Αντίθετα με την πεποίθηση πολλών, η νόσος του Crohn, δεν είναι μόνο μια ασθένεια του πεπτικού συστήματος, αλλά μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα που φαινομενικά δεν σχετίζονται με αυτό, όπως αρθρίτιδα, στοματικά έλκη, φλεγμονή στα μάτια ή στο δέρμα. Ωστόσο, η νόσος δεν “κοστίζει” μόνο στο σώμα, αλλά και στην ψυχολογία του ασθενή, προκαλώντας αλυσιδωτές αντιδράσεις ακόμα και από τη στιγμή της διάγνωσης.

«Η νόσος του Crohn είναι μια χρόνια φλεγμονώδης νόσος του εντέρου, που χαρακτηρίζεται από φλεγμονή της πεπτικής ή γαστρεντερικής οδού. Στην πραγματικότητα, μπορεί να επηρεάσει οποιοδήποτε μέρος του πεπτικού συστήματος, από το στόμα μέχρι τον πρωκτό, αλλά εντοπίζεται συχνότερα το τελικό τμήμα του λεπτού εντέρου (τελικός ειλεός), το σημείο δηλαδή που ενώνεται το λεπτό με το παχύ έντερο. Μπορεί να εμφανιστεί και στα δύο φύλα, σε οποιαδήποτε ηλικία, αλλά είναι συχνότερη σε άτομα ηλικίας 15 έως 35 ετών. Ο εντοπισμός και η σοβαρότητα των συμπτωμάτων ποικίλλουν από σχετικά ήπια έως ιδιαίτερα σοβαρά. Μεταξύ αυτών είναι αίμα, πύον ή βλέννα στα κόπρανα, διάρροια, κόπωση, πυρετός, ανορεξία, ναυτία, έμετος, οδυνηρές ή δύσκολες κενώσεις, πόνος και κράμπες στο στομάχι και απώλεια βάρους.

Παρότι είναι ουσιαστικά άγνωστης αιτιολογίας, πιστεύεται ότι στην εμφάνισή της μπορεί να εμπλέκονται διάφοροι παράγοντες, όπως ανοσολογικοί, γενετικοί και περιβαλλοντικοί. Χαρακτηρίζεται δε από περιόδους έξαρσης και ύφεσης, αν και περίπου το 67% των ατόμων που βρίσκονται σε ύφεση θα έχει τουλάχιστον 1 υποτροπή κατά τα επόμενα 5 χρόνια.

Το σημαντικό είναι ότι η νόσος μπορεί να προκαλέσει επιπλοκές, στις οποίες περιλαμβάνονται απόφραξη, συρίγγια, αποστήματα, τοξικό μεγάκολο και υποσιτισμός εξαιτίας της μειωμένης πρόσληψης τροφής και δυσαπορρόφησή της. Επίσης, οι πάσχοντες αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου στην περιοχή της φλεγμονής. Είναι μια ανίατη, δια βίου ασθένεια που απαιτεί συνεχή θεραπεία. Παρότι οι γιατροί έχουν στη διάθεσή τους πολλά, διαφορετικά φάρμακα για την αντιμετώπισή της, υπάρχουν περιπτώσεις που κρίνεται απαραίτητη η χειρουργική επέμβαση.

Η νόσος του Crohn δεν είναι, όμως, μόνο μια σωματική ασθένεια, αλλά μια πάθηση που επιφέρει σοβαρό πλήγμα στην ψυχολογία του ασθενή και έχει βαθιές επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής του», σημειώνει ο γενικός χειρουργός Δρ. Αναστάσιος Ξιάρχος - Διευθυντής της χειρουργικής κλινικής του Ομίλου Ιατρικού Αθηνών - Ιατρικού Περιστερίου και Πρόεδρος της Επιστημονικής Εταιρείας Ορθοπρωκτικής Χειρουργικής (www.axiarchos.gr).

