Η κατάσταση αποτυπώνει την ένταση που έχει συσσωρευτεί στη γαλλική κοινωνία, με εργαζομένους, φοιτητές, μαθητές και συνδικαλιστικές οργανώσεις να διεκδικούν βελτίωση των εισοδημάτων και ενίσχυση των δημόσιων υπηρεσιών. Παράλληλα, οι περιορισμοί στην κυκλοφορία, οι ζημιές σε καταστήματα και η αυξημένη αστυνομική παρουσία δημιουργούν ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιβάλλον για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Η ακρίβεια στο επίκεντρο της κοινωνικής δυσαρέσκειας

Το κόστος διαβίωσης αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που τροφοδοτούν τις κινητοποιήσεις. Η πίεση στα οικογενειακά εισοδήματα, οι απαιτήσεις για υψηλότερες αποδοχές και η ανησυχία για τη χρηματοδότηση των δημόσιων υπηρεσιών διαμορφώνουν ένα ευρύ πεδίο κοινωνικών διεκδικήσεων.

Η δυσαρέσκεια δεν περιορίζεται σε μία επαγγελματική ή ηλικιακή ομάδα. Στις κινητοποιήσεις συμμετέχουν εργατικά συνδικάτα, μαθητές, φοιτητές και άλλες κοινωνικές οργανώσεις, γεγονός που αναδεικνύει τη διαφορετική προέλευση των αιτημάτων. Η κυβέρνηση καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα τις δημοσιονομικές ανάγκες της χώρας και τις απαιτήσεις για μεγαλύτερη προστασία της αγοραστικής δύναμης.

Πιέσεις στο εμπόριο και στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις

Οι συνεχείς διαδηλώσεις δημιουργούν δυσκολίες στην καθημερινή λειτουργία της αγοράς. Σε περιοχές όπου εφαρμόζονται περιορισμοί κυκλοφορίας ή σημειώνονται επεισόδια, οι εμπορικές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν εμπόδια στην πρόσβαση πελατών και εργαζομένων, ενώ ορισμένα καταστήματα αναγκάζονται να λάβουν πρόσθετα μέτρα προστασίας.

Οι υλικές ζημιές, οι διακοπές λειτουργίας και οι πιθανές απώλειες τζίρου αποτελούν σημαντικούς κινδύνους, ιδιαίτερα για μικρές επιχειρήσεις που διαθέτουν περιορισμένα οικονομικά περιθώρια. Το τελικό κόστος των πρόσφατων κινητοποιήσεων δεν έχει ακόμη αποτιμηθεί, ωστόσο η διάρκεια και η γεωγραφική έκτασή τους θα αποτελέσουν καθοριστικούς παράγοντες για τις οικονομικές επιπτώσεις.

Περίπου 1.000 προσαγωγές και δύο σοβαροί τραυματισμοί

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν μετά τις κινητοποιήσεις, οι προσαγωγές σε ολόκληρη τη χώρα προσέγγισαν τις 1.000, έναντι περίπου 450 το προηγούμενο Σαββατοκύριακο. Στο Παρίσι, επεισόδια σημειώθηκαν μετά την ολοκλήρωση της μεγάλης διαδήλωσης, όταν ομάδες ατόμων συγκρούστηκαν με αστυνομικές δυνάμεις.

Ιδιαίτερα σοβαρά ήταν δύο περιστατικά τραυματισμών στην Τουλούζη και στο Κλερμόν Φεράν. Στην πρώτη περίπτωση, διαδηλωτής έχασε αρκετά δάχτυλα του χεριού του, ενώ στη δεύτερη καταγράφηκε σοβαρός τραυματισμός στο πρόσωπο.

Οι γαλλικές αρχές κινητοποίησαν περίπου 70.000 αστυνομικούς σε ολόκληρη τη χώρα, εφαρμόζοντας εκτεταμένα μέτρα ασφαλείας. Παράλληλα, καταγράφηκαν συγκρούσεις και επεισόδια σε διάφορες πόλεις, ενώ σε ορισμένες περιοχές πραγματοποιήθηκαν συγκεντρώσεις παρά τις απαγορεύσεις.

Διαφορετικές εκτιμήσεις για τη συμμετοχή

Η συμμετοχή στις κινητοποιήσεις αποτέλεσε αντικείμενο διαφορετικών εκτιμήσεων. Το γαλλικό υπουργείο Εσωτερικών υπολόγισε περίπου 410.000 διαδηλωτές σε ολόκληρη τη χώρα, ενώ το συνδικάτο CGT έκανε λόγο για σχεδόν 800.000 συμμετέχοντες.

Στο Παρίσι, η αστυνομία υπολόγισε τη συμμετοχή σε περίπου 110.000 άτομα, ενώ η CGT την τοποθέτησε στις 250.000. Η σημαντική απόκλιση μεταξύ των εκτιμήσεων καταδεικνύει τη δυσκολία αποτύπωσης του πραγματικού μεγέθους των κινητοποιήσεων.

Η οικονομική διάσταση της κρίσης

Η παράταση των κοινωνικών κινητοποιήσεων θα μπορούσε να επιβαρύνει περαιτέρω το οικονομικό κλίμα, ιδιαίτερα εάν επεκταθούν οι διακοπές λειτουργίας επιχειρήσεων και οι περιορισμοί στις μετακινήσεις. Το λιανεμπόριο, οι μεταφορές, η εστίαση και ο τουρισμός συγκαταλέγονται στους κλάδους που είναι περισσότερο εκτεθειμένοι σε τέτοιου είδους διαταραχές.

Πέρα από τις άμεσες επιπτώσεις, η κοινωνική ένταση αναδεικνύει ένα ευρύτερο οικονομικό ζήτημα: την ανάγκη εξισορρόπησης μεταξύ δημοσιονομικής σταθερότητας, ανταγωνιστικότητας και προστασίας του διαθέσιμου εισοδήματος.

Για τη γαλλική κυβέρνηση, η πρόκληση δεν περιορίζεται στην αποκατάσταση της δημόσιας τάξης. Επεκτείνεται στη διαχείριση των κοινωνικών αιτημάτων και στην αποτροπή μιας παρατεταμένης περιόδου αβεβαιότητας που θα μπορούσε να επηρεάσει την οικονομική δραστηριότητα.

Η εξέλιξη των κινητοποιήσεων τις επόμενες ημέρες θα δείξει κατά πόσο η ένταση θα αποκλιμακωθεί ή θα συνεχίσει να δημιουργεί πιέσεις στην αγορά και στην οικονομία της δεύτερης μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρωζώνης.

Έπειτα από νέα επίσκεψή του στην Αθήνα, την πρώτη μετά από έναν χρόνο, ο Wood διαπιστώνει ότι το θετικό επενδυτικό αφήγημα της Ελλάδας είναι πλέον καλύτερα κατανοητό από τους διεθνείς επενδυτές. Όπως επισημαίνει, οι ουσιαστικότεροι κίνδυνοι για τη χώρα προέρχονται από το εξωτερικό περιβάλλον, όπου οι γεωπολιτικές εντάσεις, το ενεργειακό κόστος και οι αναταράξεις στις διεθνείς αγορές δημιουργούν αβεβαιότητα.

Στην έκθεσή του αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη φιλοεπενδυτική κατεύθυνση της οικονομικής πολιτικής, στη δημοσιονομική εξυγίανση και στην πρόοδο του ψηφιακού μετασχηματισμού. Εκτιμά ότι η Ελλάδα έχει διαμορφώσει ευνοϊκό περιβάλλον για τις επιχειρήσεις, που συμβάλλει στην προσέλκυση ξένων κεφαλαίων και στη διεύρυνση της παραγωγικής βάσης.

Δημοσιονομικά πλεονάσματα και αποκλιμάκωση του χρέους

Η Jefferies υπογραμμίζει ότι η χώρα κατέγραψε δημοσιονομικό πλεόνασμα 1,7% του ΑΕΠ το 2025, ενώ ανάλογη επίδοση αναμένεται και το 2026, παρά τις πιέσεις για πρόσθετες ενεργειακές επιδοτήσεις. Σύμφωνα με τον Wood, καθοριστικό ρόλο έχει διαδραματίσει η αύξηση των φορολογικών εσόδων, που συνδέεται με την ψηφιοποίηση της οικονομίας και την αποτελεσματικότερη φορολογική συμμόρφωση.

Από το ιστορικό υψηλό του 209,4% του ΑΕΠ το 2020, ο δείκτης δημόσιου χρέους αναμένεται, σύμφωνα με τις προβλέψεις του ΔΝΤ που επικαλείται η έκθεση, να υποχωρήσει στο 136% έως το τέλος του 2026. Η εξέλιξη αυτή θα φέρει την Ελλάδα σε καλύτερη θέση από την Ιταλία ως προς τη συγκεκριμένη αναλογία, ενώ ήδη οι αποδόσεις των ελληνικών δεκαετών κρατικών ομολόγων κινούνται χαμηλότερα από τις αντίστοιχες της Ιταλίας και της Γαλλίας. Για τη Jefferies, πρόκειται για ένδειξη αλλαγής στον τρόπο αξιολόγησης του ελληνικού κρατικού κινδύνου.

Από τον τουρισμό στη μεταποίηση και τις ξένες επενδύσεις

Η αναπτυξιακή δυναμική της ελληνικής οικονομίας δεν περιορίζεται πλέον στον τουρισμό, σημειώνει η Jefferies. Η εσωτερική υποτίμηση της προηγούμενης δεκαετίας, σε συνδυασμό με την ύπαρξη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού, έχει ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της χώρας και στη μεταποίηση. Ενδεικτικά, ο Wood αναφέρει ότι η Ελλάδα αντιπροσωπεύει πλέον το 8% της ευρωπαϊκής φαρμακοβιομηχανίας, με βάση τα έσοδα.

Παράλληλα, καταγράφει την προσπάθεια προσέλκυσης άμεσων ξένων επενδύσεων, αλλά και επενδυτικών κεφαλαίων που εξετάζουν μεταφορά δραστηριοτήτων από το Λονδίνο και τη Μέση Ανατολή. Σημαντικό θεωρεί ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις διαθέτουν αυξημένη δυνατότητα χρηματοδότησης νέων επενδύσεων, όπως προκύπτει από την άνοδο των επιχειρηματικών χορηγήσεων.

Χρηματιστήριο: Άνοδος 302% και εκτόξευση του τζίρου

Από την πρώτη θετική σύσταση του Wood για την ελληνική αγορά, μετά την επίσκεψή του στη χώρα κατά την πανδημία, το Χρηματιστήριο έχει σημειώσει άνοδο 302%. Ο μέσος ημερήσιος τζίρος έχει αυξηθεί από τα 64 εκατ. ευρώ το 2020 στα 355 εκατ. ευρώ το 2026, εξέλιξη που αντανακλά τη μεγαλύτερη συμμετοχή επενδυτικών κεφαλαίων και τη βελτίωση της ρευστότητας.

Η Jefferies στρέφει το βλέμμα και στην αναμενόμενη αναβάθμιση της ελληνικής αγοράς στην κατηγορία των ανεπτυγμένων αγορών από την MSCI τον Μάιο του 2027, εξέλιξη που θα μπορούσε να επηρεάσει τη σύνθεση των διεθνών επενδυτικών ροών. Ο Wood αναφέρεται και στο νέο κύμα δημόσιων εγγραφών, το οποίο περιλαμβάνει τρεις νέες εισαγωγές από τον ναυτιλιακό κλάδο, καθώς οι εφοπλιστές αναγνωρίζουν τη μεγαλύτερη προβολή που μπορεί να προσφέρει η εγχώρια αγορά.

Τράπεζες: Κέρδη 465% και σύσταση αγοράς και για τις τέσσερις

Οι τέσσερις συστημικές τράπεζες παραμένουν οι βασικοί πρωταγωνιστές του ελληνικού χρηματιστηριακού ράλι. Σύμφωνα με τον Wood, οι μετοχές τους έχουν καταγράψει μέση άνοδο 465% την τελευταία τετραετία, αντανακλώντας την εξυγίανση των ισολογισμών, την ανάκαμψη της κερδοφορίας και την ενίσχυση της πιστωτικής δραστηριότητας.

Η Jefferies διατηρεί σύσταση «αγοράς» (Buy) για την Εθνική Τράπεζα, τη Eurobank, την Alpha Bank και την Τράπεζα Πειραιώς, θεωρώντας ότι οι προοπτικές του κλάδου στηρίζονται σε ισχυρά θεμελιώδη μεγέθη. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει στην πιστωτική επέκταση, που τον Αύγουστο διαμορφώθηκε σε ετήσιο ρυθμό 8,7%. Η αύξηση των δανείων ενισχύει τις προοπτικές εσόδων, ενώ η κεφαλαιακή θέση των τραπεζών δημιουργεί δυνατότητες για περαιτέρω διανομές στους μετόχους.

ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ: Η επιλογή που αντικατέστησε την Nvidia

Ιδιαίτερη αναφορά επιφυλάσσει ο Christopher Wood στη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, την οποία η στήλη GREED & fear είχε εντάξει στο προτεινόμενο χαρτοφυλάκιό της στις 9 Οκτωβρίου 2025, αντικαθιστώντας την Nvidia. Ο αναλυτής επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη επιλογή έχει αποδώσει θετικά και ότι η πρόσφατη επίσκεψή του στην εταιρεία ενίσχυσε την πεποίθησή του για τις μακροπρόθεσμες προοπτικές της.

Κατά την εκτίμησή του, η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ παραμένει μια αξιόλογη περίπτωση μακροπρόθεσμης σύνθετης δημιουργίας αξίας (compounder). Δεν αποκλείει περίοδο χρηματιστηριακής σταθεροποίησης ή κατοχύρωσης κερδών μετά την ισχυρή άνοδο, χωρίς ωστόσο να θεωρεί ότι αυτό θα ανέτρεπε τη μακροπρόθεσμη επενδυτική υπόθεση.

Πολιτική σταθερότητα και εξωτερικοί κίνδυνοι

Στο πολιτικό σκέλος, ο Wood αναφέρεται σε δημοσκοπικό προβάδισμα της Νέας Δημοκρατίας που, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται, υπερβαίνει τις 10 ποσοστιαίες μονάδες. Καταγράφει εκτιμήσεις για την επόμενη εκλογική αναμέτρηση και τα ενδεχόμενα αυτοδύναμης κυβέρνησης ή κυβερνητικής συνεργασίας με κορμό τη Νέα Δημοκρατία, χωρίς αυτές οι εκτιμήσεις να αποτελούν δεδομένο εκλογικό αποτέλεσμα.

