Σύμφωνα με την ανάλυση της Eurobank, οι διαθέσιμοι δείκτες υψηλής συχνότητας για το α’ τρίμηνο του 2026 υποδηλώνουν ότι η ελληνική οικονομία διατήρησε την ανθεκτικότητά της παρά την επιδείνωση του διεθνούς περιβάλλοντος προς το τέλος της περιόδου αναφοράς. Η αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής, η συνέχιση της ανόδου των λιανικών πωλήσεων, η διατήρηση του δείκτη οικονομικού κλίματος σε επίπεδα αισθητά υψηλότερα του μακροχρόνιου μέσου όρου του και η διαμόρφωση του PMI μεταποίησης σε επίπεδα συμβατά με επέκταση της οικονομικής δραστηριότητας συνηγορούν υπέρ της διατήρησης ικανοποιητικού ρυθμού οικονομικής μεγέθυνσης σε ετήσια βάση. Ωστόσο, στα στοιχεία του α’ τριμήνου του 2026 καταγράφηκαν και λιγότερο ευνοϊκές εξελίξεις, όπως η επιβράδυνση της απασχόλησης και των εξαγωγών αγαθών, ενώ παράλληλα συνεχίστηκε η υποχώρηση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης.

Ισχνή ανάπτυξη στην Ευρώπη 

Οι εθνικοί λογαριασμοί για το α’ τρίμηνο του 2026 έχουν ήδη δημοσιευθεί για τις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης των 27 κρατών-μελών. Τα διαθέσιμα στοιχεία καταδεικνύουν ισχνή οικονομική μεγέθυνση τόσο στην ΕΕ όσο και στην Ευρωζώνη, αν και με σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των κρατών-μελών.

Ειδικότερα, στην ΕΕ ο πραγματικός ρυθμός μεγέθυνσης διαμορφώθηκε σε 0,2% σε τριμηνιαία βάση και 1,0% σε ετήσια βάση, έναντι 0,2% και 1,4% αντίστοιχα το δ’ τρίμηνο του 2025. Στην Ευρωζώνη η οικονομική δραστηριότητα ήταν ακόμη πιο υποτονική, με τον πραγματικό ρυθμό μεγέθυνσης να ανέρχεται σε 0,1% σε τριμηνιαία βάση και 0,8% σε ετήσια βάση, έναντι 0,2% και 1,3% αντίστοιχα το προηγούμενο τρίμηνο.

Στην περίπτωση της ελληνικής οικονομίας, οι δείκτες υψηλής συχνότητας για το α’ τρίμηνο του 2026 διαμορφώθηκαν ως εξής:

Σκληρά δεδομένα (hard data)

·       Ο δείκτης παραγωγής στη μεταποίηση, ενός εξωστρεφούς τομέα που το 2025 συνεισέφερε το 10,5% της συνολικής ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας της οικονομίας (έναντι 15,7% στην Ευρωζώνη), κατέγραψε οριακή μείωση κατά 0,2% σε τριμηνιαία βάση το α’ τρίμηνο του 2026, έναντι αύξησης 1,8% το δ’ τρίμηνο του 2025. Σε ετήσια βάση, η παραγωγή στη μεταποίηση αυξήθηκε κατά 3,7%, έναντι 4,6% το προηγούμενο τρίμηνο. Παράλληλα, ο δείκτης παραγωγής για το σύνολο της βιομηχανίας (ορυχεία και λατομεία, μεταποίηση, ενέργεια, παροχή νερού, επεξεργασία λυμάτων, διαχείριση αποβλήτων και δραστηριότητες εξυγίανσης) κατέγραψε ισχυρή και επιταχυνόμενη άνοδο, κατά 3,0% σε τριμηνιαία βάση και 5,2% σε ετήσια βάση. Αυτά τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι ο κλάδος της βιομηχανίας είχε θετική συνεισφορά στην ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας το α’ τρίμηνο του 2026.

·       Ο δείκτης όγκου στο λιανικό εμπόριο, δηλαδή η αξία των πωλήσεων του κλάδου σε σταθερές τιμές, διατήρησε το θετικό μομέντουμ του δ’ τριμήνου του 2025, καταγράφοντας αύξηση 1,9% σε τριμηνιαία βάση και 3,6% σε ετήσια βάση. Τα εν λόγω αποτελέσματα αποτελούν ένα θετικό μήνυμα για τη πορεία της ιδιωτικής κατανάλωσης -στο σκέλος των αγαθών- το α’ τρίμηνο του 2026. Ωστόσο, η άνοδος του πληθωρισμού τον Απρ-26 και τον Μαϊ-26, σε συνδυασμό με την αρνητική αποταμίευση των νοικοκυριών στην Ελλάδα, δημιουργούν καθοδικούς κινδύνους για τον ρυθμό αύξησης της ιδιωτικής κατανάλωσης τα επόμενα τρίμηνα.

·       Ο αριθμός των απασχολουμένων μειώθηκε κατά 0,4% σε τριμηνιαία βάση το α’ τρίμηνο του 2026, καταγράφοντας την πρώτη υποχώρηση από το γ’ τρίμηνο του 2024. Σε ετήσια βάση συνέχισε να αυξάνεται (1,2%), αλλά με επιβραδυνόμενο ρυθμό.

·       Ο ρυθμός αύξησης των εξαγωγών αγαθών σε σταθερές τιμές επιβραδύνθηκε σε 1,5% το α’ τρίμηνο του 2026, από 8,1% το δ’ τρίμηνο του 2025, υποδηλώντας πιθανή μείωση σε τριμηνιαία βάση. Οι εισαγωγές αγαθών σε σταθερές τιμές μειώθηκαν οριακά κατά 0,3%, από αύξηση 2,9% το προηγούμενο τρίμηνο.

Μαλακά δεδομένα ( soft data)

·       Ο δείκτης υπευθύνων προμηθειών PMI στη μεταποίηση διατηρήθηκε άνω του ορίου των 50 μονάδων, το οποίο διαχωρίζει τη βελτίωση από την επιδείνωση των λειτουργικών συνθηκών στον κλάδο, για 13ο συνεχόμενο τρίμηνο. Συγκεκριμένα, διαμορφώθηκε στις 54,4 μονάδες το α’ τρίμηνο του 2026, έναντι 53,0 μονάδων το δ’ τρίμηνο του 2025.

·       Ο δείκτης οικονομικού κλίματος παρέμεινε ουσιαστικά αμετάβλητος σε σχέση με το δ’ τρίμηνο του 2025 (106,5 μονάδες), διατηρούμενος αισθητά υψηλότερα από τον μακροχρόνιο μέσο όρο του (100 μονάδες). Αντίθετα, ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης επιδεινώθηκε για τέταρτο συνεχόμενο τρίμηνο, υποχωρώντας στις -50,7 μονάδες, επίπεδο που συνιστά χαμηλό 13 τριμήνων. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με τις πληθωριστικές πιέσεις και την αυξημένη αβεβαιότητα που προκαλούν οι εχθροπραξίες και οι γεωπολιτικές εντάσεις στην περιοχή του Περσικού Κόλπου. Οι επιπτώσεις είναι εντονότερες για τα νοικοκυριά των οποίων η αύξηση του ονομαστικού διαθέσιμου εισοδήματος δεν επαρκεί για να αντισταθμίσει την άνοδο του γενικού επιπέδου των τιμών.

Η αποτελεσματική καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και η ακριβέστερη αποτύπωση των πραγματικών εισοδημάτων μπορούν να ενισχύσουν τη στόχευση και την αποτελεσματικότητα των δημοσιονομικών μέτρων στήριξης που αποσκοπούν στην άμβλυνση των επιπτώσεων της παρούσας ενεργειακής κρίσης, τονίζει η Eurobank.

Η Κομισιόν επισημαίνει ότι η χώρα συμμορφώθηκε με τις δημοσιονομικές συστάσεις το 2025 και εκτιμά ότι θα παραμείνει εντός των συνιστώμενων ορίων και το 2026, γεγονός που αντανακλά τη βελτίωση των δημόσιων οικονομικών και την αποτελεσματικότητα της δημοσιονομικής πολιτικής.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη σημαντική αποκλιμάκωση του δημόσιου και εξωτερικού χρέους, καθώς και στη συνεχιζόμενη ενίσχυση του τραπεζικού συστήματος. Σύμφωνα με την έκθεση, η σταθερή οικονομική ανάπτυξη σε συνδυασμό με τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα έχουν συμβάλει καθοριστικά στη βελτίωση των βασικών μακροοικονομικών δεικτών της χώρας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει επίσης τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί στο πεδίο των μεταρρυθμίσεων, επισημαίνοντας ότι οι παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στόχευσαν αποτελεσματικά στις διαρθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας. Στο πλαίσιο αυτό αποδίδει εύσημα για τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης, τη βελτίωση της λειτουργίας του κράτους και τη σημαντική μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων στις τράπεζες.

Παρά τη θετική εικόνα, η έκθεση υπογραμμίζει ότι εξακολουθούν να υφίστανται προκλήσεις και ευπάθειες που απαιτούν προσοχή. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι το διεθνές περιβάλλον παραμένει αβέβαιο, με την ενεργειακή κρίση που έχει προκαλέσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή να δημιουργεί νέους κινδύνους για την ανάπτυξη, τον πληθωρισμό και την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.

Η αξιολόγηση της Κομισιόν έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα καταγράφει ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις, συνεχή μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ και βελτιωμένη εικόνα του τραπεζικού κλάδου, στοιχεία που ενισχύουν τη θέση της χώρας έναντι των διεθνών επενδυτών και των αγορών.

Το μήνυμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι σαφές: η Ελλάδα έχει διανύσει μεγάλη απόσταση στην αντιμετώπιση των ανισορροπιών που χαρακτήριζαν την οικονομία της κατά την προηγούμενη δεκαετία, ωστόσο η διατήρηση της μεταρρυθμιστικής δυναμικής και της δημοσιονομικής πειθαρχίας παραμένει κρίσιμη προϋπόθεση για τη θωράκιση της οικονομίας απέναντι στις νέες διεθνείς προκλήσεις.

Στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού εξαμήνου, η Κομισιόν προτείνει:

1. Τήρηση των δημοσιονομικών ορίων και του πλαφόν δαπανών, με αξιοποίηση της ευελιξίας που προσφέρει η ρήτρα διαφυγής στις αμυντικές δαπάνες. Σε ό,τι αφορά τα μέτρα για την απορρόφηση του ενεργειακού κόστους, προτείνει να παραμείνουν προσωρινά και στοχευμένα, χωρίς να «τεντώνουν» τα δημοσιονομικά όρια. Σημειώνει ότι πρέπει να συνεχίσουν οι προσπάθειες για βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης και της διαφάνειας του φορολογικού συστήματος. Σημαντική θεωρεί και την περαιτέρω βελτίωση της αποδοτικότητας της δημόσιας διοίκησης. Επίσης, τονίζει ότι πρέπει να συνεχίσει η περαιτέρω μείωση των κόκκινων δανείων, με επιτάχυνση των νομικών διαδικασιών ρευστοποίησης ή εκκαθάρισης.
2. Συνέχιση των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων που εφαρμόστηκαν στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής.
3. Απλούστευση και ψηφιοποίηση των διοικητικών διαδικασιών, άρση των κανονιστικών εμποδίων στην επιχειρηματικότητα (κυρίως για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις), βελτίωση της πρόσβασης των νεοφυών επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση, επιτάχυνση της δικαιοσύνης και ολοκλήρωση κρίσιμων μεταρρυθμίσεων στις περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις και τον χωροταξικό σχεδιασμό.
4. Προώθηση της φθηνότερης ηλεκτρικής ενέργειας μέσω της ανάπτυξης υπεράκτιων αιολικών πάρκων και της ενίσχυσης των ενεργειακών διασυνδέσεων, την αναμόρφωση της φορολογίας στην ενέργεια και τη σταδιακή κατάργηση των επιδοτήσεων στα ορυκτά καύσιμα, την επιτάχυνση της απανθρακοποίησης των μεταφορών, την ενίσχυση της κλιματικής ανθεκτικότητας και τη βελτίωση της διαχείρισης των υδάτων και των σχετικών υποδομών.
5. Αύξηση της συμμετοχής των γυναικών, των νέων και των ευάλωτων ομάδων στην αγορά εργασίας, καθώς και βελτίωση της ποιότητας της απασχόλησης. Παράλληλα, ζητεί βελτίωση των εκπαιδευτικών επιδόσεων μέσω της ενίσχυσης της κατάρτισης και της αξιολόγησης των εκπαιδευτικών, αλλά και της μεγαλύτερης αυτονομίας των σχολικών μονάδων. Επίσης, προτείνει συνέχιση της μεταρρύθμισης του συστήματος κοινωνικών παροχών, ενίσχυση της πρόσβασης σε υπηρεσίες, επέκταση της προσιτής και κοινωνικής στέγασης και βελτίωση της πρόσβασης σε ποιοτικές και προσιτές υπηρεσίες υγείας.

«Υψηλός συμβολισμός»

Για εξέλιξη ιδιαίτερα υψηλού συμβολισμού και ουσιαστικής σημασίας για την ελληνική οικονομία κάνει λόγο το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, αναφερόμενο στην αφαίρεση της χώρας από την κατηγορία παρακολούθησης των χωρών με μακροοικονομικές ανισορροπίες για πρώτη φορά μετά το ξέσπασμα της ελληνικής κρίσης χρέους.

«Πρόκειται για μια εξέλιξη με ιδιαίτερο ιστορικό βάρος. Μετά τη δεκαετία των μνημονίων (2010-2018), το καθεστώς Ενισχυμένης Εποπτείας (2018-2022), την πολυετή παραμονή της Ελλάδας στην κατηγορία των Υπερβολικών Μακροοικονομικών Ανισορροπιών (Excessive Macroeconomic Imbalances) κατά την περίοδο 2019-2024 και την ένταξή της στην κατηγορία των Μακροοικονομικών Ανισορροπιών το 2025, η χώρα επιστρέφει πλέον στην πλήρη ευρωπαϊκή κανονικότητα», αναφέρει το υπουργείο.

«Η σημασία της εξέλιξης είναι ακόμη μεγαλύτερη αν ληφθεί υπόψη ότι πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία δέκα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης βρίσκονται σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, γεγονός που αναδεικνύει όχι μόνο την θεαματική βελτίωση της δημοσιονομικής θέσης αλλά και το γεγονός ότι οι εξωτερικές ανισορροπίες και οι διαρθρωτικές αδυναμίες της οικονομίας έχουν πλέον περιοριστεί σε βαθμό που δεν συνιστούν συστημικό κίνδυνο για την οικονομική σταθερότητα της χώρας», τονίζει.

 Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει τη μεγάλη πρόοδο της ελληνικής οικονομίας 

Στην αξιολόγησή της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σημειώνει ότι οι ευπάθειες που σχετίζονται με το δημόσιο και εξωτερικό χρέος έχουν υποχωρήσει σημαντικά τα τελευταία χρόνια.

Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, η σταθερή ανάπτυξη, τα δημοσιονομικά πλεονάσματα, η βελτίωση των τραπεζικών ισολογισμών και η εφαρμογή μεταρρυθμίσεων συνέβαλαν καθοριστικά στη μείωση των κινδύνων που χαρακτήριζαν την ελληνική οικονομία επί σειρά ετών.

Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι:

• το δημόσιο χρέος ακολουθεί σταθερή πτωτική πορεία,
• οι εξωτερικές ανισορροπίες έχουν περιοριστεί,
• οι τράπεζες έχουν ενισχύσει σημαντικά τους ισολογισμούς τους,
• η αγορά εργασίας έχει βελτιωθεί περαιτέρω,
• ενώ η χώρα έχει υλοποιήσει ένα ευρύ φάσμα μεταρρυθμίσεων στο επιχειρηματικό περιβάλλον, στην αγορά εργασίας και στη φορολογική διοίκηση.

Ισχυρή ανάπτυξη παρά το αβέβαιο διεθνές περιβάλλον

Η ελληνική οικονομία αναπτύχθηκε κατά 2,1% το 2025, σε ένα περιβάλλον έντονης αβεβαιότητας για την ευρωπαϊκή και παγκόσμια οικονομία.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ότι η ανάπτυξη θα συνεχιστεί με ρυθμό 1,8% το 2026 έναντι 0,9% του μέσου όρου της Ευρωζώνης, επιβεβαιώνοντας την ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας.

Δημοσιονομικά πλεονάσματα και ισχυρή δημοσιονομική επίδοση

Η Ελλάδα κατέγραψε πλεόνασμα Γενικής Κυβέρνησης 1,7% του ΑΕΠ το 2025, έναντι 1,3% του ΑΕΠ το 2024.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, η επίδοση αυτή επιτεύχθηκε χάρη:

• στη συγκράτηση των τρεχουσών δαπανών,
• στη μείωση των δαπανών εξυπηρέτησης του χρέους,
• και στην αυξημένη απόδοση των φορολογικών εσόδων.

Η Ελλάδα πέτυχε την επίδοση αυτή παράλληλα με μειώσεις ασφαλιστικών εισφορών, αυξήσεις μισθών στο Δημόσιο και στοχευμένα μέτρα στήριξης νοικοκυριών.

Η ταχύτερη αποκλιμάκωση χρέους στην Ευρώπη συνεχίζεται

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει περαιτέρω σημαντική μείωση του δημόσιου χρέους:

• 154,2% του ΑΕΠ το 2024
• 146,1% του ΑΕΠ το 2025
• 140,7% του ΑΕΠ το 2026 (πρόβλεψη)
• 134,4% του ΑΕΠ το 2027 (πρόβλεψη)

Μέσα σε μόλις τρία χρόνια, η Ελλάδα προβλέπεται να μειώσει τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ κατά σχεδόν 20 ποσοστιαίες μονάδες.

Η Επιτροπή αποδίδει την εξέλιξη αυτή στην ισχυρή ονομαστική ανάπτυξη της οικονομίας και στη διατήρηση πλεονασματικών δημοσιονομικών αποτελεσμάτων.

Αναγνώριση των μεταρρυθμίσεων και της ψηφιακής μετάβασης

Η έκθεση αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στις μεταρρυθμίσεις που υλοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια.

Ειδική αναφορά γίνεται:

• στην ψηφιοποίηση της φορολογικής διοίκησης,
• στην ψηφιοποίηση των τελωνειακών ελέγχων,
• στην ανάπτυξη ψηφιακών εργαλείων συμμόρφωσης,
• στη σημαντική μείωση του κενού ΦΠΑ,
• καθώς και στη συνολική ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης.

Η Επιτροπή υπογραμμίζει επίσης ότι η Ελλάδα έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης, ενώ σημειώνει ότι το μισθολογικό κόστος του Δημοσίου διαμορφώθηκε στο 10,2% του ΑΕΠ το 2025, παραμένοντας κοντά στον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (10,3%).

Πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στην υλοποίηση ευρωπαϊκών προγραμμάτων 

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπιστώνει ότι η εφαρμογή των προγραμμάτων Πολιτικής Συνοχής στην Ελλάδα εξελίσσεται με ταχύτερο ρυθμό από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τόσο ως προς την επιλογή έργων όσο και ως προς τις πληρωμές.

Παράλληλα, αναγνωρίζεται η σημαντική συμβολή του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας στην προώθηση επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα και την ανθεκτικότητα της οικονομίας.

ΝΕΑ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε επίσης τη δυνατότητα επέκτασης του πεδίου εφαρμογής της υφιστάμενης Εθνικής Ρήτρας Διαφυγής ώστε να συμπεριληφθούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, δαπάνες και επενδύσεις που ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια και μειώνουν την εξάρτηση από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.

Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται ειδικό ετήσιο όριο 0,3% του ΑΕΠ για την περίοδο 2026-2028 και σωρευτικό όριο 0,6% του ΑΕΠ για επενδύσεις ενεργειακής ανθεκτικότητας, εντός του συνολικού πλαισίου ευελιξίας που έχει ήδη θεσπιστεί για την άμυνα.

Η πρωτοβουλία αυτή δημιουργεί πρόσθετες δυνατότητες επιτάχυνσης στρατηγικών επενδύσεων που χρηματοδοτούνται από εθνικούς πόρους σε κρίσιμους τομείς όπως η ενέργεια, οι σχετικές υποδομές και η ανθεκτικότητα, διευρύνοντας παράλληλα το περιθώριο αξιοποίησης διαθέσιμων δημοσιονομικών δυνατοτήτων στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών κανόνων.

Ένα ακόμη ορόσημο στην πορεία της χώρας 

Η σημερινή απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτελεί μία από τις σημαντικότερες θεσμικές αναγνωρίσεις της προόδου που έχει επιτύχει η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια.

Η έξοδος από το καθεστώς Μακροοικονομικών Ανισορροπιών, η διατήρηση δημοσιονομικών πλεονασμάτων, η συνεχιζόμενη αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, η βελτίωση της αγοράς εργασίας, η πρόοδος στις μεταρρυθμίσεις και η ισχυρή αξιοποίηση των ευρωπαϊκών εργαλείων χρηματοδότησης συνθέτουν την εικόνα μιας οικονομίας που έχει αφήσει οριστικά πίσω της τα χαρακτηριστικά της κρίσης και συνεχίζει την πορεία της με όρους σταθερότητας, αξιοπιστίας και ανθεκτικότητας.

Ο οικονομολόγος της UBS, Gyorgy Kovacs, προχωρά σε ήπια υποβάθμιση της πρόβλεψης για την ανάπτυξη του 2026, μειώνοντας την εκτίμηση στο 2,2%, κατά 20 μονάδες βάσης, εξαιτίας της υψηλότερης πορείας των τιμών ενέργειας.

Παρά τη μικρή αναθεώρηση, ο ελβετικός οίκος δεν αλλάζει το βασικό αφήγημα για την ελληνική οικονομία, καθώς θεωρεί ότι η ανάπτυξη εξακολουθεί να στηρίζεται σε τρεις ισχυρούς πυλώνες: τον τουρισμό, τις επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από τα ευρωπαϊκά κονδύλια και τις ακόμη ευνοϊκές δημοσιονομικές συνθήκες.

Η αφετηρία της οικονομίας παραμένει ισχυρή. Το ελληνικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2,4% σε ετήσια βάση το τέταρτο τρίμηνο του 2025, επιταχύνοντας από το 2,1% του προηγούμενου τριμήνου.

