Ειδικότερα, η Ολομέλεια του ΣτΕ με την υπ΄ αριθμ. 392/2026 απόφασή της (πρόεδρος Μιχάλης Πικραμένος και εισηγήτρια η σύμβουλος Επικρατείας Αναστασία-Μαρία Παπαδημητρίου), έκρινε κατά πλειοψηφία (μειοψήφησαν 6 σύμβουλοι Επικρατείας) ότι οι ρυθμίσεις του ν. 5089/2024 είναι συνταγματικές και μάλιστα είναι «σε συμφωνία προς τις συνταγματικές αρχές του σεβασμού και της προστασίας της αξίας του ανθρώπου, της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας και της ισότητας ενώπιον του νόμου, καθώς επίσης προς τις αρχές της Ε.Σ.Δ.Α., άλλων διεθνών συμβάσεων και του ενωσιακού δικαίου και απηχούν την εξέλιξη, κατά τις τελευταίες δεκαετίες, τόσο των κοινωνικοηθικών αντιλήψεων σχετικά με τις ομοερωτικές σχέσεις, όσο και της αντιμετώπισης, από την έννομη τάξη, των σχέσεων συμβίωσης και γονεϊκότητας ομοφύλων στην πλειοψηφία των προηγμένων δημοκρατικών χωρών της Ευρώπης και, γενικότερα, του δυτικού κόσμου, προς την κατεύθυνση της άρσης του κοινωνικού αποκλεισμού και της προστασίας της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής χωρίς διακρίσεις λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού».

Αναλυτικότερα, ως προς το δικαίωμα υιοθεσίας τέκνων από ομόφυλα ζευγάρια η Ολομέλεια του ΣτΕ έκρινε:

«Η αναγνώριση, υπέρ των ομόφυλων έγγαμων ζευγαριών, δικαιώματος από κοινού υιοθεσίας ανηλίκου τέκνου και δικαιώματος υιοθεσίας του νόμιμου τέκνου, βιολογικού ή θετού, του ενός συζύγου από τον άλλο αποτελεί, σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση του ν. 5089/2024, αυτόθροη συνέπεια της αναγνώρισης, με το άρθρο 3 του ν. 5089/2024, δικαιώματος σύναψης γάμου μεταξύ προσώπων του αυτού φύλου. Σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις, η διαδικασία τέλεσης υιοθεσίας διέπεται από σύνολο εγγυήσεων που αποβλέπουν στη διακρίβωση και προστασία του βέλτιστου συμφέροντος του ανήλικου παιδιού, με την πρόβλεψη (α) διεξαγωγής έρευνας από κατάλληλη κοινωνική υπηρεσία, σε δύο διακριτά στάδια [έλεγχος της κατ' αρχήν καταλληλότητας και επανέλεγχος ενόψει της υποβολής αιτήματος για την τέλεση συγκεκριμένης υιοθεσίας] και (β) ακροαματικής διαδικασίας ενώπιον του αρμοδίου δικαστηρίου.

Με τα δεδομένα αυτά, η αναγνώριση δικαιώματος υιοθεσίας ανηλίκου από ομόφυλα έγγαμα ζευγάρια, υπό τις προϋποθέσεις και τη διαδικασία, που είχαν ήδη θεσπιστεί και ισχύουν για την υιοθεσία από έγγαμα ετερόφυλα ζευγάρια, δεν προσβάλλει τη συνταγματική προστασία της παιδικής ηλικίας και του υπέρτατου/βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού, το οποίο θεμιτώς αναζητείται και διακριβώνεται από τις αρμόδιες αρχές (κοινωνικές υπηρεσίες και, τελικώς, το αρμόδιο δικαστήριο) σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση αιτήματος υιοθεσίας, χωρίς να αποκλείεται εκ των προτέρων λόγω φύλου και σεξουαλικού προσανατολισμού των υποψηφίων θετών γονέων. Διαδικαστικές εγγυήσεις προβλέπονται επίσης, με τις διατάξεις του άρθρου 11 παρ. 2 του ν. 5089/2024, και ως προς τις υιοθεσίες που έχουν ήδη τελεσθεί από ομόφυλα ζευγάρια στο εξωτερικό. Δεν απαιτείται εξάλλου, και δη κατά συνταγματική επιταγή, να μιμείται η υιοθεσία τη βιολογική σχέση του παιδιού με δύο ετερόφυλους γονείς, ώστε το υιοθετούμενο να ανατρέφεται από μητέρα και πατέρα, καθόσον μάλιστα είναι παλαιόθεν επιτρεπτή η υιοθεσία από ένα πρόσωπο, έγγαμο ή άγαμο, η δε υπό συνεχή εξέλιξη κοινωνική πραγματικότητα περιλαμβάνει διάφορα οικογενειακά σχήματα, εκτός της οικογένειας με δύο ετερόφυλους γονείς. Με τα δεδομένα αυτά, δεν τίθεται ζήτημα δυσμενούς διάκρισης εις βάρος παιδιών που θα υιοθετηθούν από έγγαμα ομόφυλα ζευγάρια - κατόπιν κρίσης του αρμοδίου δικαστηρίου ότι εξυπηρετείται το συμφέρον του ανηλίκου -, σε σχέση με τα ανατρεφόμενα από δύο ετερόφυλους γονείς και παραβίασης, εκ του λόγου αυτού, της συνταγματικής αρχής της ισότητας και της αρχής της προστασίας του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού».

