Η συνέντευξη δόθηκε από τον ποντίφικα στο αμερικανικό περιοδικό Crux και αποσπάσματά της δημοσιεύθηκαν σήμερα από την περουβιανή εφημερίδα El Comercio.

Ο πάπας υπογράμμισε ότι αυξάνεται η διαφορά ανάμεσα στα εισοδήματα πλούσιων και φτωχών, όπως και εκείνη ανάμεσα σε εργαζόμενους και διευθύνοντες συμβούλους ιδιωτικών εταιριών. Στην συνέχεια, ο Αμερικανός ποντίφικας πρόσθεσε:

«Διάβασα την είδηση ότι ο Έλον Μασκ πρόκειται να γίνει ο πρώτος τρισεκατομμυριούχος στον κόσμο. Περί τίνος πρόκειται και τι σημαίνει; Αν αυτό είναι το μόνο πράγμα που σήμερα έχει αξία, τότε υπάρχει μεγάλο πρόβλημα".

Με αναφορά στο ουκρανικό, τόνισε πως θεωρεί ότι πρέπει να ασκηθεί πίεση, απο πολλές πλευρές, ώστε να καταστεί σαφές ότι οι διαφορές μπορούν να λυθούν με άλλο τρόπο.

«Πιστεύω ακράδαντα ότι δεν μπορούμε να χάσουμε ποτέ την ελπίδα. Έχω μεγάλη εμπιστοσύνη στο ανθρώπινο είδος», είπε ο πάπας Πρέβοστ.

Η διπλωματία της Αγίας Έδρας
Σύμφωνα με τον Άγιο Πατέρα των Καθολικών, στην εποχή μας «η πόλωση δείχνει να είναι μία απο τις ισχυρότερες λέξεις. Δεν βοηθά, όμως, κανέναν. Ή αν βοηθά κάποιους, πρόκειται για κάτι το ελάχιστο, από την στιγμή που όλοι οι υπόλοιποι υποφέρουν».

Σε σχέση με το πώς άλλαξε η ζωή του τους τελευταίους μήνες ο πάπας Λέων τόνισε ότι «υπάρχουν ακόμη πολλά πράγματα που πρέπει να μάθει».

Όπως εξήγησε «το καινούργιο στοιχείο είναι ότι βρέθηκε, ξαφνικά, σε επίπεδο διεθνών ηγετών» και ότι «την περίοδο αυτή ανακαλύπτει τον ρόλο που έχει διαδραματίσει η Αγία Έδρα στον χώρο της διπλωματίας».

Σχετικά, τέλος, με την διαδικασία της συνοδικότητας στο εσωτερικό της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, ο πάπας Λέων δήλωσε: «ο στόχος δεν είναι να μετατραπεί, η Εκκλησία σε ένα είδος δημοκρατικής κυβέρνησης, διότι, αν σήμερα κοιτάξουμε πολλές χώρες, η δημοκρατία δεν είναι -υποχρεωτικά- η τέλεια λύση για όλα».

Αναλυτικά, οι εκλέκτορες προέρχονται από όλες τις ηπείρους: 53 από την Ευρώπη, 37 από τη Βόρεια και Νότια Αμερική, 23 από την Ασία, 18 από την Αφρική και 4 από την Ωκεανία.

Η συντριπτική πλειονότητα, 110 καρδινάλιοι, έχει οριστεί από τον πάπα Φραγκίσκο, ενώ 22 είχαν αναδειχθεί επί των ημερών του πάπα Βενέδικτου και 5 από τον Ιωάννη Παύλο Β’.

Η τελετουργία της απομόνωσης και οι κανόνες του Κονκλαβίου

Με την είσοδο των καρδιναλίων στην Καπέλα Σιξτίνα, ακούγεται η χαρακτηριστική λατινική φράση “extra omnes” («έξω όλοι»), σηματοδοτώντας την έναρξη της απομονωμένης διαδικασίας. Από εκείνη τη στιγμή και έως την εκλογή του νέου πάπα, οι καρδινάλιοι απαγορεύεται να έχουν οποιαδήποτε επικοινωνία με τον έξω κόσμο.

