Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μιλώντας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο, παραδέχθηκε τη σκληρή πραγματικότητα μιας παρατεταμένης κρίσης, τονίζοντας ότι η ραγδαία άνοδος των τιμών της ενέργειας και οι διαταραχές στην αγορά δεν αναμένεται να υποχωρήσουν σύντομα.

Το μήνυμα αυτό προκαλεί έντονο προβληματισμό, καθώς η Ευρώπη βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με σοβαρά προβλήματα στον εφοδιασμό μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, μιας θαλάσσιας οδού ζωτικής σημασίας για την παγκόσμια ναυτιλία.

Η Ευρώπη βυθίζεται κάτω από το βάρος των αυξημένων τιμών στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, ενώ ο φόβος για ελλείψεις σε βασικά αγαθά, όπως τα καύσιμα αεροσκαφών και τα λιπάσματα, γίνεται όλο και πιο έντονος. Το κόστος της σύγκρουσης είναι ήδη δυσβάσταχτο, με την ΕΕ να έχει δαπανήσει επιπλέον 27 δισεκατομμύρια ευρώ για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου. Παράλληλα, οι εθνικές κυβερνήσεις έχουν δεσμεύσει πάνω από 10 δισεκατομμύρια ευρώ σε μια προσπάθεια να προστατεύσουν τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις από το κύμα ακρίβειας, ανοίγοντας τη στρόφιγγα των δημοσιονομικών δαπανών.

Παρά την κρισιμότητα της κατάστασης, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης εμφανίζονται διχασμένοι σχετικά με τη στρατηγική που πρέπει να ακολουθηθεί. Αν και η Κομισιόν πρότεινε μια πρώτη σειρά μέτρων, στη σύνοδο κορυφής υπήρξαν πιέσεις για πιο επιθετικές παρεμβάσεις. Το σημείο τριβής παραμένει ο ρυθμός παροχής της οικονομικής στήριξης, με μια μερίδα κρατών να προκρίνει μια σταδιακή προσέγγιση και άλλες χώρες να ζητούν ένα μεγάλο και άμεσο πακέτο μέτρων εκ των προτέρων, προκειμένου να αναχαιτιστεί η επερχόμενη ύφεση.

Ξεκάθαρο μήνυμα προς την Τεχεράνη έστειλε τη Δευτέρα (27/4) η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ότι είναι πολύ νωρίς για την άρση των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στο Ιράν.

Όπως δήλωσε η πρόεδρος της Κομισιόν “χθες, η Ουρουγουάη και η Αργεντινή έγιναν οι πρώτες χώρες που επικύρωσαν τη Συμφωνία ΕΕ-Mercosur. Η Βραζιλία και η Παραγουάη αναμένεται να ακολουθήσουν σύντομα. Και αυτά είναι τόσο καλά νέα. Επειδή δείχνουν την εμπιστοσύνη και την προθυμία των εταίρων μας να προωθήσουν τη σχέση μας και να θέσουν σε εφαρμογή αυτή την ορόσημο συμφωνία.

Η Συμφωνία Mercosur δημιουργεί μια αγορά 720 εκατομμυρίων ανθρώπων. Ανοίγει αμέτρητες ευκαιρίες. Μειώνει δισεκατομμύρια σε δασμούς. Επιτρέπει στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις μας να έχουν πρόσβαση σε αγορές και να αναπτυχθούν σε επίπεδα που μόνο να ονειρεύονταν πριν. Και δίνει επίσης στην Ευρώπη ένα στρατηγικό πλεονέκτημα του πρώτου που θα έκανε την κίνηση σε έναν κόσμο έντονου ανταγωνισμού και βραχυπρόθεσμων οριζόντων. Αλλά το πλεονέκτημα του πρώτου που θα έκανε την κίνηση πρέπει να υλοποιηθεί. Τον Ιανουάριο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξουσιοδότησε την Επιτροπή να εφαρμόσει προσωρινά τη Συμφωνία από την πρώτη επικύρωση από μία χώρα της Mercosur”.

Όπως μάλιστα υπογράμμισε η πρόεδρος φον ντερ Λάιεν “η «προσωρινή εφαρμογή» είναι, εκ φύσεως, προσωρινή. Αναφέρεται ακριβώς στον τίτλο. Σύμφωνα με τις Συνθήκες της ΕΕ, η Συμφωνία μπορεί να ολοκληρωθεί πλήρως μόνο αφού το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δώσει τη συγκατάθεσή του. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θα συνεχίσει να συνεργάζεται στενά με όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη για να διασφαλίσει μια ομαλή και διαφανή διαδικασία.

