Όταν αυτό συμβαίνει συστηματικά, οι μικρές περικοπές βοηθούν, αλλά συνήθως δεν αρκούν. Χρειάζεται να βρεθεί πού ακριβώς δημιουργείται το έλλειμμα και ποιες δαπάνες μπορούν πράγματι να αλλάξουν.

Πρώτα βρίσκεις πόσα πραγματικά σου λείπουν

Το πρώτο βήμα είναι απλό αλλά αποκαλυπτικό: καταγράφεις για έναν μήνα όλα τα χρήματα που μπαίνουν και όλα όσα βγαίνουν.Αν το καθαρό εισόδημα είναι, για παράδειγμα, 1.100 ευρώ και οι πραγματικές μηνιαίες ανάγκες φτάνουν στα 1.250 ευρώ, υπάρχει μόνιμο έλλειμμα 150 ευρώ.Σε αυτή την περίπτωση δεν αρκεί η καλύτερη «διαχείριση». Πρέπει είτε να μειωθούν μόνιμες δαπάνες είτε να αυξηθεί το εισόδημα.

Το σημαντικό είναι να μη χρηματοδοτείται κάθε μήνα η συγκεκριμένη διαφορά με πιστωτική κάρτα. Έτσι, το σημερινό έλλειμμα μεταφέρεται στον επόμενο μήνα μαζί με νέες υποχρεώσεις.

Ξεκίνα από τα μεγάλα έξοδα, όχι από τον καφέ

Είναι εύκολο να συμβουλεύσει κάποιος «κόψε έναν καφέ την ημέρα». Όμως τα πραγματικά μεγάλα ποσά βρίσκονται συνήθως αλλού.Στέγαση, ενέργεια, αυτοκίνητο, ασφάλειες, τηλεπικοινωνίες και τρόφιμα απορροφούν μεγάλο μέρος του οικογενειακού εισοδήματος.Ένα πρόγραμμα κινητής που μειώνεται κατά 15 ευρώ, μια φθηνότερη ασφάλεια κατά 20 ευρώ τον μήνα και 50 ευρώ λιγότερα στο σούπερ μάρκετ δημιουργούν εξοικονόμηση 85 ευρώ κάθε μήνα ή 1.020 ευρώ τον χρόνο.Γι' αυτό αξίζει πρώτα να ελεγχθούν τα επαναλαμβανόμενα έξοδα.

Χώρισε τα χρήματα μόλις πληρωθείς

Ένα συχνό λάθος είναι να αντιμετωπίζουμε ολόκληρο τον μισθό ως διαθέσιμο υπόλοιπο.Πρακτικότερη λύση είναι, την ημέρα της πληρωμής, να αφαιρούνται αμέσως τα χρήματα για ενοίκιο ή δόση, λογαριασμούς και άλλες σταθερές υποχρεώσεις.Το ποσό που απομένει χωρίζεται σε εβδομαδιαίο προϋπολογισμό.

Εάν μετά τις πάγιες υποχρεώσεις περισσεύουν 400 ευρώ για τέσσερις εβδομάδες, το πραγματικό διαθέσιμο ποσό είναι περίπου 100 ευρώ την εβδομάδα. Έτσι γίνεται πολύ πιο εύκολο να καταλάβει κάποιος εγκαίρως εάν ξεφεύγει.

Το σούπερ μάρκετ θέλει σχέδιο

Οι πολλές μικρές επισκέψεις στο σούπερ μάρκετ μπορούν να αυξήσουν σημαντικά τον λογαριασμό.Λίστα πριν από την αγορά, σύγκριση τιμής ανά κιλό ή λίτρο, προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας όπου συμφέρουν και περιορισμός της σπατάλης τροφίμων μπορούν να έχουν μεγαλύτερο αποτέλεσμα από όσο φαίνεται.

Χρειάζεται επίσης προσοχή στις προσφορές. Ένα προϊόν με έκπτωση δεν αποτελεί εξοικονόμηση εάν αγοράζεται χωρίς να χρειάζεται.