Στο βασικό της σενάριο, η UBS προβλέπει ανάπτυξη 2,1% το 2025, 2,2% το 2026 και 1,8% το 2027, εκτιμώντας ότι η Ελλάδα περνά πλέον σε μια πιο ώριμη αλλά ακόμη θετική φάση οικονομικής επέκτασης.

Το ονομαστικό ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από περίπου €248 δισ. το 2025 στα €261 δισ. το 2026 και στα €273 δισ. το 2027, στοιχείο που αποτυπώνει τη συνεχιζόμενη μεγέθυνση της οικονομίας, παρά την επιβράδυνση των ρυθμών ανάπτυξης.

Η UBS δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ποιότητα της ανάπτυξης. Η ιδιωτική κατανάλωση, που αυξήθηκε κατά 2% το 2025, αναμένεται να επιβραδυνθεί στο 1% το 2026, πριν ανακάμψει στο 1,5% το 2027.

Αντίθετα, οι επενδύσεις παραμένουν ο βασικός μοχλός της οικονομίας, με αύξηση 8,9% το 2025 και 9% το 2026. Ωστόσο, ο οίκος βλέπει πτώση 4% το 2027, εξέλιξη που θεωρείται κρίσιμη, καθώς αποτυπώνει την εξάρτηση της ελληνικής οικονομίας από τη δυναμική του Ταμείου Ανάκαμψης και των ευρωπαϊκών πόρων.

Σύμφωνα με την UBS, οι εισροές από τα ευρωπαϊκά ταμεία για την περίοδο 2021-2027 βρίσκονται σε επίπεδα αισθητά υψηλότερα από προηγούμενους κύκλους χρηματοδότησης, ενώ οι δαπάνες του Ταμείου Ανάκαμψης κορυφώνονται μέσα στο 2026, πλησιάζοντας το 5% του ΑΕΠ.

Ο οίκος εκτιμά ότι το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων, οι επιχορηγήσεις και τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης συνεχίζουν να στηρίζουν έντονα τις κατασκευές, τις υποδομές και την επιχειρηματική δραστηριότητα.

Ο δεύτερος μεγάλος πυλώνας ανάπτυξης παραμένει ο τουρισμός. Η UBS σημειώνει ότι το 2026 ξεκίνησε ιδιαίτερα δυναμικά, με ταξιδιωτικές εισπράξεις άνω του €1 δισ. στο δίμηνο Ιανουαρίου – Φεβρουαρίου, ενώ οι αφίξεις από το εξωτερικό αυξήθηκαν κατά 42,3% σε ετήσια βάση τον Φεβρουάριο σε κινητό μέσο τριών μηνών.

Τα τουριστικά έσοδα κινούνται πλέον σε επίπεδα αισθητά υψηλότερα από την προ πανδημίας περίοδο, πλησιάζοντας τα €25 δισ., γεγονός που — σύμφωνα με την UBS — εξηγεί γιατί η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να εμφανίζει ανθεκτικότητα παρά το ενεργειακό σοκ.

Ωστόσο, η τράπεζα προειδοποιεί ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή προσθέτει βραχυπρόθεσμη αβεβαιότητα στις προοπτικές του τουριστικού κλάδου.

Στο μέτωπο του πληθωρισμού, η UBS εμφανίζεται πιο επιφυλακτική. Ο γενικός δείκτης τιμών αυξήθηκε στο 3,9% τον Μάρτιο, από 2,7% τον Φεβρουάριο, κυρίως λόγω της ανόδου στο κόστος μεταφορών και ενέργειας.

Η τράπεζα προβλέπει μέσο πληθωρισμό 3% το 2026, έναντι 2,5% το 2025, πριν υποχωρήσει στο 2,4% το 2027.

Η αγορά εργασίας συνεχίζει να στηρίζει την οικονομία, με την ανεργία να υποχωρεί στο 8,5% το πρώτο τρίμηνο του 2026, από 9,5% ένα χρόνο πριν. Η UBS εκτιμά περαιτέρω μείωση στο 7% το 2026 και στο 6,5% το 2027.

Η αύξηση του κατώτατου μισθού κατά 6,1% σε ετήσια βάση στηρίζει την κατανάλωση, αλλά — όπως σημειώνει ο οίκος — διατηρεί ανοιχτό και τον κίνδυνο δευτερογενών πληθωριστικών πιέσεων.

Ιδιαίτερα θετική παραμένει και η εικόνα της τραπεζικής χρηματοδότησης. Τον Μάρτιο του 2026, τα δάνεια προς μη χρηματοοικονομικές επιχειρήσεις αυξήθηκαν κατά 10,9%, τα καταναλωτικά κατά 7,7% και τα στεγαστικά κατά 1,1%.

Παράλληλα, ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων υποχώρησε στο 3,3% το τέταρτο τρίμηνο του 2025, επιβεβαιώνοντας — σύμφωνα με την UBS — ότι οι ελληνικές τράπεζες λειτουργούν πλέον ως μοχλός ανάπτυξης και όχι ως πηγή συστημικού κινδύνου.

Η δημοσιονομική εικόνα παραμένει επίσης από τα ισχυρότερα χαρτιά της χώρας. Η UBS προβλέπει πρωτογενές πλεόνασμα 4,3% του ΑΕΠ το 2025 και 2,9% τόσο το 2026 όσο και το 2027.

Το δημόσιο χρέος εκτιμάται ότι θα μειωθεί από 145% του ΑΕΠ το 2025 στο 138% το 2026 και στο 133% το 2027, διατηρώντας τη θετική τροχιά αποκλιμάκωσης.

Παράλληλα, η Ελλάδα διατηρεί επενδυτική βαθμίδα από τους μεγάλους οίκους αξιολόγησης, ενώ η απόδοση του δεκαετούς ελληνικού ομολόγου κινείται κοντά στο 3,91%, στοιχείο που δείχνει ότι οι αγορές εξακολουθούν να εμπιστεύονται τη δημοσιονομική σταθερότητα της χώρας.

1. Χρηματοδότηση της εγχώριας οικονομίας

1. Καταθέσεις της εγχώριας οικονομίας στα εγχώρια πιστωτικά ιδρύματα

Στην επικαιροποίηση των βασικών μακροοικονομικών της σεναρίων, ο οίκος επισημαίνει ότι οι προβλέψεις αντικατοπτρίζουν τη σημερινή συναίνεση της αγοράς και βασίζονται στη διάμεση εκτίμηση ενός ευρέος φάσματος αναλυτών, την ώρα που ο τελικός αντίκτυπος των διεθνών εξελίξεων σε ανάπτυξη και πληθωρισμό παραμένει αβέβαιος.

Γεωπολιτικές εντάσεις και ενέργεια στο επίκεντρο

Το τελευταίο τρίμηνο χαρακτηρίζεται από μεικτές αναθεωρήσεις, με την κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή να οδηγεί σε άνοδο των τιμών ενέργειας και σε σημαντικές διαταραχές σε μεταφορές και υποδομές. Παρά ταύτα, οι περισσότεροι αναλυτές δεν έχουν ακόμη προχωρήσει σε ουσιαστικές αλλαγές των εκτιμήσεών τους.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη σύγκρουση με το Ιράν, η οποία επηρεάζει τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ, πλήττει ενεργειακές υποδομές και εντείνει την αβεβαιότητα για την παγκόσμια οικονομία. Μια παρατεταμένη ένταση θα μπορούσε να επιβαρύνει περαιτέρω τις αναπτυξιακές προοπτικές, ειδικά για οικονομίες που εξαρτώνται από εισαγωγές ενέργειας.

Πιο αυστηρή νομισματική στάση διεθνώς

Παράλληλα, οι κεντρικές τράπεζες εμφανίζονται πιο «σφιχτές» σε σχέση με τις προηγούμενες εκτιμήσεις, καθώς οι προσδοκίες για τα επιτόκια αυξάνονται σε Ευρώπη και Ασία. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με την ανθεκτικότητα των αγορών εργασίας και την επιμονή του δομικού πληθωρισμού πάνω από τους στόχους.

Σε περίπτωση παρατεταμένων πιέσεων στην ενέργεια, δεν αποκλείεται περαιτέρω άνοδος επιτοκίων ή ακόμη και δημοσιονομικές παρεμβάσεις για τη στήριξη των οικονομιών.

Σταθερές προβλέψεις παρά τα διεθνή σοκ

Παρά την έντονη μεταβλητότητα στις αρχές του 2026, οι συνολικές προβλέψεις για το 2026 και το 2027 παραμένουν σε γενικές γραμμές σταθερές. Στην Ευρώπη, η ανάπτυξη εκτιμάται γύρω στο 1% ή και χαμηλότερα, με την Ισπανία να ξεχωρίζει θετικά, ενώ στις ΗΠΑ η πρόβλεψη ενισχύεται στο 2,5%.

Το πρώτο τρίμηνο του έτους σημαδεύτηκε από σημαντικές γεωπολιτικές εξελίξεις και αυξημένη αστάθεια, που ενισχύουν το ρίσκο για την παγκόσμια οικονομία και τις αγορές.

Μικτές τάσεις στην αγορά εργασίας

Στο μέτωπο της απασχόλησης, οι προβλέψεις εμφανίζουν μικτές τάσεις, με ήπια επιβράδυνση σε ορισμένες οικονομίες, κυρίως στις ΗΠΑ. Ωστόσο, η περιορισμένη αύξηση του εργατικού δυναμικού διατηρεί την ανεργία σε σχετικά χαμηλά επίπεδα, γύρω στο 4,4%.

Στην Ευρώπη καταγράφονται διαφοροποιήσεις, με ορισμένες χώρες να εμφανίζουν επιδείνωση και άλλες, όπως η Ισπανία, βελτίωση των δεικτών απασχόλησης.

Βασικό σενάριο αισιοδοξίας με αυξημένους κινδύνους

Συνολικά, το βασικό σενάριο της Morningstar DBRS παραμένει συγκρατημένα αισιόδοξο, στηριζόμενο στην ισχυρή χρηματοοικονομική θέση των νοικοκυριών και στην αναμενόμενη δημοσιονομική στήριξη. Η νομισματική πολιτική εκτιμάται ότι θα κινηθεί σε ουδέτερη κατεύθυνση, ενώ ο πληθωρισμός είχε ήδη αρχίσει να αποκλιμακώνεται πριν το ενεργειακό σοκ του 2026.

Ωστόσο, οι κίνδυνοι παραμένουν αυξημένοι, με τη γεωπολιτική αστάθεια και τις εξελίξεις στην ενέργεια να αποτελούν τον βασικό παράγοντα αβεβαιότητας. Ο οίκος τονίζει ότι θα συνεχίσει να επικαιροποιεί τις εκτιμήσεις του, καθώς προκύπτουν νέα δεδομένα από το διεθνές περιβάλλον.

Οι μετοχές των ελληνικών τραπεζών κατέρρευσαν κατά 94% εκείνη τη χρονιά και η ρευστότητα εξαφανίστηκε, αφήνοντας την αγορά μικρότερη από εκείνη της Αιγύπτου ή του Μαρόκου. Μια δεκαετία μετά, η Ελλάδα επανέρχεται σταδιακά στον ανεπτυγμένο κόσμο. καθώς ο οίκος MSCI βρίσκεται πιο κοντά από ποτέ σε αναβάθμιση της χώρας από αναδυόμενη σε ανεπτυγμένη αγορά με τις επιχειρήσεις να εκτιμούν ότι οι ελληνικές μετοχές βρίσκονται πλέον σε θέση να διεκδικήσουν διεθνή κεφάλαια.