Το συμπέρασμα του Wood είναι ότι οι σημαντικότερες απειλές για την ελληνική οικονομία και το Χρηματιστήριο προέρχονται από το διεθνές περιβάλλον και όχι από τις εσωτερικές ανισορροπίες της προηγούμενης δεκαετίας. Με το χρέος να αποκλιμακώνεται, τις τράπεζες να διατηρούν υψηλή πιστωτική ανάπτυξη και το Χρηματιστήριο να προσελκύει επενδυτικό ενδιαφέρον, η Jefferies εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την Ελλάδα ως αγορά με αξιόλογες μακροπρόθεσμες προοπτικές.

Αυτή είναι η εικόνα που αποτυπώνει η Τράπεζα Πειραιώς, στην έκθεση Global Macro Trends του Οκτωβρίου 2026, επισημαίνοντας ότι οι διεθνείς οικονομικές προοπτικές θα εξαρτηθούν σε σημαντικό βαθμό από την πορεία των ενεργειακών τιμών, την εξέλιξη του πληθωρισμού και τις πολιτικές αποφάσεις που θα ακολουθήσουν τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές.

Η συνέχιση των συγκρούσεων έχει προκαλέσει σημαντικές αναταράξεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, καθώς το κόστος ασφάλισης των πλοίων και μεταφοράς αργού πετρελαίου παραμένει αυξημένο, ενώ οι σοβαρές ζημιές στις ενεργειακές υποδομές έχουν περιορίσει δραστικά τη δυνατότητα διύλισης. Οι πιέσεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία ενόψει της χειμερινής περιόδου, όταν η ζήτηση για ενέργεια αναμένεται να αυξηθεί.

Η Ευρώπη αντιμετωπίζει τους μεγαλύτερους κινδύνους, εξαιτίας της υψηλής εξάρτησής της από τις εισαγωγές ενέργειας και των ιδιαίτερα χαμηλών, για την εποχή, επιπέδων πλήρωσης των αποθηκών φυσικού αερίου. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τις ανησυχίες για την ενεργειακή επάρκεια και τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει μια παρατεταμένη περίοδος υψηλών τιμών στις επιχειρήσεις και στα νοικοκυριά.

Πρόσθετη αβεβαιότητα δημιουργεί το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών στις Ηνωμένες Πολιτείες, το οποίο, σύμφωνα με την Πειραιώς, ενδέχεται να επηρεάσει σημαντικά τις εξελίξεις στα δύο πολεμικά μέτωπα και, κατ' επέκταση, τις συνθήκες στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) θεωρείται πολύ πιθανό να διατηρήσουν αμετάβλητη τη νομισματική τους πολιτική στις προσεχείς συνεδριάσεις, αναμένοντας σαφέστερες ενδείξεις για την πορεία του πληθωρισμού πριν προχωρήσουν σε νέες αποφάσεις για τα επιτόκια.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η οικονομία εξακολουθεί να επιδεικνύει απρόσμενη ανθεκτικότητα, παρά το ιδιαίτερα δύσκολο διεθνές περιβάλλον. Τα οικονομικά στοιχεία και οι πρόδρομοι δείκτες παραμένουν σε ικανοποιητικά επίπεδα, υποδηλώνοντας ότι η οικονομική δραστηριότητα διατηρεί τη δυναμική της.

Ωστόσο, η εξέλιξη του πληθωρισμού τους επόμενους μήνες αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη συνέχιση αυτής της πορείας. Η ένταση και η έκταση με την οποία οι ανατιμήσεις θα διαχυθούν στην οικονομία αναμένεται να επηρεάσουν την αγοραστική δύναμη των αμερικανικών νοικοκυριών, το επίπεδο των επιτοκίων και τελικά την καταναλωτική ζήτηση.

Παράλληλα, η συνεχής αύξηση του αμερικανικού δημόσιου χρέους, χωρίς να προωθούνται ουσιαστικά διορθωτικά μέτρα, έχει αρχίσει να αποτυπώνεται στην άνοδο των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων, δημιουργώντας πρόσθετες προκλήσεις για το κόστος χρηματοδότησης της οικονομίας.

Στον αντίποδα, σημαντική στήριξη προσφέρουν οι αυξημένες εταιρικές επενδύσεις, ιδιαίτερα εκείνες που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη, καθώς και οι ευνοϊκές συνθήκες στην αγορά εργασίας. Σύμφωνα με την Πειραιώς, η προσφορά και η ζήτηση εργασίας παραμένουν γενικά σε ισορροπία, συμβάλλοντας στη διατήρηση της οικονομικής δραστηριότητας.

Στην Ευρωζώνη, η ανάπτυξη εξακολουθεί να υπερβαίνει τις αρχικές εκτιμήσεις, στηριζόμενη στις ευνοϊκές συνθήκες απασχόλησης, στην αύξηση των εξαγωγών, στις υψηλότερες δαπάνες για άμυνα και υποδομές και στις επενδύσεις στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας.

Παρά τις θετικές αυτές επιδόσεις, οι προκλήσεις παραμένουν σημαντικές. Η διαχείριση του ήδη υψηλού και αυξανόμενου δημόσιου χρέους σε ορισμένες ευρωπαϊκές οικονομίες, με χαρακτηριστικότερη περίπτωση τη Γαλλία, απαιτεί δύσκολες δημοσιονομικές αποφάσεις, οι οποίες πρέπει να συνδυάζουν την ανάγκη συγκράτησης του χρέους με τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής.

Την ίδια στιγμή, οι διαπραγματεύσεις για την κατανομή των πόρων του νέου κοινοτικού προϋπολογισμού αναδεικνύουν εκ νέου τις διαφορετικές προσεγγίσεις μεταξύ των χωρών του ευρωπαϊκού Βορρά και Νότου. Οι διαφωνίες αυτές προστίθενται στην απουσία κοινής ευρωπαϊκής συμφωνίας για την αντιμετώπιση του προβλήματος της ενεργειακής επάρκειας και τη στήριξη του ιδιωτικού τομέα απέναντι στις ιδιαίτερα υψηλές τιμές της ενέργειας.

Η κατάσταση δημιουργεί ένα σύνθετο οικονομικό και πολιτικό περιβάλλον για την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς η ανάγκη δημοσιονομικής προσαρμογής συνυπάρχει με τις αυξημένες απαιτήσεις χρηματοδότησης της άμυνας, των υποδομών και της ενεργειακής ασφάλειας.

Στην Κίνα, η οικονομική δραστηριότητα διατηρεί ισχυρούς ρυθμούς ανάπτυξης, παρά τη διαχρονική τάση σταδιακής επιβράδυνσης. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία που παραθέτει η Πειραιώς, το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 4,5% σε ετήσια βάση το τρίτο τρίμηνο του 2026, έναντι 4,3% το δεύτερο τρίμηνο.

Η επίδοση αυτή καθιστά εφικτή την επίτευξη του ετήσιου κυβερνητικού στόχου για ανάπτυξη περίπου 4,5%-5%, αν και η Τράπεζα Πειραιώς θεωρεί πιθανότερο ο τελικός ρυθμός να διαμορφωθεί κοντά στο κατώτερο όριο του συγκεκριμένου εύρους.

Οι εξαγωγές εξακολουθούν να αποτελούν τον σημαντικότερο κινητήριο μοχλό της κινεζικής οικονομίας, στηρίζοντας την ισχυρή αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής. Ωστόσο, η δυναμική αυτή δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη ενίσχυση της εγχώριας κατανάλωσης, καθώς ο πληθωρισμός παραμένει ιδιαίτερα χαμηλός και ο ρυθμός αύξησης των λιανικών πωλήσεων περιορισμένος.

Παράλληλα, τα χρόνια προβλήματα στην αγορά ακινήτων συνεχίζουν να λειτουργούν ανασταλτικά για την αναπτυξιακή δυναμική της χώρας, αποτελώντας μία από τις σημαντικότερες διαρθρωτικές αδυναμίες της κινεζικής οικονομίας.

Θετική εξέλιξη αποτελεί η παράταση της εμπορικής εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας έως τις 10 Ιανουαρίου 2027, η οποία περιορίζει προσωρινά την αβεβαιότητα στις διμερείς εμπορικές σχέσεις και δημιουργεί ευνοϊκότερες συνθήκες για τις εξαγωγικές επιχειρήσεις.

Το συνολικό μήνυμα της έκθεσης της Τράπεζας Πειραιώς είναι ότι η παγκόσμια οικονομία εξακολουθεί να εμφανίζει αξιοσημείωτες αντοχές, αλλά οι γεωπολιτικές εξελίξεις και η ενεργειακή κρίση αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες κινδύνου για τους επόμενους μήνες. Η έκβαση των αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών, η διάρκεια των πολεμικών συγκρούσεων και η πορεία του πληθωρισμού θα επηρεάσουν όχι μόνο τις αποφάσεις της Fed και της ΕΚΤ, αλλά και τις προοπτικές ανάπτυξης στις μεγαλύτερες οικονομίες του πλανήτη.

Το μεγάλο στοίχημα είναι εάν η ανθεκτικότητα που εμφανίζουν σήμερα οι ΗΠΑ, η Ευρωζώνη και η Κίνα θα αποδειχθεί αρκετή για να απορροφήσει τις πιέσεις από την ενέργεια και τα υψηλά επιτόκια ή εάν η παρατεταμένη γεωπολιτική αβεβαιότητα θα οδηγήσει σε νέα επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας.

Ζητούμενο των αλλαγών, η ενίσχυση της οικογενειακής αποταμίευσης και η θωράκιση των εσόδων του κράτους απέναντι στη φοροδιαφυγή.

Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει όλες τις λεπτομέρειες για το πλαίσιο λειτουργίας του νέου επενδυτικού «κουμπαρά» για τα παιδιά, από το άνοιγμα του λογαριασμού και την καταβολή των εισφορών έως την επιλογή επενδύσεων και την ανάληψη των κεφαλαίων μετά την ενηλικίωση.

Πιο συγκεκριμένα, θεσπίζεται ο Ατομικός Επενδυτικός Λογαριασμός Ανηλίκων (Α.Ε.Λ.Α.). Το μέτρο αφορά βρέφη ηλικίας έως 2 ετών (για παιδιά που γεννήθηκαν την περίοδο 2025–2026) με έτος έναρξης εφαρμογής το 2027.

Για κάθε ευρώ που καταθέτει η οικογένεια, το κράτος θα προχωρά σε ισόποση συνεισφορά έως τα 1.200 ευρώ ετησίως (το όριο αυτό θα αυξάνεται κατά 10% ανά πενταετία). Οι πόροι αυτοί θα επενδύονται αποκλειστικά σε χρηματοπιστωτικά προϊόντα (μετοχές, ομόλογα, αμοιβαία κεφάλαια) και το κεφάλαιο θα παραμένει «κλειδωμένο» μέχρι την ενηλικίωση του δικαιούχου (στα 18 έτη).

Ειδικότερα, όπως προβλέπεται στα σχετικά άρθρα (29-46):

• Για κάθε παιδί που γεννιέται στην Ελλάδα ή αποκτά δικαίωμα υπαγωγής στον λογαριασμό σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που μπαίνουν, ο ασκών τη γονική μέριμνα ή την επιμέλεια δύναται να ανοίξει έναν μοναδικό Α.Ε.Λ.Α.
• Η διαδικασία δημιουργίας του Α.Ε.Λ.Α. ενεργοποιείται με αίτηση του ασκούντος τη γονική μέριμνα ή την επιμέλεια στον πάροχο εφόσον το παιδί δεν έχει συμπληρώσει το δεύτερο έτος της ηλικίας του κατά τον χρόνο της αίτησης.
• Οι ασκούντες τη γονική μέριμνα ή την επιμέλεια επιλέγουν ελεύθερα για τη διαχείριση του Α.Ε.Λ.Α. έναν από τους παρόχους ή την αυτοδιαχείριση του λογαριασμού.
• Το ελληνικό Δημόσιο καταβάλλει υπέρ κάθε δικαιούχου Α.Ε.Λ.Α. ποσό ίσο με το 100% των επιλέξιμων εισφορών που καταβάλλονται στον λογαριασμό, με μέγιστο τα 1.200 ευρώ ανά ημερολογιακό έτος.

Το μέγιστο ποσό αυξάνεται κατά 10% ανά πενταετία.

• Το συνολικό ποσό των εισφορών ανά Α.Ε.Λ.Α. δεν δύναται να υπερβαίνει τις 10.000 ευρώ ανά ημερολογιακό έτος.
• Η κρατική συνεισφορά καταβάλλεται καταρχήν σε μηνιαία βάση για εισφορές έως 100 ευρώ ανά μήνα.

Λαμβανομένου υπόψη ότι δύνανται να καταβάλλονται ποσά υψηλότερα σε ορισμένους μήνες και χαμηλότερα σε άλλους, πραγματοποιείται ετήσια εκκαθάριση για το σύνολο των εισφορών που καταβλήθηκαν έως την 31η Δεκεμβρίου του οικείου ημερολογιακού έτους.

Κατάθεση χρημάτων

Στον λογαριασμό θα μπορούν να καταθέτουν χρήματα όχι μόνο οι γονείς αλλά οποιοδήποτε φυσικό πρόσωπο, όπως παππούδες, γιαγιάδες και άλλοι συγγενείς, ενώ το Δημόσιο θα καταβάλλει ποσό ίσο με το 100% των επιλέξιμων εισφορών με αρχικό ανώτατο όριο τα 1.200 ευρώ ετησίως.

Για παράδειγμα, εάν σε έναν λογαριασμό καταβάλλονται 50 ευρώ τον μήνα, το κράτος θα προσθέτει άλλα 50 ευρώ. Έτσι, σε ετήσια βάση οι ιδιωτικές εισφορές θα ανέρχονται σε 600 ευρώ και η κρατική ενίσχυση σε άλλα 600 ευρώ. Εάν οι εισφορές φτάνουν τα 100 ευρώ τον μήνα, η ετήσια κρατική συμμετοχή θα διαμορφώνεται στα 1.200 ευρώ. Ακόμη και εάν οι ιδιωτικές εισφορές φτάσουν τα 10.000 ευρώ τον χρόνο, η κρατική ενίσχυση δεν θα ξεπερνά το προβλεπόμενο ανώτατο όριο.