Στις 12 Ιανουαρίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έβαλε, στον “πάγο” την εμπορική συμφωνία, καθώς μια οριακή πλειοψηφία , μόλις 10 ~Ευρωβουλευτών, αποφάσισε να παραπέμψει το σχέδιο της συμφωνίας στο Δικαστήριο της ΕΕ για να αποφανθεί για τη νομική του βάση. Υπέρ της παραπομπής της Συμφωνίας στο Δικαστήριο της ΕΕ ψήφισαν 334, κατά 324 και υπήρξαν 10 αποχές.

Αναφερόμενη στο παράδειγμα του υπερβολικού κατακερματισμού του ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού τομέα, η πρόεδρος της Κομισιόν προέτρεψε για την ταχύτερη ολοκλήρωση της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς και την εξαφάνιση κάθε ενός από τα προσκόμματα που βλάπτουν την οικονομική δραστηριότητα στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

«Οι επιχειρήσεις μας έχουν ανάγκη από κεφάλαια άμεσα. Αυτό πρέπει να το κάνουμε αυτόν τον χρόνο», είπε απευθυνόμενη στους ευρωβουλευτές και προτρέποντας για την συνομολόγηση συμφωνιών ελευθέρου εμπορίου και για την απλοποίηση των ρυθμιστικών κανόνων ώστε να απελευθερωθεί το αναπτυξιακό δυναμικό της οικονομίας.

«Η ασφάλεια της Αρκτικής μπορεί να επιτευχθεί μόνο μαζί. Γι' αυτό οι προτεινόμενοι πρόσθετοι δασμοί είναι λάθος, ειδικά μεταξύ μακροχρόνιων συμμάχων» συνέχισε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

«Θεωρούμε τον αμερικανικό λαό όχι μόνο σύμμαχό μας, αλλά επίσης φίλο μας. Το να παρασυρθούμε σε μία δίνη προς τα κάτω δεν θα ωφελούσε παρά τους αντιπάλους που και οι δύο μας είμαστε αποφασισμένοι να κρατήσουμε στο περιθώριο» είπε η πρόεδρος της Κομισιόν και δεσμεύτηκε να συνεργαστεί με τις ΗΠΑ για τη «βελτίωση της ασφάλειας στην Αρκτική».

«Αυτό είναι ξεκάθαρα υπέρ τους κοινού μας συμφέροντος» τόνισε ακόμη κάνοντας λόγο για μεγάλα ευρωπαϊκά επενδυτικά σχέδια που εκπονούνται για τη Γροιλανδία.

Ταυτόχρονα, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν εξέφρασε την εκτίμηση ότι τα πρόσφατα γεωπολιτικά σοκ θα ωθήσουν την Ευρωπαϊκή Ενωση προς την οικοδόμηση μίας νέας ανεξάρτητης Ευρώπης: «Θα είμαστε σε θέση να κεφαλαιοποιήσουμε αυτήν την ευκαιρία αν αναγνωρίσουμε ότι η αλλαγή αυτή είναι μόνιμη».

H δήλωση έγινε ενώ οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν να συναντηθούν στις Βρυξέλλες την Πέμπτη για μια έκτακτη σύνοδο κορυφής, όπου ελπίζουν να καταλήξουν σε μια κοινή θέση για το πώς θα προχωρήσουν σε περίπτωση που ο Τραμπ υλοποιήσει την απειλή του.

Υπενθυμίζεται ότι ο Αμερικανός πρόεδρος έχει δηλώσει πως δεν υπάρχει επιστροφή στο θέμα της Γροιλανδίας και ότι είναι έτοιμος να επιβάλει δασμούς στις ευρωπαϊκές χώρες που αντιτίθενται στο σχέδιό του. «Θα το κάνω, 100%» αναφέρει χαρακτηριστικά σε συνέντευξή του στο NBC News. Λίγες ώρες αργότερα, μάλιστα, απείλησε με την επιβολή δασμών 200% στα γαλλικά κρασιά και τη σαμπάνια.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι η Ευρώπη στηρίζει τις μαζικές διαδηλώσεις που γίνονται στο Ιράν και καταδικάζει τη «βίαιη καταστολή» σε βάρος των διαδηλωτών.

