Σύμφωνα με στελέχη της διοίκησης, η ρύθμιση αυτή έχει στόχο να επιταχύνει την είσπραξη φόρων και προστίμων, ενώ παράλληλα συμβάλλει στη μείωση του φόρτου των φορολογικών δικαστηρίων.

Βάσει του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, όταν ο φορολογούμενος αποδέχεται την οφειλή, το πρόστιμο μειώνεται κλιμακωτά, ανάλογα με το στάδιο της διαδικασίας. Η μεγαλύτερη μείωση, 50%, παρέχεται από την κοινοποίηση της εντολής ελέγχου ή της πρόσκλησης παροχής πληροφοριών και έως τη λήξη της προθεσμίας υποβολής εκπρόθεσμης αρχικής ή τροποποιητικής δήλωσης μετά την κοινοποίηση προσωρινού διορθωτικού προσδιορισμού φόρου.

Αν η αποδοχή γίνει μετά την κοινοποίηση της οριστικής πράξης διορθωτικού προσδιορισμού φόρου και μέσα στην προθεσμία άσκησης ενδικοφανούς προσφυγής στη Δ.Ε.Δ., το πρόστιμο μειώνεται κατά 40%. Η μείωση περιορίζεται στο 30% μετά την κοινοποίηση της απόφασης της Δ.Ε.Δ. ή την πάροδο της προθεσμίας σιωπηρής απόρριψης, εφόσον ο φορολογούμενος βρίσκεται εντός της προθεσμίας για δικαστική προσφυγή. Τέλος, σε περίπτωση που έχει ήδη ασκηθεί δικαστική προσφυγή, προβλέπεται μείωση 25% έως και την προηγούμενη ημέρα της αρχικά ορισθείσας δικάσιμου.

Η διαδικασία μείωσης του προστίμου

Μετά τη χορήγηση της έκπτωσης, ο φορολογούμενος οφείλει να καταβάλει το 25% της συνολικής οφειλής μέσα σε τρεις ημέρες από την αποδοχή της αίτησης. Το υπόλοιπο ποσό μπορεί να εξοφληθεί σε έως και 12 μηνιαίες δόσεις μέσω της πάγιας ρύθμισης. Η μείωση του προστίμου θεωρείται οριστική μόνο εφόσον ολοκληρωθεί η εμπρόθεσμη καταβολή όλων των δόσεων· μέχρι τότε το ποσό του προστίμου παραμένει σε αναστολή είσπραξης.

Το υπόλοιπο της οφειλής επιβαρύνεται, μετά την παρέλευση 30 ημερών από την αποδοχή της, με ετήσιο επιτόκιο ίσο με το επιτόκιο αναχρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας κατά τον χρόνο υποβολής, προσαυξημένο κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες, μέχρι την πλήρη εξόφληση.

Σε περίπτωση καθυστέρησης πληρωμής οποιασδήποτε δόσης ή μη εξόφλησης της οφειλής στην περίπτωση εφάπαξ καταβολής, η έκπτωση ακυρώνεται και το σύνολο της αρχικής οφειλής —πριν από τη μείωση του προστίμου— καθίσταται ληξιπρόθεσμο, αφαιρουμένων των ποσών που έχουν ήδη καταβληθεί.

Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια συγκυρία όπου τα χρέη προς το Δημόσιο παραμένουν σε ιστορικά επίπεδα, με μεγάλο μέρος τους να θεωρείται πρακτικά ανενεργό. Στόχος είναι να επανέλθουν όσο το δυνατόν περισσότεροι οφειλέτες σε τροχιά συνέπειας, χωρίς όμως να επαναληφθούν τα λάθη προηγούμενων γενικευμένων ρυθμίσεων.

Τι αναμένεται να «κλειδώσει» στο υπουργείο Οικονομικών

Σύμφωνα με πληροφορίες, μέσα στις επόμενες ημέρες θα πραγματοποιηθεί κρίσιμη σύσκεψη στο υπουργείο Οικονομικών, όπου θα οριστικοποιηθούν οι βασικές παράμετροι της ρύθμισης. Το σχήμα προβλέπει έως 48 δόσεις και θα αφορά αποκλειστικά παλαιές οφειλές, όχι πρόσφατα χρέη.