Ως προς το δικαίωμα σύναψης πολιτικού γάμου από ομόφυλα ζευγάρια, η Ολομέλεια του ΣτΕ, έκρινε:

«Οι θεσμοί του γάμου και της οικογένειας δεν παραμένουν στατικοί και αναλλοίωτοι στη διαδρομή του χρόνου, αλλά υπόκεινται σε εξέλιξη και αναπροσδιορισμούς. Η συνταγματική κατοχύρωση αυτών δεν κωλύει, συνεπώς, τον κοινό νομοθέτη να θεσπίζει τις κατά την κρίση του τροποποιήσεις των κανόνων που ρυθμίζουν την εν γένει λειτουργία τους, ο δε έλεγχος του ακυρωτικού δικαστή, ως έλεγχος ορίων, δεν εκτείνεται επί της ορθότητας των ουσιαστικών εκτιμήσεων των επιλογών του νομοθέτη, εφόσον, πάντως, ευρίσκονται εντός του πλαισίου, που θέτει το άρθρο 21 παρ. 1 του Συντάγματος, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με τις λοιπές συνταγματικές και υπερνομοθετικής ισχύος διατάξεις και αρχές και σύμφωνα με το πνεύμα των εξελισσόμενων κοινωνικών συνθηκών.

Με τις επίδικες ρυθμίσεις του ν. 5089/2024 διευρύνεται ο κύκλος των προσώπων που δύνανται, εφόσον το επιθυμούν, να δεσμευθούν δημοσίως ενώπιον της Πολιτείας σε ισόβια, κατ' αρχήν, συμβίωση με αμοιβαία αφοσίωση και πίστη, κατά τους όρους του νόμου, ώστε να τύχουν της ειδικής αναγνώρισης και προστασίας που η έννομη τάξη επιφυλάσσει στους έγγαμους πολίτες και στον γάμο ως θεμελιώδη κοινωνικό θεσμό, χωρίς να τροποποιούνται, κατά τα λοιπά, οι κανόνες που διέπουν τη σύναψη, λειτουργία και λύση του γάμου ή να αναιρούνται τα ως άνω βασικά στοιχεία αυτού.

Με την επέκταση, σε πρόσωπα του ιδίου φύλου, του δικαιώματος σύναψης πολιτικού γάμου, ο οποίος, ως σύμβαση του αστικού δικαίου και αμιγώς πολιτειακός θεσμός, απευθύνεται σε όλους τους πολίτες, ανεξαρτήτως θρησκεύματος και πεποιθήσεων, δεν περιορίζεται ή επηρεάζεται, με οποιονδήποτε τρόπο, το δικαίωμα προσώπων διαφορετικού φύλου να συνάπτουν γάμο, πολιτικό ή θρησκευτικό και να δημιουργούν οικογένεια με την παραδοσιακή έννοια του όρου, σύμφωνα με τις πεποιθήσεις τους, ούτε θίγονται οι κανόνες και παραδόσεις της Ορθόδοξης Χριστιανικής Εκκλησίας σχετικά με την τέλεση γάμου και δημιουργία οικογένειας, η τήρηση των οποίων εξακολουθεί να επαφίεται στην ελεύθερη συμμόρφωση των πιστών Χριστιανών Ορθόδοξων πολιτών. Εξάλλου, από την αναφορά του άρθρου 21 παρ. 1 του Συντάγματος στην οικογένεια ως θεμέλιο της συντήρησης και προαγωγής του Έθνους δεν δύναται να συναχθεί ότι μόνον ο γάμος μεταξύ ετεροφύλων και η δι' αυτού δημιουργούμενη, με την απόκτηση κοινών βιολογικών τέκνων, οικογένεια είναι νοητοί ως θεσμοί προστατευόμενοι από την Πολιτεία, δεδομένου ότι η τεκνοποιία δεν αποτελεί υποχρεωτικό σκοπό του γάμου, η δε απόκτηση και ανατροφή παιδιών λαμβάνει χώρα εν τοις πράγμασι στο πλαίσιο και άλλων σχημάτων, εκτός της ιδρυόμενης με γάμο μεταξύ ετεροφύλων, οικογένειας και η συνταγματική προστασία της οικογένειας, της μητρότητας και της παιδικής ηλικίας αφορούν σε όλες τις μορφές οικογενειακής ζωής, που απαντώνται στη σύγχρονη κοινωνία, σε κάθε μητέρα και κάθε ανήλικο παιδί.