«Η Ελλάδα αναπτύσσεται ταχύτερα από την Ευρώπη, ο τραπεζικός κλάδος είναι πιο συγκεντρωμένος και οι ελληνικές τράπεζες εμφανίζουν ισχυρή κερδοφορία», δήλωσε ο Ιάσων Κεπαπτσόγλου, επικεφαλής επενδυτικών σχέσεων της Alpha Bank. «Είσαι ένα πολύ μικρό ψάρι, κάτι που δεν είναι ιδανικό, αλλά μέσα σε έναν τεράστιο ωκεανό».

Ο οίκος MSCI εξετάζει την επαναταξινόμηση της Ελλάδας ως ανεπτυγμένης χρηματιστηριακής αγοράς και αναμένεται να ανακοινώσει την απόφασή της έως τις 31 Μαρτίου. Είχε υποβαθμίσει τη χώρα σε αναδυόμενη αγορά το 2013, στο αποκορύφωμα της κρίσης δημόσιου χρέους — την πρώτη φορά που ανεπτυγμένη οικονομία υποβαθμίστηκε. Σε κάποια φάση, η Ελλάδα κινδύνευσε ακόμη και με ένταξη στην κατηγορία «standalone» του MSCI, που αφορά μικρές ή δύσκολα προσβάσιμες αγορές, όπως η Τζαμάικα ή η Μποτσουάνα.

Περίπου 18,3 τρισ. δολάρια ακολουθούν τους δείκτες μετοχών του MSCI. Οι ταξινομήσεις της έχουν δυσανάλογα μεγάλη επιρροή στις κατανομές κεφαλαίων παγκοσμίως και, όπως φάνηκε πρόσφατα στην Ινδονησία, μπορούν να ασκήσουν πίεση ακόμη και σε ρυθμιστικές αρχές. Ανταγωνιστικοί πάροχοι δεικτών, όπως οι FTSE Russell και S&P Global Ratings, κατατάσσουν ήδη την Ελλάδα στις ανεπτυγμένες αγορές.

Οι συμμετέχοντες στην αγορά είχαν προθεσμία έως τις 16 Μαρτίου για να υποβάλουν σχόλια στον MSCI σχετικά με την πιθανή αναβάθμιση της Ελλάδας, σύμφωνα με εκπρόσωπο του οργανισμού που επικαλείται το Bloomberg, ο οποίος δεν σχολίασε το περιεχόμενο των απαντήσεων.

Για τις ελληνικές εταιρείες που ήδη προσελκύουν διεθνείς επενδυτές, μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να διευρύνει σημαντικά το επενδυτικό κοινό. Η Lamda Development, η οποία μετατρέπει το πρώην αεροδρόμιο της Αθήνας στη μεγαλύτερη «έξυπνη πόλη» της Ευρώπης — το έργο The Ellinikon — εκτιμά ότι η αναβάθμιση θα φέρει βαθύτερες δεξαμενές θεσμικών κεφαλαίων.

«Μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα θα είναι μια θετική εξέλιξη για την Ελλάδα», δήλωσε ο Απόστολος Ζαφολιάς, επικεφαλής στρατηγικής και επενδυτικών σχέσεων της Lamda. «Θα αποκτήσεις πρόσβαση σε ένα πολύ μεγαλύτερο και ποιοτικότερο σύνολο κεφαλαίων».

Ωστόσο, υπάρχει συζήτηση για το αν είναι προτιμότερο να ξεχωρίζει κανείς σε έναν μικρότερο δείκτη ή να αποτελεί μικρότερο μέρος σε ένα ευρύτερο επενδυτικό σύμπαν. Οι τέσσερις συστημικές τράπεζες της Ελλάδας παραμένουν σχετικά μικρές, με τη μεγαλύτερη, την Eurobank — αξίας περίπου 12,4 δισ. ευρώ — να υστερεί σε μέγεθος έναντι πολλών ευρωπαϊκών ανταγωνιστών.

Η έξοδος από την κατηγορία των αναδυόμενων αγορών θα μπορούσε αρχικά να προκαλέσει εκροές από εξειδικευμένα funds. Αν και αυτές πιθανότατα θα εξισορροπηθούν με την πάροδο του χρόνου από εισροές, λόγω ένταξης σε δείκτες ανεπτυγμένων αγορών, οι επιπτώσεις θα είναι άνισες μεταξύ των εταιρειών, με τις μικρότερες να πλήττονται περισσότερο, σύμφωνα με τον Σουνίλ Κουλ, επικεφαλής στρατηγικής μετοχών αναδυόμενων αγορών της Goldman Sachs.

Ο Κεπαπτσόγλου της Alpha Bank περιέγραψε το δίλημμα ανάμεσα στο μέγεθος και την πρόσβαση σε διεθνή κεφάλαια ως εξής: «Κάποιοι θα πουν ότι τα μεγάλα ψάρια θα σε καταπιούν και άλλοι ότι υπάρχει άφθονη τροφή για όλους».

Η Ελλάδα αντιστοιχεί περίπου στο 0,5% του δείκτη MSCI Αναδυόμενων Αγορών, με οκτώ εταιρείες να συμμετέχουν σε αυτόν. Σε περίπτωση αναβάθμισης, αναλυτές της JPMorgan εκτιμούν ότι το βάρος της στους δείκτες ανεπτυγμένων αγορών θα είναι σημαντικά μικρότερο, ενώ η συνολική επίδραση από παθητικά κεφάλαια αναμένεται ελαφρώς αρνητική — περίπου 300 εκατ. δολάρια σε εκροές.

Η αναβάθμιση του Ισραήλ το 2009 αποτελεί ένα από τα λίγα ιστορικά παραδείγματα. Ο βασικός δείκτης του υποχώρησε μετά την αρχική ανακοίνωση του MSCI, καθώς επενδυτές αναδυόμενων αγορών πούλησαν θέσεις. Ωστόσο, όταν η αλλαγή τέθηκε σε ισχύ τον Μάιο του 2010, εκροές περίπου 2,2 δισ. δολαρίων αντισταθμίστηκαν από εισροές κοντά στα 3 δισ. δολάρια.

Πέρα από τη δυναμική των δεικτών, η ελληνική χρηματιστηριακή αγορά έχει ήδη καταγράψει εντυπωσιακή ανάκαμψη.

Η συνολική κεφαλαιοποίησή της ξεπερνά πλέον εκείνη της Πορτογαλίας και της Ιρλανδίας, ενώ ο μέσος ημερήσιος τζίρος στον δείκτη ASE έχει αυξηθεί στα 370 εκατ. ευρώ φέτος, από περίπου 84 εκατ. ευρώ πριν από μία δεκαετία. Ο βασικός δείκτης έχει ενισχυθεί κατά περίπου 330% από τα χαμηλά της πανδημίας τον Μάρτιο του 2020, υπερδιπλάσια άνοδο από τον αντίστοιχο δείκτη ανεπτυγμένων αγορών του MSCI.

Η πορεία αυτή αντικατοπτρίζει τη συνολική μεταμόρφωση της οικονομίας, η οποία βγήκε από μια κρίση χρέους που εξάλειψε περίπου το ένα τέταρτο του ΑΕΠ. Η αγορά ομολόγων της Ελλάδας ανέκτησε την επενδυτική βαθμίδα το 2023, ύστερα από 13 χρόνια στην κατηγορία «junk», ενώ η οικονομία αναπτύσσεται πλέον ταχύτερα από πολλές ευρωπαϊκές.

Η ανάκαμψη και οι προσδοκίες για περαιτέρω ανάπτυξη έχουν προσελκύσει νέο επενδυτικό ενδιαφέρον. Η εξαγορά της Hellenic Exchanges από τη Euronext, τον διαχειριστή του χρηματιστηρίου της Αθήνας, χαιρετίστηκε από την ελληνική κυβέρνηση ως ένδειξη κανονικοποίησης και βήμα προς βαθύτερη ενοποίηση των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών.

Μια δεκαετία μετά τα capital controls που «πάγωσαν» την αγορά της Αθήνας στο αποκορύφωμα της κρίσης, οι επενδυτές αντικρίζουν πλέον μια εντελώς διαφορετική Ελλάδα. Μια πιθανή αναβάθμιση από τoν MSCI αυτόν τον μήνα θα επισφραγίσει αυτή τη μεταστροφή.

«Η Ελλάδα έχει περάσει από το καθεστώς της επιβίωσης σε ένα καθεστώς σχετικής αξίας και δομής αγοράς, με την αναβάθμιση να λειτουργεί περισσότερο ως καταλύτης παρά ως επενδυτική υπόθεση από μόνη της», δήλωσε ο Θανάσης Δρογώσης της Pantelakis Securities. «Η αγορά συζητείται ξανά ως επενδυτικός προορισμός και όχι ως περίπτωση κρίσης».

Οι αυξήσεις στις μηνιαίες αποδοχές τους προκύπτουν με την εφαρμογή της νέας φορολογικής κλίμακας η οποία φέρνει μικρότερες κρατήσεις φόρου εισοδήματος. Η μείωση των συντελεστών και της μηνιαίας παρακράτησης φόρου οδηγεί σε ελαφρύνσεις, που σε ορισμένες περιπτώσεις ισοδυναμούν ακόμη και με δύο επιπλέον μισθούς σε ετήσια βάση.

Οι μεγαλύτεροι κερδισμένοι της νέας φορολογικής κλίμακας είναι οι νέοι εργαζόμενοι έως 30 ετών, οι οικογένειες με εξαρτώμενα τέκνα, αλλά και οι μισθωτοί με μεσαία και υψηλότερα εισοδήματα. Όσοι δηλώνουν ετήσιο εισόδημα άνω των 10.000 ευρώ (700-800 ευρώ καθαρά το μήνα) θα δουν άμεσα τη διαφορά, καθώς μειώνονται οι κρατήσεις φόρου εισοδήματος σε κάθε μισθοδοσία.

Για παράδειγμα, εργαζόμενος 25 ετών στην εστίαση, με καθαρές αποδοχές 1.250 ευρώ, θα έχει μηνιαία αύξηση 177 ευρώ και ετήσιο όφελος σχεδόν 2.500 ευρώ, ποσό που προσεγγίζει τους δύο μισθούς. Μισθωτός με δύο παιδιά και καθαρό μισθό 1.776 ευρώ θα κερδίζει 86 ευρώ τον μήνα ή περίπου 1.200 ευρώ τον χρόνο, ενώ τρίτεκνος εργαζόμενος με αποδοχές 1.291 ευρώ θα δει αύξηση 93 ευρώ μηνιαίως.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η ελάφρυνση για τις πολύτεκνες οικογένειες. Μισθωτός με τέσσερα παιδιά και καθαρό μισθό 1.800 ευρώ θα έχει ετήσιο όφελος 4.100 ευρώ, δηλαδή περίπου 2,3 μισθούς. Στον αντίποδα, περιορισμένο ή και μηδενικό παραμένει το όφελος για χαμηλά εισοδήματα χωρίς παιδιά, όπου η μηνιαία αύξηση κινείται σε μονοψήφια επίπεδα.