Πρόσεξε τις δόσεις

Οι δόσεις δημιουργούν την αίσθηση ότι ένα προϊόν είναι φθηνότερο επειδή το μηνιαίο ποσό φαίνεται μικρό.Τρεις αγορές των 40 ευρώ τον μήνα, όμως, σημαίνουν 120 ευρώ δεσμευμένα από κάθε επόμενο μισθό.

Το ίδιο ισχύει για συνδρομές streaming, εφαρμογές, γυμναστήρια και υπηρεσίες που χρεώνονται αυτόματα. Μία συνδρομή των 10 ευρώ δεν αλλάζει έναν προϋπολογισμό. Πέντε ή έξι μαζί μπορεί να τον επηρεάσουν.

Αν δεν βγαίνει ο λογαριασμός, χρειάζεται δεύτερη λύση

Υπάρχει ένα σημείο πέρα από το οποίο οι περικοπές τελειώνουν.Ένα νοικοκυριό δεν μπορεί να μηδενίσει το φαγητό, το ρεύμα ή το κόστος στέγασης. Εάν μετά την περικοπή των μη αναγκαίων εξόδων εξακολουθούν να λείπουν χρήματα κάθε μήνα, τότε το πρόβλημα είναι εισοδηματικό.

Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται να εξεταστούν ρεαλιστικές δυνατότητες αύξησης εισοδήματος: περισσότερες ώρες όπου αυτό είναι νόμιμο και εφικτό, δεύτερη απασχόληση, freelance εργασία, αξιοποίηση κάποιας δεξιότητας ή αναζήτηση καλύτερα αμειβόμενης θέσης.Παράλληλα, αξίζει να ελέγχεται εάν το νοικοκυριό δικαιούται επιδόματα ή άλλες ενισχύσεις που δεν λαμβάνει.

Ο στόχος των πρώτων 500 ευρώ

Όταν ο μισθός δεν φτάνει, η δημιουργία αποταμίευσης μοιάζει ανέφικτη. Ωστόσο, ακόμη και ένα μικρό αποθεματικό μπορεί να εμποδίσει έναν έκτακτο λογαριασμό να μετατραπεί σε χρέος.Ο πρώτος στόχος δεν χρειάζεται να είναι οι αποταμιεύσεις έξι μηνών. Μπορεί να είναι απλώς 500 ευρώ.Ακόμη και 20 ή 30 ευρώ τον μήνα, όταν αυτό είναι εφικτό, δημιουργούν σταδιακά ένα μικρό δίχτυ ασφαλείας για μια βλάβη στο αυτοκίνητο, έναν έκτακτο λογαριασμό ή μια άλλη απρόβλεπτη δαπάνη.

Το σημαντικότερο είναι να ξέρεις την πραγματική εικόνα

Όταν ο μισθός τελειώνει στις 20 του μήνα, το χειρότερο είναι να περιμένεις απλώς την επόμενη πληρωμή.Χρειάζεται να γνωρίζεις πού πηγαίνει κάθε ευρώ και πόσο είναι το πραγματικό μηνιαίο έλλειμμα.Αν είναι 50 ευρώ, πιθανότατα διορθώνεται με καλύτερη οργάνωση. Αν είναι 300 ή 400 ευρώ κάθε μήνα, απαιτούνται μεγαλύτερες αλλαγές.

Γιατί ο σωστός προϋπολογισμός δεν δημιουργεί χρήματα που δεν υπάρχουν. Μπορεί όμως να δείξει καθαρά πού βρίσκεται το πρόβλημα και ποια αλλαγή έχει πραγματικά νόημα.

Ο μισθός φεύγει από τις πρώτες ημέρες

Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι ένα σημαντικό μέρος του μηνιαίου εισοδήματος είναι ήδη δεσμευμένο πριν καν ξεκινήσει ουσιαστικά ο μήνας.Ενοίκιο ή στεγαστικό, ηλεκτρικό ρεύμα, κοινόχρηστα, Internet, κινητά τηλέφωνα, ασφάλειες, δόσεις και έξοδα για τα παιδιά δημιουργούν έναν σταθερό λογαριασμό.