Η στόχευση είναι σαφής: να δοθεί λύση σε οφειλές που λιμνάζουν εδώ και δύο ή τρία χρόνια, χωρίς ρεαλιστικές πιθανότητες είσπραξης με τα υφιστάμενα μέσα.

AI και αυστηρό φίλτρο για τους «κατ’ επάγγελμα» ασυνεπείς

Η νέα ρύθμιση συνδέεται άμεσα με το ανανεωμένο μοντέλο ελέγχων της ΑΑΔΕ, το οποίο βασίζεται όλο και περισσότερο στην αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης. Η φιλοσοφία είναι ξεκάθαρη: περισσότερη ευελιξία για όσους αποδεδειγμένα προσπαθούν να είναι συνεπείς, μηδενική ανοχή για όσους χρησιμοποιούν τις ρυθμίσεις ως προσωρινό καταφύγιο.

Φορολογούμενοι που στο παρελθόν εντάσσονταν σε ρυθμίσεις μόνο και μόνο για να εξασφαλίσουν ενημερότητα και στη συνέχεια τις εγκατέλειπαν, αναμένεται να αποκλείονται αυτομάτως. Το μήνυμα του υπουργείου είναι ότι αυτή τη φορά δεν θα υπάρξει «ασφαλές λιμάνι» για στρατηγικούς κακοπληρωτές.

Στο νέο πλαίσιο εκτιμάται ότι θα μπορούν να ενταχθούν:

• φορολογούμενοι με τεκμηριωμένη αδυναμία εφάπαξ εξόφλησης,
• μισθωτοί, συνταξιούχοι και επαγγελματίες με σταθερό αλλά περιορισμένο εισόδημα,
• οφειλέτες που έχασαν παλαιότερες ρυθμίσεις, υπό την προϋπόθεση αυστηρής τήρησης των νέων όρων.

Καθοριστικό ρόλο θα παίζει το ιστορικό πληρωμών, καθώς η νέα ρύθμιση σχεδιάζεται να επιβραβεύει τη σταθερή συμμόρφωση.

Ποιοι κινδυνεύουν να μείνουν εκτός

Αντίθετα, εκτός σχήματος αναμένεται να βρεθούν:

• φορολογούμενοι με υψηλά εισοδήματα που θεωρείται ότι μπορούν να εξυπηρετήσουν λιγότερες δόσεις,
• περιπτώσεις στρατηγικής αθέτησης,
• όσοι δεν τηρούν τις τρέχουσες φορολογικές τους υποχρεώσεις παράλληλα με τη ρύθμιση.

Η ρύθμιση βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της επεξεργασίας και αναμένεται να οριστικοποιηθεί μέσα στο επόμενο διάστημα. Εφόσον ολοκληρωθεί το νομοθετικό πλαίσιο, δεν αποκλείεται να τεθεί σε εφαρμογή εντός του έτους.

Μέχρι τότε, εξακολουθούν να ισχύουν οι υφιστάμενες πάγιες ρυθμίσεις, με έως 24 ή 48 δόσεις, ανάλογα με το είδος της οφειλής.

Με το νέο σχήμα, η κυβέρνηση επιδιώκει να περιορίσει ουσιαστικά τον όγκο των ληξιπρόθεσμων χρεών, να ενισχύσει τα δημόσια έσοδα και να προσφέρει ανάσα ρευστότητας σε επαγγελματίες και επιχειρήσεις που βρίσκονται σε πίεση. Παράλληλα, επιχειρεί να εμπεδώσει την έννοια της φορολογικής συνέπειας, χωρίς οριζόντια «δώρα».

Στο παρασκήνιο παραμένει ανοιχτή και η συζήτηση για τα ανεπίδεκτα είσπραξης ποσά — δισεκατομμύρια ευρώ που παραμένουν στα χαρτιά, ενώ είναι κοινό μυστικό ότι δεν πρόκειται ποτέ να εισπραχθούν.

Τι ισχύει σήμερα για τις ρυθμίσεις

Μέχρι την ενεργοποίηση της νέας ρύθμισης, οι διαθέσιμες επιλογές παραμένουν:

• πάγια ρύθμιση 12 ή 24 δόσεων για τακτικές οφειλές,
• έως 48 δόσεις για έκτακτες οφειλές,
• εξωδικαστικός μηχανισμός,
• νέες ψηφιακές λύσεις που προγραμματίζονται για το 2026.