Επομένως η επίδικη ρύθμιση του ν. 5089/2024 δεν αναιρεί τον συνταγματικό σκοπό του γάμου και της οικογένειας, ούτε αντιτίθεται εν γένει στο άρθρο 21 παρ. 1 του Συντάγματος, αλλά ούτε και στο άρθρο 12 της Ε.Σ.Δ.Α., το οποίο, όπως έχει ερμηνευθεί από το ΕΔΔΑ, ούτε επιβάλλει, ούτε απαγορεύει τη θεσμοθέτηση γάμου μεταξύ προσώπων του ιδίου φύλου. Περαιτέρω, η θέσπιση του συμφώνου συμβίωσης ομοφύλων ουδόλως εκώλυε τον νομοθέτη, στο πλαίσιο της ευρείας ευχέρειας που διαθέτει, να εισαγάγει την επίδικη ρύθμιση. Τέλος, η δεδομένη διαχρονική συμβολή της Ορθόδοξης Χριστιανικής διδασκαλίας στη διαμόρφωση των ηθικών αντιλήψεων του ελληνικού λαού δεν αναιρεί την εξέλιξη αυτών, ιδίως στη σύγχρονη εποχή, υπό τη σύνθετη επίδραση περισσοτέρων παραγόντων, εν πάση δε περιπτώσει η συνεκτίμηση των κρατουσών στη Χώρα κοινωνικοηθικών αντιλήψεων, ενόψει της θέσπισης ρυθμίσεων που άπτονται ζητημάτων κοινωνικής ηθικής, ανήκει στην εξουσία του νομοθέτη, την κρίση του οποίου δεν δύναται να υποκαταστήσει ο ασκών εν προκειμένω έλεγχο ορίων ακυρωτικός δικαστής».

Συμπερασματικά, η Ολομέλεια του ΣτΕ, έκρινε ότι «οι επίδικες ρυθμίσεις δεν αντίκεινται στo Σύνταγμα. Τελούν μάλιστα σε συμφωνία προς τις συνταγματικές αρχές του σεβασμού και της προστασίας της αξίας του ανθρώπου, της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας και της ισότητας ενώπιον του νόμου, καθώς επίσης προς τις αρχές της Ε.Σ.Δ.Α., άλλων διεθνών συμβάσεων και του ενωσιακού δικαίου και απηχούν την εξέλιξη, κατά τις τελευταίες δεκαετίες, τόσο των κοινωνικοηθικών αντιλήψεων σχετικά με τις ομοερωτικές σχέσεις, όσο και της αντιμετώπισης, από την έννομη τάξη, των σχέσεων συμβίωσης και γονεϊκότητας ομοφύλων στην πλειοψηφία των προηγμένων δημοκρατικών χωρών της Ευρώπης και, γενικότερα, του δυτικού κόσμου, προς την κατεύθυνση της άρσης του κοινωνικού αποκλεισμού και της προστασίας της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής χωρίς διακρίσεις λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού.

Η επιλογή δε αυτή του νομοθέτη, μη υπερβαίνουσα τα τιθέμενα από τις προαναφερθείσες υπέρτερης τυπικής ισχύος διατάξεις και αρχές όρια, δεν υπόκειται σε περαιτέρω έλεγχο από τον ακυρωτικό δικαστή».

Με την απόφαση του ΣτΕ απορρίφθηκε αίτηση ακυρώσεως, η οποία ασκήθηκε από δύο Σωματεία και μία μη αστική κερδοσκοπική εταιρεία, κατά απόφασης της υπουργού Εσωτερικών, με αντικείμενο την προσαρμογή του τρόπου αποτύπωσης των στοιχείων των συζύγων και γονέων επί των ληξιαρχικών πράξεων γάμου και γέννησης, αντίστοιχα, σε συμφωνία προς τις διατάξεις του νόμου αυτού.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξέφρασε την ικανοποίησή του για τη διεξαγωγή μιας νηφάλιας συζήτησης, χωρίς ακρότητες, όπως είπε. Ανέφερε ότι η νέα ρύθμιση προσθέτει δικαιώματα σε μερικούς, χωρίς, όμως, να αφαιρεί κανένα δικαίωμα από τους πολλούς. Έκανε λόγο για ένα θέμα ισότητας που δεν προσφέρεται για διχαστικές προκλήσεις. Σέβομαι, είπε, απόλυτα τις θέσεις της Εκκλησίας και πρόσθεσε ότι αναφερόμαστε σε επιλογές της πολιτείας και όχι σε θεολογικές πεποιθήσεις. Είπε ακόμα ότι η ρύθμιση που έρχεται δεν αλλάζει όσα ισχύουν για την παρένθετη κύηση στην Ελλάδα.