Η ζωή με μια τέτοια εξαντλητική νόσο είναι δύσκολη, καθώς επηρεάζει όλες τις πτυχές της, και γι’ αυτό το λόγο οι άνθρωποι βιώνουν ποικίλα συναισθήματα που ξεκινούν από τη στιγμή της διάγνωσης. Αρχικά νοιώθουν ανακούφιση, καθώς συγκεκριμενοποιείται η μέχρι τότε άγνωστη ασθένειά τους, συναίσθημα που διαρκεί όμως λίγο. Μόλις ενημερωθούν από τον γιατρό τους για τις επιπτώσεις, και γενικά για την μετέπειτα πορεία τους με την ασθένεια σοκάρονται και σκέφτονται ότι ενδεχομένως να έχει γίνει λάθος διάγνωση, καθώς η άρνηση της ύπαρξης της ασθένειας είναι ευκολότερη από την αποδοχή των αποτελεσμάτων των εξετάσεων. Κατόπιν, αρκετοί ασθενείς θυμώνουν, νοιώθουν ότι δεν είναι δίκαιο να συμβεί σ’ αυτούς, ενώ αργότερα έρχεται το στάδιο της θλίψης, ιδιαίτερα όταν αρχίζουν να αναλογίζονται τη μελλοντική ζωή τους. Όλα αυτά τα συναισθήματα αντικαθιστώνται αργότερα από φόβο, άγχος και αμηχανία, καθώς η απρόβλεπτη φύση της νόσου καθιστά δύσκολο τον προγραμματισμό της καθημερινότητας. Η μόνιμη ανησυχία των ασθενών είναι εάν θα έχουν πρόσβαση σε τουαλέτα εάν παραστεί ανάγκη, σκέψη που δεν φεύγει από το μυαλό ακόμα και σε περιόδους ύφεσης των συμπτωμάτων της νόσου.

Σύμφωνα με τον Δρ. Ξιάρχο, «οι κίνδυνοι και οι επιπλοκές που σχετίζονται με τη νόσο του Crohn μπορεί να είναι σοβαρές και οι ασθενείς ζουν συχνά με αυτόν τον φόβο και με την αβεβαιότητα που προκαλεί η γνώση ότι ο έλεγχός της δεν εξαρτάται ούτε από τους ίδιους ούτε από τον θεράποντα ιατρό τους. Αυτό δεν σημαίνει ότι η φαρμακευτική θεραπεία δεν συμβάλει στην ανακούφιση των συμπτωμάτων. Σύμφωνα με στοιχεία, με αποτελεσματική θεραπεία περίπου το 50% των ασθενών με νόσο του Crohn θα είναι σε ύφεση ή θα έχουν μόνο ήπια συμπτώματα τα επόμενα 5 χρόνια και περίπου το 45% των ατόμων που βρίσκονται σε ύφεση δεν θα παρουσιάσουν υποτροπή το επόμενο έτος.

Η θεραπεία με φαρμακευτική αγωγή είναι η πρώτη επιλογή για άτομα με νόσο του Crohn, εντούτοις, η χειρουργική επέμβαση μπορεί να είναι αναπόφευκτη εάν η ασθένεια δεν ανταποκρίνεται σε αυτήν. Στατιστικά, το 60% -75% των ασθενών με Crohn μπορεί να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση κάποια στιγμή στη ζωή τους για να διορθωθούν πιθανές επιπλοκές της νόσου.

