Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Bloomberg, επτά χώρες του οργανισμού, με επικεφαλής τη Σαουδική Αραβία και τη Ρωσία, αναμένεται να εγκρίνουν αύξηση της συλλογικής παραγωγής κατά ακόμη 188.000 βαρέλια ημερησίως τον επόμενο μήνα. Η απόφαση αναμένεται να επισημοποιηθεί στη διάρκεια της τηλεδιάσκεψης των υπουργών του ΟΠΕΚ+ εντός της ημέρας.

Ο οργανισμός έχει προχωρήσει σε αυξήσεις των ποσοστώσεων κάθε μήνα κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης με το Ιράν, παρά το γεγονός ότι οι εξαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή εξακολουθούν να επηρεάζονται από τις πολεμικές επιχειρήσεις.

Συμβολική αύξηση με βλέμμα στην επόμενη ημέρα

Αν και η νέα αύξηση θεωρείται προς το παρόν περισσότερο συμβολική, εκτιμάται ότι θα δώσει στη Σαουδική Αραβία μεγαλύτερη ευελιξία να αυξήσει σημαντικότερα την παραγωγή της όταν αποκατασταθούν πλήρως οι ροές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο.

Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να συμβάλει στην αναπλήρωση των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου, τα οποία έχουν περιοριστεί σημαντικά λόγω των προβλημάτων στην προσφορά που προκάλεσε η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Η στενότητα της αγοράς έχει οδηγήσει σε άνοδο των τιμών καυσίμων, όπως η βενζίνη και το ντίζελ, αναζωπυρώνοντας τις ανησυχίες για νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων.

Οι εξελίξεις στο Ιράν επηρεάζουν τις αποφάσεις

Το Σαββατοκύριακο ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον θα αναβάλει νέα στρατιωτικά πλήγματα κατά του Ιράν, καθώς η Τεχεράνη και άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής εργάζονται για την επίτευξη συμφωνίας αποκλιμάκωσης.

Εφόσον η κρίση αποκλιμακωθεί και αποκατασταθούν οι εξαγωγές από την περιοχή, μια μεγαλύτερη αύξηση της παραγωγής από τον ΟΠΕΚ+ θα μπορούσε να επαναφέρει την προσωρινή υπερπροσφορά που είχε εμφανιστεί κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν τον προηγούμενο μήνα. Αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι συνθήκες πλεονάζουσας προσφοράς ενδέχεται να επιστρέψουν προς το τέλος του έτους.

Παράλληλα, η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από τον ΟΠΕΚ+ τον περασμένο Μάιο, έπειτα από πολυετή διαφωνία με τους περιορισμούς στην παραγωγή, έχει ενισχύσει τα σενάρια ότι στο μέλλον ο οργανισμός θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπος με έναν νέο ανταγωνισμό μεταξύ των παραγωγών για μεγαλύτερα μερίδια στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου.

Ο όμιλος των πετρελαιοπαραγωγών χωρών σχεδιάζει να επικυρώσει τη συμφωνία για την αύξηση της ποσόστωσης του Σεπτεμβρίου κατά 188.000 βαρέλια την ημέρα κατά τη διάρκεια της διαδικτυακής συνεδρίασης στις 2 Αυγούστου, ανέφεραν οι εκπρόσωποι. Η κίνηση αυτή θα ολοκληρώσει την τρέχουσα φάση αυξήσεων, ενώ δεν υπάρχουν σχέδια για περαιτέρω αυξήσεις εντός του έτους.

Αν και αυτός είναι ο υφιστάμενος σχεδιασμός, ενδέχεται να τροποποιηθεί ανάλογα με τις εξελίξεις, σημείωσε ένας από τους εκπροσώπους.

Οι τιμές του πετρελαίου παρουσιάζουν έντονη μεταβλητότητα κατά τη διάρκεια της κλιμακούμενης και ασταθούς σύγκρουσης. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης εκτινάχθηκαν πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι την προηγούμενη εβδομάδα, αλλά έκτοτε υποχώρησαν κάτω από τα 90 δολάρια μετά την παύση των εχθροπραξιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

Η Τεχεράνη πραγματοποιεί επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια στα Στενά του Ορμούζ, προκαλώντας ασφυξία στην εφοδιαστική αλυσίδα. Ο πόλεμος έχει οδηγήσει σε σοβαρούς περιορισμούς στην παραγωγή της Μέσης Ανατολής, γεγονός που σημαίνει ότι οι επιπτώσεις οποιασδήποτε προσαρμογής στις ποσοστώσεις θα χρειαστούν χρόνο για να αποτυπωθούν στην αγορά.