-Οι γονείς θα μπορούν να επιλέγουν τον τρόπο διαχείρισης των χρημάτων ανάμεσα σε τέσσερα επενδυτικά προφίλ, ανάλογα με τον κίνδυνο που επιθυμούν να αναλάβουν:

Συντηρητικό: 100% σε επενδύσεις σταθερού εισοδήματος και 0% σε μετοχές.

Ισορροπημένο: 70% σε επενδύσεις σταθερού εισοδήματος και 30% σε μετοχές.

Αναπτυξιακό: 30% σε επενδύσεις σταθερού εισοδήματος και 70% σε μετοχές.

Δυναμικό: 0% σε επενδύσεις σταθερού εισοδήματος και 100% σε μετοχές.

Ως επενδύσεις σταθερού εισοδήματος νοούνται οι τοποθετήσεις σε ομόλογα, αμοιβαία κεφάλαια ομολόγων και καταθέσεις. Τα ποσοστά των τεσσάρων επενδυτικών προφίλ αφορούν το επενδεδυμένο μέρος του λογαριασμού, εξαιρουμένων των μετρητών. Η διακράτηση μετρητών θα περιορίζεται κατά κανόνα στο 5% της συνολικής αξίας του χαρτοφυλακίου, με προβλέψεις για προσωρινές εξαιρέσεις.

Οι τοποθετήσεις θα μπορούν να πραγματοποιούνται σε αμοιβαία κεφάλαια, διαπραγματεύσιμα αμοιβαία κεφάλαια (ETF), μετοχές και ομόλογα που διαπραγματεύονται σε ρυθμιζόμενες αγορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.

Αντίθετα, αποκλείονται επενδύσεις υψηλού κινδύνου, όπως τα κρυπτοστοιχεία, τα προϊόντα μόχλευσης και συγκεκριμένα παράγωγα και σύνθετα χρηματοοικονομικά προϊόντα.

• Πάροχοι υπηρεσιών ή προϊόντων Α.Ε.Λ.Α. δύνανται να είναι πιστωτικά ιδρύματα, Επιχειρήσεις Παροχής Επενδυτικών Υπηρεσιών και ασφαλιστικές επιχειρήσεις. Ο δικαιούχος Α.Ε.Λ.Α. δύναται να μεταφέρει τον λογαριασμό του από έναν πάροχο σε άλλον χωρίς απώλεια των φορολογικών ευεργετημάτων ή άλλων δικαιωμάτων που συνδέονται με τον λογαριασμό.
• Τα κεφάλαια του Α.Ε.Λ.Α., ήτοι οι εισφορές, η κρατική συνεισφορά και οι επενδυτικές αποδόσεις, δεν επιτρέπεται να αναληφθούν πριν από τη συμπλήρωση του 18ου έτους της ηλικίας του δικαιούχου. Εξαιρούνται περιπτώσεις θανάτου του γονέα ή του τέκνου, καθώς και περιπτώσεις σοβαρών λόγων υγείας του δικαιούχου του Α.Ε.Λ.Α. που χρήζουν χειρουργικής αντιμετώπισης, όπως αυτοί πιστοποιούνται από δημόσιο νοσοκομείο. Με τη συμπλήρωση του 18ου έτους της ηλικίας του δικαιούχου, ο Α.Ε.Λ.Α. μετατρέπεται σε προσωπικό περιουσιακό του δικαίωμα.
• Οι εισφορές σε Α.Ε.Λ.Α. είναι αφορολόγητες, δεν αποτελούν φορολογητέο εισόδημα για τον ανήλικο δικαιούχο ούτε λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό εισοδηματικών ή άλλων κριτηρίων κοινωνικών παροχών. Το εισόδημα από μερίσματα, τόκους και υπεραξία μεταβίβασης τίτλων στον Α.Ε.Λ.Α. απαλλάσσεται από τον φόρο.

Παράταση για τις αποδείξεις

Με το άρθρο 4 του νομοσχεδίου, παρατείνεται και για το έτος 2027 η ισχύς των φορολογικών κινήτρων για την πραγματοποίηση ηλεκτρονικών συναλλαγών σε συγκεκριμένους επαγγελματικούς κλάδους υψηλής φοροδιαφυγής (όπως υδραυλικοί, ηλεκτρολόγοι, ελαιοχρωματιστές κ.λπ.).

Το μέτρο (το οποίο ισχύει από το 2022), προβλέπει ότι ποσό ίσο με το 30% των δαπανών που πραγματοποιούνται με ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής για αμοιβές σε 20 κατηγορίες επαγγελμάτων αφαιρείται από το φορολογητέο εισόδημα, με ανώτατο όριο τις 5.000 ευρώ ετησίως. Στη λίστα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, δικηγόροι, υδραυλικοί, ηλεκτρολόγοι, κομμωτήρια και ταξί.

Η φιλοσοφία του μέτρου είναι η παροχή ισχυρού οικονομικού κινήτρου στους καταναλωτές, ώστε να πληρώνουν ηλεκτρονικά και να ζητούν απόδειξη για συναλλαγές όπου θεωρείται αυξημένος ο κίνδυνος απόκρυψης εισοδήματος.

Αυξημένο μπόνους προβλέπεται για τις ιατρικές δαπάνες, όταν οι πληρωμές για ιατρικές, οδοντιατρικές και κτηνιατρικές υπηρεσίες γίνονται ηλεκτρονικά.

Οι εν λόγω δαπάνες υπολογίζονται στο διπλάσιο για την κάλυψη του απαιτούμενου ορίου ηλεκτρονικών συναλλαγών, το οποίο αντιστοιχεί στο 30% του ετήσιου πραγματικού εισοδήματος του φορολογουμένου. Για παράδειγμα, ηλεκτρονική πληρωμή 300 ευρώ για τις συγκεκριμένες υπηρεσίες προσμετράται ως δαπάνη 600 ευρώ για την κάλυψη του απαιτούμενου ορίου.

Φιλοδωρήματα: αφορολόγητα μέχρι 6.000 ευρώ

Μετά την αρχική θεσμοθέτηση του αφορολόγητου ορίου (έως 300 ευρώ τον μήνα) με παλαιότερο νόμο, το νέο νομοσχέδιο προχωρά σε περαιτέρω αύξηση του αφορολόγητου ορίου για τα φιλοδωρήματα που λαμβάνουν οι εργαζόμενοι.

Το άρθρο 5 ρυθμίζει την αύξηση του αφορολόγητου ορίου για τα φιλοδωρήματα που αφήνουν απευθείας οι πελάτες (τροποποιώντας τον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος), ενώ το άρθρο 6 αυξάνει το αφορολόγητο όριο για τα φιλοδωρήματα φυσικών προσώπων που εισπράττονται μέσω ψηφιακών πλατφορμών.

Το αφορολόγητο όριο για τα φιλοδωρήματα αυξάνεται πλέον στα 6.000 ευρώ ετησίως.

Μάλιστα, η μετατροπή του ορίου σε ετήσιο (που αντιστοιχεί μεσοσταθμικά σε 500 ευρώ τον μήνα) λύνει το μεγάλο πρόβλημα των εποχικών εργαζομένων (π.χ. στον τουρισμό και την εστίαση).

Πλέον, ένας εργαζόμενος που δουλεύει σεζόν για 6 μήνες μπορεί να εισπράξει έως και 1.000 ευρώ τον μήνα σε φιλοδωρήματα μέσω POS χωρίς να φορολογηθεί, αρκεί στο σύνολο του έτους να μην ξεπεράσει τις 6.000 ευρώ.

Το νέο αυτό αυξημένο όριο εφαρμόζεται αναδρομικά από την 1η Ιανουαρίου 2026.

Όπως σημειώνει το ΙΟΒΕ στην τριμηνιαία έκθεσή του, η αγορά εργασίας παραμένει σχετικά ανθεκτική και το 2026, ενώ το ονομαστικό διαθέσιμο εισόδημα ενισχύεται μέσω της σταδιακής αύξησης του κατώτατου και μέσου μισθού καθώς και της εφαρμογής φορολογικών ελαφρύνσεων σε όσους από την αρχή του έτους. Η ανεργία προβλέπεται στο 8,6% φέτος και στο 7,8% το 2027.

Το Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας βαίνει προς ολοκλήρωση, με απορρόφηση του μεγαλύτερου μέρους των πόρων του NGEU έως το τέλος του 2026, μετά το τελικό αίτημα πληρωμής που υποβλήθηκε τον Σεπτέμβριο. Παράλληλα, το εθνικό σκέλος του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων έχει ενισχυθεί συστηματικά τα τελευταία χρόνια, υπερδιπλασιαζόμενο από το 2019, στηρίζοντας εν μέρει τη μετάβαση μετά τη λήξη του RRF. Οι προβλέψεις του ΙΟΒΕ μιλούν για αύξηση των επενδύσεων κατά 6,2% φέτος και 5,1% το 2027.

Παράλληλα, παραμένει σε υψηλά επίπεδα η πιστωτική επέκταση προς τον ιδιωτικό τομέα και ενισχύεται η εισροή άμεσων ξένων επενδύσεων, παρά τη μικρή κόπωση στους ρυθμούς πιστωτικής επέκτασης.

Οι προβλέψεις του ΙΟΒΕ μιλούν για αύξηση των επενδύσεων κατά 6,2% φέτος και 5,1% το 2027.

Η τουριστική δραστηριότητα διατηρεί ισχυρή δυναμική το 2026, με τα έσοδα να αυξάνονται σημαντικά ταχύτερα από τις αφίξεις και να υπερβαίνουν, σε πραγματικούς όρους, τα επίπεδα του 2025. Για το 2027, το ΙΟΒΕ υποθέτει ότι τα έσοδα θα διατηρηθούν σε παρεμφερή επίπεδα, σε πραγματικούς όρους.

Οι κίνδυνοι

•Ενδεχόμενη κλιμάκωση ή παράταση του πολέμου στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να πυροδοτήσει νέο γύρο ανόδου στις τιμές ενέργειας. Πέρα από πληθωριστικές πιέσεις μεγαλύτερης έντασης και διάρκειας, μια τέτοια εξέλιξη θα οδηγήσει σε παρατεταμένα σφιχτότερη νομισματική πολιτική και υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης, με αρνητική επίδραση στην προοπτική των επενδύσεων.

•Η δημοσιονομική πίεση σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες σε συνδυασμό με ενδεχόμενη πολιτική αστάθεια μπορεί να οδηγήσουν σε διεύρυνση των spread δανεισμού και να καθυστερήσουν την εμβάθυνση των θεσμών της Ευρωζώνης.

•Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα ενδέχεται να παραμείνει επίμονα υψηλότερος από τον μ.ό. της Ευρωζώνης, αποδυναμώνοντας τη σύγκλιση και την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας.

•Η προεκλογική περίοδος ενόψει των εκλογών του 2027 ενέχει τον κίνδυνο επιβράδυνσης του μεταρρυθμιστικού προγράμματος.

•Καθυστερήσεις στην απορρόφηση ή αξιοποίηση των πόρων του ΤΑΑ και του ΠΔΕ θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν την επενδυτική δυναμική.

Θετικές προοπτικές

•Παρά την άνοδο των επιτοκίων, η διευρυμένη πρόσβαση στη χρηματοδότηση (ισχυρή πιστωτική επέκταση και αυξημένες εισροές ΑΞΕ), ειδικά με όρους μειωμένου spread σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ, στηρίζει τη συνέχιση των ιδιωτικών επενδύσεων, ιδίως σε κλάδους υψηλότερης παραγωγικότητας.

•Το αναθεωρημένο ΠΔΕ δημιουργεί περιθώριο για περαιτέρω άνοδο της επενδυτικής δραστηριότητας.

•Η ισχυρή πορεία του τουρισμού, με τις εισπράξεις να αυξάνονται σημαντικά ταχύτερα από τις αφίξεις, θα μπορούσε, εφόσον συνεχιστεί, να ενισχύσει τη μεγέθυνση πέρα από το βασικό σενάριο, μέσω πολλαπλασιαστικών επιδράσεων στην τοπική και περιφερειακή οικονομία (εστίαση, μεταφορές, εμπόριο, κατασκευές).

•Η διαπραγμάτευση του νέου Προϋπολογισμού της ΕΕ (MFF 2028-2034), καθώς και η αναθεωρημένη δομή των πόρων της πολιτικής Συνοχής της ΕΕ, δημιουργούν ευκαιρίες για την Ελλάδα να σχεδιάσει και προτείνει έγκαιρα σχέδια χρηματοδότησης ενός συνεκτικού πακέτου επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων, με περιφερειακή διάσταση.

•Νέες αναβαθμίσεις της πιστοληπτικής ικανότητας, μετά τις πρόσφατες της Moody’s και της Scope, θα μπορούσαν να μειώσουν περαιτέρω το spread στο κόστος δανεισμού και να ενισχύσουν την επενδυτική ελκυστικότητα.

Η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, μιλώντας κατά την έναρξη των ετήσιων συνεδριάσεων του Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Ταϊλάνδη, χαρακτήρισε την τεχνητή νοημοσύνη «ένα τσουνάμι που κινείται αργά», υπογραμμίζοντας ότι οι συνέπειές της θα είναι βαθιές όχι μόνο για την απασχόληση, αλλά και για την οικονομική ανάπτυξη, την εκπαίδευση και τα φορολογικά έσοδα των κρατών.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΔΝΤ, τέσσερις στις δέκα θέσεις εργασίας παγκοσμίως θα μπορούσαν να ενισχυθούν, να υποβαθμιστούν ή να καταργηθούν με την πάροδο του χρόνου εξαιτίας της τεχνητής νοημοσύνης. Το ποσοστό αυτό δεν αφορά αποκλειστικά θέσεις που κινδυνεύουν να χαθούν, αλλά αποτυπώνει το συνολικό εύρος των αλλαγών που αναμένεται να προκαλέσει η νέα τεχνολογία στον τρόπο εργασίας.