Στη συνέχεια έρχονται τρόφιμα και καύσιμα.Ακόμη και όταν το εισόδημα αυξάνεται, η οικονομική πίεση δεν εξαφανίζεται εάν ταυτόχρονα ανεβαίνουν οι καθημερινές δαπάνες. Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το πρώτο τρίμηνο του 2026 είναι χαρακτηριστικά: το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών αυξήθηκε κατά 3,2%, αλλά η τελική καταναλωτική δαπάνη αυξήθηκε περισσότερο, κατά 4,7%.

Η τελευταία εβδομάδα είναι η δυσκολότερη

Κάπου μετά τις 20 του μήνα αρχίζουν οι μικροί υπολογισμοί.Ένας καφές λιγότερος, περιορισμός στις παραγγελίες φαγητού, μικρότερο γέμισμα στο αυτοκίνητο, αναβολή μιας αγοράς και πολύ μεγαλύτερη προσοχή στο σούπερ μάρκετ.Δεν χρειάζεται να υπάρχει κάποια μεγάλη σπατάλη για να αδειάσει ο λογαριασμός.Αρκεί μια σειρά μικρών καθημερινών εξόδων.Δέκα ευρώ εδώ, είκοσι εκεί, ένα φαρμακείο, μια σχολική δραστηριότητα, μια επισκευή στο αυτοκίνητο. Όταν ο οικογενειακός προϋπολογισμός δεν διαθέτει σημαντικό περιθώριο, ακόμη και ένα απρόβλεπτο έξοδο 100 ή 200 ευρώ μπορεί να ανατρέψει ολόκληρο τον μήνα.

Όταν δεν μένουν χρήματα στην άκρη

Το πρόβλημα φαίνεται ακόμη καθαρότερα στην αποταμίευση.Στο πρώτο τρίμηνο του 2026 το ποσοστό αποταμίευσης των νοικοκυριών ήταν -3,3%.Με απλά λόγια, σε συνολικό επίπεδο, η κατανάλωση ξεπερνούσε το διαθέσιμο εισόδημα. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε οικογένεια ξοδεύει περισσότερα από όσα κερδίζει, δείχνει όμως πόσο περιορισμένο παραμένει το περιθώριο δημιουργίας ενός οικονομικού «μαξιλαριού».Και χωρίς αποταμίευση, κάθε έκτακτη ανάγκη γίνεται δυσκολότερη.

Η πιστωτική κάρτα γίνεται «γέφυρα»

Σε αυτή την κατάσταση υπάρχει ένας ακόμη πειρασμός: η πίστωση.Η κάρτα μπορεί να καλύψει το σούπερ μάρκετ, μια αγορά ή ένα απρόβλεπτο έξοδο μέχρι να μπει ο επόμενος μισθός.Το πρόβλημα αρχίζει όταν αυτή η «γέφυρα» γίνεται μόνιμη.Τότε ο επόμενος μήνας ξεκινά ήδη επιβαρυμένος με υποχρεώσεις του προηγούμενου. Και αν το υπόλοιπο της κάρτας δεν εξοφλείται, προστίθενται τόκοι.Το ίδιο ισχύει για κάθε μορφή ακριβού καταναλωτικού δανεισμού.

Ο πιο δύσκολος λογαριασμός είναι ο απρόβλεπτος

Ένα χαλασμένο αυτοκίνητο, ένας οδοντίατρος, μια βλάβη στο σπίτι ή μια οικογενειακή ανάγκη δεν μπορούν πάντα να περιμένουν μέχρι την επόμενη πληρωμή.Εκεί φαίνεται η σημασία της αποταμίευσης.Ένα νοικοκυριό που έχει στην άκρη ένα ποσό μπορεί να απορροφήσει το έκτακτο έξοδο. Εκείνο που δεν έχει αποθεματικό αναγκάζεται να περιορίσει άλλες δαπάνες, να χρησιμοποιήσει πιστωτική κάρτα ή να μεταφέρει υποχρεώσεις στον επόμενο μήνα.