Ανάλογα με τον τύπο και τη σοβαρότητα της νόσου ή τη θέση της μπορούν να πραγματοποιηθούν διάφοροι τύποι χειρουργικών επεμβάσεων, όπως πλαστική στενωμάτων (strictureplasty), η οποία αποσκοπεί στη διεύρυνση ενός στενού σημείου του εντέρου, χωρίς όμως να αφαιρείται κανένα τμήμα του λεπτού εντέρου, κολεκτομή κατά την οποία αφαιρείται τμήμα, τμήματα ή το σύνολο του παχέος εντέρου, αποστήματα και συρίγγια, και πρωκτοκολεκτομή, δηλαδή η απομάκρυνση του ορθού μαζί με μέρος ή ολόκληρο το κόλον. Οι επεμβάσεις αυτές δεν απαλλάσσουν οριστικά τους ασθενείς από τα συμπτώματα, αλλά το 60% απ’ αυτούς θα ξαναεμφανίσουν συμπτώματα μετά από 10 χρόνια. Είναι μια αρκετά μεγάλη περίοδος, κατά τη διάρκεια της οποίας οι ασθενείς μπορούν να ζήσουν μια πιο φυσιολογική ζωή, απαλλαγμένοι τόσο από τα σωματικά όσο και από τα ψυχολογικά συμπτώματα που προκαλεί η νόσος».

Οι υποκείμενοι μηχανισμοί της παρατηρημένης γνωστικής δυσκολίας, όπως για παράδειγμα προβλήματα συγκέντρωσης και θόλωσης της σκέψης για την οποία συχνά παραπονούνται οι ασθενείς με νόσο του Crohn, παρέμεναν άγνωστοι. Ο σκοπός της μελέτης ήταν να μετρηθούν αντικειμενικά οι γνωστικές διαταραχές σε ασθενείς με τη νόσο, σε σύγκριση με τους υγιείς ανθρώπους, και, εάν υπάρχουν, να εντοπιστούν οι δυνητικά τροποποιήσιμοι παράγοντες που συμβάλλουν στη γνωστική δυσλειτουργία.

Η μελέτη με θέμα "Οι νοητικές διαταραχές στη νόσο του Crohn συνδέονται με συστηματική φλεγμονή, επιβάρυνση των συμπτωμάτων και διαταραχές ύπνου", που δημοσιεύτηκε στο United European Gastroenterology Journal, έδειξε ότι οι γνωστικές δυσκολίες σε ασθενείς με νόσο του Crohn συνδέονται στενά με αυξημένη συστηματική φλεγμονή και με ποικίλες έμμεσες επιπτώσεις.

«Η νόσος του Crohn ή κοκκιωματώδης κολίτιδα ή τοπική εντερίτιδα, μία από τις δύο κύριες μορφές των Ιδιοπαθών Φλεγμονωδών Νόσων του Εντέρου (ΙΦΝΕ), είναι μια νόσος που προκαλεί φλεγμονή του βλεννογόνου του εντέρου, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε κοιλιακό πόνο, σοβαρή διάρροια (αιματηρή σε σοβαρές περιπτώσεις), κόπωση και απώλεια βάρους.

Στατιστικά εμφανίζεται συχνότερα σε ανθρώπους κάτω των 30 ετών και είναι δυνητικά απειλητική για τη ζωή. Το κάπνισμα είναι ο πιο σημαντικός και συνάμα ελεγχόμενος παράγοντας κινδύνου για την ανάπτυξη της νόσου του Crohn. Η κακή αυτή συνήθεια μπορεί, επίσης, να επιδεινώσει τη νόσο, με αποτέλεσμα την αύξηση των πιθανοτήτων υποβολής του ασθενή σε χειρουργική επέμβαση. Γενετικοί, αλλά και περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως η διαμονή σε αστικό ή βιομηχανικό περιβάλλον, αποτελούν επιπλέον παράγοντες κινδύνου εμφάνισης της νόσου», μας εξηγεί ο γενικός χειρουργός Δρ. Αναστάσιος Ξιάρχος - Διευθυντής της χειρουργικής κλινικής του Ομίλου Ιατρικού Αθηνών - Ιατρικού Περιστερίου και Πρόεδρος της Επιστημονικής Εταιρείας Ορθοπρωκτικής Χειρουργικής (www.axiarchos.gr).

Η φλεγμονή που προκαλείται από τη νόσο του Crohn μπορεί να αφορά το σύνολο ή περιοχές του εντέρου σε διαφορετικούς ανθρώπους. Εκτός από τα κλασικά συμπτώματα, οι ασθενείς παραπονούνται συχνά ότι δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν, σύμπτωμα που τις περισσότερες φορές αγνοείται από τους κλινικούς γιατρούς.