«Συζητήθηκε και στο εσωτερικό των κομμάτων και είμαι πολύ ικανοποιημένος γιατί και η παράταξή μας κατέκτησε αυτή τη διαδικασία της ώριμης διαβούλευσης, αντί του ισοπεδωτικού μέτρου της κομματικής πειθαρχίας. Σε αυτόν τον διάλογο ακούστηκαν όλες οι απόψεις και σέβομαι όλες τις απόψεις. Ακούστηκαν οι απόψεις της παράδοσης, της εξέλιξης, αλλά και της δικής μας πλευράς που πιστεύω ότι εντάσσει την παράδοση στην εξέλιξη. Ακούστηκαν όμως και φωνές που δεν είχαν ακουστεί μέχρι σήμερα, κυρίως των ομόφυλων γονέων που θα μπορούν επιτέλους να κοιμούνται ήσυχοι το βράδυ, απαλλαγμένοι από το φόβο ότι αν τους συμβεί κάτι, το παιδί τους δεν θα καταλήξει στον άλλο γονέα αλλά θα βρεθεί σε κάποιο ίδρυμα. Και είναι επίσης πολύ σημαντικό ότι στα πλαίσια αυτού του δημόσιου διαλόγου εξηγήθηκε, πιστεύω λεπτομερώς, τι δεν κάνει το νομοσχέδιο: δεν μεταβάλλει το ισχύον πλαίσιο της παρένθετης κύησης, δεν το επεκτείνει ουσιαστικά στα ομόφυλα ζευγάρια και αποκλείει τους χαρακτηρισμούς “Γονέας 1” και “Γονέας 2”. Γιατί -θέλω να το τονίσω- η Ελλάδα δε θα γίνει ένα εργαστήρι πολιτικών που δεν εφαρμόζονται παρά μόνο σε ελάχιστες χώρες του κόσμου. Με λίγα λόγια, η νέα ρύθμιση προσθέτει δικαιώματα σε μερικούς, χωρίς, όμως, να αφαιρεί κανένα δικαίωμα από τους πολλούς. Είναι κάτι που απαιτεί, άλλωστε, και η ευαισθησία της Δημοκρατίας μας, στην οποία δεν επιτρέπεται να υπάρχουν πολίτες δύο κατηγοριών και σίγουρα δεν επιτρέπεται να υπάρχουν “παιδιά ενός κατώτερου θεού“».

Ακόμα τόνισε ότι η πρόοδος μιας οικονομίας δεν μετριέται μόνο με εισοδηματικούς όρους και συμπλήρωσε ότι όραμά μας είναι η ανάπτυξη να συνοδεύεται από περισσότερη ελευθερία και ισότητα.

«Δικό μας όραμα είναι η ανάπτυξη και η αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος να συνοδεύονται ταυτόχρονα με περισσότερη ελευθερία, περισσότερη δικαιοσύνη, περισσότερη ισότητα, περισσότερη ασφάλεια. Από τη διαρκή εμβάθυνση της δημοκρατίας, που μειώνει τελικά τις διακρίσεις και μειώνει τις ανισότητες. Διαφορετικά, τι νόημα έχει να αυξάνεται το ΑΕΠ της χώρας, χωρίς αυτό να διαχέεται τελικά σε όλους τους πολίτες, χωρίς να συνοδεύεται από ατομικά δικαιώματα και ελευθερίες, χωρίς να μπορεί κάθε Ελληνίδα και κάθε Έλληνας να ζουν ελεύθερα ως Ευρωπαίοι πολίτες στην πατρίδα μας, αντί να μένουν σε κάποια άλλη χώρα, μόνο και μόνο επειδή εδώ δεν υπάρχουν βασικά δικαιώματα που αναγνωρίζονται από δεκαετίες σε άλλα κράτη. Η χώρα μας, θέλω να θυμίσω, ανήκει πολιτικά, αμυντικά, οικονομικά, πολιτισμικά εις τη Δύση όπως τόνιζε και ο ιδρυτής της παράταξής μας, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και οι αξίες μας είναι η μήτρα του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού. Γι’ αυτό και το όραμά μας είναι η Ελλάδα να ανήκει στα κράτη εκείνα που αποδίδουν την ίδια σημασία όχι μόνο στην οικονομική ή στην αμυντική ισχύ, αλλά και στις ατομικές ελευθερίες, τα δικαιώματα των πολιτών και φυσικά στο κράτος δικαίου. Και μιας και μιλάμε για κράτος δικαίου, να πούμε ότι κράτος δικαίου δεν νοείται χωρίς τη γρήγορη απονομή της δικαιοσύνης και με τη γενναία αναμόρφωση του δικαστικού χάρτη που θα εισηγηθεί σε λίγο ο αρμόδιος υπουργός».

«Πώς γίνεται να συμφωνούμε με την επιστολική στις ευρωεκλογές και να μη συμφωνούμε με την επιστολική στις εθνικές;»

