυνάμεις

Σύμφωνα με αποκάλυψη του CNN, που επικαλείται δύο Αμερικανούς αξιωματούχους, οι ΗΠΑ έχουν συγκεντρώσει επαρκείς στρατιωτικές δυνάμεις στην περιοχή ώστε να πραγματοποιήσουν εκτεταμένα πλήγματα εναντίον του Ιράν μέσα σε τέσσερις ημέρες από τη λήψη σχετικής απόφασης.

Η προετοιμασία περιλαμβάνει την αποστολή πρόσθετων στρατιωτικών μέσων, μεταξύ των οποίων και τρίτης ομάδας αεροπλανοφόρου στον Περσικό Κόλπο.

Σε αντίθεση με τις περιορισμένες επιχειρήσεις που ακολούθησαν την αναστολή των γενικευμένων συγκρούσεων νωρίτερα φέτος, ο νέος σχεδιασμός προβλέπει ενδεχομένως πολύ μεγαλύτερης κλίμακας επιθέσεις.

Στη λίστα πιθανών στόχων που επεξεργάζονται το Πεντάγωνο και η Κεντρική Διοίκηση των αμερικανικών δυνάμεων (CENTCOM) περιλαμβάνονται στρατιωτικές εγκαταστάσεις, ενεργειακές υποδομές και πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν.

Αμερικανοί αξιωματούχοι αναγνωρίζουν, ωστόσο, ότι η επιχείρηση ενδέχεται να αποδειχθεί δυσκολότερη σε σχέση με προηγούμενες, καθώς οι ιρανικές δυνάμεις έχουν πλέον εξοικειωθεί περισσότερο με τις τακτικές των ΗΠΑ.

Πηγές με γνώση των στρατιωτικών σχεδιασμών εκτιμούν ότι το βασικό ερώτημα δεν είναι πλέον εάν θα δοθεί η εντολή, αλλά πότε. Παρ’ όλα αυτά, υπογραμμίζουν ότι ο Τραμπ έχει επανειλημμένα εμφανιστεί έτοιμος να προχωρήσει σε στρατιωτική δράση, προτού αλλάξει στάση την τελευταία στιγμή.

Το Ιράν προετοιμάζει αντίποινα, αποσύρουν προσωπικό οι ΗΠΑ

Η Τεχεράνη αντιμετωπίζει σοβαρά το ενδεχόμενο νέων αμερικανικών βομβαρδισμών και φέρεται να εξετάζει σχέδια αντιποίνων εναντίον στόχων σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένων του Ισραήλ και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.

Σύμφωνα με τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών, το Ιράν και οι υποστηριζόμενοι από αυτό Χούθι της Υεμένης ενδέχεται να απαντήσουν άμεσα σε μια νέα στρατιωτική επιχείρηση, πλήττοντας αμερικανικό προσωπικό και εγκαταστάσεις στην περιοχή.

Η Ουάσιγκτον έχει ήδη αρχίσει να περιορίζει τη διπλωματική και στρατιωτική παρουσία της σε χώρες της Μέσης Ανατολής. Η αμερικανική πρεσβεία στο Ριάντ έχει λάβει εντολή αποχώρησης προσωπικού, ενώ ανάλογα μέτρα εξετάζονται και για άλλες διπλωματικές αποστολές.

Παράλληλα, οι Χούθι έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον του αεροδρομίου της σαουδαραβικής πρωτεύουσας, το οποίο επανέλαβε την Κυριακή τις εμπορικές πτήσεις του.

Η ένταση αποτυπώνεται και στα Στενά του Ορμούζ, όπου το Ιράν έχει αυξήσει τις επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων, χρησιμοποιώντας πλέον κατευθυνόμενους πυραύλους που προκαλούν σοβαρότερες ζημιές.

Ο διοικητής της CENTCOM, ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, επισκέφθηκε την Κυριακή την περιοχή, επιβεβαιώνοντας τη δέσμευση των ΗΠΑ να διασφαλίσουν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.