Η αναγνώριση της έκπτωσης στη γνωστική λειτουργία είναι σημαντική, ακόμη και αν αυτή είναι ήπια, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένο κίνδυνο ατυχημάτων.

Η ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου Monash επιδίωξε να συγκρίνει τη γνωστική λειτουργία ασθενών με Crohn και να εντοπίσει παράγοντες που θα μπορούσαν να σχετίζονται με έκπτωση της γνωστικής λειτουργίας. Στη μελέτη συμπεριλήφθησαν 49 ασθενείς και 31 υγιείς άνθρωποι, μέσης ηλικίας 44 ετών και 43, αντίστοιχα. Η γνωστική έκπτωση των ασθενών αξιολογήθηκε με εξέταση SCIT, ένα ευαίσθητο τεστ που ανιχνεύει την ήπια γνωστική έκπτωση.

Τα αποτελέσματα αποκάλυψαν ότι οι ασθενείς με νόσο του Crohn είχαν χρόνους απόκρισης που ήταν 10% πιο αργοί από αυτούς που είχαν τα άτομα στην ομάδα ελέγχου. Στην πραγματικότητα, ο χρόνος απόκρισης τους ήταν ακόμη πιο αργός από ό,τι αυτός που παρατηρήθηκε σε υγιείς εθελοντές με αλκοόλ στο αίμα πάνω από 0,05 g / 100 ml, που είναι πάνω από το νόμιμο όριο οδήγησης στις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

«Τα αποτελέσματα αυτά ενισχύουν την άποψη ότι η νόσος του Crohn επιφέρει ένα ευρύ φάσμα συνεπειών που επηρεάζει τους ασθενείς όχι μόνο εντός αλλά και εκτός του πεπτικού σωλήνα», δήλωσε ο Daniel van Langenberg, επικεφαλής ερευνητής της μελέτης.

«Τα ευρήματα φαίνεται να συνάδουν με πειράματα που έδειξαν ότι η φλεγμονή του εντέρου επιφέρει μια αύξηση της φλεγμονώδους δραστηριότητας του ιππόκαμπου στον εγκέφαλο. Αυτή, με τη σειρά της, μπορεί να ευθύνεται για τους πιο αργούς χρόνους απόκρισης που παρατηρήθηκαν στη μελέτη», συμπλήρωσε ο Δρ. van Langenberg.

Επιπλέον, η ομάδα διαπίστωσε ότι ορισμένες έμμεσες συνέπειες της νόσου -συμπεριλαμβανομένης της κακής ποιότητας του ύπνου, του άγχους, της επιδείνωσης των συμπτωμάτων και της διάρκειας της νόσου- σχετίζονται επίσης με αυξημένη νοητική βλάβη.

«Η συνεργασία ειδικών επιστημόνων διαφόρων ειδικοτήτων θα βοηθούσε στην εμβάθυνση των γνώσεων γύρω από την πάθηση, αλλά και στην έγκαιρη και αποτελεσματική αντιμετώπιση των αρνητικών επιπτώσεων που επιβαρύνουν τους ασθενείς με νόσο του Crohn. Αποτέλεσμα θα ήταν η βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους ασθενείς αλλά και της ποιότητας ζωής τους», σημειώνει ο Δρ. Αναστάσιος Ξιάρχος. «Η επιβεβαίωση των αποτελεσμάτων της έρευνας θα μπορούσε να αποτελέσει άλλον ένα λόγο για ενίσχυση της απόφασης να υποβληθεί ο ασθενής σε χειρουργική επέμβαση, που αποτελεί και το μοναδικό τρόπο μακροπρόθεσμης ανακούφισης από τα συμπτώματα που προκαλεί η νόσος», καταλήγει.