Σε νέα αύξηση των στόχων παραγωγής πετρελαίου από τον Αύγουστο συμφώνησε ο OPEC+, προσθέτοντας επιπλέον ποσότητες στην παγκόσμια αγορά, σε μια περίοδο κατά την οποία οι τιμές του αργού υποχωρούν, καθώς αποκαθίσταται σταδιακά η ροή των εξαγωγών από τα Στενά του Ορμούζ.

Ο πόλεμος με το Ιράν έφερε στην επιφάνεια μια διαμάχη που σιγόβραζε εδώ και καιρό στο εσωτερικό του ισχυρότερου καρτέλ πετρελαιοπαραγωγών χωρών στον κόσμο, η οποία κορυφώθηκε την άνοιξη, όταν ο οργανισμός βρέθηκε αντιμέτωπος με τη μεγαλύτερη διαταραχή στην προσφορά πετρελαίου στην ιστορία.

Πλέον, ο ΟΠΕΚ, η μεγαλύτερη συμμαχία πετρελαιοπαραγωγών χωρών, βρίσκεται αντιμέτωπος με μια μάχη για την ίδια του την ύπαρξη.

Τα Στενά του Ορμούζ έχουν αρχίσει να επαναλειτουργούν και ορισμένα μέλη του ΟΠΕΚ πιέζουν για σημαντική αύξηση της παραγωγής πετρελαίου, προκειμένου να ανακτήσουν τον χαμένο χρόνο και τις χαμένες πωλήσεις. Η εξέλιξη αυτή αναζωπυρώνει τις παλιές διαμάχες για τις ποσοστώσεις παραγωγής, οι οποίες είχαν ήδη οδηγήσει τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ένα από τα σημαντικότερα μέλη του ΟΠΕΚ, να αποχωρήσουν από τον οργανισμό τον Απρίλιο.

Ο ΟΠΕΚ βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη επιλογή: είτε να διατηρήσει ενωμένο τον οργανισμό, οδηγώντας τις τιμές του πετρελαίου σε κατακόρυφη πτώση, είτε να επιδιώξει υψηλότερα κέρδη, με κίνδυνο να διαλυθεί το καρτέλ που λειτουργεί εδώ και σχεδόν 70 χρόνια.

Ποιο είναι το σημείο τριβής;

Ενώ ο υπόλοιπος κόσμος αναζητούσε απεγνωσμένα πετρέλαιο την άνοιξη, στη Μέση Ανατολή υπήρχε άφθονη προσφορά.

Το μοναδικό πρόβλημα ήταν ότι οι περισσότερες χώρες του ΟΠΕΚ που δραστηριοποιούνται στον Περσικό Κόλπο δυσκολεύονταν να μεταφέρουν το αργό πετρέλαιό τους στους πελάτες τους. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν και ο επακόλουθος αποκλεισμός τους από τις Ηνωμένες Πολιτείες απέκλεισαν το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.

Αρκετά μέλη του ΟΠΕΚ – κυρίως το Ιράν, το Ιράκ και το Κουβέιτ – δεν είχαν άλλη επιλογή από το να περιορίσουν την παραγωγή αργού και να περιμένουν.

Τώρα που η ναυσιπλοΐα στα Στενά έχει αρχίσει να αποκαθίσταται, έχει ξεκινήσει και η διαμάχη για τις ποσοστώσεις παραγωγής. Το Ιράκ, ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου του οργανισμού, φαίνεται πως είναι ο επόμενος κρίκος της αλυσίδας. Ο υπουργός Πετρελαίου της χώρας δήλωσε στο Bloomberg ότι το Ιράκ θα πρέπει να αποφασίσει αν θα παραμείνει στον ΟΠΕΚ, εφόσον οι στόχοι παραγωγής δεν αυξηθούν σημαντικά.

Η παραγωγή του Ιράκ επλήγη περισσότερο από τον πόλεμο, καθώς μειώθηκε κατά 75%, σε λίγο πάνω από 1 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Απρίλιο και τον Μάιο, από περισσότερα από 4,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο. Σύμφωνα με το Bloomberg, το Ιράκ ζητά άδεια να αυξήσει την παραγωγή του σε επίπεδο-ρεκόρ των 5 εκατ. βαρελιών ημερησίως μετά τον πόλεμο, με μακροπρόθεσμο στόχο τα 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

«Ποιο είναι το κίνητρο; Χρειάζονται τα χρήματα!», δήλωσε ο Τζέι Χάτφιλντ, διευθύνων σύμβουλος και ιδρυτής της εταιρείας διαχείρισης κεφαλαίων Infrastructure Capital Advisors.