Στην πάγια ρύθμιση, το επιτόκιο διαμορφώνεται στο 4,34% για 12 δόσεις και στο 5,84% για 24, με ελάχιστη μηνιαία δόση τα 30 ευρώ.

48 δόσεις αντί για 120

Παρότι από τον επιχειρηματικό κόσμο επανέρχεται το αίτημα για πιο γενναία σχήματα — ακόμη και για μόνιμη ρύθμιση 120 δόσεων — το υπουργείο Οικονομικών, προς το παρόν, κρατά σαφείς αποστάσεις. Η κατεύθυνση που διαμορφώνεται είναι συγκεκριμένη: 48 δόσεις, αυστηρά κριτήρια και τέλος στις πρόχειρες λύσεις του παρελθόντος.

Ιατροφαρμακευτική περίθαλψη: Λήξη προθεσμίας και απώλεια ασφαλιστικής ικανότητας

Η καταληκτική ημερομηνία για την εξόφληση ή τη ρύθμιση των ασφαλιστικών οφειλών έληξε στις 31 Ιανουαρίου 2026. Όσοι μη μισθωτοί δεν προχώρησαν στην τακτοποίηση των υποχρεώσεών τους θα χάσουν αυτόματα την ασφαλιστική τους ικανότητα. Το νέο ασφαλιστικό έτος ξεκινά την 1η Μαρτίου 2026 και ολοκληρώνεται στις 28 Φεβρουαρίου 2027. Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις του ΕΦΚΑ, η ασφαλιστική ικανότητα των μη μισθωτών ασφαλισμένων έληγε στις 28 Φεβρουαρίου 2026. Η ανανέωσή της εξαρτάται αποκλειστικά από την εξόφληση ή τη ρύθμιση των εισφορών για το χρονικό διάστημα από 1η Ιανουαρίου 2017 έως 31η Δεκεμβρίου 2025.

Ποιοι κινδυνεύουν να γίνουν ανασφάλιστοι

Οι εκτιμήσεις αναφέρουν πως περίπου 400.000 μη μισθωτοί ασφαλισμένοι έχουν συσσωρευμένες ληξιπρόθεσμες οφειλές από προηγούμενα έτη. Για να διατηρήσουν την πλήρη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και κατά τη διάρκεια του 2026, θα πρέπει υποχρεωτικά να προβούν σε ρύθμιση των χρεών τους. Οι επαγγελματίες που θα ενταχθούν σε πρόγραμμα ρύθμισης οφειλών και θα τηρούν πιστά τους όρους της συμφωνίας θα βλέπουν την ασφαλιστική τους ικανότητα να ανανεώνεται μηνιαίως. Αντίθετα, όσοι παραμείνουν ανασφάλιστοι θα έχουν πρόσβαση μόνο στις βασικές παροχές που προβλέπονται για τους μη ασφαλισμένους πολίτες.

Δικαιώματα ανασφάλιστων στο δημόσιο σύστημα υγείας

Παρά την απώλεια της πλήρους ασφαλιστικής ικανότητας, υπάρχει ένα δίχτυ προστασίας για τους ανασφάλιστους. Όλοι οι νόμιμα διαμένοντες πολίτες που διαθέτουν ενεργό ΑΜΚΑ διατηρούν το δικαίωμα πρόσβασης σε νοσηλεία και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη μέσω του δημόσιου συστήματος υγείας. Συγκεκριμένα, οι ανασφάλιστοι μπορούν να εξυπηρετηθούν στα δημόσια νοσοκομεία και στα Κέντρα Υγείας της χώρας. Αυτό σημαίνει ότι παρόλο που χάνουν την πλήρη ιατροφαρμακευτική κάλυψη που παρέχει ο ΕΦΚΑ, εξακολουθούν να έχουν πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες υγείας.