Οι πιέσεις Νετανιάχου και ο ρόλος των εκλογών

Καθοριστικό παράγοντα στις εξελίξεις αποτελεί και η στάση του Ισραήλ. Σύμφωνα με το CNN, ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει πιέσει την Ουάσιγκτον για την πραγματοποίηση νέων κοινών πληγμάτων κατά του Ιράν, χωρίς ωστόσο να εξασφαλίσει την έγκριση του Τραμπ.

Αμερικανοί αξιωματούχοι φέρονται να ζήτησαν από το Ισραήλ να αναβάλει οποιαδήποτε νέα επίθεση μέχρι να ολοκληρωθεί η προετοιμασία κοινής στρατιωτικής επιχείρησης.

Στο παρασκήνιο βρίσκονται και οι ισραηλινές εκλογές της Τρίτης 27 Οκτωβρίου, με την πολιτική αβεβαιότητα να επηρεάζει τον χρονισμό ενδεχόμενων επιχειρήσεων. Μια ήττα του Νετανιάχου από τον βασικό αντίπαλό του, Γκάντι Άιζενκοτ, θα μπορούσε να διαφοροποιήσει τους σχεδιασμούς για την επανέναρξη του πολέμου.

Ενδεικτική της στενής συνεργασίας των δύο χωρών είναι η αιφνιδιαστική επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, στο Ισραήλ, όπου συναντήθηκε με τον Νετανιάχου.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός έχει ήδη δηλώσει ότι στόχος του είναι η ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος, δίνοντας σχετικές κατευθύνσεις στις ένοπλες δυνάμεις και τις υπηρεσίες πληροφοριών.

Ωστόσο, σύμφωνα με αμερικανικές εκτιμήσεις, η ισραηλινή ηγεσία δεν έχει παρουσιάσει σαφή στρατηγική για την επόμενη ημέρα μιας ενδεχόμενης σύγκρουσης.

Για την Ουάσιγκτον, το δίλημμα παραμένει σύνθετο: μια νέα στρατιωτική επιχείρηση θα μπορούσε να ενισχύσει την πίεση προς την Τεχεράνη, αλλά ταυτόχρονα να πυροδοτήσει ευρύτερη περιφερειακή ανάφλεξη.

Όπως εκτιμά η Ασλί Αϊντιντάσμπας του Brookings Institution, όλες οι ενδείξεις παραπέμπουν σε επανέναρξη του πολέμου και εκτεταμένη εκστρατεία βομβαρδισμών, αν και ο χρόνος παραμένει αβέβαιος.

Έτσι, με τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές να πλησιάζουν, η διπλωματία και η στρατιωτική κλιμάκωση παραμένουν τα δύο σενάρια που εξετάζει ο Λευκός Οίκος, ενώ η Μέση Ανατολή προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο ενός νέου γύρου συγκρούσεων.

Σύμφωνα με την εφημερίδα, η πρόταση διατυπώθηκε κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας των δύο ηγετών στις 9 Οκτωβρίου. Η WSJ επικαλείται πρώην αξιωματούχο των ρωσικών υπηρεσιών πληροφοριών.

Το δημοσίευμα αναφέρει επίσης ότι, κατά την ίδια επικοινωνία, συμφωνήθηκε οι ΗΠΑ να αγοράσουν ρωσικό ντίζελ και να διευκολύνουν την πώλησή του στη διεθνή αγορά.

Μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα Truth Social, o Ντόναλντ Τραμπ κατηγόρησε χθες Κυριακή τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι ότι δεν επιθυμεί τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, ενώ υπερασπίστηκε την απόφασή του για αναστολή της εφαρμογής κυρώσεων σε βάρος της Ρωσίας, υπογραμμίζοντας πως θέλει να κρατήσει τη Μόσχα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

«Η απόφασή μου για τη Ρωσία είναι πολύ απλή. Είμαι στη διαδικασία διαπραγμάτευσης (συμφωνίας) για την ειρήνη στον πόλεμο μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Και δεν θέλω να κάνω κάτι που θα απομακρύνει, ανόητα, τη Ρωσία από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων», ανέφερε ο Τραμπ.