Το δίλημμα της Σαουδικής Αραβίας

Τον τελικό λόγο θα έχει η Σαουδική Αραβία, μακράν το ισχυρότερο μέλος του ΟΠΕΚ και η χώρα με τη μεγαλύτερη επιρροή στον οργανισμό.

Σε αντίθεση με το Ιράκ και το Κουβέιτ, η Σαουδική Αραβία δεν έχει τόσο μεγάλη ανάγκη να αυξήσει την παραγωγή της. Η χώρα κατάφερε να διατηρήσει σε μεγάλο βαθμό τη λειτουργία του πετρελαϊκού της τομέα, παρακάμπτοντας τα Στενά μέσω αγωγών που μεταφέρουν το πετρέλαιο στο λιμάνι της Γιανμπού, στην άλλη πλευρά της χώρας.

Με αυτόν τον τρόπο, οι Σαουδάραβες συνέχισαν να εξάγουν πετρέλαιο μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, επιλογή που δεν είχαν το Ιράκ και το Κουβέιτ, καθώς τα μοναδικά θαλάσσια λιμάνια τους βρίσκονται στον Περσικό Κόλπο.

Ενώ η παραγωγή του Ιράκ και του Κουβέιτ κατέρρευσε κατά τη διάρκεια του πολέμου, η παραγωγή της Σαουδικής Αραβίας μειώθηκε κατά λιγότερο από 40%. Έτσι, η Σαουδική Αραβία δεν έχει το ίδιο κίνητρο να αυξήσει μαζικά την παραγωγή.

Μια σημαντική αύξηση πριν ανακάμψει η παγκόσμια ζήτηση θα μπορούσε να καταστρέψει την κερδοφορία του πετρελαίου, σε μια περίοδο που η Μέση Ανατολή ήδη πλήττεται από την έλλειψη επιχειρηματικής δραστηριότητας.

«Σε αυτή την κατάσταση, φαίνεται αντιπαραγωγικό να πλημμυρίσει η αγορά με πετρέλαιο και να πιεστούν οι τιμές προς τα κάτω», δήλωσε ο Νταν Πίκερινγκ, ιδρυτής και επικεφαλής επενδύσεων της Pickering Energy Partners.

Γι’ αυτό και ο ΟΠΕΚ έχει καταστήσει σαφές ότι θα προχωρήσει με προσοχή στις αυξήσεις της παραγωγής, ενώ συνεχίζει τον διάλογο με τα κράτη-μέλη του. Το Σαββατοκύριακο, ο ΟΠΕΚ+, στον οποίο συμμετέχουν η Ρωσία και άλλες χώρες εκτός ΟΠΕΚ, συμφώνησε να αυξήσει την ημερήσια παραγωγή κατά μόλις 188.000 βαρέλια, στην πέμπτη διαδοχική σταδιακή αύξηση από τον Μάρτιο.

Η εξίσωση των τιμών

Αν ο ΟΠΕΚ ανοίξει πλήρως τις «στρόφιγγες», σε μια σύνθετη διαδικασία χωρίς εγγυημένη επιτυχία, το επιπλέον πετρέλαιο μπορεί να μην βρει αγοραστές. Η ζήτηση κατέρρευσε κατά τη διάρκεια του πολέμου, καθώς οι τιμές εκτοξεύθηκαν και τα καύσιμα ήταν δυσεύρετα. Μέχρι σήμερα δεν έχει ανακάμψει και ενδέχεται να μην επιστρέψει ποτέ στα προπολεμικά επίπεδα, ιδιαίτερα στην Κίνα και την Ευρώπη, όπου την άνοιξη επιταχύνθηκε η στροφή προς την ηλεκτροκίνηση.

«Η αγορά αντιμετωπίζει τον κίνδυνο μιας προσωρινής υπερπροσφοράς, καθώς το πετρέλαιο που είχε εγκλωβιστεί επανέρχεται σε ένα σύστημα που έχει ήδη μάθει να λειτουργεί χωρίς αυτό», σημείωσε η Νατάσα Κανέβα, επικεφαλής στρατηγικής εμπορευμάτων της JPMorgan.

Θεωρητικά, θα έπρεπε να υπάρχουν αγοραστές, καθώς τα παγκόσμια στρατηγικά και εμπορικά αποθέματα πετρελαίου μειώθηκαν δραματικά – ιδιαίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα – αφού η παγκόσμια προσφορά μειώθηκε κατά 1,4 δισ. βαρέλια από την έναρξη του πολέμου τον Μάρτιο. Τα αποθέματα αυτά θα πρέπει να αναπληρωθούν. Ωστόσο, σύμφωνα με την Κανέβα, αυτό είναι πιθανότερο να συμβεί το 2027 παρά το 2026, καθώς οι δύο κυβερνήσεις περιμένουν να δουν πώς θα διαμορφωθούν οι τιμές του πετρελαίου.