Τι πρέπει να κάνουν οι οφειλέτες

Οι ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι που έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τον ΕΦΚΑ θα πρέπει να ενεργήσουν άμεσα. Η υποβολή αίτησης για ρύθμιση οφειλών αποτελεί τη μόνη λύση για τη διατήρηση της πλήρους ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Η τακτική καταβολή των δόσεων της ρύθμισης είναι καθοριστική. Κάθε καθυστέρηση ή παράλειψη πληρωμής μπορεί να οδηγήσει σε αναστολή της ασφαλιστικής ικανότητας και στην κατάταξη του ασφαλισμένου στην κατηγορία των ανασφάλιστων για το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

Συναφείς πληροφορίες για ασφαλισμένους

Πέρα από το θέμα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, οι ασφαλισμένοι του ΕΦΚΑ θα πρέπει να γνωρίζουν και άλλες σημαντικές εξελίξεις. Αναδρομικές καταβολές συντάξεων που φτάνουν έως τα 8.500 ευρώ αναμένεται να λάβουν περίπου 500.000 δικαιούχοι. Επιπλέον, συνταξιούχοι που συνέχισαν να εργάζονται μπορεί να έχουν αναδρομικές απαιτήσεις έως 40.000 ευρώ από τον ΕΦΚΑ. Οι ασφαλιστικές εισφορές που καταβάλλουν οι ελεύθεροι επαγγελματίες επηρεάζουν άμεσα το ύψος της μελλοντικής τους σύνταξης, γεγονός που καθιστά σημαντική την τακτική εξόφλησή τους. Τέλος, ο e-ΕΦΚΑ και ο ΔΥΠΑ προγραμματίζουν την καταβολή 70,5 εκατομμυρίων ευρώ σε 93.900 δικαιούχους παροχών, ενισχύοντας έτσι χιλιάδες νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες.

Από 1ης Ιανουαρίου 2026 τίθεται σε εφαρμογή το νέο καθεστώς παραγραφής για χρέη προς τον ΕΦΚΑ και ο χρόνος διεκδίκησης μειώνεται πλέον από δέκα σε πέντε χρόνια, ωστόσο σημειώνεται πως για τις οφειλές που έχουν δημιουργηθεί έως 31 Δεκεμβρίου 2025, ισχύει η δεκαετής παραγραφή.

Σύμφωνα με το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και τη Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων ο λόγος είναι τα τεχνικά προβλήματα που παρουσιάστηκαν σε συστήματα πληρωμών τραπεζών χθες, Παρασκευή 28 Νοεμβρίου 2025, καταληκτική ημερομηνία πληρωμής φορολογικών οφειλών, με αποτέλεσμα τη μη ολοκλήρωση των καταβολών από τους πολίτες.

Οι προσαυξήσεις, που έχουν υπολογιστεί ή τυχόν υπολογιστούν από το κλείσιμο της χθεσινής ημέρας μέχρι και τη Δευτέρα 1/12, διαγράφονται.

Οι οφειλές

Σημειώνεται ότι τελευταίο δίμηνο του έτους νοικοκυριά και επιχειρήσεις θα πρέπει να πληρώσουν φόρους άνω των 12,1 δισ. ευρώ

Πληρωμή φόρου εισοδήματος και ΕΝΦΙΑ, ΦΠΑ, τέλη κυκλοφορίας βρίσκονται στις σημαντικότερες φoροϋποχρεώσεις των φορολογουμένων. Επίσης, πρέπει να υποβληθούν οι δηλώσεις για τα αναδρομικά που τυχόν έλαβαν μισθωτοί και συνταξιούχοι, καθώς και οι δηλώσεις από τους κληρονόμους όσων έχουν αποβιώσει.

Το μπλόκο στο e-banking

Υπενθυμίζεται ότι το μεσημέρι της Παρασκευής 28 Νοεμβρίου παρατηρήθηκαν προβλήματα στα συστήματα των τραπεζών, λόγω των αγορών στο πλαίσιο της Black Friday, αλλά και του γεγονότος ότι η Παρασκευή ήταν η τελευταία εργάσιμη ημέρα του μήνα.

Όπως σημειώνουν στελέχη του τραπεζικού κλάδου, ο όγκος συναλλαγών που έπρεπε να γίνει σήμερα την τελευταία εργάσιμη του μήνα (καταβολή μισθών, επιδομάτων και εισφορών) σε συνδυασμό με τη Black Friday, προκάλεσαν ένα «black out» στα συστήματα των τραπεζών.

Ο λόγος είναι τα τεχνικά προβλήματα που παρουσιάστηκαν σε συστήματα πληρωμών τραπεζών χθες, Παρασκευή 28 Νοεμβρίου 2025, καταληκτική ημερομηνία πληρωμής φορολογικών οφειλών, με αποτέλεσμα τη μη ολοκλήρωση των καταβολών από τους πολίτες.