Η νέα φορολογική κλίμακα μειώνει οριζόντια τους συντελεστές για όλους, με πρόσθετες μειώσεις για όσους έχουν παιδιά. Για νέους έως 25 ετών μηδενίζεται ο φόρος στα πρώτα 20.000 ευρώ εισοδήματος με το όφελος να φτάνει τα 563 ευρώ τον χρόνο για έναν νέο με ετήσιο εισόδημα από 11.000 έως 12.000 ευρώ και τα 1.043 ευρώ τον χρόνο, εφόσον έχει ετήσιο εισόδημα από 13.000 έως 14.000 ευρώ.

Ευνοϊκότερη μεταχείριση προβλέπεται και για την ηλικιακή ομάδα 26-30 ετών. Ειδικότερα, για νέους εργαζόμενους ηλικίας 26-30 ετών που θα φορολογούνται πλέον με συντελεστή μόλις 9% για τα πρώτα 20.000 ευρώ του εισοδήματος, προκύπτουν ελαφρύνσεις:

• 390 ευρώ τον χρόνο, για ετήσιο εισόδημα από 12.000 έως 13.000 ευρώ.
• 780 ευρώ τον χρόνο, για ετήσιο εισόδημα από 15.000 έως 16.000 ευρώ
• 1.040 ευρώ τον χρόνο, για ετήσιο εισόδημα από 17.000 έως 18.000 ευρώ.

Όσο αυξάνεται το εισόδημα και ο αριθμός των εξαρτώμενων τέκνων, τόσο μεγαλώνει και το καθαρό όφελος.

Σύμφωνα με το οικονομικό επιτελείο, στόχος των παρεμβάσεων είναι η ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος, η στήριξη των οικογενειών και η προσέλκυση και παραμονή νέων εργαζομένων στην αγορά εργασίας, σε μια περίοδο που η φορολογική πολιτική επιχειρεί να λειτουργήσει ως μοχλός ανάπτυξης και κοινωνικής ισορροπίας.

Οι ελληνικές τράπεζες καταγράφουν ισχυρά θεμελιώδη μεγέθη, με βελτίωση της κερδοφορίας τους και διατήρηση των δεικτών κεφαλαιακής επάρκειας και ρευστότητας σε υψηλά επίπεδα. Ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων υποχώρησε ελαφρά μέσα στο έτος για τον ελληνικό τραπεζικό τομέα, μειώνοντας περαιτέρω την απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Ωστόσο, όπως τονίζει η ΤτΕ, η ελληνική οικονομία, παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σειρά διαρθρωτικών προκλήσεων που θα καθορίσουν τη μελλοντική της πορεία.

Η Ενδιάμεση Έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος για τη Νομισματική Πολιτική 2025 υποβλήθηκε σήμερα στον Πρόεδρο της Βουλής των Ελλήνων και το Υπουργικό Συμβούλιο.

Ανθεκτική παγκόσμια οικονομία και αύξηση του παγκόσμιου εμπορίου

Το 2025 η παγκόσμια οικονομία επέδειξε μεγαλύτερη ανθεκτικότητα από ό,τι αναμενόταν παρά την επιβολή υψηλών δασμών από τις ΗΠΑ και τη σημαντική αύξηση της αβεβαιότητας. Τον τελευταίο χρόνο παρατηρείται μετατόπιση στην εμπορική πολιτική των ΗΠΑ, οι οποίες, μετά από δεκαετίες προσήλωσης στις αρχές του ελεύθερου εμπορίου, έχουν υιοθετήσει μια στάση υπέρ του προστατευτισμού, προκαλώντας αναταράξεις και έντονη αβεβαιότητα στο διεθνές οικονομικό περιβάλλον.

Την παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα στήριξε, κατά το α΄ τρίμηνο του έτους, η εμπροσθοβαρής ενίσχυση της βιομηχανικής παραγωγής και των εξαγωγών των χωρών εκτός των ΗΠΑ, η οποία τροφοδοτήθηκε κυρίως από τη μεγάλη άνοδο της ζήτησης εισαγωγών εν όψει της επικείμενης εφαρμογής υψηλότερων δασμών από τις ΗΠΑ, αλλά και από τη θεαματική αύξηση των αμερικανικών επενδύσεων στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης. Στη συνέχεια του έτους, περαιτέρω στήριξη παρείχε η υποχώρηση της αβεβαιότητας, ως αποτέλεσμα εμπορικών συμφωνιών μεταξύ των ΗΠΑ και βασικών εμπορικών εταίρων τους (ΕΕ, Κίνα, Ηνωμένο Βασίλειο).

Το παγκόσμιο εμπόριο επίσης αποδείχθηκε πιο ανθεκτικό από ό,τι εκτιμούσαν οι απαισιόδοξες προβλέψεις του Απριλίου 2025, γεγονός που επιβεβαιώνει την προσαρμοστικότητα των διεθνών αλυσίδων εφοδιασμού και τη σταθερότητα της εξωτερικής ζήτησης. Όμως, ο σταθμισμένος μέσος δασμολογικός συντελεστής των ΗΠΑ, μολονότι έχει μειωθεί σε σχέση με τον Απρίλιο, παραμένει στα υψηλότερα επίπεδα που έχουν παρατηρηθεί από τις αρχές της δεκαετίας του 1930 και, σε διμερή βάση, κυμαίνεται πλέον μεταξύ 10% και 20% για τις περισσότερες χώρες.

Στην ευρωζώνη, η οικονομική δραστηριότητα παρουσίασε σημαντικές διακυμάνσεις κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025, με οριακή επιτάχυνση του ρυθμού αύξησης του ΑΕΠ το γ΄ τρίμηνο. Η αποκλιμάκωση της αβεβαιότητας χάρη στις εμπορικές συμφωνίες συνέβαλε στην ενίσχυση της οικονομικής εμπιστοσύνης και αναμένεται να στηρίξει περαιτέρω την ανάκαμψη. Οι βραχυπρόθεσμες προοπτικές για την ευρωζώνη παραμένουν γενικά θετικές. Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, το πραγματικό ΑΕΠ αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνεται, ενισχυόμενο από την άνοδο των πραγματικών εισοδημάτων λόγω της μείωσης του πληθωρισμού, την αναμενόμενη ώθηση από τις αυξημένες δαπάνες για άμυνα και υποδομές και τη σταδιακή εξασθένηση των περιοριστικών επιδράσεων της νομισματικής πολιτικής. Ο πληθωρισμός βρίσκεται πλησίον του στόχου της ΕΚΤ και αναμένεται να σταθεροποιηθεί στο 2% σε μεσοπρόθεσμη βάση, καθώς η επιβράδυνση του ρυθμού ανόδου των μισθών, η αυξανόμενη παραγωγικότητα και η ανατίμηση του ευρώ συμβάλλουν στη συγκράτηση των πληθωριστικών πιέσεων.

Ελληνική οικονομία: Διατήρηση της αναπτυξιακής δυναμικής, περιορισμένη αποκλιμάκωση του πληθωρισμού

Η οικονομική δραστηριότητα συνέχισε να αναπτύσσεται με ικανοποιητικούς ρυθμούς το πρώτο εννεάμηνο του 2025 (2,0% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024), υπερβαίνοντας τον αντίστοιχο μέσο ρυθμό ανάπτυξης στη ζώνη του ευρώ (1,5%). Βασικές συνιστώσες της ανάπτυξης ήταν η ιδιωτική κατανάλωση και οι καθαρές εξαγωγές, λόγω της αύξησης των εξαγωγών αγαθών και, σε μεγαλύτερο βαθμό, των εξαγωγών υπηρεσιών και της παράλληλης μείωσης των εισαγωγών. Θετική ήταν και η συμβολή των επενδύσεων στην ανάπτυξη, λόγω της ενίσχυσης των πάγιων επενδύσεων τόσο σε παραγωγικό εξοπλισμό όσο και σε κατασκευές το β΄ και το γ΄ τρίμηνο του έτους. Η αγορά εργασίας συνέχισε τη θετική της πορεία και το πρώτο εννεάμηνο του 2025, αν και με επιβραδυνόμενο ρυθμό σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024. Οι βραχυχρόνιοι δείκτες οικονομικής δραστηριότητας και οι δείκτες προσδοκιών υποδηλώνουν συνέχιση της αναπτυξιακής δυναμικής για το σύνολο του 2025.

Ο πληθωρισμός βάσει του Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ) ανήλθε το πρώτο ενδεκάμηνο του 2025 στο 2,9% κατά μέσο όρο (2024: 3,0%), τροφοδοτούμενος κυρίως από τον επίμονο πληθωρισμό των υπηρεσιών και από τον πληθωρισμό των μη επεξεργασμένων ειδών διατροφής, παρουσιάζοντας έντονες διακυμάνσεις, καθώς αποκλιμακώθηκε σημαντικά το δίμηνο Σεπτεμβρίου-Οκτωβρίου, αλλά επανήλθε στη μέση τιμή του ενδεκαμήνου το Νοέμβριο. Στην ελαφρά υποχώρηση του πληθωρισμού συνέβαλαν τα επεξεργασμένα είδη διατροφής, τα μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά και τα ενεργειακά αγαθά.

Δημοσιονομικές εξελίξεις: Υψηλότερο του αναμενομένου πρωτογενές πλεόνασμα – Ταχεία αποκλιμάκωση του λόγου δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ

Μετά το έτος-ορόσημο 2024 κατά το οποίο επιτεύχθηκε το υψηλότερο ιστορικά συνολικό και πρωτογενές πλεόνασμα ως ποσοστό του ΑΕΠ, οι πολύ θετικές δημοσιονομικές επιδόσεις συνεχίστηκαν και το 2025. Σε αντίθεση με την αρχική πρόβλεψη για οριακή δημοσιονομική συστολή, το 2025 εκτιμάται ότι θα καταγραφεί δημοσιονομική επέκταση, αντανακλώντας την υπεραπόδοση του προηγούμενου έτους και τη θετική πορεία των εσόδων. Η εξέλιξη αυτή αντανακλά πρωτίστως βελτιωμένες επιδόσεις όσον αφορά την αύξηση των εισοδημάτων, την κερδοφορία των επιχειρήσεων, την απασχόληση και τη φορολογική συμμόρφωση, ενώ δευτερευόντως συνδέεται με την επίδραση του υψηλότερου του αναμενομένου πληθωρισμού. Το γεγονός αυτό επέτρεψε τη λήψη δέσμης μόνιμων επεκτατικών δημοσιονομικών μέτρων από το 2026. Οι εκτιμήσεις της Εισηγητικής Έκθεσης του Προϋπολογισμού 2026 για το πρωτογενές αποτέλεσμα το 2025 είναι συμβατές με τις δημοσιονομικές προβλέψεις της Τράπεζας της Ελλάδος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος, το χρέος της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να υποχωρήσει περαιτέρω το 2025.