«Η βιταμίνη D είναι απαραίτητη για την υγεία των οστών, επειδή βοηθά τον οργανισμό να απορροφήσει το ασβέστιο που λαμβάνει μέσω της διατροφής. Επίσης, μελέτες έχουν συσχετίσει την ανεπάρκεια της βιταμίνης D με ορισμένες ασθένειες, όπως με την ραχίτιδα, τον καρκίνο του προστάτη, την άνοια, ακόμα και με καρδιοπάθειες. Τα χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D έχουν ενοχοποιηθεί και στο παρελθόν ως παράγοντας κινδύνου για επιδείνωση της πορείας των φλεγμονωδών νόσων του εντέρου», σύμφωνα με τον γενικό χειρουργό Δρ. Αναστάσιο Ξιάρχο - Διευθυντή της χειρουργικής κλινικής του Ομίλου Ιατρικού Αθηνών - Ιατρικού Περιστερίου και Πρόεδρο της Επιστημονικής Εταιρείας Ορθοπρωκτικής Χειρουργικής (www.axiarchos.gr),.

Προκειμένου να εξετάσουν περαιτέρω την επίδραση της έλλειψης βιταμίνης D σε ασθενείς με ΙΦΝΕ, ερευνητές του Πανεπιστημίου του Pittsburgh πραγματοποίησαν μια μελέτη σε 965 ασθενείς, το 62% των οποίων έπασχαν από τη νόσο του Crohn και το 38% από ελκώδη κολίτιδα. Η μέση ηλικία των συμμετεχόντων στη μελέτη ήταν τα 44 έτη, με το 52,3% να είναι γυναίκες.

Κατά την έναρξη της μελέτης στο 8,9% των ασθενών διαπιστώθηκε ανεπάρκεια βιταμίνης D, η οποία ήταν υψηλότερη στους νέους άνδρες. Κατά τη διάρκεια της 5ετούς παρακολούθησης, οι ασθενείς με χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D χρειάζονταν σημαντικά περισσότερα στεροειδή, υπολογιστικές τομογραφίες, επισκέψεις σε τμήματα επειγόντων περιστατικών, νοσηλείες και χειρουργικές επεμβάσεις, συγκριτικά με τα άτομα που είχαν φυσιολογικά επίπεδα βιταμίνης D. Στους ασθενείς με χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D δεν υπήρχε καμία ένδειξη για υψηλότερους δείκτες φλεγμονής, όπως η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη ή ταχύτητα καθίζησης ερυθρών, ούτε για ελλιπή συμμόρφωση στη θεραπεία ή λιγότερες επισκέψεις σε κλινικές.

Για τον έλεγχο της επίδρασης των επιπέδων της βιταμίνης D στη βαρύτητα της νόσου οι ερευνητές πραγματοποίησαν ανάλυση σε μια υποομάδα των ασθενών σε κλινική ύφεση κατά την έναρξη της μελέτης. Σε αυτή την ομάδα, οι περισσότεροι ασθενείς με χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D χρειάζονταν στεροειδή (51% έναντι 37% εκείνων με φυσιολογικά επίπεδα) και το 34% χειρουργική επέμβαση εξαιτίας των ΙΦΝΕ (έναντι 22%). Επιπλέον, στους ασθενείς με χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D που λάμβαναν συμπληρώματα βιταμίνης D παρατηρήθηκε σταδιακή μείωση της ανάγκης τους για υγειονομική περίθαλψη κατά τη διάρκεια των 5 χρόνων της παρακολούθησης, ενώ στα άτομα με χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D που δεν λάμβαναν συμπληρώματα η ανάγκη για υγειονομική περίθαλψη αυξήθηκε.

Οι ερευνητές κατέληξαν ότι τα χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D είναι σύνηθες φαινόμενο σε ασθενείς με ΙΦΝΕ και συνδέονται με υψηλότερη νοσηρότητα και σοβαρότητα της νόσου, που σηματοδοτεί την πιθανή σημασία της παρακολούθησης και θεραπείας της βιταμίνης D.