Tehran’s streets, and cities around the world, echo with the footsteps of Iranian women and men demanding freedom.

Freedom to speak, to gather, to travel and above all to live freely.

Europe stands fully behind them.

We unequivocally condemn the violent repression of these…

— Ursula von der Leyen (@vonderleyen) January 10, 2026

https://platform.twitter.com/widgets.js

«Η εδαφική ακεραιότητα και η κυριαρχία αποτελούν θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου. Αυτές οι αρχές είναι ουσιώδεις όχι μόνο για την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και για όλα τα κράτη στον κόσμο», αναφέρουν σε μήνυμα που ανήρτησαν στους λογαριασμούς τους στην πλατφόρμα X.

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Αντόνιο Κόστα υπογράμμισαν επίσης την «πλήρη αλληλεγγύη» της ΕΕ προς τη Δανία και τον λαό της Γροιλανδίας.

Μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ χρειάζονται τη Γροιλανδία για λόγους εθνικής ασφαλείας, εκφράζοντας κατ’ επανάληψη την επιθυμία του να την προσαρτήσει. Σήμερα, ωστόσο, έφερε εκ νέου το θέμα στην επικαιρότητα, διορίζοντας ειδικό απεσταλμένο για την προώθηση του σχεδίου προσάρτησης ή αγοράς της Γροιλανδίας, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από την Κοπεγχάγη και τους κατοίκους του νησιού της Αρκτικής.

Η Γροιλανδία έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν είναι προς πώληση και ότι θα αποφασίσει μόνη της για το μέλλον της.

Η Γροιλανδία είναι πρώην αποικία της Δανίας, στην οποία ανήκει από το 1953. Το 1979 απέκτησε καθεστώς αυτονομίας και τότε πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες βουλευτικές εκλογές στο νησί. Παρ’ όλα αυτά, η Κοπεγχάγη εξακολουθεί να έχει την ευθύνη για την εξωτερική πολιτική, την άμυνα και τη νομισματική πολιτική, προσφέροντας παράλληλα οικονομική στήριξη που ανέρχεται σε περίπου ένα δισεκατομμύριο δολάρια ετησίως.

Το 2009 η Γροιλανδία απέκτησε το δικαίωμα πλήρους ανεξαρτησίας μέσω δημοψηφίσματος, χωρίς ωστόσο να το έχει ασκήσει έως σήμερα, καθώς υπάρχουν ανησυχίες ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει σε επιδείνωση του βιοτικού επιπέδου των κατοίκων της.

Η νέα μονάδα, που θα υπάγεται στη Γενική Γραμματεία της Κομισιόν, σχεδιάζει να προσλάβει αξιωματούχους από τις εθνικές υπηρεσίες πληροφοριών των κρατών-μελών, με στόχο τη συνδυαστική ανάλυση πληροφοριών για κοινές πολιτικές και στρατηγικούς σκοπούς, όπως αναφέρει η εφημερίδα, επικαλούμενη τέσσερις πηγές με γνώση του σχεδίου.

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και οι προειδοποιήσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για πιθανή μείωση της αμερικανικής υποστήριξης ασφαλείας προς την Ευρώπη ώθησαν την Ε.Ε. να αναθεωρήσει τις δικές της δυνατότητες άμυνας και ασφάλειας, ξεκινώντας τη μεγαλύτερη επιχείρηση επανεξοπλισμού από τον Ψυχρό Πόλεμο.

«Οι υπηρεσίες κατασκοπείας των κρατών-μελών γνωρίζουν πολλά. Η Επιτροπή γνωρίζει επίσης πολλά. Χρειαζόμαστε έναν καλύτερο τρόπο να τα συνδυάσουμε και να γίνουμε πιο αποτελεσματικοί», ανέφερε μία από τις πηγές των Financial Times, προσθέτοντας ότι «στις πληροφορίες, πρέπει να δώσεις κάτι για να πάρεις κάτι».

Αντιδράσεις και ανησυχίες εντός Ε.Ε.
Η πρωτοβουλία φέρεται να αντιμετωπίζει αντιδράσεις από ανώτερους αξιωματούχους της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (EEAS), η οποία εποπτεύει το υφιστάμενο Κέντρο Πληροφοριών και Καταστάσεων (Intcen). Οι αξιωματούχοι φοβούνται ότι η νέα δομή θα επικαλύψει τον ρόλο του Intcen και ενδέχεται να απειλήσει το μέλλον του.