Χρηματοπιστωτικές εξελίξεις: Αβέβαιες διεθνείς χρηματοπιστωτικές συνθήκες – Αναβαθμίσεις της κρατικής πιστοληπτικής αξιολόγησης

Οι χρηματοπιστωτικές συνθήκες διεθνώς παραμένουν αβέβαιες και ευάλωτες στις μεταβολές της οικονομικής πολιτικής και στις παρεμβάσεις στη λειτουργία των θεσμών στις ΗΠΑ, όπως υποδηλώνει η κατά καιρούς αύξηση της μεταβλητότητας στις διεθνείς αγορές ομολόγων και μετοχών, ενώ σοβαρούς κινδύνους εγκυμονεί και η μεγάλη επέκταση του λεγόμενου «σκιώδους» χρηματοπιστωτικού τομέα (δηλ. των μη τραπεζικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων), που εποπτεύεται λιγότερο αυστηρά από ό,τι οι τράπεζες.

Η ζήτηση ελληνικών κρατικών ομολόγων εκ μέρους διεθνών επενδυτών έχει ενισχυθεί σημαντικά και σε αυτό έχουν συμβάλει οι συνεχιζόμενες αναβαθμίσεις του αξιόχρεου της χώρας, με αποτέλεσμα τη μεγάλη αύξηση των επενδυτικών θέσεων σε ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου. Ταυτόχρονα, στο τρέχον περιβάλλον υψηλής αβεβαιότητας διεθνώς, οι αναβαθμίσεις και η αύξηση των επενδυτικών θέσεων σε ελληνικά ομόλογα τεκμαίρεται ότι έχουν συγκρατήσει τις ανοδικές πιέσεις που ασκούνται στις αποδόσεις λόγω εξελίξεων σε άλλες οικονομίες της ευρωζώνης, όπως η Γαλλία. Σε συνάφεια με τις αναβαθμίσεις της κρατικής πιστοληπτικής αξιολόγησης, συνεχίστηκαν οι αναβαθμίσεις των πιστοληπτικών αξιολογήσεων των ελληνικών τραπεζών, ενώ και οι αποδόσεις των ομολόγων μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων καταγράφουν μείωση από τις αρχές του 2025, επωφελούμενες από τις αναβαθμίσεις του αξιόχρεου της χώρας.

Οι μετοχές των εισηγμένων στο Χρηματιστήριο Αθηνών επιχειρήσεων παρουσιάζουν εντός του 2025 σημαντικά υψηλότερες αποδόσεις έναντι αυτών που καταγράφονται σε ευρωπαϊκό αλλά και διεθνές επίπεδο. Την ισχυρή επίδοση του γενικού δείκτη από την αρχή του 2025 στήριξαν κυρίως οι μετοχές των ελληνικών τραπεζών, ενώ θετικά κινήθηκαν και όλοι οι κλαδικοί δείκτες. Ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη, που ενισχύει τις αποδόσεις των ελληνικών μετοχών, είναι η αύξηση των επενδυτικών θέσεων σε ελληνικές μετοχές από διεθνή επενδυτικά κεφάλαια. Η πρόσφατη πρόταση εξαγοράς του συνόλου των μετοχών της Ελληνικά Χρηματιστήρια Α.Ε. από τον όμιλο Euronext αναμένεται να συμβάλει στην περαιτέρω διεύρυνση της επενδυτικής βάσης της ελληνικής αγοράς μετοχών και, ως εκ τούτου, σε περισσότερες ευκαιρίες χρηματοδότησης ελληνικών επιχειρήσεων από τις αγορές.

Τραπεζικός τομέας: Υποχώρηση των επιτοκίων, αύξηση των καταθέσεων και των χορηγήσεων

Τα επιτόκια των τραπεζικών καταθέσεων προθεσμίας ακολούθησαν πτωτική τάση κατά τη διάρκεια του δεκαμήνου Ιανουαρίου-Οκτωβρίου 2025, σε συνέπεια με τις μειώσεις των επιτοκίων πολιτικής του Ευρωσυστήματος. Οι μειώσεις ήταν ελαφρώς εντονότερες στα επιτόκια καταθέσεων των επιχειρήσεων, τα οποία άλλωστε είχαν καταγράψει μεγαλύτερες αυξήσεις κατά την ανοδική φάση του κύκλου των επιτοκίων νομισματικής πολιτικής. Κατά τους δέκα πρώτους μήνες του 2025 το απόθεμα των καταθέσεων του ιδιωτικού τομέα παρουσίασε σωρευτική αύξηση κατά 3,1 δισεκ. ευρώ, έναντι αύξησης κατά 0,7 δισεκ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι, και διαμορφώθηκε τον Οκτώβριο του 2025 σε 206 δισεκ. ευρώ.

Τα επιτόκια των τραπεζικών δανείων προς τις μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις (ΜΧΕ) υποχώρησαν σημαντικά κατά τη διάρκεια του τρέχοντος έτους σε όλες τις κατηγορίες δανείων. Οι μειώσεις ήταν συγκριτικά εντονότερες στα δάνεια ύψους άνω των 250.000 ευρώ, τα οποία κατά κανόνα αφορούν μεγαλύτερου μεγέθους επιχειρήσεις. Μειώσεις επιτοκίων καταγράφηκαν και στα τραπεζικά δάνεια προς τα νοικοκυριά, αλλά συγκριτικά μικρότερες από ό,τι για τις επιχειρήσεις.

Ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των τραπεζικών δανείων προς τις ΜΧΕ το δεκάμηνο Ιανουαρίου-Οκτωβρίου 2025 επιταχύνθηκε και διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο σε 16,0%, έναντι μέσης τιμής 8,5% το αντίστοιχο δεκάμηνο του 2024. Τα τραπεζικά δάνεια προς τα νοικοκυριά σημείωσαν μικρότερη συρρίκνωση τους δέκα πρώτους μήνες του 2025 σε σύγκριση με το ίδιο δεκάμηνο του 2024 και ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής τους μεταστράφηκε σε θετικό πρόσημο από τον Ιούνιο του 2025 – για πρώτη φορά μετά τον Οκτώβριο του 2010. H εξέλιξη αυτή αντανακλά την περαιτέρω υποχώρηση του ρυθμού συρρίκνωσης των στεγαστικών δανείων σε μηδέν τον Οκτώβριο του 2025, καθώς και την επιτάχυνση του ρυθμού ανόδου της καταναλωτικής πίστης, ο οποίος ήδη από το 2024 έχει ισχυροποιηθεί και ανήλθε σε 6,6% τον Οκτώβριο. Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε, και αναμένεται να παραμείνει και στο εγγύς μέλλον, η συμβολή των χαμηλότοκων δανείων του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) και των προγραμμάτων συγχρηματοδότησης και εγγυοδοσίας της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας και του Ομίλου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων στη βελτίωση των όρων και της διαθεσιμότητας επιχειρηματικής και στεγαστικής πίστης.

Τραπεζικό σύστημα: Ισχυρά θεμελιώδη μεγέθη

Οι ελληνικές τράπεζες καταγράφουν ισχυρά θεμελιώδη μεγέθη, με βελτίωση της κερδοφορίας τους και διατήρηση των δεικτών κεφαλαιακής επάρκειας και ρευστότητας σε υψηλά επίπεδα. Ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων υποχώρησε ελαφρά μέσα στο έτος για τον ελληνικό τραπεζικό τομέα, μειώνοντας περαιτέρω την απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Τα αποτελέσματα της πανευρωπαϊκής άσκησης προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων (stress test) του 2025 επιβεβαιώνουν την ανθεκτικότητα των ελληνικών τραπεζών, οι οποίες, ακόμη και στο δυσμενές μακροοικονομικό σενάριο, διατηρούν επίπεδα ιδίων κεφαλαίων που υπερβαίνουν τις κανονιστικές απαιτήσεις και τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Οι ισχυρές επιδόσεις του ελληνικού τραπεζικού τομέα αποτυπώνονται στις συνεχείς αναβαθμίσεις του αξιόχρεου των τραπεζών από τους διεθνείς οίκους πιστοληπτικής αξιολόγησης, εξέλιξη που αντανακλά επίσης την ενίσχυση του πλαισίου μακροπροληπτικής εποπτείας και τις θετικές επιδράσεις από τις αναβαθμίσεις της κρατικής πιστοληπτικής αξιολόγησης. Η ενισχυμένη ανθεκτικότητα των ελληνικών τραπεζών δημιουργεί προϋποθέσεις για την επέκταση των δραστηριοτήτων τους και νέες συνεργασίες με τράπεζες του εξωτερικού και με άλλους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς.

Προβλέψεις

Σύμφωνα με τις τρέχουσες προβλέψεις της Τράπεζας της Ελλάδος, ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ το 2025, το 2026 και το 2027 προβλέπεται να διαμορφωθεί σε 2,1% και να μεταβληθεί οριακά σε 2,0% το 2028, υπερβαίνοντας το μέσο προβλεπόμενο ρυθμό ανάπτυξης της ευρωζώνης και παραμένοντας έτσι σε τροχιά πραγματικής σύγκλισης των εισοδημάτων. Κυριότερη συνιστώσα της μεγέθυνσης προβλέπεται να είναι η κατανάλωση, ενώ οι επενδύσεις και οι εξαγωγές θα συνεχίσουν να συμβάλλουν θετικά. Βραχυχρόνια, οι επενδύσεις προβλέπεται να υποστηριχθούν από τους υπόλοιπους προς διάθεση πόρους του RRF, καθώς μόνο το 1/3 αυτών έχει έως τώρα διοχετευθεί στην πραγματική οικονομία. Έτσι, οι επενδύσεις εκτιμάται ότι θα αυξηθούν με υψηλό ρυθμό 7,3% το 2025-26, ενώ με το πέρας της περιόδου εφαρμογής του ευρωπαϊκού μέσου ανάκαμψης NextGenerationEU ο ρυθμός αύξησής τους θα μετριαστεί το 2027-28. H συμβολή του εξωτερικού τομέα συνολικά στο ΑΕΠ θα είναι το προσεχές διάστημα ελαφρώς αρνητική, εξαιτίας της έντονης επενδυτικής δραστηριότητας, που θα προκαλέσει ταχεία αύξηση των εισαγωγών, αλλά και του υψηλού εισαγωγικού περιεχομένου της εγχώριας κατανάλωσης και των εξαγωγών αγαθών.

Ο πληθωρισμός βάσει του ΕνΔΤΚ θα συνεχίσει να αποκλιμακώνεται εντός της περιόδου πρόβλεψης. Το 2025 αναμένεται να παραμείνει υψηλός σε 2,8%, αντανακλώντας την επιμονή του πληθωρισμού των υπηρεσιών – λόγω κυρίως των αυξήσεων στις αμοιβές εργασίας και στα ενοίκια, των πιέσεων από την υψηλή τουριστική ζήτηση και των αυξημένων έμμεσων φόρων στην εστίαση και στη διαμονή – καθώς και τον πληθωρισμό των μη επεξεργασμένων ειδών διατροφής. Ο πληθωρισμός προβλέπεται ότι θα υποχωρήσει αισθητά στο 2,1% το 2026, θα παραμείνει ουσιαστικά αμετάβλητος (2,2%) το 2027, ενώ το 2028 εκτιμάται μια εφάπαξ επιτάχυνσή του στο 2,5%, καθώς η επίδραση του διευρυμένου συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων θα ενσωματωθεί στην ενεργειακή συνιστώσα του ΕνΔΤΚ.