Οι πρώτες ανατροπές στην αγορά εργασίας

Οι επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης έχουν ήδη αρχίσει να γίνονται αισθητές στην αμερικανική αγορά εργασίας. Όπως ανέφερε η Γκεοργκίεβα, αρχική μελέτη δείχνει ότι το 10% των θέσεων εργασίας στις Ηνωμένες Πολιτείες απαιτεί πλέον δεξιότητες τεχνητής νοημοσύνης, επιβεβαιώνοντας ότι η εξοικείωση με τις νέες τεχνολογίες αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία.

Την ίδια στιγμή, οι θέσεις που βασίζονται σε επαναλαμβανόμενες και τυποποιημένες εργασίες περιορίζονται, καθώς ολοένα περισσότερες διαδικασίες μπορούν να εκτελούνται αυτοματοποιημένα.

Παράλληλα, καταγράφεται αύξηση των θέσεων χαμηλότερης αμοιβής σε τομείς όπως οι κατασκευές και τα κέντρα δεδομένων (data centers), που συνδέονται με την ανάπτυξη των υποδομών τεχνητής νοημοσύνης.

Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει μια σημαντική αντίφαση: ενώ οι επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη δημιουργούν νέες ανάγκες απασχόλησης, ταυτόχρονα περιορίζουν τη ζήτηση για ορισμένες παραδοσιακές εργασίες.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τους νέους πτυχιούχους

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η προειδοποίηση του προέδρου της Σιγκαπούρης, Θάρμαν Σανμουγκαρατνάμ, ο οποίος επισήμανε ότι η τεχνητή νοημοσύνη αρχίζει να επηρεάζει άμεσα τις επαγγελματικές προοπτικές των νέων που ολοκληρώνουν τις σπουδές τους.

«Υπάρχει ένα συγκεκριμένο πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπίσουμε πολύ σύντομα. Το πρώτο σκαλοπάτι της απασχόλησης, η πρώτη δουλειά μετά την αποφοίτηση, αντιμετωπίζει πλέον μειωμένη ζήτηση», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η επισήμανση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι θέσεις εισαγωγικού επιπέδου αποτελούν παραδοσιακά την αφετηρία για την απόκτηση επαγγελματικής εμπειρίας και τη σταδιακή εξέλιξη των εργαζομένων.

Η αυξανόμενη δυνατότητα της τεχνητής νοημοσύνης να αναλαμβάνει εργασίες που μέχρι πρόσφατα εκτελούσαν νεοπροσλαμβανόμενοι δημιουργεί τον κίνδυνο να περιοριστούν οι διαθέσιμες ευκαιρίες για όσους επιχειρούν να εισέλθουν για πρώτη φορά στην αγορά εργασίας.

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στον αριθμό των θέσεων που ενδέχεται να χαθούν, αλλά επεκτείνεται και στις δυνατότητες επαγγελματικής ανέλιξης των νέων εργαζομένων.

Κίνδυνος διεύρυνσης των ανισοτήτων

Ο πρόεδρος της Σιγκαπούρης προειδοποίησε επίσης ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να δημιουργήσει ένα νέο χάσμα μεταξύ προηγμένων και αναπτυσσόμενων οικονομιών, τόσο ως προς τους ρυθμούς ανάπτυξης όσο και ως προς τη δημιουργία θέσεων εργασίας.

«Η τεχνητή νοημοσύνη θα διευρύνει τις αποκλίσεις εάν παραμείνουμε υπερβολικά παθητικοί», σημείωσε, καλώντας τις κυβερνήσεις να αναλάβουν πρωτοβουλίες ώστε τα οφέλη της τεχνολογίας να μην περιοριστούν στις οικονομίες που διαθέτουν ήδη ισχυρές τεχνολογικές υποδομές.

Όπως υπογράμμισε, βασική προτεραιότητα πρέπει να αποτελέσει η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης για τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας, στις οποίες οι άνθρωποι θα μπορούν να παραμένουν παραγωγικοί και να εξελίσσονται επαγγελματικά.

Η πρόκληση για τις κυβερνήσεις είναι να διαμορφώσουν τις συνθήκες ώστε η τεχνολογική πρόοδος να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς την ανθρώπινη εργασία και όχι αποκλειστικά ως μέσο αντικατάστασής της.

Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει και τα φορολογικά έσοδα

Η Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα προειδοποίησε ότι οι αλλαγές στην απασχόληση ενδέχεται να έχουν ευρύτερες δημοσιονομικές συνέπειες.

Η σταδιακή μετατόπιση της οικονομικής δραστηριότητας από την εργασία προς το κεφάλαιο μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο οι κυβερνήσεις συγκεντρώνουν φορολογικά έσοδα, δημιουργώντας την ανάγκη προσαρμογής των φορολογικών συστημάτων.

Εφόσον μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής πραγματοποιείται με τη χρήση αυτοματοποιημένων συστημάτων και τεχνολογικών υποδομών, η σύνθεση των εισοδημάτων και η κατανομή της φορολογικής επιβάρυνσης ενδέχεται να μεταβληθούν σημαντικά.

Η επικεφαλής του ΔΝΤ τόνισε ότι πρόκειται για μια τεχνολογία που μεταμορφώνει συνολικά τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι εργάζονται και ζουν, επισημαίνοντας ότι οι αλλαγές δεν αποτελούν πλέον ένα μακρινό ενδεχόμενο.

Νέες θέσεις εργασίας και αύξηση της παραγωγικότητας

Παρά τους κινδύνους, η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί σημαντικές δυνατότητες αύξησης της παραγωγικότητας και ανάπτυξης νέων δραστηριοτήτων.

Ο πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας, Ατζάι Μπάνγκα, υπογράμμισε ότι ο οργανισμός δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην αξιοποίηση εφαρμογών της λεγόμενης «μικρής τεχνητής νοημοσύνης» (small AI), οι οποίες δεν εξαρτώνται από μεγάλα γλωσσικά μοντέλα.

Οι εφαρμογές αυτές μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά την παραγωγικότητα σε τομείς όπως η γεωργία, η υγειονομική περίθαλψη και η εκπαίδευση, ιδιαίτερα στις αναδυόμενες οικονομίες.

Την ίδια στιγμή, η επενδυτική έκρηξη στις υποδομές τεχνητής νοημοσύνης αποτελεί βασικό στήριγμα της παγκόσμιας οικονομίας, διατηρώντας τον ρυθμό ανάπτυξης κοντά στο 3%, παρά τις πιέσεις από το ενεργειακό κόστος.

Σύμφωνα με το ΔΝΤ, οι επενδύσεις αυτές μπορούν να προσθέσουν 0,5 έως 1 ποσοστιαία μονάδα στην ανάπτυξη των προηγμένων ασιατικών οικονομιών και 0,2 έως 0,8 ποσοστιαία μονάδα στις αναδυόμενες οικονομίες της Ασίας.

Το μεγάλο στοίχημα για την επόμενη ημέρα

Το βασικό μήνυμα των παρεμβάσεων στο πλαίσιο των συνεδριάσεων του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα επηρεάσει μόνο την παραγωγικότητα των επιχειρήσεων, αλλά θα αναδιαμορφώσει συνολικά τις συνθήκες απασχόλησης.

Η εκτίμηση ότι το 40% των θέσεων εργασίας μπορεί να υποστεί σημαντικές αλλαγές, σε συνδυασμό με τη μείωση της ζήτησης για νέους πτυχιούχους, αναδεικνύει την ανάγκη προσαρμογής των εκπαιδευτικών συστημάτων και των πολιτικών απασχόλησης.

Το ζητούμενο, σύμφωνα με τις επισημάνσεις των επικεφαλής των διεθνών οργανισμών, είναι η τεχνητή νοημοσύνη να δημιουργήσει νέες επαγγελματικές ευκαιρίες και να ενισχύσει την ανθρώπινη εργασία, χωρίς να αποκλείσει μεγάλες ομάδες εργαζομένων από τα οφέλη της τεχνολογικής προόδου.

Η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι μόνο πόσες θέσεις εργασίας θα καταργηθούν, αλλά και πόσες νέες, ποιοτικές θέσεις θα δημιουργηθούν και ποιοι εργαζόμενοι θα μπορέσουν να τις διεκδικήσουν.

Αυτό είναι το βασικό μήνυμα του «Note on the Greek Economy» της Τράπεζας της Ελλάδος, με την κεντρική τράπεζα να προβλέπει ανάπτυξη 2% το 2026, αλλά ταυτόχρονα να καταγράφει την επιστροφή ισχυρότερων πληθωριστικών πιέσεων, κυρίως εξαιτίας της ενέργειας και των υπηρεσιών.

Σύμφωνα με τις τρέχουσες μακροοικονομικές προβολές του Ευρωσυστήματος, το ελληνικό ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί κατά 2% το 2026, 1,9% το 2027 και 2% το 2028, με βασικούς μοχλούς την ιδιωτική κατανάλωση, τις επενδύσεις και τις εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών.

Ανάπτυξη 1,9% και υπεραπόδοση έναντι της Ευρωζώνης

Η ανθεκτικότητα της οικονομίας αποτυπώθηκε ήδη στο β΄ τρίμηνο του 2026, όταν το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 1,9% σε ετήσια βάση, έναντι ανάπτυξης 1,2% στην Ευρωζώνη, παρά το περιβάλλον αυξημένης διεθνούς αβεβαιότητας.

Σε τριμηνιαία βάση, το ΑΕΠ ενισχύθηκε κατά 0,3%.

Καθοριστική ήταν η συμβολή της ιδιωτικής κατανάλωσης, η οποία αυξήθηκε κατά 1,7%, προσθέτοντας 1,2 ποσοστιαίες μονάδες στον ρυθμό ανάπτυξης. Οι επενδύσεις σημείωσαν άνοδο 6,1%, με θετική συμβολή 1,1 μονάδων, ενώ οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών αυξήθηκαν κατά 2,2%, συνεισφέροντας άλλες 0,8 μονάδες.

Αντίθετα, οι εισαγωγές αφαίρεσαν 1,6 ποσοστιαίες μονάδες από την ανάπτυξη.

Στο σύνολο του α΄ εξαμήνου, το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε επίσης κατά 1,9%, με τις επενδύσεις να καταγράφουν εντυπωσιακή άνοδο 9% και να αποτελούν τον σημαντικότερο επιμέρους μοχλό ανάπτυξης. Οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών ενισχύθηκαν κατά 2,4%, ενώ η ιδιωτική κατανάλωση κατά 0,9%.

Θετική παραμένει και η εικόνα της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Ο κύκλος εργασιών των επιχειρήσεων με διπλογραφικά βιβλία αυξήθηκε τον Ιούλιο κατά 4,7%, ενώ στο επτάμηνο Ιανουαρίου-Ιουλίου η αύξηση έφθασε το 6%.

Ενέργεια και υπηρεσίες ανεβάζουν τον πληθωρισμό

Η άλλη όψη της εικόνας αφορά τον πληθωρισμό. Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και η αύξηση των ενεργειακών τιμών ανέτρεψαν την αποκλιμάκωση που είχε καταγραφεί έως τα τέλη του 2025.

Ο εναρμονισμένος πληθωρισμός διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στο 3,6% στο οκτάμηνο Ιανουαρίου-Αυγούστου, με τις πιέσεις να προέρχονται κυρίως από τις υπηρεσίες, την ενέργεια και τα μη επεξεργασμένα τρόφιμα.

Μετά την υποχώρηση στο 2,7% τον Ιούλιο, ο πληθωρισμός επιταχύνθηκε απότομα στο 3,7% τον Αύγουστο, με αυξήσεις και στις πέντε βασικές συνιστώσες του δείκτη.

Η Τράπεζα της Ελλάδος αναμένει πλέον ότι ο εναρμονισμένος πληθωρισμός θα διαμορφωθεί στο 3,5% το 2026, λόγω των υψηλότερων ενεργειακών τιμών και της επιμονής των ανατιμήσεων στις υπηρεσίες.

Για τα επόμενα χρόνια προβλέπεται αποκλιμάκωση, υπό την προϋπόθεση της υποχώρησης των τιμών των ενεργειακών εμπορευμάτων, στο 2,7% το 2027 και στο 2,2% το 2028.

Ακίνητα: Συνεχίζεται η άνοδος των τιμών

Οι τιμές των κατοικιών εξακολουθούν να κινούνται ανοδικά, αν και με χαμηλότερη ταχύτητα.

Οι τιμές των διαμερισμάτων αυξήθηκαν κατά μέσο όρο κατά 5,5% στο β΄ τρίμηνο του 2026 σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα, έναντι αύξησης 8,1% το αντίστοιχο τρίμηνο του 2025.

Η ΤτΕ επισημαίνει έτσι ότι η ανοδική τάση στην αγορά κατοικίας συνεχίζεται, αλλά παρουσιάζει σαφή σημάδια επιβράδυνσης.

Στα 136,1% του ΑΕΠ το δημόσιο χρέος

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις δημοσιονομικές επιδόσεις και στην αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους.

Το πρωτογενές δημοσιονομικό αποτέλεσμα του 2025 διαμορφώθηκε σε πλεόνασμα 4,9% του ΑΕΠ, αισθητά υψηλότερα από τον στόχο του 3,7%, λόγω της συγκράτησης των δαπανών και της ισχυρότερης πορείας των εσόδων.

Η εξέλιξη αυτή, σε συνδυασμό με τις πρόωρες αποπληρωμές χρέους και την ευνοϊκή διαφορά μεταξύ επιτοκίων και ρυθμού ανάπτυξης, οδήγησε τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ στο 146,1% το 2025, μειωμένο κατά 8 ποσοστιαίες μονάδες μέσα σε έναν χρόνο.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΟΔΔΗΧ, το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης μειώθηκε περαιτέρω κατά 5,3 δισ. ευρώ στο πρώτο εξάμηνο του 2026, υποχωρώντας στο 136,1% του ΑΕΠ, κυρίως λόγω των πρόωρων αποπληρωμών.

Παράλληλα, στο οκτάμηνο Ιανουαρίου-Αυγούστου 2026, το πρωτογενές αποτέλεσμα του κρατικού προϋπολογισμού διαμορφώθηκε σε πλεόνασμα 2,5% του ΑΕΠ. Σε σχέση με τον στόχο του Προϋπολογισμού, καταγράφηκε υπεραπόδοση κατά 1,5 δισ. ευρώ, χάρη στην καλύτερη πορεία των εσόδων.