Στις Βρυξέλλες ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι επιδίδεται σε θερμούς εναγκαλισμούς με τους ευρωπαίους ηγέτες, μετά την νέα προσωπική επίθεση που δέχθηκε από τον Πρόεδρο Τραμπ για την απόφασή του να αποσυρθεί από τη μονομερή τήρηση της ενεργειακής εκεχειρίας.

Όπως δήλωσε ο Ντόναλντ Τραμπ: «Χτυπώντας διυλιστήρια, το μόνο που καταφέρνει είναι να αυξάνεται η τιμή του πετρελαίου παγκοσμίως. Ε, λοιπόν νομίζω ότι είναι ντροπή. Υπάρχουν πάρα πολλοί άλλοι στόχοι. Αλλά όταν χτυπάς διυλιστήρια ντίζελ, όπου παρασκευάζεται πετρέλαιο ντίζελ και το χρειαζόμαστε αυτό, και ο κόσμος το χρειάζεται αυτό, τότε δεν προσφέρει καλή υπηρεσία στην παγκόσμια κοινότητα».

Ο Αμερικανός πρόεδρος κατηγορεί ευθέως τον Ουκρανό ομόλογό του, ότι εκείνος είναι που στην πραγματικότητα δεν επιθυμεί ειρηνευτική συμφωνία και δεν ελαφρύνει τους πολίτες του από το βάσανο του πολέμου.

«Θεωρώ ότι ο Ζελένσκι είναι πιο δύσκολος στη συνεργασία από τον Πούτιν. Όχι, δεν είμαι μεγάλος θαυμαστής (του Ζελένσκι). Καταστρέψανε αυτή την χώρα», δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ.

Ο Ουκρανός πρόεδρος σε ερώτηση δημοσιογράφου αν νομίζει ότι είναι «ο αποδιοπομπαίος τράγος του Τραμπ και τα δικά του (εσωτερικά) προβλήματα», γέλασε και δήλωσε «αυτή είναι η απάντησή μου».

Επισημαίνοντας τις αδιάκοπες ρωσικές επιθέσεις και τις ελλείψεις της Ουκρανίας σε οικονομικό και στρατιωτικό επίπεδο ο Ζελένσκι ζήτησε από τους 27 Ευρωπαίους ηγέτες επιπλέον χρηματοδότηση και στήριξη ύψους 70 δισεκατομμυρίων ευρώ για το 2027: «Είμαι ευγνώμων σε όλους εσάς που προσπαθείτε να κρατήσετε την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες μαζί. Ο Πούτιν θα ακούσει την Αμερική, εάν η Αμερική τον θέσει υπό των ευθυνών του και ξεκαθαρίσει ένα πράγμα – ή θα επιλέξει την ειρήνη, αλλιώς δεν θα λάβει άλλα χρήματα για τον πόλεμό του».

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα δήλωσε: «Αγαπητέ Βολοντίμιρ μπορείς να βασίζεσαι σε εμάς. Όχι μόνο να στηρίξουμε για τον πόλεμο, αλλά πιο σημαντικό για το μέλλον σας ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Με τα εκατέρωθεν χτυπήματα σε Ουκρανία και Ρωσία να συνεχίζονται, ο Βλαντίμιρ Πούτιν υποβαθμίζει τις ζημιές των ουκρανικών επιθέσεων στις ρωσικές ενεργειακές υποδομές, λέγοντας: «Χθες προσπάθησαν να χτυπήσουν μερικά διυλιστήρια. Χτύπησαν μερικά από αυτά. Τίποτα ιδιαίτερα σημαντικό. Ωστόσο, συνεχίζουν. Τα ίδια πράγματα συνέβησαν με τις πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου».

Παράλληλα με διάταγμα έθεσε γαλλικές, γερμανικές, σουηδικές και ολλανδικές επιχειρήσεις στη Ρωσία, υπό προσωρινή διαχείριση.

Ο Τραμπ δεν έκρυψε την οργή του για το πρόσωπο που αποκάλυψε σε δημοσιογράφους το χρονοδιάγραμμα των αμερικανικών πληγμάτων σε πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, τον Ιούνιο του 2025.