Η τοποθέτηση του κ. Μητσοτάκη ξεκίνησε με αναφορά στην επιστολική ψήφο: «Θα ήθελα να κάνω ένα γρήγορο σχόλιο σχετικά με όσα συμβαίνουν στην Βουλή γύρω από το θέμα της επιστολικής ψήφου. Μια πάρα πολύ σημαντική μεταρρύθμιση, η οποία διευκολύνει πρωτίστως τους εκτός Επικρατείας Έλληνες να συμμετέχουν στις ευρωεκλογές χωρίς μετακινήσεις, χωρίς έξοδα απ’ όπου κι αν κατοικούν. Πιστεύω ότι είναι και μια σημαντική ευκαιρία συναίνεσης, στην οποία όμως, για λόγους που πραγματικά δυσκολεύομαι να καταλάβω και το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ γυρίζουν την πλάτη, καθώς φαίνεται καταψηφίζοντας το νομοσχέδιο, αν και είχαν αρχικά συμφωνήσει σε αυτό. Και ειλικρινά απορώ και με την παλινωδία αλλά και με τη σκόνη που σηκώθηκε γύρω από το θέμα αυτό. Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί η αντιπολίτευση αρνείται συλλήβδην ένα σχέδιο νόμου με αφορμή μια τροπολογία η οποία κατατέθηκε στην αρχή της σχετικής συζήτησης, η οποία βελτιώνει το νομοσχέδιο. Και πώς γίνεται άραγε να συμφωνούμε με την επιστολική στις ευρωεκλογές και να μη συμφωνούμε με την επιστολική στις εθνικές; Δηλαδή η φωνή των πολιτών έχει άλλη σημασία στις δύο κάλπες.
Και εν πάση περιπτώσει, υπάρχει πολύ απλός τρόπος να ξεπεραστεί η όποια αντίρρηση γύρω από το ζήτημα αυτό, ας υπερψηφίσουν το νομοσχέδιο και ας καταψηφίσουν την τροπολογία. Πάντως σήμερα, ασχέτως των εξελίξεων, με πρωτοβουλία αυτής της κυβέρνησης γίνεται ένα πολύ σημαντικό ιστορικό βήμα για την καθιέρωση της επιστολικής ψήφου καταρχήν στις ευρωεκλογές. Και να είστε σίγουροι και σίγουρη ότι αργά ή γρήγορα θα γίνει και το δεύτερο βήμα.
Η συγκεκριμένη τροπολογία, αν απορριφθεί σήμερα θα επανέλθει μετά τις ευρωεκλογές και μετά θα φανεί πραγματικά ποιος θέλει να δοθεί τελικά η δυνατότητα στους συμπολίτες μας που κατοικούν στο εξωτερικό να ψηφίζουν με επιστολική ψήφο και ποιος βρίσκει δικαιολογίες και προσχήματα. Και οι πολίτες μας βλέπουν, μας ακούν και ευτυχώς μπορούν να κρίνουν και να συγκρίνουν».

«Η Ελλάδα πλέον αντί να φοβίζει, μαγνητίζει»

Ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι «περνώ τώρα στην ημερήσια διάταξη του σημερινού Υπουργικού Συμβουλίου που έχει ως επίκεντρο το μόνιμο κυβερνητικό μας στόχο, που δεν είναι άλλος από τη βελτίωση της καθημερινότητας, με μεταρρυθμίσεις που εκσυγχρονίζουν συνολικά τη χώρα, συγκλίνοντας ολοένα και περισσότερο με την Ευρώπη. Είναι κάτι που πρέπει να σας πω ότι αναγνωρίζεται διεθνώς, όπως διαπίστωσα και πρόσφατα στο Νταβός. Κοινό συμπέρασμα ήταν κι εκεί ότι η Ελλάδα πλέον, αντί να φοβίζει, μαγνητίζει και το ενδιαφέρον για την πορεία της οικονομίας μας υπήρξε πάρα πολύ σημαντικό και στις συναντήσεις που έκανα με όλους τους επενδυτές. Είναι φανερό ότι η επενδυτική βαθμίδα λειτουργεί ήδη ως ένα πρόσθετο κίνητρο για να δραστηριοποιηθούν στη χώρα. Μια εξέλιξη που θα φέρει ακόμα περισσότερες επενδύσεις, περισσότερες καλοπληρωμένες δουλειές και φυσικά θα φέρει ανάπτυξη, η οποία με τη σειρά της φέρνει περισσότερα δημόσια έσοδα για στήριξη του εισοδήματος και για μια πιο στοχευμένη και αποτελεσματική κοινωνική πολιτική. Αναφέρω ένα παράδειγμα μόνο πριν από δύο μέρες οι δύο συναρμόδιοι υπουργοί, ο κ. Χατζηδάκης, η κυρία Ζαχαράκη, ανακοίνωσαν τη μόνιμη αύξηση του επιδόματος γέννησης από τα 2.000 ευρώ στα 2400 έως 3.500 ευρώ, ανάλογα με τα παιδιά που έχει κάθε οικογένεια. Το μέτρο αφορά περίπου 75.000 νέες γεννήσεις ετησίως. Θέλαμε και ελπίζουμε να είναι περισσότερες, ενισχύοντας έτσι ισάριθμες οικογένειες σε όλη τη χώρα. Και μάλιστα αποδίδω ιδιαίτερη σημασία ότι θα έχει αναδρομική ισχύ από την 1η Ιανουαρίου του 2023».

Ολόκληρη η εισαγωγική τοποθέτηση του Κυριάκου Μητσοτάκη στη συνεδρίαση του υπουργικού Συμβουλίου

Καλημέρα σας, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι. Εισαγωγικά θα ήθελα να κάνω ένα γρήγορο σχόλιο σχετικά με όσα συμβαίνουν στη Βουλή γύρω από το θέμα της επιστολικής ψήφου. Είναι μια πάρα πολύ σημαντική μεταρρύθμιση, η οποία διευκολύνει πρωτίστως τους εκτός επικρατείας Έλληνες να συμμετέχουν στις ευρωεκλογές, χωρίς μετακινήσεις, χωρίς έξοδα, απ’ όπου και αν κατοικούν.