Όταν ο μήνας έχει... περισσότερες ημέρες από τον μισθό

Για πολλές οικογένειες το ζητούμενο δεν είναι πλέον πώς θα αποταμιεύσουν μεγάλα ποσά, αλλά πώς θα φτάσουν στην επόμενη πληρωμή χωρίς να δημιουργήσουν νέο χρέος.Η καταγραφή των σταθερών εξόδων αμέσως μόλις καταβληθεί ο μισθός, ένα εβδομαδιαίο όριο στις μεταβλητές δαπάνες και ένα μικρό ποσό που μένει ανέγγιχτο για έκτακτες ανάγκες μπορούν να βοηθήσουν.Δεν λύνουν, βέβαια, το βασικό πρόβλημα όταν το εισόδημα απλώς δεν επαρκεί για τις ανάγκες ενός νοικοκυριού.

Και αυτή είναι τελικά η πραγματικότητα πίσω από τη φράση που ακούγεται όλο και συχνότερα: δεν τελείωσε ο μήνας — τελείωσαν τα χρήματα.

Ξεκινήστε από τον μηνιαίο προϋπολογισμό

Πρώτο βήμα είναι η καταγραφή των σταθερών εξόδων. Ενοίκιο ή στεγαστικό δάνειο, λογαριασμοί, σούπερ μάρκετ, μετακινήσεις, σχολικές υποχρεώσεις και συνδρομές δημιουργούν το βασικό κόστος κάθε μήνα.Μια απλή καταγραφή των εξόδων μπορεί να αποκαλύψει μικρές δαπάνες που περνούν απαρατήρητες αλλά σε ετήσια βάση κοστίζουν εκατοντάδες ευρώ.Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται οι αυτόματες συνδρομές. Streaming, εφαρμογές, cloud υπηρεσίες και άλλες ψηφιακές χρεώσεις συχνά συνεχίζουν να πληρώνονται ακόμη και όταν χρησιμοποιούνται ελάχιστα.

Ελέγξτε λογαριασμούς και καθημερινές αγορές

Ο Σεπτέμβριος είναι επίσης κατάλληλος για έναν νέο έλεγχο σε ρεύμα, τηλεφωνία, internet, ασφάλειες και τραπεζικές χρεώσεις. Η σύγκριση των διαθέσιμων προγραμμάτων μπορεί σε αρκετές περιπτώσεις να οδηγήσει σε εξοικονόμηση χωρίς ουσιαστική αλλαγή στην καθημερινότητα.Το ίδιο ισχύει για το σούπερ μάρκετ. Η επιστροφή σε οργανωμένη λίστα αγορών, η σύγκριση τιμών και ο προγραμματισμός των γευμάτων μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις παρορμητικές αγορές.

Βάλτε έναν συγκεκριμένο οικονομικό στόχο

Αντί για τις γενικές υποσχέσεις της Πρωτοχρονιάς, ο Σεπτέμβριος προσφέρεται για έναν μετρήσιμο οικονομικό στόχο μέχρι το τέλος του έτους.Μπορεί να είναι η δημιουργία ενός μικρού αποθεματικού, η αποπληρωμή μέρους μιας οφειλής ή η αποταμίευση ενός συγκεκριμένου ποσού κάθε μήνα. Ακόμη και μια σχετικά μικρή σταθερή αποταμίευση μπορεί να δημιουργήσει σημαντικό «μαξιλάρι» όταν γίνεται συστηματικά.

Ο Σεπτέμβριος, λοιπόν, δεν χρειάζεται να είναι μόνο ο μήνας της επιστροφής στη δουλειά και στις υποχρεώσεις. Μπορεί να αποτελέσει μια δεύτερη οικονομική Πρωτοχρονιά, με περισσότερο ρεαλισμό και λιγότερες υποσχέσεις.