Οι προσαυξήσεις, που έχουν υπολογιστεί ή τυχόν υπολογιστούν από το κλείσιμο της χθεσινής ημέρας μέχρι και τη Δευτέρα 1/12, διαγράφονται.

Η ρύθμιση, που αποτελεί πλέον νόμο του κράτους, δίνει τη δυνατότητα διαγραφής παλαιών χρεών υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, προσφέροντας «ανάσα» σε χιλιάδες πολίτες που ταλαιπωρούνται από παλιές ή αμφισβητούμενες οφειλές.

Η διαδικασία δεν είναι αυτόματη

Απαιτείται υποβολή αίτησης από τον ασφαλισμένο ή τον εργοδότη που επιθυμεί τη διαγραφή της οφειλής.
Στην αίτηση πρέπει να δηλώνεται ότι το χρέος αφορά χρονικό διάστημα που έχει παραγραφεί βάσει του νέου καθεστώτος.

Ποιες οφειλές παραγράφονται

Η δεκαετής παραγραφή καλύπτει κάθε είδους οφειλή προς τον ΕΦΚΑ που δεν έχει βεβαιωθεί ή κοινοποιηθεί μέσα στη δεκαετία από τη δημιουργία της.

Αφορά τόσο ασφαλισμένους (ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες, αυτοαπασχολούμενους) όσο και εργοδότες με ληξιπρόθεσμα χρέη προς τον Οργανισμό.

Αν όμως η οφειλή έχει ήδη βεβαιωθεί ή έχει διακοπεί η παραγραφή λόγω ενεργειών της διοίκησης (π.χ. κοινοποίηση πράξης ή αναγκαστική είσπραξη), τότε η δεκαετία μετρά ξανά από την ημερομηνία της τελευταίας πράξης.

Οι πολίτες που θέλουν να επωφεληθούν πρέπει να αποδείξουν πως δεν υπήρξε κοινοποίηση ή είσπραξη εντός της δεκαετίας.

Τι σημαίνει πρακτικά για ασφαλισμένους και επιχειρήσεις

Η ρύθμιση βάζει τέλος σε πολυετείς ταλαιπωρίες από παλιές οφειλές που παρέμεναν «ενεργές» λόγω καθυστερήσεων ή λαθών.

Πρακτικά, η νέα παραγραφή:

• «Καθαρίζει» τις βάσεις δεδομένων του ΕΦΚΑ.

• Επιτρέπει σε ασφαλισμένους και επαγγελματίες να αποκτήσουν φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα.

• Θέτει σαφές πλαίσιο δικαιοσύνης, υποχρεώνοντας τον ΕΦΚΑ να ενεργεί έγκαιρα και διαφανώς.

Πώς γίνεται η αίτηση

Η αίτηση για διαγραφή οφειλών υποβάλλεται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας του ΕΦΚΑ ή στις τοπικές υπηρεσίες του.

Η διαδικασία προβλέπει:

• Αναφορά του χρονικού διαστήματος για το οποίο ζητείται η παραγραφή.

• Υποβολή αποδεικτικών ότι δεν υπήρξε ειδοποίηση ή βεβαίωση.

• Έλεγχο από την αρμόδια υπηρεσία εντός τριών μηνών.

Αν η αίτηση εγκριθεί, η οφειλή διαγράφεται οριστικά και δεν μπορεί να αναβιώσει ακόμα κι αν εντοπιστεί λάθος εκ των υστέρων.

Νέα αρχή για χιλιάδες επαγγελματίες

Η νέα ρύθμιση σηματοδοτεί επανεκκίνηση εμπιστοσύνης ανάμεσα σε κράτος και πολίτες.

Μετά από χρόνια γραφειοκρατικών καθυστερήσεων και δικαστικών προσφυγών, η δεκαετής παραγραφή βάζει τέλος σε μια παθογένεια που επιβάρυνε χιλιάδες ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους.

Το επόμενο βήμα είναι η πλήρης ψηφιοποίηση του αρχείου οφειλών, ώστε να αποτραπούν στο μέλλον ανάλογες καταστάσεις.

Η ρύθμιση αυτή δεν αποτελεί απλώς νομική αλλαγή, αλλά μια ουσιαστική τομή στη λειτουργία του ασφαλιστικού συστήματος.