Στα 224 δισ. ευρώ οι καταθέσεις

Θετική εικόνα παρουσιάζει και η τραπεζική χρηματοδότηση. Η πιστωτική επέκταση προς τις επιχειρήσεις παραμένει ισχυρή και συμβαδίζει με τη συνεχιζόμενη οικονομική ανάπτυξη, ενώ επιταχύνεται και η αύξηση των καταθέσεων του ιδιωτικού τομέα.

Τον Αύγουστο, οι ιδιωτικές καταθέσεις αυξήθηκαν κατά 3 δισ. ευρώ, φθάνοντας συνολικά τα 224 δισ. ευρώ, κυρίως λόγω της σημαντικής ενίσχυσης των επιχειρηματικών καταθέσεων.

Ο ετήσιος ρυθμός αύξησης της τραπεζικής χρηματοδότησης προς τις μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις επιβραδύνθηκε στο 9%, ενώ στα στεγαστικά δάνεια περιορίστηκε στο 1,1%.

Την ίδια ώρα, οι πρόσφατες αυξήσεις των επιτοκίων της ΕΚΤ έχουν αρχίσει να περνούν στο κόστος χρηματοδότησης, με τα τραπεζικά επιτόκια προς τις επιχειρήσεις να καταγράφουν μικρή άνοδο μέσα στο 2026.

Αναβαθμίσεις και ανθεκτικότητα των ελληνικών ομολόγων

Η Τράπεζα της Ελλάδος στέκεται ιδιαίτερα και στην εικόνα της χώρας στις διεθνείς αγορές.

Οι αποδόσεις και τα spreads των ελληνικών κρατικών ομολόγων έχουν επιδείξει ανθεκτικότητα μέσα στο 2026, παρά την αυξημένη μεταβλητότητα διεθνώς, με τις αναβαθμίσεις της πιστοληπτικής αξιολόγησης να λειτουργούν υποστηρικτικά.

Η Scope Ratings αναβάθμισε την Ελλάδα κατά μία βαθμίδα σε BBB+ με σταθερό outlook, ενώ Moody’s και Morningstar DBRS αναθεώρησαν τις προοπτικές της ελληνικής αξιολόγησης σε θετικές από σταθερές.

Οι οίκοι αποδίδουν τις αποφάσεις τους στην ανθεκτικότητα της οικονομίας, στη δημοσιονομική υπεραπόδοση, στην πτωτική τροχιά του δημόσιου χρέους και στις θεσμικές μεταρρυθμίσεις.

Παρά την άνοδο των αποδόσεων των κρατικών τίτλων στην Ευρωζώνη, τα ελληνικά spreads έναντι των γερμανικών ομολόγων αυξήθηκαν λιγότερο από εκείνα άλλων χωρών της Ευρωζώνης και παραμένουν κοντά στο χαμηλότερο 25% της ιστορικής τους κατανομής.

Η Ελλάδα πλέον στις ανεπτυγμένες αγορές

Στο χρηματιστηριακό σκέλος, η ΤτΕ επισημαίνει ότι οι ελληνικές μετοχές υποχώρησαν τις τελευταίες τρεις εβδομάδες ακολουθώντας τις ευρωπαϊκές αγορές, με τις εταιρείες καταναλωτικών και βιομηχανικών κλάδων να υποαποδίδουν έναντι του Γενικού Δείκτη.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην υλοποίηση της αναταξινόμησης του Χρηματιστηρίου Αθηνών σε καθεστώς ανεπτυγμένης αγοράς από τους μεγάλους διεθνείς παρόχους δεικτών FTSE Russell, S&P Dow Jones Indices και STOXX.

Στον τραπεζικό κλάδο, η Morningstar DBRS αναβάθμισε σε θετικό το outlook της Eurobank, ενώ η Moody’s προχώρησε σε αντίστοιχη κίνηση για Eurobank και Εθνική Τράπεζα.

Οι τράπεζες συνεχίζουν παράλληλα να αξιοποιούν την αγορά ομολόγων. Η Alpha Bank άντλησε 700 εκατ. ευρώ μέσω senior preferred ομολόγου διάρκειας 4,5 ετών, με δυνατότητα ανάκλησης στα 3,5 χρόνια και κουπόνι 4,39%, με τη ζήτηση να οδηγεί σε πολλαπλή υπερκάλυψη της έκδοσης.

Συνολικά, το «Note on the Greek Economy» σκιαγραφεί μια οικονομία που εξακολουθεί να εμφανίζει ρυθμούς ανάπτυξης υψηλότερους από την Ευρωζώνη, ισχυρή επενδυτική δραστηριότητα και ταχεία αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, έχοντας όμως απέναντί της έναν ανανεωμένο πληθωριστικό κίνδυνο από την ενέργεια και τις γεωπολιτικές εξελίξεις.

Για το 2026, μάλιστα, η δημοσιονομική πολιτική αναμένεται να έχει επεκτατικό χαρακτήρα, καθώς τίθενται σε εφαρμογή μέτρα ενίσχυσης του διαθέσιμου εισοδήματος, με ιδιαίτερη έμφαση στη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης.

Η διεθνής τιμή του Brent έχει καταγράψει άνοδο 47,5% από την έναρξη της κρίσης, φτάνοντας στα 107,5 δολάρια το βαρέλι, στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων μηνών. Οι αγορές παρακολουθούν με ανησυχία τις εξελίξεις γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.

Δείτε περισσότερα στο ertflix.gr | Ακούστε περισσότερα στο ertecho.gr
Παράλληλα, η Σαουδική Αραβία έχει περιορίσει τις εξαγωγές αργού μετά το πλήγμα που δέχθηκε κρίσιμη ενεργειακή της υποδομή από φιλοϊρανική οργάνωση στο Ιράκ, ενώ οι απειλές των ανταρτών Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα διατηρούν σε υψηλά επίπεδα την αβεβαιότητα για την ασφαλή μεταφορά ενεργειακών προϊόντων.

Το ενεργειακό σοκ περνά πλέον άμεσα και στις τσέπες των καταναλωτών. Στην Ελλάδα, το γέμισμα ενός ρεζερβουάρ απαιτεί πλέον ακόμη και τριψήφια ποσά, καθώς οι τιμές των καυσίμων έχουν εκτοξευθεί. Η αμόλυβδη βενζίνη διαμορφώνεται κατά μέσο όρο στα 2,16 ευρώ το λίτρο από 1,75 ευρώ πριν από την κρίση, ενώ το πετρέλαιο κίνησης έχει αυξηθεί από τα 1,57 ευρώ στα 2,12 ευρώ το λίτρο, σημειώνοντας άνοδο περίπου 35%.

Οι ανατιμήσεις ενδέχεται να συνεχιστούν καθώς αρκετές χώρες στρέφονται σε εναλλακτικές πηγές προμήθειας πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, κυρίως από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, το υψηλό κόστος μεταφοράς και τα αυξημένα ναύλα επιβαρύνουν επιπλέον την τελική τιμή των καυσίμων και των ενεργειακών προϊόντων.

Οι νέες πληθωριστικές πιέσεις ανατρέπουν παράλληλα τους σχεδιασμούς των κεντρικών τραπεζών. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προχώρησε σε νέα αύξηση του βασικού επιτοκίου στο 2,5%, επιδιώκοντας να αναχαιτίσει το νέο κύμα ανατιμήσεων, ενώ οι αγορές εκτιμούν ότι θα ακολουθήσουν και άλλες παρεμβάσεις εάν οι ενεργειακές τιμές παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα. Ανάλογες κινήσεις αναμένονται και από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ.

Όπως επισημαίνουν οικονομικοί αναλυτές, η κρίση στη Μέση Ανατολή δημιουργεί τις προϋποθέσεις για έναν πιο επίμονο πληθωρισμό, αναγκάζοντας τις κεντρικές τράπεζες να διατηρήσουν ή και να αυξήσουν περαιτέρω τα επιτόκια, τη στιγμή που οι αγορές ανέμεναν σταθεροποίηση ή ακόμη και αποκλιμάκωσή τους.

Οι επιπτώσεις αποτυπώνονται ήδη στην αγορά ομολόγων. Οι αποδόσεις των κρατικών τίτλων κινούνται στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων δύο δεκαετιών, αυξάνοντας το κόστος με το οποίο δανείζονται τα κράτη. Το αμερικανικό δεκαετές ομόλογο διαμορφώνεται κοντά στο 5%, το βρετανικό στο 5,3%, ενώ οι αποδόσεις Γαλλίας και Ιταλίας κινούνται στο 4,4%. Στην Ελλάδα, το δεκαετές παραμένει χαμηλότερα, γύρω στο 4,28%, χάρη στην καλύτερη εικόνα του δημόσιου χρέους και τις παρεμβάσεις αποκλιμάκωσής του.

Την ίδια ώρα, οι κυβερνήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με διπλή πρόκληση καθώς από τη μία αυξάνονται οι αμυντικές δαπάνες λόγω της γεωπολιτικής αστάθειας και από την άλλη ενισχύεται η ανάγκη στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων απέναντι στο αυξημένο κόστος ζωής.

Το βάθος των επιπτώσεων θα εξαρτηθεί τελικά από τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης. Όσο η αστάθεια στη Μέση Ανατολή παραμένει και οι ενεργειακές ροές βρίσκονται υπό απειλή, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος το ενεργειακό σοκ να μετατραπεί σε ένα ευρύτερο οικονομικό σοκ για την παγκόσμια οικονομία.

Πώς η ενεργειακή κρίση δοκιμάζει την οικονομία
Η ενεργειακή κρίση που πυροδοτεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν μεταφράζεται μόνο σε ακριβότερα καύσιμα για τους καταναλωτές. Δημιουργεί ένα αλυσιδωτό οικονομικό φαινόμενο που επηρεάζει τον πληθωρισμό, τα επιτόκια, τις αγορές ομολόγων και τελικά το κόστος δανεισμού κρατών, επιχειρήσεων και νοικοκυριών.

Δείτε περισσότερα στο ertflix.gr | Ακούστε περισσότερα στο ertecho.gr
Η πιο χαρακτηριστική ένδειξη της πίεσης που δέχονται οι πολίτες αποτυπώνεται στην πορεία της αμόλυβδης βενζίνης. Παρά την κρατική επιδότηση των 10 λεπτών ανά λίτρο, η μέση τιμή της αμόλυβδης βρίσκεται στα υψηλότερα επίπεδα από την περίοδο που ξέσπασε η κρίση.

Οι καταναλωτές πληρώνουν περίπου 2,20 ευρώ το λίτρο, ενώ χωρίς την επιδότηση η τιμή θα πλησίαζε τα 2,30 ευρώ, επίπεδα. Ενδεικτικό είναι ότι οι καταναλωτές έχουν να πληρώσουν τόσο ακριβά την βενζίνη από τις ημέρες του πολέμου της Ουκρανίας.

Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται στη βενζίνη. Η άνοδος του πετρελαίου επηρεάζει το φυσικό αέριο, το πετρέλαιο θέρμανσης και το ηλεκτρικό ρεύμα, δημιουργώντας νέο κύμα ανατιμήσεων σε ολόκληρη την οικονομία. Το υψηλότερο ενεργειακό κόστος μεταφέρεται στις μεταφορές, στη βιομηχανία, στις υπηρεσίες και τελικά στα προϊόντα που φτάνουν στα ράφια των καταστημάτων.

Οι πληθωριστικές πιέσεις οδηγούν τις κεντρικές τράπεζες να διατηρήσουν υψηλά επιτόκια ή ακόμη και να προχωρήσουν σε νέες αυξήσεις. Το αποτέλεσμα είναι ένα οικονομικό «ντόμινο»: ακριβότερη ενέργεια, υψηλότερος πληθωρισμός, αυξημένα επιτόκια και τελικά μεγαλύτερο κόστος δανεισμού.

Η κατάσταση αποτυπώνεται ήδη στις διεθνείς αγορές ομολόγων. Οι αποδόσεις των κρατικών τίτλων έχουν φτάσει σε επίπεδα που είχαν να εμφανιστούν από την εποχή της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008. Το αμερικανικό δεκαετές ομόλογο κινείται γύρω στο 5%, το βρετανικό στο 5,3%, ενώ η Γαλλία και η Ιταλία δανείζονται με επιτόκια κοντά στο 4,4%.

Για τις μεγάλες οικονομίες, η άνοδος ακόμη και κατά μία ποσοστιαία μονάδα συνεπάγεται τεράστια επιβάρυνση. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, με δημόσιο χρέος δεκάδων τρισεκατομμυρίων δολαρίων, όπως και η Βρετανία, η Γαλλία και η Ιταλία, καλούνται να διαθέσουν ολοένα περισσότερους πόρους για την εξυπηρέτηση του χρέους τους. Αυτό περιορίζει τα περιθώρια για κοινωνικές παροχές, επενδύσεις και μέτρα στήριξης απέναντι στην ακρίβεια.

Πώς «αντιδρά» η Ελλάδα
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα εμφανίζεται σχετικά πιο θωρακισμένη. Η απόδοση του ελληνικού δεκαετούς ομολόγου παραμένει χαμηλότερα από εκείνες αρκετών μεγαλύτερων οικονομιών, γεγονός που αποδίδεται στη στρατηγική διαχείρισης του δημόσιου χρέους.

Η χώρα έχει ήδη καλύψει τις περισσότερες δανειακές ανάγκες της για το έτος, περιορίζοντας την ανάγκη νέων εξόδων στις αγορές σε μια περίοδο υψηλών επιτοκίων. Παράλληλα, προχωρά σε νέες πρόωρες αποπληρωμές χρέους, με στόχο τη μείωση της αναλογίας χρέους προς ΑΕΠ και τη διατήρηση της εμπιστοσύνης των επενδυτών.

Οι κινήσεις αυτές συμβάλλουν στη συγκράτηση του κόστους δανεισμού και ενισχύουν τη θέση της χώρας απέναντι στις διεθνείς αναταράξεις. Ωστόσο, η άνοδος των αποδόσεων δεν επηρεάζει μόνο το Δημόσιο. Μεταφέρεται και στην πραγματική οικονομία, καθώς επηρεάζει το κόστος χρηματοδότησης των επιχειρήσεων αλλά και τα επιτόκια που πληρώνουν τα νοικοκυριά για στεγαστικά, καταναλωτικά και επιχειρηματικά δάνεια.