«Κατά τη γνώμη μου, οι υπεύθυνοι για τις διαρροές θα έπρεπε να πυροβολούνται. Τον παλιό καιρό τους πυροβολούσαμε, ξέρετε», είπε ο Τραμπ, ο οποίος έχει δικαιολογήσει κατ’ επανάληψη τα πλήγματα αυτά, καθώς και τον συνεχιζόμενο πόλεμό του εναντίον του Ιράν, υποστηρίζοντας ότι δεν πρέπει να επιτραπεί στην Ισλαμική Δημοκρατία να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.

«Όταν διαρρέουν τι ώρα πρόκειται να επιτεθείς σε μια χώρα και ο λόγος που επιτίθεσαι είναι πραγματικά για άμυνα, επειδή δεν θέλεις να αποκτήσουν ένα όπλο που μπορεί να αφανίσει εκατομμύρια ανθρώπους μονομιάς… Είναι τα μεγαλύτερα αποβράσματα», δήλωσε ο Τραμπ.

Το τελευταίο διάστημα έχει αναζωπυρωθεί η συζήτηση για τη θανατική ποινή στις ΗΠΑ, με φόντο την αποτυχημένη εκτέλεση της Κρίστα Πάικ στο Τενεσί και την προγραμματισμένη για τον Δεκέμβριο εκτέλεση διά τυφεκισμού, σε ζωντανή μετάδοση, του δράστη της πολύνεκρης επίθεσης στο Φορντ Χουντ.

Η ανακοίνωση του υπουργού Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ περί ζωντανής μετάδοσης της εκτέλεσης προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Ο Νιντάλ Χασάν, πρώην ψυχίατρος του αμερικανικού στρατού, καταδικάστηκε από στρατοδικείο για τον φόνο 13 ανθρώπων και τον τραυματισμό 32 άλλων το 2009 στη στρατιωτική βάση Φορτ Χουντ του Τέξας.

Η εκτέλεσή του θα είναι η πρώτη στην οποία θα προχωρήσουν οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις από το 1961.

Ο ομοσπονδιακός δικαστής Τίμοθι Κέλι εξέδωσε μία γραπτή απόφαση εξηγώντας την επείγουσα δικαστική απόφαση που είχε εκδώσει ο ίδιος στις 24 Σεπτεμβρίου, αποκαθιστώντας την πρόσβαση των δημοσιογράφων.

Δημοσιογραφικοί οργανισμοί, αλλά και ομάδες υποστήριξης της ελευθερίας του Τύπου έχουν κατηγορήσει τον πρόεδρο Τραμπ για αντισυνταγματικά αντίποινα κατά των δημοσιογράφων, όταν οι δημοσιογραφικές καλύψεις δεν του αρέσουν.

Η επείγουσα δικαστική απόφαση του Κέλι τον προηγούμενο μήνα, έδωσε στους δημοσιογράφους του CNN, του MS NOW, και του Politico προσωρινή πρόσβαση στις εγκαταστάσεις του Λευκού Οίκου.

Η χθεσινή μόνιμη δικαστική απόφαση θα εξακολουθήσει να ισχύει μέχρι την έκδοση της τελικής απόφασης της αγωγής που έχει κατατεθεί από δημοσιογραφικούς οργανισμούς, εκτός κι αν η εφαρμογή της απόφασης του δικαστή ανασταλεί από κάποιο εφετείο.

Η εξέλιξη απειλεί να επιβαρύνει περαιτέρω τις σχέσεις του Λευκού Οίκου με την ουκρανική ηγεσία και να υπονομεύσει τη νέα προσπάθεια της αμερικανικής κυβέρνησης για την επίτευξη συμφωνίας που θα οδηγήσει στον τερματισμό του πολέμου.

«Ο Ζελένσκι διαβάζει λάθος την κατάσταση. Συνεχίζοντας να πλήττει διυλιστήρια, υπονομεύει την καλή θέληση που έχει οικοδομήσει με τον Τραμπ τους τελευταίους έξι μήνες», δήλωσε ο Αμερικανός αξιωματούχος, σύμφωνα με το Axios.