Σύμφωνα με τα νέα στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους για τον Φεβρουάριο, ο συνολικός «λογαριασμός» ληξιπρόθεσμων οφειλών του δημοσίου στην αγορά ξεπέρασε τα 3,65 δισεκατομμύρια ευρώ, έχοντας αυξηθεί πάνω από μισό δισ. από τις αρχές του έτους και στερώντας πολύτιμη ρευστότητα από την πραγματική οικονομία.

«Μεγάλος ασθενής» τα νοσοκομεία

Η «ακτινογραφία» των κρατικών χρεών, με βάση τα στοιχεία Ιουνίου, δείχνει ότι το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως σε οφειλές νοσοκομείων τα οποία αποτελούν -με τεράστια διαφορά- τον μεγαλύτερο «κακοπληρωτή» της αγοράς!

Παρά την αλματώδη αύξηση στη χρηματοδότησή τους κάθε χρόνο, τα νοσοκομεία συνεχίζουν να αυξάνουν το «φέσι» προς τους προμηθευτές τους, το οποίο έφτασε πλέον στα 1,6 δισεκατομμύρια (στα 1,599 δισ. για την ακρίβεια), δηλαδή σχεδόν το ήμισυ των συνολικών ληξιπρόθεσμων χρεών του Κράτους!

Ωστόσο, πέραν από γραφειοκρατικές καθυστερήσεις, στα ποσά αυτά δεν έχουν συμψηφιστεί ακόμη οι υποχρεώσεις των προμηθευτών για rebate και clawback. Δηλαδή δεν έχουν αφαιρεθεί οι «δια νόμου» ταρίφες που επιβάλλει το κράτος σε γιατρούς, κλινικές, εργαστήρια, φαρμακευτικές κλπ, χάριν στις οποίες τελικά το δημόσιο «κουρεύει» προς το τέλος του έτους τα χρέη του στους προμηθευτές Υγείας.

Και συνολικά πάντως, τα στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους δείχνουν πως οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις όλων των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης (δηλαδή τα άμεσα χρέη ολόκληρου του δημοσίου τα οποία καθυστερούν πάνω από 90 ημέρες από την ημερομηνία πληρωμής) αυξάνονται διαρκώς και ανέρχονταν ως το τέλος Ιουνίου στα 2,93 δισεκατομμύρια ευρώ.

Εξ αυτών, τα 2,32 δισ. είναι «κληρονομιά» του 2024 και τα υπόλοιπα 600 εκατομμύρια είναι νέα «φέσια» που προέκυψαν μέσα στο α΄εξάμηνο του 2025.

Επιπλέον, σε αυτά τα 2,93 δισ. έρχονται να προστεθούν και 722 εκατ. ευρώ από εκκρεμείς επιστροφές φόρων, ανεβάζοντας τον «λογαριασμό» στα 3,65 δισ. συνολικά. Αντίθετα με τις καθυστερήσεις στο δημόσιο πάντως, για τις επιστροφές φόρου παρατηρείται πτώση και όχι άνοδος μέσα στη χρονιά: αν και οι εκκρεμότητες τον μήνα Ιανουάριο έφταναν στα 915 εκατ. ευρώ, η εικόνα βελτιώθηκε θεαματικά από τον Φεβρουάριο και μετά και μειώθηκαν κατά σχεδόν 20% ως τώρα.

Ποιοι και πού χρωστούν

Τα ασφαλιστικά Ταμεία είναι ο δεύτερος μεγάλος κρατικός οφειλέτης. Τα ληξιπρόθεσμα χρέη των Οργανισμών Κοινωνικής Ασφάλισης (ΟΚΑ) αφορούν κυρίως εκκρεμείς πληρωμές συντάξεων και αυξήθηκαν στα 612 εκατ. ευρώ. Μεταξύ αυτών, ο ΕΟΠΥΥ χρωστά 255 εκατ. ευρώ, κυρίως σε ιδιώτες πάροχους υγείας.

Τοπική Αυτοδιοίκηση: Δήμοι και Περιφέρειες αφήνουν απλήρωτους λογαριασμούς ύψους 264 εκατ. ευρώ. Από την αρχή του έτους αυξήθηκαν κατά 33 εκατ. ευρώ.

Υπουργεία: Συγκριτικά μικρότερο είναι το χρέος του «στενού» δημόσιου τομέα, δηλαδή των υπουργείων και άμεσα εποπτευομένων φορέων του, με ληξιπρόθεσμα χρέη 232 εκατομμύρια ευρώ. Κατά κύριο λόγο αφορούν προμηθευτές του δημοσίου. Τα 208 από τα 232 εκατ. ευρώ μάλιστα αφορούν καθυστερήσεις πληρωμών για το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) και άλλα 24 εκατ. τον Τακτικό Προϋπολογισμό.