Πιστεύω ότι είναι και μία σημαντική ευκαιρία συναίνεσης, στην οποία όμως, για λόγους που πραγματικά δυσκολεύομαι να καταλάβω και το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ γυρίζουν την πλάτη καθώς φαίνεται, καταψηφίζοντας το νομοσχέδιο. Αν και είχαν αρχικά συμφωνήσει σε αυτό, και ειλικρινά απορώ και με την παλινωδία αλλά και με τη σκόνη που σηκώθηκε γύρω από το θέμα αυτό.

Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί η αντιπολίτευση αρνείται συλλήβδην ένα σχέδιο νόμου, με αφορμή μια τροπολογία που κατατέθηκε στην αρχή της σχετικής συζήτησης και η οποία βελτιώνει το νομοσχέδιο. Και πώς γίνεται άραγε να συμφωνούμε με την επιστολική ψήφο στις ευρωεκλογές και να μη συμφωνούμε με την επιστολική ψήφο στις εθνικές; Δηλαδή, η φωνή των πολιτών έχει άλλη σημασία στις δύο κάλπες;

Και εν πάση περιπτώσει υπάρχει ένας πολύ απλός τρόπος να ξεπεραστεί η όποια αντίρρηση γύρω από το ζήτημα αυτό: ας υπερψηφίσουν το νομοσχέδιο και ας καταψηφίσουν την τροπολογία.

Πάντως, σήμερα, ασχέτως των εξελίξεων, με πρωτοβουλία αυτής της κυβέρνησης γίνεται ένα πολύ σημαντικό, ιστορικό βήμα για την καθιέρωση της επιστολικής ψήφου, καταρχάς στις ευρωεκλογές.

Και να είστε σίγουρες και σίγουροι ότι αργά ή γρήγορα θα γίνει και το δεύτερο βήμα. Η συγκεκριμένη τροπολογία, αν απορριφθεί σήμερα, θα επανέλθει, και θα επανέλθει μετά τις ευρωεκλογές.

Και μετά θα φανεί πραγματικά ποιος θέλει να δοθεί τελικά η δυνατότητα στους συμπολίτες μας που κατοικούν στο εξωτερικό να ψηφίζουν με επιστολική ψήφο και ποιος βρίσκει δικαιολογίες και προσχήματα. Οι πολίτες μάς βλέπουν, μας ακούν και ευτυχώς μπορούν να κρίνουν και να συγκρίνουν.

Περνώ τώρα στην ημερήσια διάταξη του σημερινού Υπουργικού Συμβουλίου, που πάλι έχει ως επίκεντρο τον μόνιμο κυβερνητικό μας στόχο, που δεν είναι άλλος από την βελτίωση της καθημερινότητας, με μεταρρυθμίσεις που εκσυγχρονίζουν συνολικά τη χώρα, συγκλίνοντας ολοένα και περισσότερο με την Ευρώπη.

Είναι κάτι που πρέπει να σας πω ότι αναγνωρίζεται διεθνώς, όπως διαπίστωσα και πρόσφατα στο Νταβός. Κοινό συμπέρασμα ήταν και εκεί ότι η Ελλάδα πλέον αντί να φοβίζει, μαγνητίζει και το ενδιαφέρον για την πορεία της οικονομίας μας υπήρξε πάρα πολύ σημαντικό.

Και στις συναντήσεις που έκανα με όλους τους επενδυτές, είναι φανερό ότι η επενδυτική βαθμίδα λειτουργεί ήδη ως ένα πρόσθετο κίνητρο για να δραστηριοποιηθούν στη χώρα. Μια εξέλιξη που θα φέρει ακόμα περισσότερες επενδύσεις, περισσότερες καλοπληρωμένες δουλειές και φυσικά θα φέρει ανάπτυξη, η οποία με τη σειρά της φέρνει περισσότερα δημόσια έσοδα για στήριξη του εισοδήματος και για μια πιο στοχευμένη και αποτελεσματική κοινωνική πολιτική.

Αναφέρω ένα παράδειγμα μόνο: πριν από δύο μέρες, οι δύο συναρμόδιοι Υπουργοί, ο κ. Χατζηδάκης και η κα Ζαχαράκη, ανακοίνωσαν τη μόνιμη αύξηση του επιδόματος γέννησης από τα 2.000 ευρώ στα 2.400, έως 3.500 ευρώ ανάλογα με τα παιδιά που έχει η κάθε οικογένεια.

Το μέτρο αφορά περίπου 75.000 νέες γεννήσεις ετησίως -θα θέλαμε και ελπίζουμε να είναι περισσότερες- ενισχύοντας έτσι ισάριθμες οικογένειες σε όλη τη χώρα. Και μάλιστα αποδίδω ιδιαίτερη σημασία ότι θα έχει αναδρομική ισχύ από την 1η Ιανουαρίου του 2023. Θα περιλάβει δηλαδή και εκείνες τις οικογένειες που απέκτησαν παιδί τον περασμένο χρόνο και γνωρίζουμε καλά ότι επιβαρύνονται ήδη από το αυξημένο κόστος των βρεφικών ειδών.