Το επόμενο διάστημα θεωρείται κρίσιμο. Εάν η ενεργειακή κρίση παραταθεί και οι τιμές του πετρελαίου παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα, οι πληθωριστικές πιέσεις θα ενταθούν και το ντόμινο στην παγκόσμια οικονομία θα συνεχιστεί. Αντίθετα, μια αποκλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να περιορίσει τις πιέσεις στις αγορές ενέργειας, επιτρέποντας σταδιακά την επιστροφή σε ένα πιο σταθερό οικονομικό περιβάλλον.

Όπως επισημαίνει το ΑΕΠ της Ελλάδας κατά το β’ τρίμηνο 2026 κατέγραψε ρυθμό αύξησης 1,9% σε ετήσια βάση και 0,3% σε τριμηνιαία βάση, παραμένοντας σχεδόν αμετάβλητος σε σχέση με το 2,0% και 0,2% αντίστοιχα το προηγούμενο τρίμηνο. Η επίδοση αυτή αποτυπώνει την ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας, η οποία εν μέσω διεθνών αναταραχών και αβεβαιότητας συνέχισε να μεγεθύνεται με ρυθμό σημαντικά υψηλότερο της Ευρωζώνης (+1,2%) για 20ο συναπτό τρίμηνο, αν και με μικρότερη διαφορά σε σχέση τα προηγούμενα έτη και το α’ τρίμηνο 2026. Η επίδοση αυτή αποτελεί την 9η υψηλότερη στην Ευρωζώνη (Διάγραμμα 1(α)).

Εντούτοις, παρά την ισχυρή μεταπανδημική μεγέθυνση της οικονομίας, το πραγματικό ΑΕΠ παραμένει χαμηλότερο κατά 13,6% συγκριτικά με το προ κρίσης χρέους ιστορικό υψηλό του β’ τριμήνου 2007 (Διάγραμμα 1(β)). Υποθέτοντας διατήρηση του ετήσιου ρυθμού αύξησης του τριμηνιαίου ΑΕΠ στο παρόν επίπεδο (+1,9%), η ελληνική οικονομία θα επανέλθει στο επίπεδο αυτό το α’ τρίμηνο του 2034. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ετήσιο ρυθμό μεγέθυνσης 1,8% φέτος και 1,6% το 2027, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) 1,9% και 1,4% και ο Οργανισμός για την Οικονομική Συνεργασία και Ανάπτυξη (ΟΟΣΑ) 1,9% και 2,0% αντίστοιχα. Πιο μακροπρόθεσμα, ο ρυθμός μεγέθυνσης του πραγματικού ΑΕΠ δεν προβλέπεται να ξεπερνά το 1,5% κατά μέσο όρο.

Προσέγγιση δαπάνης

Οι επενδύσεις παγίων αποτέλεσαν βασικό μοχλό της οικονομικής μεγέθυνσης και το β’ τρίμηνο 2026, καταγράφοντας ισχυρή ετήσια αύξηση 6,1%, αν και επιβραδυμένες σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο (+12,1%), πιθανώς επηρεασμένες και από την αβεβαιότητα λόγω του πολέμου (Διάγραμμα 2(α)). Η αύξηση αυτή αποδίδεται σχεδόν εξολοκλήρου (82%) στην οικοδομική δραστηριότητα: η κατασκευή κατοικιών αυξήθηκε κατά €117 εκ., συνεισφέροντας το 21% της ετήσιας αύξησης των πάγιων επενδύσεων, ενώ οι άλλες κατασκευές, κυρίως μεγάλα έργα υποδομής (σιδηρόδρομος, αυτοκινητόδρομοι, γραμμές μέτρο σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, Ελληνικό, κ.ά) ενισχυθήκαν κατά €338 εκ., το 61% της αύξησης. Το υπόλοιπο προήλθε κυρίως από την αύξηση των επενδύσεων σε εξοπλισμό: μηχανολογικό και οπλικά συστήματα (+€51 εκ., το 9%) και τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνίας (+€51 εκ., 9%), παρά την υποχώρηση του μεταφορικού εξοπλισμού (-€45 εκ., -8%).

Τη μεγαλύτερη όμως συνεισφορά στην ετήσια αύξηση του ΑΕΠ (+1,2 ποσοστιαίες μονάδες [π.μ.]) είχε η ιδιωτική κατανάλωση, η οποία αποτελεί παραδοσιακά την κινητήρια δύναμη που οδηγεί αλλά και ενισχύεται από την οικονομική μεγέθυνση στην Ελλάδα (Διάγραμμα 2(β)). Αντιθέτως, ενθαρρυντική είναι η συνέχιση της μείωσης του ελλείμματος στο εξωτερικό ισοζύγιο αγαθών (-4,7%) η οποία συνεισέφερε 0,5 π.μ. στη μεγέθυνση του β’ τριμήνου. Οι καθαρές εισαγωγές υπηρεσιών από την άλλη υποχώρησαν σημαντικά σε σχέση με το β’ τρίμηνο 2025 σε πραγματικούς όρους (-3,6%), αφαιρώντας 1,2 π.μ. από το ρυθμό μεγέθυνσης. Παρά την ανθεκτικότητα του τουρισμού και την αύξηση του κύκλου εργασιών στη ναυτιλία, η σημαντική αύξηση των ναύλων λόγω του πολέμου περιόρισε την πραγματική αξία των εισπράξεων, με αποτέλεσμα η καθαρή συνεισφορά του εξωτερικού τομέα να παραμείνει σε αρνητικό έδαφος (-0.8 π.μ.).

Η σύνθεση του ΑΕΠ το β’ τρίμηνο 2026 διατηρήθηκε σχεδόν αμετάβλητη (Διάγραμμα 3): Η κατανάλωση συνέχισε να αποτελεί μακράν τη μεγαλύτερη συνιστώσα, με το μερίδιό της να παραμένει σταθερά στη ζώνη του 68–70% καθ’ όλη τη μεταπανδημική περίοδο, σημαντικά υψηλότερα από το αντίστοιχο της ευρωζώνης (53,2%).  Παράλληλα, το έλλειμμα στο ισοζύγιο αγαθών συνέχισε να αφαιρεί περίπου το 1/8 του ΑΕΠ, απώλεια που εν μέρει αντισταθμίστηκε από το πλεόνασμα του ισοζυγίου υπηρεσιών. Στα θετικά, το μερίδιο των επενδύσεων παγίων παρέμεινε κοντά στα υψηλότερα επίπεδά του από το ξέσπασμα της κρίσης χρέους, συμβάλλοντας στην αναπλήρωση του κεφαλαιακού αποθέματος της χώρας. Εντούτοις, παραμένει από τα χαμηλότερα στην ευρωζώνη (21,3% του ΑΕΠ) και στην ΕΕ27 (21,5%)· προϋπόθεση όμως για τη σύγκλιση είναι η ταχύτερη αύξηση του κεφαλαίου ανά εργαζόμενο και άρα οι υψηλότερες συγκριτικά με την ΕΕ27 επενδύσεις ως μερίδιο του ΑΕΠ.

Προσέγγιση παραγωγής

Η ετήσια αύξηση της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας (ΑΠΑ) διαμορφώθηκε σε 1,5% το β’ τρίμηνο 2026, από 1,7% το α’ τρίμηνο, υποδηλώνοντας οριακή επιβράδυνση σε ετήσια βάση. Σε τριμηνιαία βάση, ωστόσο, η ΑΠΑ αυξήθηκε κατά 0,5%, έναντι μόλις 0,1% το προηγούμενο τρίμηνο, καταδεικνύοντας ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας εντός του τριμήνου.

Οι ισχυρότερες ετήσιες αυξήσεις της ΑΠΑ καταγράφηκαν στις κατασκευές, στις χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες, στη γεωργία και στις δραστηριότητες ενημέρωσης και επικοινωνίας, ενώ αρνητική παρέμεινε η συμβολή του ευρύτερου κλάδου εμπορίου, μεταφορών, καταλυμάτων και εστίασης. Παρακάτω παρουσιάζονται αναλυτικά οι κλαδικές εξελίξεις για το β’ τρίμηνο 2026:

Κατασκευές: Ο κλάδος διατήρησε την ιδιαίτερα ισχυρή δυναμική του, με την ΑΠΑ να αυξάνεται κατά 13,5% σε ετήσια βάση, από 11,8% το α' τρίμηνο. Η εξέλιξη αυτή συνάδει με τη διατήρηση της οικοδομικής δραστηριότητας σε υψηλά επίπεδα. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ο όγκος της συνολικής οικοδομικής δραστηριότητας κατά την περίοδο Ιουνίου 2025–Μαΐου 2026 ήταν αυξημένος κατά 19,3% σε σχέση με το αντίστοιχο προηγούμενο δωδεκάμηνο.

Χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες: Η ανοδική πορεία του κλάδου ενισχύθηκε περαιτέρω, με την ΑΠΑ να αυξάνεται κατά 7,1% σε ετήσια βάση, έναντι 5,5% το προηγούμενο τρίμηνο. Η επίδοση αυτή συνοδεύτηκε από τη συνέχιση της ισχυρής πιστωτικής επέκτασης προς τις μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις, ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής της οποίας διαμορφώθηκε σε 9,8% τον Ιούνιο 2026. Η καθαρή μηνιαία ροή χρηματοδότησης προς τις μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις ήταν επίσης θετική κατά €2,2 δισ. τον ίδιο μήνα.

Αγροτικός τομέας: Η ΑΠΑ του κλάδου αυξήθηκε κατά 4,6% σε ετήσια βάση το β΄ τρίμηνο 2026, αντιστρέφοντας την υποχώρηση κατά 1,1% που είχε καταγραφεί το α’ τρίμηνο. Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί επιστροφή του κλάδου σε θετικό ρυθμό μεταβολής μετά την ασθενέστερη εικόνα στην αρχή του έτους.

Τέχνες, ψυχαγωγία και λοιπές υπηρεσίες: Η ΑΠΑ αυξήθηκε κατά 4,3% σε ετήσια βάση, έναντι 3,8% το α’ τρίμηνο, υποδηλώνοντας διατήρηση της θετικής δυναμικής στις δραστηριότητες αναψυχής και λοιπών υπηρεσιών.

Ενημέρωση και επικοινωνία: Η ΑΠΑ του κλάδου αυξήθηκε κατά 3,9% σε ετήσια βάση το β’ τρίμηνο 2026, διατηρώντας θετική, αν και ηπιότερη, δυναμική σε σχέση με το +5,8% του α’ τριμήνου. Η εξέλιξη αυτή είναι συμβατή με τη βελτίωση του δείκτη παραγωγής του τομέα στη διάρκεια του τριμήνου, από -0,9% σε ετήσια βάση τον Απρίλιο σε +7,3% τον Μάιο και +9,0% τον Ιούνιο. Ιδιαίτερα ισχυρή ήταν η άνοδος στις δραστηριότητες προγραμματισμού ηλεκτρονικών υπολογιστών, παροχής συμβουλών και συναφών δραστηριοτήτων (+20,2% τον Ιούνιο) και στις υπηρεσίες πληροφορίας (+17,6%).

Βιομηχανία: Η ΑΠΑ του κλάδου αυξήθηκε κατά 2,0% σε ετήσια βάση το β’ τρίμηνο 2026, επιβραδυνόμενη από 4,2% το α’ τρίμηνο. Η εξέλιξη αυτή ήταν συμβατή με τη διατήρηση θετικής, αν και ηπιότερης, δυναμικής της βιομηχανικής παραγωγής. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, ο μέσος Γενικός Δείκτης Βιομηχανικής Παραγωγής αυξήθηκε κατά 3,3% στο πρώτο εξάμηνο του 2026 σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Ωστόσο, προς το τέλος του β’ τριμήνου καταγράφηκαν ενδείξεις επιβράδυνσης, καθώς τον Ιούνιο ο δείκτης αυξήθηκε κατά μόλις 1,1% σε ετήσια βάση, έναντι 2,8%

Δημόσια διοίκηση, εκπαίδευση και υγεία: Η ΑΠΑ του κλάδου αυξήθηκε οριακά κατά 0,5% σε ετήσια βάση το β’ τρίμηνο 2026, παρουσιάζοντας αισθητή επιβράδυνση σε σχέση με την αύξηση κατά 5,3% το προηγούμενο τρίμηνο. Ως εκ τούτου, η δραστηριότητα του κλάδου παρέμεινε αυξημένη σε ετήσια βάση, αλλά με σαφώς ηπιότερο ρυθμό.

Διαχείριση ακίνητης περιουσίας: Η ΑΠΑ του κλάδου αυξήθηκε κατά 0,5% σε ετήσια βάση το β’ τρίμηνο 2026, διατηρώντας θετικό αλλά περιορισμένο ρυθμό μεταβολής. Η δραστηριότητα στην αγορά ακινήτων παρέμεινε γενικά υποστηρικτική, με τις τιμές των διαμερισμάτων να αυξάνονται κατά 5,7% σε ετήσια βάση το α’ τρίμηνο 2026, αν και με χαμηλότερο ρυθμό σε σχέση με το 2025. Παράλληλα, τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία για τα επαγγελματικά ακίνητα εξακολουθούν να καταγράφουν αυξήσεις τόσο στις τιμές όσο και στα μισθώματα γραφείων και καταστημάτων.

Επαγγελματικές, επιστημονικές και υποστηρικτικές δραστηριότητες: Η ΑΠΑ αυξήθηκε κατά 0,7% σε ετήσια βάση το β’ τρίμηνο 2026, εξέλιξη συμβατή με τη σταδιακή βελτίωση των δεικτών παραγωγής της ΕΛΣΤΑΤ κατά τη διάρκεια του τριμήνου. Ειδικότερα, στις επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές υπηρεσίες ο δείκτης παραγωγής μεταβλήθηκε από -3,3% σε ετήσια βάση τον Απρίλιο σε +3,5% τον Μάιο και +7,8% τον Ιούνιο, ενώ στις διοικητικές και υποστηρικτικές υπηρεσίες από -0,3% σε +2,8% και +4,8%, αντίστοιχα.