Εάν η παραγωγή του ΟΠΕΚ αυξηθεί σημαντικά, θα ανταγωνιστεί περίπου 90 εκατ. ακόμη βαρέλια πετρελαίου που αρχίζουν να εξέρχονται από τα Στενά, σύμφωνα με την Kpler. Αν δεν υπάρξει επαρκής ζήτηση, οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να καταρρεύσουν. Για το επόμενο έτος, τιμή 60 δολαρίων το βαρέλι θεωρείται πιθανή, σύμφωνα με τον Κίραν Τόμπκινς, ανώτερο οικονομολόγο για το κλίμα και τα εμπορεύματα στην Capital Economics. Το 2028, η τιμή θα μπορούσε να υποχωρήσει ακόμη και στα 50 δολάρια το βαρέλι.

Αυτό θα ήταν θετική εξέλιξη για τους καταναλωτές, αλλά αρνητική για ορισμένους από τους μεγαλύτερους παραγωγούς του καρτέλ.

Ποιος θα βγει κερδισμένος;

Ο ΟΠΕΚ εμφανίζει πλέον εμφανή σημάδια αποδυνάμωσης και έχει ισχυρό κίνητρο να διατηρήσει την ενότητά του. Η συνεργασία μεταξύ των μελών του μπορεί να τον βοηθήσει να ανταποκριθεί στις προκλήσεις μιας αγοράς που αλλάζει ραγδαία, σε μια ολοένα πιο ασταθή περιοχή του κόσμου, αλλά και να ανταγωνιστεί τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες έχουν εξελιχθεί σε ιδιαίτερα ισχυρό ανταγωνιστή.

Ωστόσο, το καρτέλ έχει αντιμετωπίσει και στο παρελθόν παρόμοιες προκλήσεις.

«Το Ιράκ έχει ανακοινώσει πολλές φορές στο παρελθόν στόχους για αύξηση της παραγωγικής του ικανότητας, χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία», σημείωσε ο Τόμπκινς. «Ωστόσο, αυτό ενισχύει την αίσθηση ότι η συνοχή και η πειθαρχία στο εσωτερικό του ΟΠΕΚ αρχίζουν να διαβρώνονται.»

Το πρωτοφανές κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ ενδέχεται αυτή τη φορά να αλλάξει τα δεδομένα και να αναγκάσει τη Σαουδική Αραβία να αναλάβει πρωτοβουλίες.

Αν συμβεί αυτό, η Σαουδική Αραβία εξακολουθεί να διαθέτει έναν τρόπο να εξυπηρετήσει τα συμφέροντά της: να συμφωνήσει σε τόσο υψηλά όρια παραγωγής και να αντλήσει τόσο μεγάλες ποσότητες πετρελαίου, ώστε οι τιμές να υποχωρήσουν ακόμη και στα 40 δολάρια το βαρέλι – επίπεδο που μόνο η οικονομικά ισχυρή Σαουδική Αραβία θα μπορούσε να αντέξει.

«Ο πρίγκιπας διάδοχος της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, θα μπορούσε να πει: “Αν με πιέσετε υπερβολικά, ίσως αυξήσουμε κι εμείς την παραγωγή. Τότε θα δούμε πώς θα αισθάνονται όλοι όταν οι τιμές καταρρεύσουν.”», δήλωσε ο Βίκας Ντουιβέντι, παγκόσμιος στρατηγικός αναλυτής πετρελαίου και φυσικού αερίου της Macquarie Group.

Ο Ντουιβέντι δεν θεωρεί ότι αυτό είναι το πιθανότερο σενάριο, ωστόσο εκτιμά ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί.

«Θα ήταν ειρωνεία αν περνούσαμε από τη μεγαλύτερη διαταραχή στην προσφορά πετρελαίου που έχει καταγραφεί ποτέ σε μια ιστορική υπερπροσφορά», κατέληξε.

Τα ΗΑΕ βρίσκονται σε μια εύθραυστη γεωπολιτικά περιοχή, αφού πρόσφατα είχαν διαψεύσει την πληροφορία που είχε διαρρεύσει το γραφείο του Μπέντζαμιν Νετανιάχου και έκανε λόγο για μυστική επίσκεψη του ισραηλινού πρωθυπουργού στα Εμιράτα, ενώ το Ιράν τους κατηγορεί για πλήρη συστράτευση και προσπάθεια ένταξης στην ένοπλη διαμάχη και των υπόλοιπων χωρών του Κόλπου.

Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΑΕ ανέφερε ότι η απόφαση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων να αποχωρήσουν από τον ΟΠΕΚ και τον ΟΠΕΚ+ ήταν μία κυρίαρχη και στρατηγική επιλογή επί τη βάσει μιας συνολικής αξιολόγησης της πολιτικής τους για την παραγωγή πετρελαίου, αλλά και τις μελλοντικές δυνατότητες τους, προσθέτοντας ότι η κίνηση αυτή, δεν ήταν πολιτικά υποκινούμενη και δεν αντανακλά διασπάσεις με τους συνεργάτες των ΗΑΕ.

Επτά χώρες υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας και της Ρωσίας θα αυξήσουν — τουλάχιστον σε θεωρητικό επίπεδο — την παραγωγή τους κατά 188.000 βαρέλια ημερησίως τον επόμενο μήνα, στο πλαίσιο συμφωνίας που οριστικοποιήθηκε κατά τη διάρκεια τηλεδιάσκεψης την Κυριακή, σύμφωνα με πηγές που ζήτησαν να μην κατονομαστούν καθώς η απόφαση δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί επίσημα. Η αύξηση θεωρούνταν ήδη αναμενόμενη από την αγορά.

Ο ΟΠΕΚ+ συνεχίζει επισήμως τη διαδικασία επαναφοράς παραγωγής που είχε διακοπεί πριν από αρκετά χρόνια και βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη πριν ξεσπάσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.
Την ίδια στιγμή, η συμμαχία προσπαθεί να προσαρμοστεί στην αιφνιδιαστική αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, ενός ιστορικού μέλους που ανακοίνωσε την έξοδό του από τον οργανισμό στις 28 Απριλίου, έπειτα από χρόνια δυσαρέσκειας για τους περιορισμούς που επέβαλλαν οι ποσοστώσεις παραγωγής, όπως μεταδίδει το Bloomberg.

Η αποχώρηση των ΗΑΕ αιφνιδίασε τα υπόλοιπα μέλη του Οργανισμός Πετρελαιοεξαγωγικών Κρατών και των συμμάχων του και αναμένεται να αποδυναμώσει περαιτέρω την ικανότητα της συμμαχίας να επηρεάζει τις διεθνείς τιμές πετρελαίου — μια επιρροή που ήδη έχει μειωθεί τα τελευταία χρόνια εξαιτίας της αύξησης παραγωγής από ανταγωνιστές όπως οι παραγωγοί σχιστολιθικού πετρελαίου στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Όπως και η προγραμματισμένη αύξηση παραγωγής αυτού του μήνα, έτσι και η νέα απόφαση έχει κυρίως συμβολικό χαρακτήρα, καθώς οι χώρες του OPEC στη Μέση Ανατολή δεν μπορούν πρακτικά να υλοποιήσουν την αύξηση όσο τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν αποκλεισμένα λόγω της σύγκρουσης ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν και οι εξαγωγές από τον Περσικό Κόλπο δεν έχουν αποκατασταθεί.

Η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, που τέθηκε επίσημα σε ισχύ την 1η Μαΐου, αποτέλεσε την κορύφωση πολυετών εντάσεων ανάμεσα στο Αμπού Ντάμπι και τη Σαουδική Αραβία, η οποία θεωρείται ο de facto ηγέτης του OPEC, τόσο για ζητήματα πετρελαϊκής πολιτικής όσο και για τον ανταγωνισμό επιρροής στην περιοχή.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα υποστήριξαν την περασμένη εβδομάδα ότι ο πόλεμος με το Ιράν δημιούργησε μια ευκαιρία για αποχώρηση χωρίς να προκληθεί σοβαρή αναταραχή στις αγορές.

Αν και η αποχώρηση δεν επηρεάζει άμεσα την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου, σημαίνει ότι τα ΗΑΕ θα μπορούν να αυξήσουν την παραγωγή τους όσο γρήγορα επιθυμούν μόλις ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ, χωρίς να δεσμεύονται πλέον από τις ποσοστώσεις του OPEC+ — μια εξέλιξη που θα μπορούσε να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μελλοντικούς πολέμους τιμών στην αγορά πετρελαίου.

Ο ΟΠΕΚ+ -το μπλοκ του Οργανισμού Πετρελαιοεξαγωγικών Κρατών και 10 άλλων χωρών παραγωγών- δεν έχει σχολιάσει την αποχώρηση των ΗΑΕ, που ανακοινώθηκε την Τρίτη, παρά το γεγονός ότι η χώρα αποτελούσε πυλώνα του και μία από τις δύο χώρες μέλη που ήταν πιο πιθανό να αυξήσει την ποσότητα πετρελαίου που αντλεί.