Όπως μας εξηγεί ο Δρ. Αναστάσιος Ξιάρχος, η σημασία της μελέτης έγκειται στη μεγάλη διάρκεια παρακολούθησης των ασθενών. Από τα ευρήματα φάνηκε ότι τα επίπεδα της βιταμίνης D είναι ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου για χειρότερη έκβαση των ασθενών με ΙΦΝΕ. Το ευτυχές είναι ότι όσοι είχαν υψηλότερα επίπεδα βιταμίνης D δεν είχαν τόσο μεγάλη ανάγκη νοσηλείας, καθώς η συνολική υγεία τους ήταν σε καλύτερη κατάσταση. Δεδομένου ότι τα συμπληρώματα βιταμίνης D είναι ωφέλιμα και οικονομικά, αποτελεί λογική πρακτική να ελέγχονται συστηματικά τα επίπεδα της βιταμίνης D σε ασθενείς με ΙΦΝΕ και να χορηγούνται, αναλόγως, συμπληρώματά της.

«Ωστόσο ο έλεγχος των συμπτωμάτων των Ιδιοπαθών Φλεγμονωδών Νόσων του Εντέρου δεν είναι πάντοτε εφικτός. Οι ασθενείς συχνά ταλαιπωρούνται προσπαθώντας με κάθε τρόπο να αποφύγουν τη χειρουργική επέμβαση, γεγονός που οδηγεί σε κακή ποιότητα ζωής. Όμως η μακροπρόθεσμη ανακούφιση από τα συμπτώματα που προκαλούν επιτυγχάνεται μόνο με τη χειρουργική αντιμετώπιση της νόσου. Για την επιλογή της κατάλληλης επέμβασης -οι οποίες είναι η πλαστική των στενωμάτων, η κολεκτομή (αφαίρεση τμήματος ή του συνόλου του παχέος εντέρου) και αφαίρεση αποστημάτων και συριγγίων για τους ασθενείς με νόσο του Crohn και η πρωκτοκολεκτομή με ειλεοστομία και επανορθωτική πρωκτοκολεκτομή για τους ασθενείς με ελκώδη κολίτιδα- παίζει ρόλο ο εντοπισμός του προβλήματος, το είδος των επιπλοκών και η σοβαρότητα της νόσου. Οι χειρουργημένοι ασθενείς απολαμβάνουν μακροπρόθεσμη ανακούφιση των συμπτωμάτων, μειωμένη συχνότητα ή δοσολογία της φαρμακευτικής αγωγής τους και αύξηση της δραστηριοποίησής τους, με αποτέλεσμα τη βελτίωση της υγείας τους και της ποιότητας ζωής τους», σημειώνει ο Δρ. Ξιάρχος.

«Ο όρος “Φλεγμονώδεις Νόσοι του Εντέρου” χρησιμοποιείται για την περιγραφή μιας ομάδας φλεγμονωδών παθήσεων του παχέος και του λεπτού εντέρου, με κυριότερες τη νόσο του Crohn και την ελκώδη κολίτιδα. Η νόσος του Crohn μπορεί να επηρεάσει όλο το πεπτικό σύστημα, από το στόμα έως τον πρωκτό, ενώ η ελκώδης κολίτιδα μόνο το παχύ έντερο. Τα κύρια συμπτώματα των δύο αυτών νόσων είναι παρόμοια και περιλαμβάνουν πόνο, φούσκωμα ή κράμπες στην κοιλιακή χώρα, επαναλαμβανόμενη ή αιματηρή διάρροια, απώλεια βάρους και κόπωση. Σπανιότερα μπορεί να προκαλέσουν έμετο, αναιμία και πυρετό. Βέβαια, δεν παρουσιάζουν όλοι οι πάσχοντες τα ίδια συμπτώματα, και όσα παρουσιάσουν δεν είναι μόνιμα, καθώς τα συμπτώματα των Φλεγμονωδών Νόσων του Εντέρου παρουσιάζουν περιόδους υφέσεων και εξάρσεων.