Πιστεύω ότι αυτή η πρωτοβουλία αποδεικνύει ότι η καλή πορεία της οικονομίας μας, όπως είπε και ο Υπουργός, μας επιτρέπει να συνδυάζουμε αναχώματα κατά της ακρίβειας με τη συνολική μας πολιτική για την οικογένεια.

Είναι μια στρατηγική πολύμορφη, πολυεπίπεδη, η οποία πολύ σύντομα θα ενταχθεί σε μια ενιαία στρατηγική για το δημογραφικό.

Όμως, η πρόοδος μιας οικονομίας και η ευημερία των πολιτών μιας κοινωνίας δεν μετριούνται αποκλειστικά με εισοδηματικούς όρους, δεν μετριούνται αποκλειστικά με μακροοικονομικούς δείκτες.

Δικό μας όραμα είναι η ανάπτυξη και η αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος να συνοδεύονται ταυτόχρονα με περισσότερη ελευθερία, περισσότερη δικαιοσύνη, περισσότερη ισότητα, περισσότερη ασφάλεια. Από τη διαρκή εμβάθυνση της δημοκρατίας που μειώνει τελικά τις διακρίσεις και μειώνει τις ανισότητες.

Διαφορετικά τι νόημα έχει να αυξάνεται το ΑΕΠ της χώρας, χωρίς αυτό να διαχέεται τελικά σε όλους τους πολίτες, χωρίς να συνοδεύεται από ατομικά δικαιώματα και ελευθερίες, χωρίς να μπορεί κάθε Ελληνίδα και κάθε Έλληνας να ζουν ελεύθερα ως Ευρωπαίοι πολίτες στην πατρίδα μας, αντί να μένουν σε κάποια άλλη χώρα μόνο και μόνο επειδή εδώ δεν υπάρχουν βασικά δικαιώματα που αναγνωρίζονται από δεκαετίες σε άλλα κράτη;

Η χώρα μας, θέλω να θυμίσω, «ανήκει πολιτικά, αμυντικά, οικονομικά, πολιτισμικά εις τη Δύση», όπως τόνιζε και ο ιδρυτής της παράταξής μας, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής. Και οι αξίες μας είναι η μήτρα του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού.

Γι’ αυτό και το όραμά μας είναι η Ελλάδα να ανήκει στα κράτη εκείνα που αποδίδουν την ίδια σημασία όχι μόνο στην οικονομική ή στην αμυντική ισχύ, αλλά και στις ατομικές ελευθερίες, τα δικαιώματα των πολιτών και φυσικά στο κράτος δικαίου.

Και μιας και μιλάμε για κράτος δικαίου, να πούμε ότι κράτος δικαίου δεν νοείται χωρίς τη γρήγορη απονομή της δικαιοσύνης. Και με τη γενναία αναμόρφωση του δικαστικού χάρτη που θα εισηγηθεί σε λίγο ο αρμόδιος Υπουργός, με την ενοποίηση των Ειρηνοδικείων και των Πρωτοδικείων, ολοκληρώνουμε μία μεταρρύθμιση που εκκρεμεί εδώ και 100 χρόνια και για την οποία πρώτος είχε μιλήσει ο Ελευθέριος Βενιζέλος.

Σκοπός μας είναι να ξεπεραστούν εσωτερικές αδυναμίες του συστήματος και οι δικαστικές αποφάσεις να εκδίδονται πολύ πιο γρήγορα. Δεν υστερούμε σε αριθμό δικαστών έναντι της υπόλοιπης Ευρώπης, αλλά εδώ η εκδίκαση των υποθέσεων απαιτεί τετραπλάσιο, πενταπλάσιο χρόνο. Μερικές φορές τέσσερα, πέντε, επτά, οκτώ, δέκα χρόνια. Τέτοιου είδους καθυστερήσεις, όμως, πρακτικά ισοδυναμούν με αρνησιδικία.

Συνεπώς, οι αλλαγές που εισηγείται το αρμόδιο Υπουργείο είναι κρίσιμες. Θα υλοποιηθούν με την τεχνική βοήθεια της Παγκόσμιας Τράπεζας και με εξασφαλισμένους πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης και, όπως θα ακούσετε και στη συνέχεια, έχει γίνει μια λεπτομερής δουλειά από την ομάδα του Υπουργείου.

Είναι μία πάρα πολύ σημαντική μεταρρύθμιση, την οποία πρέπει όλοι να στηρίξουμε με πολύ μεγάλη πειθώ.

Τέλος, ο Υπουργός Επικρατείας θα παρουσιάσει τη ρύθμιση για την ισότητα στον πολιτικό γάμο. Είναι μία ρύθμιση που, ανατρέποντας τη συνηθισμένη φορά και σειρά των πραγμάτων, έχουμε συζητήσει εκτενώς ήδη με τους βουλευτές μας. Είναι ένα σημαντικό βήμα με το οποίο επιδιώκεται η ισοτιμία όλων των πολιτών, όπως την προσδιόρισα και στην αρχή.