Εμπόριο, μεταφορές, καταλύματα & εστίαση: Η ΑΠΑ του ευρύτερου κλάδου μειώθηκε κατά 1,1% σε ετήσια βάση το β’ τρίμηνο 2026, μετά από πτώση 1,7% το α’ τρίμηνο. Η εικόνα των επιμέρους δραστηριοτήτων ήταν, ωστόσο, ανομοιογενής. Στις μεταφορές, ο δείκτης παραγωγής μεταβλήθηκε από -3,1% σε ετήσια βάση τον Απρίλιο σε +3,1% τον Μάιο και +7,4% τον Ιούνιο, υποδηλώνοντας σαφή βελτίωση προς το τέλος του τριμήνου. Αντίστοιχα, στα καταλύματα ο δείκτης παραγωγής παρέμεινε ιδιαίτερα ισχυρός (+26,9%, +34,1% και +34,8% τον Απρίλιο, Μάιο και Ιούνιο αντίστοιχα), ενώ στην εστίαση διατηρήθηκε αρνητικός (-5,7%, -5,2% και -5,6%). Η διαφοροποίηση αυτή υποδηλώνει ότι η υποχώρηση της ΑΠΑ του ευρύτερου κλάδου αντανακλά αντίρροπες εξελίξεις μεταξύ των επιμέρους δραστηριοτήτων.

Σε όρους κλαδικής διάρθρωσης το εμπόριο, οι μεταφορές, τα καταλύματα και η εστίαση αποτελούν τον μεγαλύτερο κλάδο της οικονομίας, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 22,5% της συνολικής ΑΠΑ, και ακολουθούν η δημόσια διοίκηση, εκπαίδευση και υγεία (18,5%), η διαχείριση ακίνητης περιουσίας (16,6%), η βιομηχανία (16,1%), οι επαγγελματικές και υποστηρικτικές υπηρεσίες (6,6%), οι χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές υπηρεσίες (4.7%), η ενημέρωση και επικοινωνία (4,7%), ο αγροτικός τομέας (3,8%), οι τέχνες (3,7%) και οι κατασκευές (2,7%).

Συνολικά, η εικόνα του β΄ τριμήνου 2026 υποδηλώνει ότι η αύξηση της ΑΠΑ παραμένει θετική αλλά με σαφείς διαφοροποιήσεις μεταξύ των κλάδων. Η ισχυρή δυναμική των κατασκευών, των χρηματοπιστωτικών δραστηριοτήτων, της ενημέρωσης και επικοινωνίας και, σε μικρότερο βαθμό, άλλων υπηρεσιών αντισταθμίζεται εν μέρει από την αδυναμία του ευρύτερου κλάδου εμπορίου, μεταφορών, καταλυμάτων και εστίασης. Σε πιο μακροχρόνιο ορίζοντα, η μέση κλαδική διάρθρωση της ΑΠΑ την περίοδο 2023–2026 διαφοροποιείται αισθητά από την προ κρίσης περίοδο, κυρίως λόγω της σημαντικής υποχώρησης του σχετικού βάρους των κατασκευών και της ενίσχυσης της διαχείρισης ακίνητης περιουσίας, των χρηματοπιστωτικών δραστηριοτήτων και ορισμένων υπηρεσιών υψηλότερης έντασης γνώσης. Αντίθετα, το σχετικό βάρος της βιομηχανίας και του ευρύτερου κλάδου εμπορίου, μεταφορών, καταλυμάτων και εστίασης παραμένει συνολικά κοντά στα προ κρίσης επίπεδα. Η σύγκριση αυτή υποδηλώνει ότι η ελληνική οικονομία έχει υποστεί σημαντικές διαρθρωτικές μεταβολές, χωρίς όμως πλήρη ανατροπή της βασικής κλαδικής της σύνθεσης. Ιδιαίτερα στις κατασκευές, η σημερινή ισχυρή αύξηση της δραστηριότητας συντελείται από σαφώς χαμηλότερη βάση σε σχέση με την προ κρίσης περίοδο, ενώ η ενίσχυση των χρηματοπιστωτικών και ορισμένων υπηρεσιών υποδηλώνει σταδιακή μετατόπιση προς δραστηριότητες μεγαλύτερης έντασης κεφαλαίου και γνώσης.

Ανάλυση αγοράς εργασίας β’ τρίμ. 2026 έναντι β’ τρίμ. 2025

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Έρευνας Εργατικού Δυναμικού της ΕΛΣΤΑΤ, το β’ τρίμηνο 2026 το μη εποχικά προσαρμοσμένο ποσοστό ανεργίας παρουσίασε εκ νέου πτώση σε ετήσια βάση, ύστερα από την άνοδό του το προηγούμενο τρίμηνο (Διάγραμμα 5). Κατήλθε στο 7,9% από 8,6% ένα έτος νωρίτερα και είναι το τρίτο χαμηλότερο ποσοστό ανεργίας από το 2001 (7,3% το β’ τρίμηνο 2008 και το γ’ τρίμηνο 2008). Ο αριθμός των ανέργων κατήλθε στους 379,7 χιλ. από τους 411,7 χιλ. (-7,8%) και είναι επίσης ο τρίτος χαμηλότερος από το 2001 (366,7 χιλ. το β’ τρίμ. 2008 και 364,0 χιλ. το β’ τρίμ. 2008). Ο αριθμός των απασχολουμένων ενισχύθηκε κατά 27,6 χιλ. άτομα, στα 4.414,4 χιλ., ωστόσο η άνοδός τους περιορίζεται για τρίτο συνεχόμενο τρίμηνο (+1,8% στο γ’ τρίμ. 2025, +1,7% το δ’ τρίμ. 2025 και +1,3% το α’ τρίμ. 2026), ενώ απέχει κατά 225,2 χιλ. από το μέγιστο αριθμό τους (4.639,6 χιλ. το γ’ τρίμ. 2008).

Η αύξηση της απασχόλησης συνοδεύτηκε και από αύξηση των συνολικών αμοιβών της εξαρτημένης εργασίας. Το β’ τρίμ. 2026 το ΑΕΠ με βάση την προσέγγιση του εισοδήματος παρουσιάζει ετήσια αύξηση κατά €3,61 δισεκ. (στα €65,17 δισεκ.), με το 31,1% αυτής (€1,12 δις) να προέρχεται από την άνοδο των αμοιβών εξαρτημένης εργασίας. Τη μεγαλύτερη συνεισφορά στην άνοδο των αμοιβών έχουν οι κλάδοι Δημόσιας διοίκησης-Υποχρεωτικής κοινωνικής ασφάλισης-Εκπαίδευσης-Υγείας-Κοινωνικής μέριμνας (+€277,0 εκατ.), Ορυχείων-Λατομείων-Μεταποίησης-Ενέργειας-Νερού-Εξυγίανσης (+€271,9 εκατ.) και Χονδρικού-Λιανικού εμπορίου-Μεταφοράς-Αποθήκευσης-Τουρισμού (+€194,6 εκατ.).

Οι μακροχρόνια άνεργοι προσεγγίζουν το επίπεδο του δ’ τρίμ. 2007 (199,9 χιλ.) και το β’ τρίμ. 2026 κατήλθαν στους 201,4 χιλ. από τους 234,6 χιλ. ένα έτος νωρίτερα (-33,2 χιλ. ή -14,2%). Το ποσοστό μακροχρόνιας ανεργίας κατήλθε στο 53,1% από 57,0%. Σημειώνεται ότι ο αριθμός των μακροχρόνια ανέργων και το ποσοστό μακροχρόνιας ανεργίας από το δ’ τρίμ. 2023 βρίσκονται κάτω από τις αντίστοιχες διάμεσες τιμές τους της περιόδου α’ τρίμ. 2001-β’ τρίμ. 2026 (304,5 χιλ. και 56,3%, αντίστοιχα).

Το ποσοστό ανεργίας των ανδρών περιορίστηκε κατά 1,5 π.μ. (στο 5,7%) ενώ των γυναικών αυξήθηκε κατά 0,3 π.μ. (στο 10,6%), αλλά η μεταξύ τους διαφορά βρίσκεται σε πτωτική τροχιά από το α’ τρίμ. 2019. Το ποσοστό συμμετοχής των νέων ηλικίας 20-24 ετών κατήλθε κατά 0,7 π.μ. (στο 50,9%), ενώ των γυναικών αυξήθηκε κατά 0,7 π.μ. (στο 46,7%) και αμφότερα υπολείπονται του εθνικού ποσοστού (53,4% από 53,3%).

Σε 7 από τις 13 περιφέρειες το ποσοστό ανεργίας μειώθηκε και σε 6 αυξήθηκε (Διάγραμμα 6). Το μεγαλύτερο ποσοστό και ισχυρότερη άνοδος παρουσιάστηκε στα Ιόνια Νησιά (+4,7 π.μ., στο 13,4% από 8,7%), το χαμηλότερο ποσοστό στην Κρήτη (4,5% από 4,1%) και η μεγαλύτερη πτώση (-2,4 π.μ.) στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη (8,3% από 10,7%). Τέλος σε Πελοπόννησο (7,7%), Νότιο Αιγαίο (7,1%), Αττική (6,6%), Στερεά Ελλάδα (6,3%), Βόρειο Αιγαίο (5,4%) και Κρήτη (4,5%) το ποσοστό ανεργίας το β’ τρίμ. 2026 είναι χαμηλότερο από το εθνικό ποσοστό (7,9%).

Τέλος, η πραγματική παραγωγικότητα ανά ώρα εργασίας αυξήθηκε σε ετήσια βάση κατά 2,7%, αν και η παραγωγικότητα ανά απασχολούμενο αυξήθηκε κατά 1,1%, γεγονός  που θέτει το ερώτημα κατά πόσον η σχετική απόκλιση αντανακλά μεταβολές στις ώρες εργασίας ανά εργαζόμενο ή ζητήματα καταγραφής.

Συμπερασματικά, η καλή πορεία της αγοράς εργασίας αντικατοπτρίζεται στο χαμηλό ποσοστό ανεργίας, στο χαμηλό αριθμό ανέργων – που προσεγγίζουν τα ιστορικά χαμηλά επίπεδα τους – και στον σημαντικό περιορισμό του αριθμού των μακροχρόνια ανέργων. Ωστόσο, από την άλλη πλευρά παραμένουν οι χρόνιες αδυναμίες της ελληνικής αγοράς εργασίας, δηλαδή η χαμηλή συμμετοχή των νέων και των γυναικών στην αγορά εργασίας καθώς και χαμηλός αριθμός απασχολουμένων συγκριτικά με τα προ κρίσης επίπεδα.

Ανάλυση των παρεμβάσεων οικονομικής πολιτικής

Οι παρεμβάσεις οικονομικής πολιτικής που παρουσιάστηκαν στη ΔΕΘ 2026 επικεντρώνονται κυρίως στην ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών, στη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης για συγκεκριμένες κοινωνικές και επαγγελματικές ομάδες, καθώς και στη στήριξη της στέγασης, της επιχειρηματικότητας και των επενδύσεων. Το πακέτο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, παρεμβάσεις για μισθωτούς και συνταξιούχους, οικογένειες με παιδιά, ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες και επιχειρήσεις, καθώς και μέτρα για την αγορά κατοικίας και το ενεργειακό κόστος.

Σύμφωνα με την επίσημη εξειδίκευση, το δημοσιονομικό κόστος των νέων μέτρων που δεν έχουν ακόμη θεσμοθετηθεί εκτιμάται σε €605 εκατ. το 2026 και €2,2 δισ. το 2027. Παράλληλα, μέτρα που έχουν ήδη θεσμοθετηθεί αλλά δεν έχουν ακόμη αποδώσει πλήρως έχουν πρόσθετο κόστος €940 εκατ. το 2026 και €2,8 δισ. το 2027. Συνεπώς, το συνολικό ετήσιο κόστος των παρεμβάσεων που θα αρχίσουν ή θα συνεχίσουν να επηρεάζουν την οικονομία ανέρχεται σε περίπου €5 δισ. το 2027. Το ποσό αυτό, ωστόσο, δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως εξ ολοκλήρου νέα δημοσιονομική επέκταση, καθώς σημαντικό μέρος του αφορά ήδη αποφασισμένα και σε ορισμένες περιπτώσεις ήδη ενσωματωμένα στον δημοσιονομικό σχεδιασμό μέτρα.

Από μακροοικονομική σκοπιά, η επίδραση του πακέτου θα εξαρτηθεί κυρίως από τη σύνθεση και τον χρόνο εφαρμογής των παρεμβάσεων. Τα μέτρα που αυξάνουν άμεσα το διαθέσιμο εισόδημα αναμένεται να στηρίξουν περισσότερο την ιδιωτική κατανάλωση, ιδίως όταν αφορούν ομάδες με υψηλότερη οριακή ροπή προς κατανάλωση, ενώ οι παρεμβάσεις σε επιχειρήσεις, επενδύσεις και στέγαση λειτουργούν περισσότερο μέσω της ρευστότητας, της χρηματοδότησης και της επενδυτικής δραστηριότητας. Ενδεικτικά, εάν στα νέα μέτρα ύψους €2,2 δισ. εφαρμοζόταν ένας βραχυχρόνιος δημοσιονομικός πολλαπλασιαστής της τάξης του 0,35–0,65, η δυνητική επίδραση στον ρυθμό αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ το 2027 θα μπορούσε να κινηθεί περίπου μεταξύ 0,25 και 0,45 ποσοστιαίων μονάδων, με κεντρική εκτίμηση κοντά στις 0,35 π.μ. Ωστόσο, η καθαρή πρόσθετη επίδραση σε σχέση με το υφιστάμενο μακροοικονομικό σενάριο ενδέχεται να είναι χαμηλότερη, στον βαθμό που μέρος των μέτρων έχει ήδη ληφθεί υπόψη στις προβλέψεις.