Εκτός από τις δύο αυτές νόσους, υπάρχουν και άλλοι, λιγότερο συχνοί τύποι Φλεγμονωδών Νόσων του Εντέρου, μεταξύ των οποίων η κολλαγονώδης κολίτιδα και η λεμφοκυτταρική κολίτιδα», μας εξηγεί ο γενικός χειρουργός Δρ. Αναστάσιος Ξιάρχος - Διευθυντής της χειρουργικής κλινικής του Ομίλου Ιατρικού Αθηνών - Ιατρικού Περιστερίου και Πρόεδρος της Επιστημονικής Εταιρείας Ορθοπρωκτικής Χειρουργικής (www.axiarchos.gr).

Σύμφωνα με την «υπόθεση της υγιεινής», τα άτομα που μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον υψηλής υγιεινής έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης Φλεγμονωδών Νόσων του Εντέρου (IBD). Ωστόσο, τα αποτελέσματα των ερευνών δεν ήταν τόσο σαφή και γι’ αυτό οι ερευνητές αποφάσισαν να πραγματοποιήσουν μια συστηματική ανασκόπηση παλαιότερων μελετών για τους παράγοντες που σχετίζονταν με την περιβαλλοντική υγιεινή και τον κίνδυνο εμφάνισης IBD, νόσου του Crohn (CD) και ελκώδους κολίτιδας (UC).

Τα ευρήματα της μελέτης «Περιβαλλοντική Υγιεινή και Κίνδυνος Φλεγμονωδών Παθήσεων του Εντέρου: συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση», που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Inflammatory Bowel Diseases, φανέρωσαν την ύπαρξη συσχετισμού, ο οποίος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό και από την εθνικότητα.

Ειδικότερα, για να εκτιμηθεί η σχέση μεταξύ περιβαλλοντικής υγιεινής και του κινδύνου για IBD, η Δρ. Aurada Cholapranee, του Montefiore Medical Center, και ο Δρ. Ashwin Ν. Ananthakrishnan της Ιατρικής Σχολής του Χάρβαρντ και του Γενικού Νοσοκομείου της Μασαχουσέτης, επανεξέτασαν τη δημοσιευμένη, μεταξύ 1980 και 2015, βιβλιογραφία που αφορούσε τις Φλεγμονώδεις Νόσους του Εντέρου. Οι μελέτες αυτές είχαν αξιολογήσει την επαφή με κατοικίδια ζώα και ζώα αγροκτήματος, τον αριθμό των αδελφών, τη συμβίωση στο ίδιο υπνοδωμάτιο κατά την παιδική ηλικία με αδέλφια ή γονείς, και την πρόσβαση σε προσωπική τουαλέτα και ζεστό νερό.

Όπως διαπιστώθηκε από τα αποτελέσματα της μετα-ανάλυσης όλοι αυτοί οι παράγοντες μείωσαν τον κίνδυνο για IBD.
Οι πιθανότητες ανάπτυξης IBD σε άτομα που είχαν σκύλο ή γάτα κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας ήταν κατά 24% λιγότερες από ό,τι ήταν σε άτομα που δεν είχαν κατοικίδιο. Η επαφή με ζώα του αγροκτήματος μείωσε επίσης τις πιθανότητες ανάπτυξης IBD κατά 55%.

Η ανάλυση των ερευνητών ήταν κατηγοριοποιημένη και ανά εθνικότητα. Η προστατευτική σχέση της επαφής με κατοικίδια ζώα αποδείχθηκε τόσο στις ομάδες που αποτελούνταν από λευκούς ανθρώπους όσο και σε εκείνες που αποτελούνταν από μη λευκούς, η επαφή όμως με ζώα του αγροκτήματος έδειξε διαφοροποίηση και συνδέθηκε λιγότερο έντονα με την προστασία από Φλεγμονώδεις Νόσους του Εντέρου στους λευκούς. Στους μη λευκούς διαπιστώθηκε ότι υπάρχουν 83% λιγότερες πιθανότητες ανάπτυξης IBD, ενώ το ποσοστό στους λευκούς ήταν 45%.