Το σχέδιο δεν έχει ακόμη κοινοποιηθεί επίσημα σε όλα τα 27 κράτη-μέλη, ωστόσο η Κομισιόν σκοπεύει να αντλήσει στελέχη με αποσπάσεις από τις εθνικές υπηρεσίες πληροφοριών.

Ένας εκπρόσωπος της Επιτροπής επιβεβαίωσε στους FT ότι «εξετάζεται η ενίσχυση των δυνατοτήτων ασφάλειας και πληροφοριών», σημειώνοντας ότι η ιδέα βρίσκεται σε εξέλιξη χωρίς καθορισμένο χρονοδιάγραμμα. Η μονάδα, όπως είπε, θα «βασιστεί στην υπάρχουσα εμπειρογνωμοσύνη» και θα συνεργαστεί στενά με τις υπηρεσίες της EEAS.

Η ευαίσθητη ισορροπία στην ανταλλαγή πληροφοριών
Η ανταλλαγή πληροφοριών αποτελεί διαχρονικά ευαίσθητο ζήτημα για τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. Μεγάλες χώρες, όπως η Γαλλία, είναι επιφυλακτικές στη διαμοίραση ευαίσθητων δεδομένων, ενώ η παρουσία φιλορωσικών κυβερνήσεων, όπως στην Ουγγαρία, περιπλέκει περαιτέρω τη συνεργασία.

Οι πρωτεύουσες της Ε.Ε. αναμένεται να αντισταθούν στη δημιουργία νέων «εξουσιών πληροφοριών» για τις Βρυξέλλες, σύμφωνα με δύο πηγές των FT, αν και παραδέχονται ότι υπάρχουν χρόνια παράπονα για την αποτελεσματικότητα του Intcen.

«Η Επιτροπή δεν πρόκειται να αρχίσει να στέλνει πράκτορες στο πεδίο», ανέφερε χαρακτηριστικά ένα δεύτερο άτομο.

Αυτονομία ασφαλείας και επόμενα βήματα
Οι πρόσφατες αναφορές του Ντόναλντ Τραμπ περί περικοπής της αμερικανικής στρατιωτικής και πληροφοριακής βοήθειας προς την Ευρώπη, όπως και η προσωρινή αναστολή της παροχής πληροφοριών προς την Ουκρανία, έχουν εντείνει τις ανησυχίες για την εξάρτηση της Ευρώπης από την Ουάσινγκτον.

Η νέα υπηρεσία πληροφοριών εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο της φον ντερ Λάιεν για αυτοδύναμη ευρωπαϊκή ασφάλεια, που περιλαμβάνει τη δημιουργία ενός «Κολεγίου Ασφαλείας» για τους επιτρόπους, τη χρηματοδότηση αγοράς όπλων για την Ουκρανία και την έναρξη του δορυφορικού έργου Iris.

«Είχα μια καλή τηλεφωνική συνομιλία με τον Αμερικανό πρόεδρο σχετικά με την ενίσχυση των κοινών μας προσπαθειών για την αύξηση της οικονομικής πίεσης στη Ρωσία μέσω πρόσθετων μέτρων. Η Επιτροπή θα παρουσιάσει σύντομα το 19ο πακέτο κυρώσεων, το οποίο θα στοχεύει τα κρυπτονομίσματα, τις τράπεζες και τον τομέα της ενέργειας. Η πολεμική οικονομία της Ρωσίας, που στηρίζεται στα έσοδα από τα ορυκτά καύσιμα, χρηματοδοτεί την αιματοχυσία στην Ουκρανία» τόνισε η Φον ντερ Λάιεν.

«Για να τερματιστεί αυτή η κατάσταση, η Επιτροπή θα προτείνει την επιτάχυνση της σταδιακής κατάργησης των εισαγωγών ορυκτών καυσίμων από τη Ρωσία» πρόσθεσε, ενώ ο Τραμπ, σύμφωνα με το δημοσίευμα επανέλαβε την προτίμησή του για δασμούς έναντι κυρώσεων κατά την τηλεφωνική επικοινωνία με την επικεφαλής της Κομισιόν. Στο επίκεντρο βρίσκονται επίσης, μεγάλες ρωσικές πετρελαϊκές εταιρείες με τα δίκτυα και τις υπηρεσίες που επιτρέπουν στη Μόσχα να μεταφέρει αργό και να γεμίζει τα ταμεία της.