Κίνδυνοι και αβεβαιότητες

Οι κίνδυνοι που περιβάλλουν τις προβλέψεις της Τράπεζας της Ελλάδος για την ανάπτυξη είναι κυρίως καθοδικοί. Αναλυτικότερα, κινδύνους για τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές της ελληνικής οικονομίας αποτελούν: α) η αβεβαιότητα από τις εύθραυστες διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας, β) ο επίμονος πληθωρισμός, γ) ενδεχόμενες μεγαλύτερες μισθολογικές πιέσεις, λόγω της στενότητας στην αγορά εργασίας, δ) πιθανές φυσικές καταστροφές που συνδέονται με τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, ε) τυχόν χαμηλότερος του αναμενομένου ρυθμός απορρόφησης και αξιοποίησης των κονδυλίων του RRF και στ) βραδύτερη του αναμενομένου υλοποίηση των απαραίτητων μεταρρυθμίσεων, με δυσμενείς επιδράσεις στην παραγωγικότητα της ελληνικής οικονομίας.

Προκλήσεις

Η ελληνική οικονομία, παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σειρά διαρθρωτικών προκλήσεων που θα καθορίσουν τη μελλοντική της πορεία. Συνολικά, ο κίνδυνος επιβράδυνσης των ρυθμών ανάπτυξης μετά τη λήξη του RRF, η χαμηλή παραγωγικότητα, το υφιστάμενο επενδυτικό κενό, τυχόν καθυστερήσεις στην απορρόφηση των υπολειπόμενων κοινοτικών πόρων, η βραδεία αλλαγή του παραγωγικού προτύπου, οι πιέσεις στην αγορά εργασίας και στα πραγματικά εισοδήματα, η δυσκολία εύρεσης προσιτής κατοικίας, η δημογραφική κρίση, η στάσιμη διαρθρωτική ανταγωνιστικότητα και το πολύ υψηλό δημόσιο χρέος συγκροτούν ένα σύνθετο πλέγμα προκλήσεων.

Προτάσεις πολιτικής

Η αντιμετώπιση των παραπάνω προκλήσεων, σε ένα περιβάλλον αβεβαιότητας με έντονους εμπορικούς ανταγωνισμούς και συνεχιζόμενες γεωπολιτικές εντάσεις, απαιτεί συνεκτική στρατηγική, σταθερή προσήλωση στις μεταρρυθμίσεις και στοχευμένη αξιοποίηση των διαθέσιμων ευρωπαϊκών πόρων, ώστε η σημερινή μακροοικονομική σταθερότητα να μεταφραστεί σε διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ευημερία. Στο πλαίσιο αυτό, οι προτάσεις πολιτικής για την ελληνική οικονομία οφείλουν να υπηρετούν ταυτόχρονα τρεις στόχους: α) ενίσχυση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας, β) θωράκιση της μακροοικονομικής και δημοσιονομικής σταθερότητας και γ) διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής και βιωσιμότητας μακροπρόθεσμα. Αυτές οι κατευθύνσεις καθορίζουν και τη λογική των προτεινόμενων παρεμβάσεων, οι οποίες δεν είναι αποσπασματικές αλλά αλληλοσυμπληρούμενες.

Η ενίσχυση της παραγωγικότητας της εργασίας απαιτεί τη συνέχιση και βάθυνση των μεταρρυθμίσεων στις αγορές αγαθών και υπηρεσιών, την αποτελεσματικότερη λειτουργία του Δημοσίου, την ταχύτερη απονομή της δικαιοσύνης, την καταπολέμηση της διαφθοράς και τη μείωση της γραφειοκρατίας. Οι δράσεις αυτές βελτιώνουν το επιχειρηματικό και θεσμικό περιβάλλον και τη διαρθρωτική ανταγωνιστικότητα της οικονομίας και αυξάνουν τη συνολική παραγωγικότητα των συντελεστών παραγωγής. Παράλληλα, η ενθάρρυνση νέων παραγωγικών επενδύσεων, η αναβάθμιση της ποιότητας του εργατικού δυναμικού και η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης ωφελούν άμεσα και έμμεσα την παραγωγικότητα της εργασίας.

Η βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος απαιτεί παράλληλα τη σταθερότητα του φορολογικού συστήματος και την παροχή στοχευμένων κινήτρων (επιταχυνόμενες αποσβέσεις και αυξημένες εκπτώσεις φόρου για επενδύσεις σε έρευνα και ανάπτυξη), καθώς και τον περιορισμό του ενεργειακού κόστους. Τα φορολογικά μέτρα τόνωσης της ανάπτυξης συμπληρώνουν αυτό το πλαίσιο. Η μείωση του μη μισθολογικού κόστους εργασίας (tax wedge) ενισχύει τα κίνητρα των επιχειρήσεων να δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας.

Προκειμένου να ενισχυθούν οι επενδύσεις και οι εξαγωγές και να διευκολυνθεί ο προσανατολισμός του παραγωγικού προτύπου προς εξωστρεφείς εμπορεύσιμες δραστηριότητες είναι αναγκαία η πλήρης και αποτελεσματική αξιοποίηση των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων – του RRF, των Πολυετών Δημοσιονομικών Πλαισίων 2021-2027 και 2028-2034 και του πακέτου των 8 δισεκ. ευρώ για την περίοδο 2026-32 (Ταμείο Κοινωνικού Κλίματος, Ταμείο Εκσυγχρονισμού, Ταμείο Απανθρακοποίησης Νησιών). Δεδομένου ότι το NextGenerationEU έχει πεπερασμένη διάρκεια ζωής και παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα καταγράφει συστηματικά ένα από τα υψηλότερα ποσοστά απορρόφησης στην ΕΕ, η χώρα οφείλει να επιταχύνει την υλοποίηση των συναφών επενδύσεων ώστε να μεγιστοποιήσει τις θετικές επιδράσεις του στην ανάπτυξη και στην παραγωγικότητα τα επόμενα χρόνια.

Η ενίσχυση και διαφοροποίηση των πηγών χρηματοδότησης των επιχειρήσεων είναι επίσης κρίσιμη σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς χρηματοπιστωτικές συνθήκες είναι ευμετάβλητες. Η καλύτερη λειτουργία των χρηματοπιστωτικών αγορών, η αξιοποίηση του νέου Ταμείου Μικροπιστώσεων και η πρόσβαση σε εναλλακτικές προς τον τραπεζικό δανεισμό μορφές χρηματοδότησης μέσω των κεφαλαιαγορών – ιδίως για νεοφυείς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις που δεν διαθέτουν επαρκείς εξασφαλίσεις – μπορούν να ξεκλειδώσουν σημαντικό επενδυτικό δυναμικό. Σε αυτό το πλαίσιο, είναι καίριας σημασίας οι ελληνικές τράπεζες να διατηρήσουν τις θετικές επιδόσεις τους και να παραμείνουν σε πορεία επίτευξης των μεσοπρόθεσμων στόχων τους, ώστε αφενός να συνεχίσουν να στηρίζουν επαρκώς τη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας και αφετέρου να επιτύχουν νέες αναβαθμίσεις που θα λειτουργήσουν ως ασπίδα απέναντι στο περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας.

Παράλληλα, η διατήρηση και ενίσχυση της θετικής δυναμικής των ξένων άμεσων επενδύσεων, οι οποίες ξεπέρασαν τα 6 δισεκ. ευρώ το 2024, αυξημένες κατά περίπου 40% έναντι του 2019, προϋποθέτει σταθερότητα, θεσμική αξιοπιστία και συνέχιση των ιδιωτικοποιήσεων και της αξιοποίησης της δημόσιας περιουσίας.

Το ζήτημα της προσιτής στέγης απαιτεί πρόσθετες παρεμβάσεις στην πλευρά της προσφοράς. Μεταξύ άλλων, θα πρέπει να απλοποιηθούν οι διαδικασίες σε όλα τα στάδια αξιοποίησης της ακίνητης περιουσίας – αδειοδοτήσεις, πολεοδομικά, χρήσεις γης – ώστε να αποδεσμευθούν αδρανή ακίνητα και να διευκολυνθούν ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις σε ανάπτυξη κατοικίας.

Στην αγορά εργασίας, η αύξηση των αμοιβών πρέπει να είναι συμβατή με την εξέλιξη της παραγωγικότητας, ώστε να αποφεύγεται η υπέρμετρη αύξηση του μοναδιαίου κόστους εργασίας που θα υπονόμευε την ανταγωνιστικότητα. Ταυτόχρονα, είναι απαραίτητο να αυξηθεί το ποσοστό συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό γυναικών, νέων, μεγαλύτερων σε ηλικία και συνταξιούχων.

Για την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος απαιτείται ένα συνεκτικό πλέγμα κοινωνικών και αναπτυξιακών παρεμβάσεων: επενδύσεις σε ποιοτικούς και οικονομικά προσιτούς παιδικούς σταθμούς, θεσμοθέτηση ευέλικτων μορφών απασχόλησης, στήριξη της στέγασης νέων οικογενειών, ενίσχυση υπηρεσιών υγείας και φροντίδας. Πρόσθετες παροχές όπως επιδόματα σπουδών για παιδιά ή υποστήριξη στο σπίτι για νέες μητέρες ενισχύουν την οικογενειακή ασφάλεια. Παράλληλα, η ενσωμάτωση μεταναστών και ο επαναπατρισμός Ελλήνων του εξωτερικού μπορούν να ενδυναμώσουν το ανθρώπινο κεφάλαιο.

Καθοριστική προϋπόθεση για την υλοποίηση όλων των παραπάνω είναι η διασφάλιση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η συνέχιση της ταχείας αποκλιμάκωσής του. Η σταθερή συμμόρφωση με το νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο, σε συνδυασμό με την αξιοποίηση των υψηλών ταμειακών διαθεσίμων – που ανέρχονται περίπου στο 18% του ΑΕΠ – για την πρόωρη αποπληρωμή των διμερών δανείων του πρώτου προγράμματος χρηματοδοτικής στήριξης, μπορεί να ενισχύσει την αξιοπιστία της χώρας στις αγορές. Η ταχύτερη μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ μειώνει τις μελλοντικές ανάγκες δημοσιονομικής προσαρμογής, επιτρέπει υψηλότερα όρια δαπανών για ενεργητικές πολιτικές και περιορίζει την έκθεση σε κινδύνους από ενδεχόμενη άνοδο των επιτοκίων.

Τέλος, η πιο ενεργός συμμετοχή της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας σε διεθνή εξοπλιστικά προγράμματα και κοινοπραξίες, με σύμπραξη του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, μπορεί να αυξήσει την προστιθέμενη αξία της στο ΑΕΠ, να δημιουργήσει υψηλής εξειδίκευσης θέσεις εργασίας και να καλύψει μεγαλύτερο μέρος των αμυντικών αναγκών από εγχώρια παραγωγή.

Το πλήρες κείμενο της Έκθεσης είναι διαθέσιμο εδώ.

Σημαντική συμβολή σε αυτό έχει η αύξηση του ακαθάριστου σχηματισμού παγίου κεφαλαίου κατά 2,1% το Α΄ εξάμηνο του 2025, η οποία στηρίζεται από τη συνεχιζόμενη χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ). Από το ΤΑΑ έχουν αντληθεί 24,5 δισ. ευρώ έως τον Νοέμβριο του 2025, ενώ αναμένονται επιπλέον 11,4 δισ. ευρώ έως το τέλος του 2026.