Μπροστά στις πληθωριστικές πιέσεις και την ενεργειακή κρίση το καλάθι των αγορών και οι αγοραστικές συνήθειες καλούνται για μια ακόμα φορά να αναδιαμορφωθούν.

Στο πλαίσιο αυτό, οι καταναλωτές αλλάζουν προτεραιότητες, προχωρούν σε μείωση δαπανών, ψωνίζουν με βασικό κριτήριο την τιμή, ενώ κυνηγούν προσφορές και εκπτώσεις.

Σύμφωνα με την τελευταία κυλιόμενη έρευνα που πραγματοποίησε το Ινστιτούτο Έρευνας Καταναλωτικών Προϊόντων (ΙΕΛΚΑ) σε δείγμα 1.000 καταναλωτών – από τις 29 Αυγούστου έως τις 2 Σεπτεμβρίου 2022 – ποσοστό 67% δηλώνει ότι έχει μειώσει συνολικά τις αγορές σε είδη τροφίμων και εν γένει είδη σούπερ μάρκετ ενώ βασικό κριτήριο για την αγορά τροφίμων αποτελεί η τιμή (ποσοστό 62% των ερωτηθέντων).

Ακόμη και οι αγορές που κάνει είναι χαμηλότερης αξίας, με το 84% των ερωτηθέντων να δηλώνει ότι κυνηγάει περισσότερο προσφορές και εκπτώσεις και το 75% να επιλέγει φθηνότερα προϊόντα. Οι μεγαλύτερες περικοπές δαπανών αφορούν προσωπικά αντικείμενα, ρούχα και είδη σπιτιού. Συγκεκριμένα, ποσοστό 83% δηλώνει ότι έχει αναβάλει αγορές για προσωπικά αντικείμενα, ρούχα και είδη σπιτιού. Αξιοσημείωτο είναι ότι ποσοστό 63% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι έχει μειώσει το τελευταίο διάστημα την κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος ενώ το 44% αποφεύγει να κάνει αγορές προκειμένου να έχει χρήματα σε περίπτωση εκτάκτου ανάγκης.

Στο νέο περιβάλλον που δημιουργείται οι ανατιμήσεις στα τρόφιμα και οι αυξήσεις στους λογαριασμούς του ηλεκτρικού ρεύματος και στα καύσιμα έχουν επιφέρει ισχυρό πλήγμα στο διαθέσιμο εισόδημα προς κατανάλωση και οδηγούν τα νοικοκυριά σε μείωση δαπανών. Τι συμβαίνει όμως στις οικογένειες όπου υπάρχουν παιδιά; Πώς αντιδρούν στις πιέσεις οι γονείς-καταναλωτές και πώς προσαρμόζουν την αγοραστική τους συμπεριφορά προκειμένου να διασφαλίσουν την ικανοποίηση των βασικών αναγκών των παιδιών τους;

   Στο επίκεντρο οι ανάγκες των παιδιών

Όπως εξηγεί μιλώντας στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο ιδρυτής της Ierax Analytix, Χάρης Λαλάτσης, «τα ανήλικα παιδιά/τέκνα ήταν μια από τις κατηγορίες που είχαν επηρεαστεί το λιγότερο από την έναρξη της οικονομικής κρίσης μέχρι και σήμερα. Οι γονείς μείωναν τα έξοδα από το δικό τους προϋπολογισμό αλλά πρώτος στόχος ήταν να μην επηρεαστούν τα παιδιά τους από τη διαδικασία».

Πανελλαδική έρευνα που πραγματοποίησε το διάστημα 24 με 28 Σεπτεμβρίου 2022 η Ierax Analytics σε 570 οικογένειες με παιδιά κάτω των 17 ετών διερεύνησε αν αυτό συνεχίζει να ισχύει και τώρα με την ακρίβεια και την άνοδο των τιμών. Ερωτώμενοι για τους τομείς που θα μειώσουν τα έξοδα που κάνουν για τα παιδιά τους, σχεδόν 2/3 απάντησαν ότι θα κόψουν από ρούχα/παπούτσια, σνακ/φαγητά από έξω και παιχνίδια/χόμπι. Από την άλλη, θα αυξήσουν κυρίως φροντιστήρια ξένων γλωσσών (19%), φροντιστήρια ενισχυτικής διδασκαλίας (9%) και αθλητικές δραστηριότητες (8%).