Κατά συνέπεια, η ανακοίνωση Τύπου της συνεδρίασης, που διεξάγεται διαδικτυακά, αναμένεται με ακόμη περισσότερη προσοχή απ’ ό,τι η ίδια η απόφαση του ΟΠΕΚ+, την οποία η αγορά ήδη περίμενε με αγωνία.

Συνολικά, η Σαουδική Αραβία, η Ρωσία, το Ιράκ, το Κουβέιτ, το Καζακστάν, η Αλγερία και το Ομάν αναμένεται να αυξήσουν τις ποσοστώσεις τους «κατά 188.000 βαρέλια την ημέρα», εξηγεί ο Αρν Λόμαν Ράσμουσεν αναλυτής στην Global Risk Management.

Συνεπώς, θα πρόκειται για παρόμοια αύξηση με αυτήν που ανακοινώθηκε τον Μάρτιο και ανανεώθηκε τον Απρίλιο, από την οποία πρέπει να αφαιρεθεί το μερίδιο της αύξησης που προερχόταν από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Η παραγωγή σε μείωση

Αυτή η αύξηση στα χαρτιά πιθανότατα όμως δεν θα μετατραπεί σε επιπλέον παραγωγή: οι κύριες ανεκμετάλλευτες ικανότητες του ΟΠΕΚ+ βρίσκονται στις χώρες του Κόλπου, των οποίων οι εξαγωγές εμποδίζονται από τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, που έχει επιβάλει το Ιράν μετά την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Στις χώρες του ΟΠΕΚ+ που υπόκεινται σε ποσοστώσεις, η παραγωγή «μειώθηκε στα 27,68 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τον Μάρτιο», ενώ το άθροισμα των ποσοστώσεών τους για τον ίδιο μήνα προβλεπόταν στα 36,73 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, «ένα έλλειμμα περίπου 9 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα», εξηγεί η Πρίγια Γουάλια αναλύτρια στην Rystad Energy.

Προβλήματα στην εξαγωγή πετρελαίου αντιμετωπίζουν η Σαουδική Αραβία, το Ιράκ, το Κουβέιτ και φυσικά τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Η Ρωσία, η δεύτερη μεγαλύτερη παραγωγός του μπλοκ, είναι αυτή που ωφελείται περισσότερο από την κατάσταση και τις αυξημένες τιμές ενέργειας, αλλά μοιάζει ήδη να δυσκολεύεται να πετύχει τις ισχύουσες ποσοστώσεις της. Η ρωσική πετρελαϊκή βιομηχανία είναι αντιμέτωπη με την αποεπένδυση των Δυτικών μετά την εισβολή της στην Ουκρανία το 2022 και προβλήματα στην παραγωγή λόγω των πληγμάτων ουκρανικών drones.

Ο ΟΠΕΚ+ αποδυναμωμένος

Για το μπλοκ η αποχώρηση των ΗΑΕ αποτελεί «ένα σημαντικό γεγονός», ακόμη σοβαρότερο από την αποχώρηση του Κατάρ το 2019 και στη συνέχεια αυτή της Ανγκόλας, εκτιμά η Αμένα Μακρ αναλύτρια στην Kpler.

Εκτός του ότι ήταν ο τέταρτος μεγαλύτερος παραγωγός του ΟΠΕΚ+, το Αμπού Ντάμπι διαθέτει μεγάλες ανεκμετάλλευτες ικανότητες παραγωγής, σημαντικό μοχλό για το μπλοκ όταν πρέπει να ρυθμίσει την αγορά.

Ήδη από το 2021 «τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είχαν εκφράσει την έντονη δυσαρέσκειά τους για τις ποσοστώσεις τους», υπογραμμίζει η κ. Μπακρ.

Η χώρα έχει κάνει σημαντικές επενδύσεις στις υποδομές της τα τελευταία χρόνια και η εθνική πετρελαϊκή εταιρεία Adnoc σχεδιάζει παραγωγική δυναμικότητα 5 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως έως το 2027, πολύ πάνω από την προηγούμενη ποσόστωσή της των 3,447 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως.

«Εχουν ήδη βιώσιμη ικανότητα 4,3 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως» και φιλοδοξούν να την αυξήσουν στα 5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως έως το 2027, δηλώνει στο AFP ο Φράνσις Περίν ερευνητής στο IRIS.