Η ΕΕ εξετάζει παράλληλα περιορισμούς σε αρκετές εταιρείες στην Ινδία και την Κίνα για τη διαχείριση του «μαύρου χρυσού» από το Κρεμλίνο. Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι η ΕΕ θα πρέπει να σταματήσει να αγοράζει ρωσικό πετρέλαιο ενώ σχεδόν όλα τα κράτη μέλη έχουν σταματήσει τις εισαγωγές μέσω αγωγών και θαλάσσης, με εξαίρεση την Ουγγαρία και τη Σλοβακία.

Ταυτόχρονα, όμως, αρκετές χώρες συνεχίζουν να αγοράζουν υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) από τη Ρωσία. Αξίζει να σημειωθεί καταληκτικά πως τα περισσότερα κράτη της ΕΕ έχουν επίσης δεσμευτεί να καταργήσουν σταδιακά όλες τις εισαγωγές ρωσικών ορυκτών καυσίμων έως το τέλος του 2027, μια προθεσμία που η φον τερ Λάιεν θέλει να συντομεύσει περαιτέρω.

Η επικεφαλής της πολιτικής ομάδας, η Μανόν Ομπρί, ανακοίνωσε πως συγκέντρωσε τον απαραίτητο αριθμό υπογραφών (72) για να καταθέσει αυτή την πρόταση μομφής, η οποία αναμένεται να συζητηθεί μέσα σε μερικές εβδομάδες στο Στρασβούργο.

Για να δικαιολογήσει την πρόταση, η Μανόν Ομπρί κατηγόρησε την Ευρωπαϊκή Ένωση για «συνέργεια» στη «γενοκτονία» στη Γάζα και ότι «κλείνει τα μάτια» στην κατάσταση στη Μέση Ανατολή.

Χθες, Τετάρτη, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ύψωσε τον τόνο κατά της ισραηλινής κυβέρνησης προτείνοντας κυρώσεις σε βάρος «εξτρεμιστών» υπουργών και «μια μερική αναστολή της συμφωνίας σύνδεσης» ΕΕ-Ισραήλ όσον αφορά την εμπορική πτυχή της.

Όμως η Μανόν Ομπρί δεν είδε στην κίνηση αυτή παρά υπερβολικά καθυστερημένα «ημίμετρα», τα οποία θα είναι επίσης πολύ δύσκολο να υιοθετηθούν από τα κράτη μέλη, που είναι βαθιά διχασμένα στο ζήτημα αυτό.

Η ριζοσπαστική αριστερά επικρίνει εξάλλου την εμπορική συμφωνία που συνήφθη στα τέλη Ιουλίου με τον Ντόναλντ Τραμπ, κάνοντας λόγο για «υποτέλεια» έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών, τονίζει η Μανόν Ομπρί.

Η γαλλίδα ευρωβουλευτής καταγγέλλει τέλος τη συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών με τις λατινοαμερικανικές χώρες του Mercosur και τις «τρομερές συνέπειές» της για το περιβάλλον.

Ωστόσο αυτή η πρόταση μομφής, όπως και εκείνη της άκρας δεξιάς, δύο διαφορετικές πρωτοβουλίες, είναι καταδικασμένη να αποτύχει, διότι η δεξιά, οι κεντρώοι και οι σοσιαλδημοκράτες δεν έχουν την πρόθεση να ρίξουν την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Εξάλλου η ομάδα της Μανόν Ομπρί δεν λογαριάζει να υπερψηφίσει την πρόταση μομφής της άκρας δεξιάς εναντίον της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Προερχόμενη από τη δεξιά (το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, ΕΛΚ), η φον ντερ Λάιεν έχει πάντως επικριθεί από τους κεντρώους και τους σοσιαλδημοκράτες συμμάχους της όσον αφορά τη μέθοδό της.

Την επικρίνουν για υπερβολικά καθετοποιημένη διαχείριση και κατηγορούν το ΕΛΚ ότι καλλιεργεί την αμφισημία με την άκρα δεξιά ώστε να αμφισβητεί καλύτερα περιβαλλοντικούς νόμους.

Οι συζητήσεις για τις προτάσεις μομφής θα επιτρέψουν να μετρηθεί η αποδυνάμωση αυτής της λεγόμενης «φιλοευρωπαϊκής» πλειοψηφίας, την οποία η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν προσπάθησε χθες, Τετάρτη, να καθησυχάσει με μια ομιλία αφιερωμένη στις πολιτικές προτεραιότητές της για τους επόμενους δώδεκα μήνες.