Από την πλευρά του, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε στο ίδιο μέσο ότι αιφνιδιάστηκε από τη συμφωνία, χαρακτηρίζοντάς την «άδικη και ανέντιμη» και υποστηρίζοντας ότι συνιστά αδικαιολόγητο δώρο προς τον Ρώσο πρόεδρο.

Η ενεργειακή πίεση και οι επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια

Οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια τους τελευταίους μήνες είχαν σημαντικές επιπτώσεις στον ενεργειακό τομέα της Ρωσίας, προκαλώντας, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ενεργειακή κρίση στη χώρα. Η Μόσχα απάντησε επιβάλλοντας απαγόρευση στις εξαγωγές ντίζελ, εξέλιξη που επιβάρυνε περαιτέρω τις διεθνείς αγορές καυσίμων, οι οποίες ήδη δέχονται πιέσεις εξαιτίας του πολέμου στο Ιράν.

Σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, ο Τραμπ επιθυμούσε να σταματήσει η Ουκρανία μονομερώς τις επιθέσεις στις ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, καθώς εκτιμούσε ότι τα πλήγματα συνέβαλλαν στην αύξηση των τιμών των καυσίμων στις ΗΠΑ.

Ο ίδιος αξιωματούχος υποστήριξε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος δεν θεωρούσε τις ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια ισοδύναμες με τα ρωσικά πλήγματα κατά του ουκρανικού ηλεκτρικού δικτύου.

Ο Ζελένσκι είχε μεταφέρει στον Τραμπ και στους Αμερικανούς απεσταλμένους Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ ότι ήταν διατεθειμένος να σταματήσει τις επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια, υπό την προϋπόθεση ότι η Ρωσία θα διέκοπτε τα πλήγματα στις ουκρανικές ηλεκτροπαραγωγικές εγκαταστάσεις.

Οι συνομιλίες στο Μαϊάμι και η αντιπαράθεση για τις αμερικανικές πιέσεις

Η διαφωνία ήρθε στο προσκήνιο κατά τη διάρκεια οκτάωρων συνομιλιών στο Μαϊάμι την Παρασκευή, στις οποίες συμμετείχαν Αμερικανοί, Ουκρανοί και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι.

Σύμφωνα με το Axios, οι Γουίτκοφ και Κούσνερ ενημέρωσαν την ουκρανική διαπραγματευτική ομάδα ότι ο Τραμπ αναμενόταν να συνομιλήσει με τον Πούτιν και να προχωρήσει στην άρση των κυρώσεων στις ρωσικές εξαγωγές ντίζελ.

Κατά την ίδια πηγή, οι Αμερικανοί απεσταλμένοι εξήγησαν ότι η απόφαση συνδεόταν με την άρνηση της Ουκρανίας να σταματήσει τις επιθέσεις, οι οποίες, σύμφωνα με την Ουάσινγκτον, επηρέαζαν άμεσα τους Αμερικανούς καταναλωτές.

Ουκρανός αξιωματούχος υποστήριξε, ωστόσο, ότι κατά τη διάρκεια των συνομιλιών διατυπώθηκε η απειλή πως οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να διακόψουν την παροχή πληροφοριών προς την Ουκρανία, εάν το Κίεβο εξακολουθούσε να αγνοεί τα αμερικανικά αιτήματα.

Ο Αμερικανός αξιωματούχος διέψευσε ότι διατυπώθηκε τέτοια απειλή. Όπως ανέφερε, οι Γουίτκοφ και Κούσνερ υπογράμμισαν ότι οι ΗΠΑ παραμένουν ισχυρός εταίρος της Ουκρανίας, παρέχοντας πυρομαχικά και πληροφορίες, και ότι το Κίεβο δεν θα πρέπει να προβαίνει σε ενέργειες που πλήττουν τους Αμερικανούς καταναλωτές.

«Οι επιθέσεις στα διυλιστήρια προκαλούν πόνο στη Ρωσία, αλλά προκαλούν πόνο και στις ΗΠΑ», δήλωσε χαρακτηριστικά ο ίδιος αξιωματούχος.