Προκλήσεις και προοπτικές

Συμπερασματικά, η ελληνική οικονομία συνεχίζει να αναπτύσσεται ταχύτερα έναντι του μέσου όρου της Ευρωζώνης, με ανθεκτικότητα της κατανάλωσης και τόνωση των επενδύσεων από το ΤΑΑ. Με δεδομένη την αστάθεια στο διεθνές περιβάλλον (γεωστρατηγικές τριβές, αυξήσεις επιτοκίων, επιμένων πληθωρισμός – ιδίως λόγω ενέργειας) που αποτελούν καθοδικούς κινδύνους για την ανάπτυξη τα επόμενα τρίμηνα, είναι σημαντικό να επιταχυνθεί η υλοποίηση του ΤΑΑ που παρέχει μία αντικυκλική προστασία. Μετά τη λήξη του ΤΑΑ, η προσέλκυση περισσότερων και ποιοτικότερων ιδιωτικών επενδύσεων μέσω διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων παραμένει ο βασικότερος στόχος της οικονομικής πολιτικής για τη διατήρηση ικανοποιητικών ρυθμών ανάπτυξης. Η διατηρήσιμη αύξηση της παραγωγικότητας και η αντιμετώπιση της εμμένουσας ελλειμματικότητας του εξωτερικού ισοζυγίου θα απαιτήσουν επιπλέον δράση.

Η εικόνα αυτή, ωστόσο, συνοδεύεται από δύο σαφείς προκλήσεις: τον επίμονο πληθωρισμό και τη συνεχιζόμενη αρνητική συμβολή του εξωτερικού τομέα. Σύμφωνα με τη Wood & Company, η ελληνική οικονομία συνεχίζει να εμφανίζει ανθεκτικότητα και θετική σύνθεση ανάπτυξης, αλλά η επόμενη φάση θα κριθεί από το κατά πόσο η επενδυτική δυναμική θα μετατραπεί σε υψηλότερη παραγωγικότητα, μεγαλύτερη εξωστρέφεια και χαμηλότερο ενεργειακό κόστος.

Στο δεύτερο τρίμηνο του 2026, το ελληνικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 1,9% σε ετήσια βάση και κατά 0,3% σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο, υπερβαίνοντας ελαφρώς τις εκτιμήσεις της WOOD, οι οποίες έκαναν λόγο για ανάπτυξη 1,8% σε ετήσια και 0,2% σε τριμηνιαία βάση.

Ο ρυθμός είναι χαμηλότερος σε σχέση με το 2025, όταν η μέση τριμηνιαία ανάπτυξη είχε κινηθεί περίπου στο 0,6%, ωστόσο για τη WOOD μεγαλύτερη σημασία έχει η σύνθεση της ανάπτυξης. Η οικονομία δεν στηρίζεται αποκλειστικά στην κατανάλωση, αλλά εξακολουθεί να αντλεί σημαντική ώθηση από τις επενδύσεις, οι οποίες εμφανίζουν πολύ υψηλότερους ρυθμούς αύξησης σε σχέση με το συνολικό ΑΕΠ.

Οι ακαθάριστες επενδύσεις αυξήθηκαν κατά 9,6% σε ετήσια βάση, επιβεβαιώνοντας ότι ο επενδυτικός κύκλος παραμένει ενεργός. Η επίδοση αυτή συνδέεται τόσο με τις επενδύσεις σε υποδομές όσο και με την αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και των ευρωπαϊκών ταμείων συνοχής.

Η κατανάλωση των νοικοκυριών αυξήθηκε κατά 1,7%, παρά τις συνεχιζόμενες πιέσεις από τον πληθωρισμό, ενώ η δημόσια κατανάλωση ενισχύθηκε κατά 1%. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η εσωτερική ζήτηση εξακολουθεί να στηρίζει την οικονομία, χωρίς όμως να παρουσιάζει υπερβολική επιτάχυνση.

Στο εξωτερικό εμπόριο, οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών αυξήθηκαν κατά 2,2%, συμπληρώνοντας πλέον εννέα διαδοχικά τρίμηνα ανάπτυξης. Ωστόσο, οι εισαγωγές αυξήθηκαν ταχύτερα, κατά 3,7%, γεγονός που περιορίζει τη θετική συμβολή του εξωτερικού τομέα.

Εδώ ακριβώς εντοπίζεται μία από τις βασικές αδυναμίες της σημερινής αναπτυξιακής φάσης. Η ισχυρή επενδυτική δραστηριότητα αυξάνει ταυτόχρονα τη ζήτηση για εισαγόμενα μηχανήματα, εξοπλισμό και κεφαλαιουχικά αγαθά, με αποτέλεσμα οι καθαρές εξαγωγές να αφαιρούν μέρος από την τελική ανάπτυξη.

Το μερίδιο των εξαγωγών στο ΑΕΠ έχει διαμορφωθεί στο 35,9%, επίπεδο σαφώς υψηλότερο σε σχέση με το παρελθόν, αλλά χωρίς ουσιαστική περαιτέρω πρόοδο από το 2021. Αυτό σημαίνει ότι η χώρα έχει βελτιώσει σημαντικά την εξωστρέφειά της σε μακροχρόνια βάση, αλλά πλέον χρειάζεται ένα νέο κύμα ενίσχυσης της παραγωγικής βάσης ώστε να περιοριστεί η εξάρτηση από τις εισαγωγές.

Η έκρηξη των κατασκευών

Στο παραγωγικό σκέλος, η πιο εντυπωσιακή επίδοση καταγράφεται στις κατασκευές, όπου η δραστηριότητα αυξήθηκε κατά 12,9% σε ετήσια βάση.

Η WOOD συνδέει την άνοδο αυτή με την επιτάχυνση των επενδύσεων σε μεγάλα έργα υποδομών, ενεργειακά έργα, δίκτυα και κατασκευές, μεγάλο μέρος των οποίων χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και τα ευρωπαϊκά ταμεία.

Η ισχυρή πορεία του κλάδου έχει ιδιαίτερη σημασία για την οικονομία, καθώς δημιουργεί πολλαπλασιαστικές επιδράσεις σε σειρά άλλων δραστηριοτήτων, από τα δομικά υλικά και τη βιομηχανία έως τις υπηρεσίες και την απασχόληση.

Θετική ήταν επίσης η εικόνα στη γεωργία, όπου η παραγωγή αυξήθηκε κατά 4,5%, στη μεταποίηση και την εξόρυξη με άνοδο 2,1%, στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες με 6,7% και στην πληροφορική και τις επικοινωνίες με 4,3%.

Αντίθετα, το λιανικό και χονδρικό εμπόριο υποχώρησαν κατά 1,5%, μία εξέλιξη που πιθανόν αντανακλά σε κάποιο βαθμό την επίδραση του υψηλού κόστους ζωής στην καταναλωτική συμπεριφορά.

Ανάπτυξη 2% το 2026 και 2,2% το 2027

Για το σύνολο του 2026, η WOOD προβλέπει πραγματική ανάπτυξη 2%, έναντι 2,2% το 2025, ενώ για το 2027 αναμένει εκ νέου επιτάχυνση στο 2,2%.

Παρά τη μικρή επιβράδυνση σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, οι προβλέψεις αυτές εξακολουθούν να τοποθετούν την Ελλάδα υψηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

Για τους αναλυτές, βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση αυτής της υπεραπόδοσης είναι να συνεχιστεί η επενδυτική δραστηριότητα, να επιταχυνθεί η απορρόφηση των ευρωπαϊκών πόρων και να ενισχυθεί η παραγωγικότητα.

Το χρέος συνεχίζει να αποκλιμακώνεται

Ιδιαίτερα θετική παραμένει και η δημοσιονομική εικόνα.

Η WOOD εκτιμά ότι το δημόσιο χρέος θα υποχωρήσει από 146,1% του ΑΕΠ το 2025 σε 134,5% το 2026 και σε 126% το 2027.

Η ταχεία αυτή αποκλιμάκωση αποτελεί ένα από τα βασικά ισχυρά σημεία της ελληνικής οικονομίας, καθώς βελτιώνει το προφίλ της χώρας στις αγορές, περιορίζει τον αντιληπτό δημοσιονομικό κίνδυνο και δημιουργεί καλύτερες προϋποθέσεις για περαιτέρω αναβαθμίσεις της πιστοληπτικής αξιολόγησης.

Παράλληλα, η ισχυρή δημοσιονομική επίδοση επιτρέπει στην κυβέρνηση να επιστρέφει μέρος των υπερπλεονασμάτων στην οικονομία, μέσω φορολογικών ελαφρύνσεων και στοχευμένων παρεμβάσεων.

Ο πληθωρισμός παραμένει το μεγάλο αγκάθι

Η μεγαλύτερη βραχυπρόθεσμη πρόκληση παραμένει ο πληθωρισμός.

Τον Αύγουστο επιταχύνθηκε στο 3,8%, από 3,4% τον Ιούλιο και 2,5% τον Ιανουάριο, επιβεβαιώνοντας ότι οι πιέσεις στις τιμές παραμένουν ανθεκτικές.

Η άνοδος των τροφίμων έχει επιβραδυνθεί αισθητά στο 0,9%, ωστόσο άλλες κατηγορίες του οικογενειακού προϋπολογισμού εμφανίζουν πολύ μεγαλύτερες αυξήσεις.

Η στέγαση και οι υπηρεσίες κοινής ωφέλειας αυξήθηκαν κατά 9,7%, οι μεταφορές κατά 7,7% και οι τιμές σε εστιατόρια και ξενοδοχεία κατά 6,6%.

Οι συγκεκριμένες κατηγορίες έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς επηρεάζουν άμεσα το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και μπορούν να περιορίσουν τη δυναμική της κατανάλωσης.

Η WOOD επισημαίνει ότι ο πληθωρισμός θα συνεχίσει να επηρεάζεται τόσο από τις διεθνείς ενεργειακές τιμές όσο και από τη στενότερη αγορά εργασίας.

Η ανεργία έχει υποχωρήσει στο 7,9%, γεγονός που αποτελεί σαφώς θετική εξέλιξη, αλλά ταυτόχρονα μπορεί να αυξήσει τις μισθολογικές πιέσεις και να διατηρήσει υψηλότερο το κόστος υπηρεσιών.

Παράλληλα, η WOOD εντοπίζει και διαρθρωτικούς παράγοντες που δυσκολεύουν την αποκλιμάκωση των τιμών, όπως η μεγάλη παρουσία πολύ μικρών επιχειρήσεων, η χαμηλότερη παραγωγικότητα και το αυξημένο μεταφορικό κόστος.

Πακέτο 2,2 δισ. ευρώ για το 2027

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδει η WOOD και στα δημοσιονομικά μέτρα που ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ.

Για το 2027, το πακέτο αποτιμάται στα 2,2 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 0,8% του ΑΕΠ, ενώ έως το 2030 οι συνολικές παρεμβάσεις προβλέπεται να φτάσουν τα 3,5 δισ. ευρώ.

Η WOOD θεωρεί ότι η σύνθεση των μέτρων είναι περισσότερο προσανατολισμένη σε σχέση με το παρελθόν στην παραγωγική πλευρά της οικονομίας και ειδικότερα στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Οι βασικοί άξονες αφορούν την άμεση ενίσχυση των χαμηλότερων εισοδημάτων, τη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης και την ενίσχυση των επενδύσεων και της παραγωγικότητας των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων.

Μεταξύ των παρεμβάσεων περιλαμβάνονται μειώσεις φορολογικών επιβαρύνσεων για αυτοαπασχολούμενους και επιχειρήσεις, νέα επενδυτικά κίνητρα μέσω ταχύτερων αποσβέσεων και διοχέτευση 1,5 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις μέσω της Αναπτυξιακής Τράπεζας.

Παράλληλα, προβλέπεται νέο στεγαστικό πρόγραμμα ύψους 2 δισ. ευρώ, καθώς και πρόσθετες παρεμβάσεις για οικογένειες, συνταξιούχους και εργαζόμενους.

Ο στόχος έως το 2030

Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, η WOOD χαρακτηρίζει συνεκτικό τον σχεδιασμό της κυβέρνησης έως το 2030.

Ο βασικός στόχος είναι η ελληνική οικονομία να συνεχίσει να αναπτύσσεται με ρυθμό κοντά στο 2%, να μειώσει την ανεργία κάτω από το 6% και να περιορίσει το δημόσιο χρέος στο 110% του ΑΕΠ.

Παράλληλα, προβλέπεται αύξηση της συμμετοχής της μεταποίησης στο 12% του ΑΕΠ, κάτι που θεωρείται κρίσιμο για τη βελτίωση της παραγωγικότητας και της εξωστρέφειας.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και ο στόχος για αναβάθμιση της πιστοληπτικής αξιολόγησης της χώρας στην κατηγορία «Α».

Η στρατηγική περιλαμβάνει ακόμη την περαιτέρω ψηφιοποίηση του Δημοσίου, την επιτάχυνση της Δικαιοσύνης, την αύξηση της προσφοράς προσιτής κατοικίας, την ενίσχυση της αγροτικής παραγωγικότητας και παρεμβάσεις στους τομείς της υγείας και της εκπαίδευσης.

Επενδύσεις 5 δισ. ευρώ για φθηνότερο ρεύμα

Κομβικό ρόλο στο συνολικό σχέδιο έχει η ενέργεια.

Ο στόχος είναι η μείωση των λιανικών τιμών ηλεκτρικού ρεύματος κατά 30% μέσα στην επόμενη τριετία, μία εξέλιξη που, εφόσον επιτευχθεί, θα μπορούσε να βελτιώσει σημαντικά τόσο το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών όσο και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.

Το σχέδιο βασίζεται στην περαιτέρω ανάπτυξη των ΑΠΕ, στην αύξηση της αποθήκευσης ενέργειας, στην ενίσχυση των δικτύων και των διασυνδέσεων, στη μείωση των χρεώσεων κοινής ωφέλειας και στη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας.

Η συνολική επενδυτική ανάγκη εκτιμάται σε περίπου 5 δισ. ευρώ, με σημαντικό μέρος της χρηματοδότησης να μπορεί να καλυφθεί από ευρωπαϊκούς πόρους.

Το βασικό συμπέρασμα της WOOD είναι ότι η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να διαθέτει ένα ισχυρότερο αναπτυξιακό προφίλ σε σχέση με την Ευρωζώνη, χάρη στις επενδύσεις, τη δημοσιονομική εξυγίανση και την αποκλιμάκωση του χρέους.

Το επόμενο στοίχημα, ωστόσο, είναι σαφώς δυσκολότερο: η σημερινή επενδυτική ώθηση πρέπει να μεταφραστεί σε υψηλότερη παραγωγικότητα, μεγαλύτερη εξαγωγική βάση και χαμηλότερο ενεργειακό κόστος, την ώρα που ο πληθωρισμός εξακολουθεί να πιέζει νοικοκυριά και επιχειρήσεις.