Ο πληθωρισμός, σύμφωνα με τον Εναρμονισμένο Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (Εν.ΔΤΚ), έχει υποχωρήσει σημαντικά την περίοδο 2022–2025. Εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στο 3,0% το 2025 και θα μειωθεί περαιτέρω στο 2,2% το 2026, αν και οι πιέσεις παραμένουν έντονες στον τομέα των υπηρεσιών, ιδιαίτερα στον τουρισμό.

Θετική εξέλιξη αποτελεί και η αύξηση των άμεσων ξένων επενδύσεων (ΑΞΕ) κατά 5,2 δισ. ευρώ στο οκτάμηνο του 2025, οι οποίες έφτασαν συνολικά τα 8,1 δισ. ευρώ, επιβεβαιώνοντας την ενισχυμένη εμπιστοσύνη των ξένων επενδυτών

Η αγορά εργασίας συνεχίζει να βελτιώνεται, με την ανεργία να διαμορφώνεται στο 8,1% τον Αύγουστο του 2025, και να αναμένεται ότι θα υποχωρήσει στο 7,6% μέχρι το τέλος του έτους. Ωστόσο, παραμένει υψηλότερη από τον μέσο όρο της ΕΕ, αντανακλώντας δομικές αδυναμίες. Παράλληλα, ο καθαρός μέσος μηνιαίος μισθός, προσαρμοσμένος στο κόστος ζωής, αν και έχει αυξηθεί, παραμένει σημαντικά χαμηλότερος σε σχέση με άλλες χώρες της ΕΕ. Η περαιτέρω ενίσχυση των πραγματικών μισθών, σε συνδυασμό με βελτίωση της παραγωγικότητας, θα ήταν ιδιαίτερα ωφέλιμη τόσο για τα νοικοκυριά όσο και για την οικονομία συνολικά, τονίζει η έκθεση.

Πέρα από την υψηλή ανεργία, και άλλα μακροοικονομικά μεγέθη αναδεικνύουν τις διαρθρωτικές προκλήσεις της ελληνικής οικονομίας: το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, η χαμηλή παραγωγικότητα και τα περιορισμένα ποσοστά αποταμίευσης. Η εξάρτηση από εισαγόμενα προϊόντα και ενέργεια, σε συνδυασμό με τις χαμηλής προστιθέμενης αξίας εξαγωγές, ασκούν σημαντική πίεση στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Παράλληλα, η υστέρηση της παραγωγικότητας έναντι της Ευρώπης καθιστά αναγκαίες μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση του δυνητικού προϊόντος. Το δε παραγωγικό μοντέλο, που στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην ιδιωτική κατανάλωση, έχει οδηγήσει σε χαμηλά επίπεδα αποταμίευσης, ανεπαρκή για τη χρηματοδότηση επενδύσεων, ιδιαίτερα καθώς μειώνεται σταδιακά η συμβολή του ΤΑΑ. Αυτές οι χρόνιες αδυναμίες περιορίζουν την ανθεκτικότητα και τη δυναμική της οικονομίας, ιδίως σε περιόδους έντονης αβεβαιότητας, τονίζει το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο.

Η δημοσιονομική πολιτική παραμένει υπεύθυνη, με πρωτογενή πλεονάσματα 3,7% του ΑΕΠ το 2025 και ισοσκελισμένο ισοζύγιο της Γενικής Κυβέρνησης.

Η διατήρηση πρωτογενών πλεονασμάτων σε συνδυασμό με ισχυρή οικονομική μεγέθυνση ενισχύουν τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους, το οποίο αναμένεται να μειωθεί κατά 8,3 και 7,7 ποσοστιαίες μονάδες το 2025 και το 2026 αντίστοιχα, και να αποκλιμακωθεί κάτω από το 120% του ΑΕΠ έως το 2029, τονίζεται.

Η στρατηγική επιλογή του 2025 για επιτάχυνση της αποπληρωμής τμήματος του χρέους με λήξεις την περίοδο 2033–2041, καθώς και μέρους των οφειλών προς τις χώρες της ευρωζώνης από το πρώτο μνημόνιο που φέρουν υψηλό επιτόκιο, αναμένεται να έχει άμεσο θετικό αντίκτυπο τόσο στην μείωση του λόγου χρέους/ΑΕΠ όσο και στην βελτίωση της αξιοπιστίας της ελληνικής οικονομίας. Η ενίσχυση της αξιοπιστίας αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη βελτίωση των αναπτυξιακών προοπτικών και έτσι η στρατηγική αυτή αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω τη δυναμική της οικονομίας.

Παρά τα θετικά αυτά στοιχεία, η μακροοικονομική και δημοσιονομική προοπτική εξακολουθεί να επηρεάζεται από εξωτερικούς παράγοντες αβεβαιότητας, όπως η γεωπολιτική αστάθεια και η ασάφεια των παγκόσμιων δασμολογικών πολιτικών, οι οποίες επηρεάζουν αρνητικά την ΕΕ.

Σε αυτό το πλαίσιο, το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο τονίζει ότι  η εδραίωση ενός συνεκτικού και ορθολογικού μακροοικονομικού πλαισίου, σε πλήρη εναρμόνιση με τους ευρωπαϊκούς κανόνες, αποτελεί θεμελιακό παράγοντα για βιώσιμη ανάπτυξη. Η αδιαπραγμάτευτη δημοσιονομική υπευθυνότητα, η αποτελεσματική αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων και η αποφασιστική υλοποίηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων δεν αποτελούν μόνο τεχνοκρατικές επιλογές· συνιστούν τον βασικό δρόμο προς μια πιο ανθεκτική οικονομία, ικανή να προσφέρει σταθερότητα, ανάπτυξη και πραγματική κοινωνική ευημερία σε βάθος χρόνου, επισημαίνεται.

Στο 2,3% προβλέπεται η ανάπτυξη του 2026 

Για το 2026, το ΕΔΣ προβλέπει ρυθμό ανάπτυξης του ΑΕΠ 2,3%, εντός ενός πλαισίου συνεχιζόμενης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, αλλά και των πολιτικών προβλημάτων μεγάλων οικονομιών της Ευρωζώνης, με την πρόβλεψη του κρατικού προϋπολογισμού να διαμορφώνεται στο 2,4%, εντός του εύρους εκτιμήσεων του ΕΔΣ.

Οι προϋποθέσεις βιώσιμης ανάπτυξης

Οι χρόνιες ανισορροπίες σε βασικά μακροοικονομικά μεγέθη, αλλά και η βαθιά οικονομική κρίση του 2009-2016, είναι απόρροια χρόνιων διαρθρωτικών προβλημάτων της ελληνικής οικονομίας. Όπως σημειώνει το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο, η βελτίωση των τελευταίων θα κρίνει και τις προοπτικές ανάπτυξης και ευημερίας της ελληνικής οικονομίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, και η σημασία των οποίων φυσιολογικά θα γίνει πιο αισθητή μετά το πέρας των κονδυλίων από το Ταμείου Ανάκαμψης.

Ακολουθώντας πρόσφατες μελέτες διεθνών οργανισμών, κάποιοι από τους διαρθρωτικούς τομείς που η Ελλάδα υστερεί σημαντικά από τις περισσότερες χώρες της ΕΕ – και που ταυτόχρονα θεωρούνται να είναι προϋποθέσεις (δηλαδή, μοχλοί) βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης από τη σχετική διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία – είναι οι παρακάτω:

(α) Ανταγωνισμός στις αγορές προϊόντων. Η Ελλάδα υπολείπεται περίπου 40% από τη Σουηδία που είναι η καλύτερη χώρα στην ΕΕ σε αυτό τον τομέα.

(β) Digitalization, που είναι άμεσα συνδεδεμένος με την παραγωγικότητα της εργασίας, όπως έχει ιδιαίτερα τονισθεί και στο Draghi Report για την ΕΕ στο σύνολο της. Η Ελλάδα υπολείπεται περίπου 65% περίπου από την Ολλανδία που είναι η καλύτερη χώρα στην ΕΕ σε αυτό τον τομέα.

(γ) Παιδεία, ειδικά στο χώρο των μαθηματικών και επιστημών, τομείς που σχετίζονται στενά με την ποιότητα του ανθρωπίνου κεφαλαίου στην σημερινή εποχή της τεχνολογικής προόδου. Σύμφωνα π.χ. με τα PISA αποτελέσματα, η Ελλάδα υπολείπεται περίπου 16% από την Εσθονία, που είναι η καλύτερη χώρα στην ΕΕ σε αυτό τον τομέα.

(δ) Λειτουργία και αποδοτικότητα του κρατικού τομέα. Η Ελλάδα υπολείπεται περίπου 40% από τη Φιλανδία που είναι η καλύτερη χώρα στην ΕΕ σε αυτό τον τομέα.

(ε) Το ποσοστό του λεγόμενου μη-ενεργού πληθυσμού. Το ποσοστό αυτό είναι 15% στην Ελλάδα, ενώ είναι 5% μόνο στην Ολλανδία, που είναι η καλύτερη χώρα στην ΕΕ σε αυτό τον τομέα.

(στ) Δαπάνες για έρευνα και καινοτομία (R&D). Οι δαπάνες αυτές ήταν στο 1,5% του ΑΕΠ το 2023, ενώ ο μέσος όρος στην ΕΕ ήταν 2,25%.

Το ΑΕΠ μειώθηκε κατά 0,1% τον Οκτώβριο, έχοντας σημειώσει συρρίκνωση 0,1% και τον προηγούμενο μήνα. Οι οικονομολόγοι που συμμετείχαν σε δημοσκόπηση του Bloomberg περίμεναν ανάπτυξη 0,1%.

Ο τομέας των υπηρεσιών υποχώρησε κατά 0,3% και ο κατασκευαστικός τομέας σημείωσε συρρίκνωση 0,6% τον Οκτώβριο. Τα στοιχεία αυτά αντισταθμίστηκαν εν μέρει από την ανάκαμψη της βιομηχανικής παραγωγής, η οποία αυξήθηκε κατά 1,1%.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η βρετανική οικονομία εισήλθε αδύναμη στο τελευταίο τρίμηνο του έτους, καθώς η χώρα πασχίζει να ανακτήσει τη δυναμική που απολάμβανε το πρώτο εξάμηνο του έτους, όταν ξεπέρασε όλες τις οικονομίες του G7 σε ανάπτυξη.

Οι εικασίες για αυξήσεις φόρων από τη Reeves έχουν επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τα νοικοκυριά, τα οποία τροφοδοτούν περίπου το 60% της οικονομίας. Οι λιανικές πωλήσεις μειώθηκαν περισσότερο από τις προβλέψεις τον Οκτώβριο, καθώς οι καταναλωτές περιόρισαν τις δαπάνες εν αναμονή του προϋπολογισμού.

Τα στοιχεία για το ΑΕΠ είναι τα πρώτα σε μια σειρά δεδομένων που θα σκιαγραφήσουν την εικόνα της οικονομίας του Ηνωμένου Βασιλείου στις αρχές του τέταρτου τριμήνου, προετοιμάζοντας το σκηνικό για την τελευταία συνεδρίαση της Τράπεζας της Αγγλίας για το έτος, στις 18 Δεκεμβρίου. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής περιμένουν τα στοιχεία για τις νέες θέσεις εργασίας και τον πληθωρισμό, πριν από μια απόφαση για τα επιτόκια που θεωρείται αμφίρροπη.