Το γεγονός αυτό καθιστά το Αμπού Ντάμπι έναν ανταγωνιστικό παράγοντα στην αγορά, έναν παράγοντα που είναι επίσης ικανός να παράγει με πολύ χαμηλό κόστος και που θα μπορούσε να περιορίσει τον αντίκτυπο των μέτρων που λαμβάνονται από το Ριάντ και τους συμμάχους του μόλις η αγορά επιστρέψει σε κάποια κανονικότητα μετά το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.

Για τον ΟΠΕΚ+, ο κίνδυνος είναι επίσης ότι και άλλες χώρες μπορεί να μπουν στον πειρασμό να αποχωρήσουν: το Καζακστάν και το Ιράκ, για παράδειγμα, έχουν ήδη δεχθεί επικρίσεις επανειλημμένα επειδή υπερβαίνουν τις ποσοστώσεις τους.

Η συγκυρία καθιστά την εξέλιξη ακόμη πιο κρίσιμη. Ο πόλεμος με το Ιράν, σε συνδυασμό με το παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, έχει περιορίσει σημαντικά τις ενεργειακές ροές, οδηγώντας το Brent ακόμη και πάνω από τα 119 δολάρια ανά βαρέλι μετά την έναρξη της σύγκρουσης. Οι αγορές πλέον δεν αντιμετωπίζουν μόνο ζητήματα επάρκειας, αλλά και σοβαρές δυσκολίες στη μεταφορά του πετρελαίου.

Η αποχώρηση των ΗΑΕ από τον ΟΠΕΚ και τον ευρύτερο σχηματισμό ΟΠΕΚ+ πλήττει ιδιαίτερα τη Σαουδική Αραβία, η οποία διαχρονικά αποτελούσε τον βασικό πυλώνα σταθερότητας μέσω της δυνατότητάς της να αυξομειώνει την παραγωγή.

Αμφισβήτηση της συνοχής του ΟΠΕΚ

Για πολλούς αναλυτές, η εξέλιξη δεν ήρθε ως έκπληξη. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα εδώ και καιρό εξέφραζαν δυσαρέσκεια για τους περιορισμούς παραγωγής, επιδιώκοντας μεγαλύτερη ευελιξία ώστε να ενισχύσουν το μερίδιό τους στη διεθνή αγορά.

Η χώρα έχει επενδύσει σημαντικά στην αύξηση της παραγωγικής της ικανότητας και στοχεύει να φτάσει τα 5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως έως το 2027 — στόχος που θεωρούνταν δύσκολος εντός των περιορισμών του ΟΠΕΚ+.

Η αποδέσμευση από το σύστημα ποσοστώσεων επιτρέπει πλέον πιο επιθετική στρατηγική. Ωστόσο, δημιουργεί και ένα ευρύτερο ερώτημα για το μέλλον του οργανισμού: αν και άλλα μέλη ακολουθήσουν την ίδια κατεύθυνση, η επιρροή του ΟΠΕΚ στις τιμές μπορεί να αποδυναμωθεί σημαντικά.

Βραχυπρόθεσμα σοκ, μακροπρόθεσμες αλλαγές

Παρά τη σοβαρότητα της εξέλιξης, αρκετοί ειδικοί εκτιμούν ότι οι άμεσες επιπτώσεις ίσως είναι περιορισμένες, καθώς η προσοχή των αγορών επικεντρώνεται αυτή τη στιγμή κυρίως στη διαταραχή των μεταφορών μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Σε βάθος χρόνου, όμως, οι ισορροπίες μπορεί να αλλάξουν. Τα ΗΑΕ, όπως και η Σαουδική Αραβία, διαθέτουν σημαντική πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα — στοιχείο που τους έδινε μέχρι σήμερα καθοριστικό ρόλο στον καθορισμό των τιμών.

Εάν μετά την αποκλιμάκωση της κρίσης το Άμπου Ντάμπι αυξήσει σημαντικά την παραγωγή του, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε πιέσεις στις τιμές. Μια τέτοια εξέλιξη θα ευνοούσε τους καταναλωτές, αλλά θα ενίσχυε τη μεταβλητότητα στις αγορές.

Επιπτώσεις στις σχέσεις με τη Σαουδική Αραβία

Η κίνηση των ΗΑΕ έχει και γεωπολιτική διάσταση, καθώς επηρεάζει τη σχέση τους με τη Σαουδική Αραβία. Οι δύο χώρες αποτελούσαν για χρόνια τον βασικό άξονα του ΟΠΕΚ+, συντονίζοντας τη στρατηγική τους στην αγορά ενέργειας.