Οι οικογένειες που συμμετείχαν στην έρευνα κλήθηκαν να απαντήσουν τι ποσοστό των ετήσιων εσόδων του νοικοκυριού τους δίνουν για τις ανάγκες ενός παιδιού. Ποσοστό 9% δίνει μέχρι 10%, 46% δήλωσαν πως δίνουν 11%-25%, 39% δίνουν 26% με 50% ενώ 7% δίνει πάνω από το μισό των ετήσιων εσόδων για το ένα μόνο παιδί.

   Μεγαλώνει η ανησυχία των γονιών

Σχετικά με το πώς αισθάνονται για τα οικονομικά της οικογένειάς τους στους επόμενους 5 μήνες, 82% είναι απαισιόδοξοι και 18% αισιόδοξοι. Μάλιστα όσοι έχουν πάνω από 3 ανήλικα παιδιά είναι 98% απαισιόδοξοι.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός η Ierax Analytix διερεύνησε εάν οι γονείς έχουν ξεκινήσει να κάνουν οικονομία για κάποιες μελλοντικές ανάγκες των παιδιών τους. Σχεδόν οι μισοί απάντησαν αρνητικά ενώ από τους υπόλοιπους οι βασικές μελλοντικές ανάγκες είναι η υγεία και οι σπουδές των παιδιών τους.

«Τα παιδιά είναι πάντα ο φάρος ελπίδας για κάθε οικογένεια. Είναι ο βασικός λόγος που προσπαθούμε για το καλύτερο και οι γονείς είναι έτοιμοι να θυσιάσουν τα πάντα για τα παιδιά τους. Δυστυχώς οι δύσκολες καταστάσεις που βιώνουμε έχουν επηρεάσει τον οικογενειακό προϋπολογισμό ακόμα και ως προς τα παιδιά μας», αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Λαλάτσης.

Σύμφωνα με τον ίδιο, τα πρώτα «θύματα μειώσεων» είναι τα ρούχα/παπούτσια, τρόφιμα/σνακ από έξω και τα παιχνίδια/χόμπι. Και οι τρεις κατηγορίες είναι εντονότερες για παιδιά 13 έως 17 ετών όπου έχουν λιγότερες αλλαγές στο σώμα τους αλλά και μπορούν να κοινωνικοποιηθούν καλύτερα χωρίς παιχνίδια.

Εξίσου σημαντικό είναι το γεγονός ότι οι γονείς προσπαθούν να επενδύσουν στις γνώσεις και μόρφωση των παιδιών και ειδικά στις ξένες γλώσσες και τον αθλητισμό ώστε να έχουν περισσότερες ευκαιρίες επιτυχίας στο μέλλον. Όσον αφορά την οικονομία που κάνουν οι γονείς για μελλοντικές ανάγκες, μόνον η υγεία και οι σπουδές έχουν ιδιαίτερη δυναμική.

Τονίζει, επίσης, ότι στο πλαίσιο της έρευνας προέκυψε ένα στοιχείο που προβληματίζει. Συγκεκριμένα, ο κ. Λαλάτσης αναφέρει: «στην έρευνα είδαμε σχετικά χαμηλό ποσοστό γονέων με παιδιά κάτω των 5 ετών, που ίσως είναι ένα καμπανάκι υπογεννητικότητας για το μέλλον της χώρας μας. Αναμενόμενο ποσοστό αν σκεφτούμε πως ένα μόνο παιδί μπορεί να απορροφήσει μέχρι και το 50% του ετήσιου οικονομικού προϋπολογισμού».