Η συγκατοίκηση συσχετίστηκε αντίστροφα με τον κίνδυνο για εμφάνιση της νόσου του Crohn, αλλά όχι με την ελκώδη κολίτιδα. Η κοινή χρήση του κρεβατιού με αδέλφια κατά την παιδική ηλικία φάνηκε ότι προσέφερε προστατευτική ανοσία τόσο για ανάπτυξη νόσου του Crohn όσο και ελκώδους κολίτιδας. Οι συσχετισμοί αυτοί ήταν παρόμοιοι σε λευκούς και σε μη-λευκούς ανθρώπους, τόσο για την έκθεση στην πρώιμη παιδική ηλικία όσο και κατά τα επόμενα έτη.

Τέλος, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ύπαρξη 2 ή περισσότερων αδελφών μείωσε τον κίνδυνο για ελκώδη κολίτιδα.
«Σήμερα δεν υπάρχει θεραπεία ούτε για την ελκώδη κολίτιδα ούτε για τη νόσο του Crohn. Η τρέχουσα αντιμετώπιση στοχεύει στην ανακούφιση από τα συμπτώματα και στην καθυστέρηση ή αποτροπή της επανεμφάνισής τους.

Σε ήπιες περιπτώσεις ελκώδους κολίτιδας δεν συστήνεται κάποια θεραπεία, ενώ σε άλλες μπορεί να χορηγηθεί φαρμακευτική αγωγή. Ωστόσο, περίπου το 20% των ατόμων με τη νόσο έχουν σοβαρά συμπτώματα που δεν ανταποκρίνονται στα φάρμακα. Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι απαραίτητη η κολεκτομή, δηλαδή η χειρουργική αφαίρεση του τμήματος που φλεγμαίνει ή του συνόλου του παχέος εντέρου. Η πραγματοποίηση της κολεκτομής μπορεί να γίνει (τις περισσότερες φορές) λαπαροσκοπικά, καθώς η μέθοδος πλεονεκτεί της κλασικής, ανοικτής κολεκτομής εξαιτίας του μικρότερου μετεγχειρητικού πόνου, του συντομότερου χρόνου νοσηλείας, της ταχύτερης επιστροφής σε στερεή διατροφή και γρηγορότερης λειτουργίας του εντέρου, της επιστροφής στις συνηθισμένες δραστηριότητες σε συντομότερο χρονικό διάστημα, αλλά και εξαιτίας των καλύτερων αισθητικών αποτελεσμάτων.

Όσον αφορά τη νόσο του Crohn, το ποσοστό των ασθενών που απαιτείται χειρουργική επέμβαση για τη θεραπεία τους είναι πολύ υψηλότερο από το ποσοστό των ατόμων με ελκώδη κολίτιδα και ανέρχεται στο 60-75%. Κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης ο γιατρός αφαιρεί το κατεστραμμένο τμήμα του πεπτικού και στη συνέχεια επανασυνδέει τα υγιή τμήματα.

Παρότι η ιατρική και η τεχνολογία έχει προχωρήσει, προσφέροντας μεγαλύτερη ασφάλεια και μείωση των ενδεχόμενων επιπλοκών, αναμφισβήτητα η αποφυγή των επεμβάσεων πρέπει να αποτελεί τον απόλυτο στόχο.

Η παρούσα μελέτη επισημαίνει την ανάγκη χαλάρωσης της ολοένα αυξανόμενης επιθυμίας, ιδιαίτερα των μητέρων, για διαβίωση των παιδιών τους σε απόλυτα καθαρό και σε πολλές περιπτώσεις απολυμασμένο περιβάλλον», καταλήγει ο Δρ. Αναστάσιος Ξιάρχος.