Η αποχώρηση ερμηνεύεται από αρκετούς ως ένδειξη ότι αυτή η συνεργασία παρουσιάζει πλέον ρωγμές. Εάν ο οργανισμός χάσει τη δυνατότητα συντονισμένης δράσης μεταξύ των βασικών του παικτών, η επιρροή του στις διεθνείς τιμές ενδέχεται να περιοριστεί σημαντικά.

Σε αυτό το περιβάλλον, η παγκόσμια αγορά πετρελαίου εισέρχεται σε μια νέα φάση αυξημένης αβεβαιότητας, όπου η γεωπολιτική ένταση, η ενεργειακή ασφάλεια και ο ανταγωνισμός για μερίδια παραγωγής διαμορφώνουν ένα ιδιαίτερα ασταθές σκηνικό για την παγκόσμια οικονομία.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες θεωρητικά είναι ενεργειακά αυτάρκεις — αλλά όχι απόλυτα. Παρότι παράγουν περισσότερο πετρέλαιο από όσο καταναλώνουν, εξακολουθούν να εισάγουν περίπου το ένα τρίτο των αναγκών τους από το εξωτερικό. Ο λόγος είναι ότι το ελαφρύ αργό πετρέλαιο που εξορύσσεται στις ΗΠΑ είναι ιδανικό για την παραγωγή βενζίνης, αλλά λιγότερο κατάλληλο για βαρύτερα καύσιμα και άλλα προϊόντα πετρελαίου. Έτσι, η αμερικανική αγορά εξακολουθεί να εξαρτάται εν μέρει από το αργό της Μέσης Ανατολής.

Η αποδυνάμωση του OPEC θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να αποδειχθεί θετική για τους καταναλωτές. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποτελούν τον δεύτερο μεγαλύτερο παραγωγό πετρελαίου στην περιοχή και πλέον θα μπορούν να λειτουργούν ως ένας ισχυρός ανταγωνιστής στην αγορά, αυξάνοντας την παραγωγή τους χωρίς τους περιορισμούς που επιβάλλουν οι ποσοστώσεις του οργανισμού.

Για τις αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες, ωστόσο, οι συνέπειες παραμένουν αβέβαιες. Η αυξημένη προσφορά πετρελαίου θα μπορούσε να ασκήσει καθοδικές πιέσεις στις διεθνείς τιμές, επηρεάζοντας τα κέρδη των μεγάλων ενεργειακών ομίλων. Πριν από τον πόλεμο με το Ιράν, η παγκόσμια αγορά πετρελαίου αντιμετώπιζε ήδη υπερπροσφορά, ακόμη και με τους περιορισμούς παραγωγής του OPEC. Αυτό σημαίνει ότι δεν είναι καθόλου βέβαιο πως η μελλοντική ζήτηση θα μπορέσει να απορροφήσει επιπλέον παραγωγή από τα ΗΑΕ.

Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι αμερικανικές εταιρείες πετρελαίου ενδέχεται να αναγκαστούν στο μέλλον να περιορίσουν τη δική τους παραγωγή, εάν η ζήτηση επιστρέψει στα χαμηλότερα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από την κρίση.

Παράλληλα, η σύγκρουση με το Ιράν φαίνεται ότι επιταχύνει μόνιμες αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας της παγκόσμιας οικονομίας και των ενεργειακών αλυσίδων εφοδιασμού. Η αποχώρηση των ΗΑΕ από τον OPEC ενδέχεται να είναι μόνο η αρχή ευρύτερων ανακατατάξεων στον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη, με τις επιπτώσεις στις αγορές και στους καταναλωτές να αρχίζουν τώρα να διαμορφώνονται.

Η απόφαση έρχεται καθώς οι στρατιωτικές επιχειρήσεις στην περιοχή έχουν διακόψει την πλοήγηση στα Στενά του Ορμούζ, εμποδίζοντας τη μεταφορά του μεγαλύτερου μέρους των εξαγωγών της χώρας, σύμφωνα με πηγές του ιρακινού υπουργείου Πετρελαίου που επικαλείται το Reuters.

Αυτή την ώρα, το WTI κινείται στα 98,81 δολάρια το βαρέλι με άνοδο 2,78%, ενώ το Brent στα 112,78 δολάρια το βαρέλι με άνοδο 3,8%.

Η κήρυξη ανωτέρας βίας επιτρέπει στο Ιράκ να αναστείλει τις συμβατικές του υποχρεώσεις λόγω περιστάσεων που ξεφεύγουν του ελέγχου του, ενώ η συνεχιζόμενη πολεμική σύρραξη διαταράσσει την ομαλή λειτουργία των δραστηριοτήτων.