Στο τραπέζι εγγυήσεις ασφαλείας και μεταπολεμική ανοικοδόμηση

Παρά την ένταση για το ενεργειακό ζήτημα, οι συνομιλίες στο Μαϊάμι είχαν ως βασικό αντικείμενο τη διαμόρφωση ενός πλαισίου για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι διαπραγματεύσεις επικεντρώθηκαν κυρίως στην οριστικοποίηση των εγγυήσεων ασφαλείας που θα μπορούσαν να προσφέρουν στην Ουκρανία οι ΗΠΑ, η Ευρώπη και το ΝΑΤΟ στο πλαίσιο μιας μελλοντικής συμφωνίας.

Στο τραπέζι τέθηκαν επίσης νέες προτάσεις για εδαφικές διευθετήσεις, καθώς και ένα μεταπολεμικό πακέτο για την Ουκρανία, το οποίο παρουσίασαν οι Γουίτκοφ και Κούσνερ. Το σχέδιο περιλάμβανε προτάσεις για τη χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης, την ανασυγκρότηση των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων και την αντιμετώπιση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων που έχουν προκύψει εξαιτίας του πολέμου.

Οι συμμετέχοντες συζήτησαν ακόμη έναν οδικό χάρτη για την ένταξη της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και τη μελλοντική σχέση της χώρας με το ΝΑΤΟ μετά το τέλος των εχθροπραξιών.

Παράλληλα, οι Αμερικανοί απεσταλμένοι έθεσαν την προοπτική ενός ευρύτερου μεταπολεμικού πλαισίου ασφαλείας μεταξύ Ευρώπης και Ρωσίας, το οποίο, σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, θα μπορούσε να γίνει αποδεκτό και από τις δύο πλευρές.

Οι Γουίτκοφ και Κούσνερ ενημέρωσαν επίσης τους Ουκρανούς και τους Ευρωπαίους για πιθανές ενεργειακές συμφωνίες με τη Ρωσία, τις οποίες η Ουάσινγκτον θεωρεί ότι θα μπορούσαν να συμβάλουν στη μείωση των τιμών της ενέργειας και να ενθαρρύνουν τη Μόσχα να προχωρήσει σε παραχωρήσεις στο πλαίσιο των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων.

Πιθανές επισκέψεις στη Μόσχα και το Κίεβο – Χωρίς δέσμευση από τον Πούτιν

Οι Αμερικανοί απεσταλμένοι εξετάζουν το ενδεχόμενο να επισκεφθούν τη Μόσχα και το Κίεβο την επόμενη εβδομάδα, προκειμένου να συζητήσουν τις προτάσεις για τον τερματισμό του πολέμου. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Αμερικανό αξιωματούχο, δεν είναι ακόμη σαφές πώς θα επηρεάσει αυτές τις κινήσεις η νέα αντιπαράθεση με την ουκρανική πλευρά.

Παρά την πρόθεση της Ουάσινγκτον να προωθήσει ένα νέο σχέδιο ειρήνευσης, η στάση του Κρεμλίνου παραμένει αβέβαιη.

Κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας διάρκειας 90 λεπτών με τον Τραμπ, ο Πούτιν δεν δεσμεύτηκε ότι θα επαναλάβει άμεσα τις ειρηνευτικές συνομιλίες με την Ουκρανία, σύμφωνα με όσα δήλωσε ο σύμβουλός του για θέματα εξωτερικής πολιτικής, Γιούρι Ουσάκοφ.

Ο Ουσάκοφ υποστήριξε ότι οι ουκρανικές επιθέσεις στη Μόσχα και σε άλλες ρωσικές πόλεις, κατά τη διάρκεια των ρωσικών βουλευτικών εκλογών, «υπονόμευσαν τη δυνατότητα άμεσης επανέναρξης της διαπραγματευτικής διαδικασίας».

«Ο πρόεδρος είπε ότι θα σκεφτούμε πότε μπορούν να επαναληφθούν αυτές οι διαπραγματεύσεις», πρόσθεσε.