Κυρίως, όμως, επιδιώκεται η προστασία των παιδιών των ομόφυλων γονέων που ήδη υπάρχουν. Τα παιδιά αυτά πρέπει να έχουν τα ίδια δικαιώματα με όλα τα άλλα παιδιά.

Θέλω να θυμίσω ότι μιλάμε για κάτι το οποίο ισχύει ήδη σε 36 χώρες, σε πέντε ηπείρους, χωρίς πουθενά να φαίνεται ότι έβλαψε την κοινωνική συνοχή και την κυβερνητική αρμονία. Και θέλω να εκφράσω και την ικανοποίησή μου ότι όλο αυτό το διάστημα αυτή η μεταρρύθμιση συζητήθηκε νηφάλια και χωρίς ακρότητες μέσα στην ελληνική κοινωνία.

Συζητήθηκε και στο εσωτερικό των κομμάτων και είμαι πολύ ικανοποιημένος γιατί και η παράταξή μας κατέκτησε αυτή τη διαδικασία της ώριμης διαβούλευσης, αντί του ισοπεδωτικού μέτρου της κομματικής πειθαρχίας.

Σε αυτόν τον διάλογο ακούστηκαν όλες οι απόψεις και σέβομαι όλες τις απόψεις. Ακούστηκαν οι απόψεις της παράδοσης, της εξέλιξης, αλλά και της δικής μας πλευράς που πιστεύω ότι εντάσσει την παράδοση στην εξέλιξη.

Ακούστηκαν όμως και φωνές που δεν είχαν ακουστεί μέχρι σήμερα, κυρίως των ομόφυλων γονέων που θα μπορούν επιτέλους να κοιμούνται ήσυχοι το βράδυ, απαλλαγμένοι από το φόβο ότι αν τους συμβεί κάτι, το παιδί τους δεν θα καταλήξει στον άλλο γονέα αλλά θα βρεθεί σε κάποιο ίδρυμα.

Και είναι επίσης πολύ σημαντικό ότι στα πλαίσια αυτού του δημόσιου διαλόγου εξηγήθηκε, πιστεύω λεπτομερώς, τι δεν κάνει το νομοσχέδιο: δεν μεταβάλλει το ισχύον πλαίσιο της παρένθετης κύησης, δεν το επεκτείνει ουσιαστικά στα ομόφυλα ζευγάρια και αποκλείει τους χαρακτηρισμούς «Γονέας 1» και «Γονέας 2». Γιατί -θέλω να το τονίσω- η Ελλάδα δεν θα γίνει ένα εργαστήρι πολιτικών που δεν εφαρμόζονται παρά μόνο σε ελάχιστες χώρες του κόσμου.

Με λίγα λόγια, η νέα ρύθμιση προσθέτει δικαιώματα σε μερικούς, χωρίς, όμως, να αφαιρεί κανένα δικαίωμα από τους πολλούς. Είναι κάτι που απαιτεί, άλλωστε, και η ευαισθησία της Δημοκρατίας μας, στην οποία δεν επιτρέπεται να υπάρχουν πολίτες δύο κατηγοριών και σίγουρα δεν επιτρέπεται να υπάρχουν «παιδιά ενός κατώτερου θεού».

Ένα θέμα, λοιπόν, ισότητας δεν προσφέρεται, θα το ξαναπώ, για διχαστικές προκλήσεις και σίγουρα δεν προσφέρεται και για υπερβολικές μεγεθύνσεις. Κι έτσι υποδέχομαι και τις θέσεις της Εκκλησίας, τις οποίες σέβομαι απόλυτα. Άλλωστε, αυτή η κυβέρνηση έχει δώσει πολλές πρακτικές λύσεις σε ανάγκες του κλήρου που εκκρεμούσαν εδώ και δεκαετίες.

Ωστόσο, εδώ θέλω να είμαι σαφής: αναφερόμαστε σε επιλογές της Πολιτείας. Όχι σε θεολογικές πεποιθήσεις. Και παλαιότερα, άλλωστε, με την Εκκλησία είχαμε διαφορετικές οπτικές για τον πολιτικό γάμο, για την καύση των νεκρών, για το θέμα των ταυτοτήτων.

Η ζωή, ωστόσο, απέδειξε ότι οι αλλαγές αυτές ήταν ώριμες. Δεν έβλαψαν ούτε την κοινωνία, δεν έβλαψαν ούτε τελικά τη συνεργασία Πολιτείας και Εκκλησίας και είμαι σίγουρος ότι έτσι θα γίνει και τώρα.

Κλείνω, σημειώνοντας ότι όπως συμβαίνει και στην καθημερινότητα της κοινωνίας, έτσι και η δική μας ημερήσια διάταξη δεν είναι μονοθεματική. Και σωστά, γιατί κάθε ζήτημα έχει το δικό του ειδικό βάρος, τη δική του εμβέλεια ανάμεσα στα πολλά άλλα τα οποία απασχολούν τους πολίτες. Και εμείς σήμερα έχουμε να συζητήσουμε πολλά από αυτά. Οπότε μπορούμε να ξεκινήσουμε τη συνεδρίασή μας.