Λοιπά Νομικά Πρόσωπα: Άλλοι φορείς της κεντρικής κυβέρνησης χρωστούν 222 εκατ. ευρώ από 249 εκατ. ευρώ τον Μάιο και περίπου 200 εκατ. ευρώ στις αρχές του χρόνου

Όσον αφορά πάντως τις εκκρεμείς επιστροφές φόρων, που στο τέλος Ιουνίου έφταναν τα 722 εκατομμύρια ευρώ, η εικόνα είναι πιο σύνθετη:

– συνολικά οι εκκρεμείς επιστροφές φόρων αυξήθηκαν κατά 72 εκατ. ευρώ μέσα σε ένα μήνα και διαμορφώθηκαν σε 722 εκατ. ευρώ τον Ιούνιο από 650 εκατ. ευρώ που ήταν τον Μάιο.

– μόνο τα 330 εκατομμύρια ευρώ αφορούν επιστροφές που έχουν καθυστερήσει πάνω από 90 ημέρες και για τις οποίες η καθυστέρηση οφείλεται στην Εφορία.

– ένα πολύ μεγάλο μέρος, ύψους 200 εκατ. ευρώ, είναι μεν ληξιπρόθεσμο (άνω των 90 ημερών), αλλά η πληρωμή του έχει «μπλοκάρει» για λόγους που δεν ευθύνεται το κράτος! Για παράδειγμα μπορεί ο δικαιούχος να μην έχει προσκομίσει τα απαραίτητα δικαιολογητικά ή δεν ανταποκρίνεται σε ειδοποιήσεις κλπ.

– Τα υπόλοιπα 392 εκατομμύρια ευρώ είναι εκκρεμείς επιστροφές, αλλά αυτά βρίσκονται ακόμη εντός του φυσιολογικού διαστήματος (μικρότερο των 90 ημερών) από την ημέρα που εκκαθαρίστηκε η υποχρέωση του κράτους να τα επιστρέψει στους δικαιούχους.

Τα προβλήματα ρευστότητας στις επιχειρήσεις που συναλλάσσονται με το κράτος, γίνονται ολοένα και πιο εμφανή, παρά τις κυβερνητικές προσπάθειες να μειωθούν οι οφειλές κάτω από τα 2 δισ. ευρώ.

Τα «φέσια» από 2,243 δισ. ευρώ που ήταν τον Δεκέμβριο του 2023 αναρριχήθηκαν σε 2,316 δισ. ευρώ στο τέλος του 2024 και σε 3,150 δισ. ευρώ τον Απρίλιο 2025.

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών, τον μεγαλύτερο οφειλέτη αποτελούν τα δημόσια νοσοκομεία τα οποία αυξάνουν σταθερά τα χρέη τους προς τους προμηθευτές. Το τετράμηνο Ιανουαρίου- Απριλίου «φούσκωσαν» κατά 486 εκατ. ευρώ. Από τα 1,164 δισ. ευρώ στο τέλος του 2024, έφθασαν στα 1,650 δισ. ευρώ στο τέλος Απριλίου.
Η αυξητική πορεία των οφειλών των νοσοκομείων είναι εντυπωσιακή. Από τα 344 εκατ. ευρώ τον Δεκέμβριο του 2019, σε 502 εκατ. ευρώ το 2020, 606 εκατ. το 2021, 907 εκατ. το 2022, 1,319 δισ. ευρώ το 2023.

Στη «γραμμή» των νοσοκομείων κινούνται και τα ασφαλιστικά Ταμεία. Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές τους αυξήθηκαν σε 613 εκατ. ευρώ από 582 εκατ. ευρώ, ένα μήνα πριν, με τις σημαντικότερες εκκρεμότητες να αφορούν στην έκδοση επικουρικών συντάξεων.
Κατά 32 εκατ. ευρώ αυξήθηκαν μέσα σε ένα μήνα (από 373 εκατ. ευρώ σε 405 εκατ. ) τα χρέη των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ).

Τα λοιπά νομικά πρόσωπα όφειλαν στο τέλος Απριλίου 234 εκατ. ευρώ, από 227 εκατ. ευρώ τον Μάρτιο.

Το συνολικό ύψος των χρεών των υπουργείων φθάνει τα 231 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 95 εκατ. προέρχονται από το υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής και ακολουθεί το Μετανάστευσης και Ασύλου με 74 εκατ. ευρώ.

Στο μέτωπο των φόρων, οι εκκρεμείς επιστροφές, αυξήθηκαν κατά 37 εκατ. ευρώ τον Απρίλιο. Διαμορφώθηκαν σε 760 εκατ. ευρώ (από 723) τον Μάρτιο. Εξ αυτών, τα 290 εκατ. ευρώ αφορούν επιστροφές που εκκρεμούν για πάνω από 90 ημέρες. Το παράδοξο ωστόσο είναι ότι 232 εκατ. ευρώ από αυτά δεν μπορούν να επιστραφούν λόγω έλλειψης στοιχείων (ΙΒΑΝ κλπ.) ή ανταπόκρισης από τους δικαιούχους. Το υπόλοιπο ποσό (470 εκατ. ευρώ) είναι επιστροφές εντός 90 ημερών.

Σε κάθε περίπτωση υπάρχει πρόβλημα το οποίο αντικατοπτρίζεται στη ρευστότητα ελεύθερων επαγγελματιών και επιχειρήσεων και κατ’ επέκταση στην πραγματική οικονομία.

Κυριάκος Πιερρακάκης: Ομάδα εργασίας εξετάζει λύσεις

«Μας απασχολεί καθημερινά το θέμα τους τελευταίους μήνες, οπότε και ανέλαβα την ευθύνη του υπουργείου Οικονομικών. Βασικοί οφειλέτες είναι τα νοσοκομεία, τα ασφαλιστικά ταμεία και η Τοπική Αυτοδιοίκηση. Καταλαβαίνω ότι υπάρχουν προβλήματα σε συμψηφισμούς οφειλών, σε ελλιπή στοιχεία, ενώ κάποιες από τις οφειλές δεν έχουν συμπληρώσει 90 ημέρες, οπότε εντάσσονται τυπικά στα ληξιπρόθεσμα του Δημοσίου χωρίς να είναι στην πραγματικότητα. Σε κάθε περίπτωση, είναι ένα ζήτημα που στερεί πολύτιμη ρευστότητα από την αγορά και πρέπει να διευθετηθεί. Μια ομάδα εργασίας στο υπουργείο δουλεύει πάνω σε αυτό και ο προσανατολισμός μας είναι να μπουν συγκεκριμένοι στόχοι στους φορείς για την εξόφληση των υποχρεώσεών τους», δήλωσε πρόσφατα στην ΕΡΤ, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης.

Με τη νέα ρύθμιση, το ποσοστό παρακράτησης μειώνεται στο 5% του τιμήματος, αντί του 50% που ίσχυε, υπό την προϋπόθεση ότι ο οφειλέτης θα προσκομίσει επαρκή διασφάλιση για την κάλυψη της οφειλής μέσω εγγυήσεων ή υποθήκης σε άλλο ακίνητο.

Συγκεκριμένα, ο οφειλέτης για να μειώσει την παρακράτηση θα πρέπει να:

• Παρέχει εγγύηση, είτε τραπεζική είτε άλλης μορφής, ή
• Καταχωρήσει πρώτη υποθήκη σε άλλο ακίνητο που έχει στην κατοχή του.

Η ΑΑΔΕ θα αναγνωρίζει την ασφάλεια βάσει του 80% της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου που υποθηκεύεται. Αν η αξία αυτή δεν επαρκεί για πλήρη μείωση στο 5%, η παρακράτηση θα προσαρμόζεται αναλόγως, δηλαδή ενδέχεται να είναι 10%, 20%, 35% κ.λπ., ανάλογα με την κάλυψη που παρέχεται.

Για παράδειγμα, οφειλέτης με χρέος 80.000 ευρώ σε αναστολή που πουλά ακίνητο αξίας 200.000 ευρώ και παρέχει υποθήκη σε άλλο ακίνητο αντικειμενικής αξίας 100.000 ευρώ, έχει διασφάλιση 80.000 ευρώ (80% της αξίας). Έτσι, η παρακράτηση μειώνεται από 100.000 ευρώ (50%) σε 10.000 ευρώ (5%).