Η διαδικασία περιλαμβάνει δύο ψηφοφορίες ημερησίως, με απαιτούμενη πλειοψηφία δύο τρίτων για την εκλογή του νέου Αγίου Πατέρα. Το παραδοσιακό σημάδι της εκλογής είναι ο λευκός καπνός που αναδύεται από την καμινάδα της Καπέλα Σιξτίνα, γνωστός παγκοσμίως.

Μετά από κάθε ψηφοφορία, τα ψηφοδέλτια καταστρέφονται, προκειμένου να διασφαλιστεί το απόρρητο της διαδικασίας. Αν δεν αναδειχθεί νέος πάπας μέχρι και την 34η ψηφοφορία, οι καρδινάλιοι καλούνται να επιλέξουν μεταξύ των δύο υποψηφίων που έχουν συγκεντρώσει τις περισσότερες ψήφους.

Η ιστορία του πρώτου Κονκλαβίου και οι αυστηροί περιορισμοί

Το πρώτο επίσημο Κονκλάβιο με αυστηρούς κανόνες πραγματοποιήθηκε το 1274 μ.Χ. στη Βιτέρμπο, κοντά στη Ρώμη. Τότε επιβλήθηκαν αυστηρά μέτρα, όπως η απαγόρευση εξόδου και η περιορισμένη παροχή τροφίμων, προκειμένου να επιταχυνθεί η εκλογή νέου πάπα, καθώς οι καρδινάλιοι είχαν αποτύχει να συμφωνήσουν για σχεδόν 33 μήνες.

Υπό την προεδρία ενός 91χρονου καρδιναλίου με προβλήματα ακοής, που φημολογείται ότι διατάζει νομίζοντας πως ψιθυρίζει, οι εκκλησιαστικοί ηγέτες επιδίδονται σε τυπικές φιλοφρονήσεις για τον εκλιπόντα ποντίφικα, καλύπτοντας τη δυσφορία τους για τη 12ετή, συχνά αμφιλεγόμενη, διακυβέρνησή του.

«Όλοι μιλάνε με σεβασμό, αλλά, αν ξέρεις την κατάσταση, καταλαβαίνεις τι κρύβεται πίσω από τα λόγια» λέει, σύμφωνα με το Politico, ένας παριστάμενος στις γενικές συνελεύσεις, οι οποίες αποτελούν προθάλαμο έντονου παρασκηνιακού lobbying, πριν το Κονκλάβιο που ξεκινά στις 7 Μαΐου. «Λένε “ήταν καλός Πάπας”, αλλά με τρόπο που δείχνει ότι δεν τον συμπαθούσαν πραγματικά».

Το επικείμενο Κονκλάβιο διαμορφώνεται μέσα σε ένα κλίμα έντονου διχασμού, που θυμίζει τις πολιτισμικές διαμάχες στις ΗΠΑ: από τη μία οι σκληροπυρηνικοί συντηρητικοί τύπου MAGA, από την άλλη οι προοδευτικοί που τάσσονται υπέρ των ΛΟΑΤΚΙ+ και των διαζευγμένων.

Ωστόσο, η πιο ουσιαστική σύγκρουση αφορά το ποιος κρατά στα χέρια του την εξουσία της Εκκλησίας: η παραδοσιακή Ρώμη ή η αναδυόμενη παγκόσμια περιφέρεια; Ο Πάπας Φραγκίσκος επαναχάραξε τον γεωγραφικό χάρτη της εκκλησιαστικής ηγεσίας, διορίζοντας 50 καρδιναλίους με δικαίωμα ψήφου (σχεδόν τους μισούς από τους συνολικά 133) από περιοχές εκτός Δύσης, όπως το Μπρίτζταουν στη Σάντα Λουσία και το Μπογκόρ στην Ινδονησία. Παράλληλα, απέκλεισε μητροπόλεις όπως το Λος Άντζελες και το Σαν Φρανσίσκο.

Μεταρρυθμίσεις και αμφισβήτηση του παπικού κέντρου

Ο Πάπας Φραγκίσκος εγκαινίασε τις λεγόμενες «Συνόδους», διαδικασίες ευρείας διαβούλευσης με επίκεντρο θέματα όπως η ευλογία ομόφυλων ζευγαριών και ο εκκλησιαστικός γάμος διαζευγμένων. Οι πρωτοβουλίες του αποσκοπούσαν στην ενίσχυση της συμμετοχής των λαϊκών και των γυναικών, κυρίως από Αφρική και Ασία, στη λήψη αποφάσεων.

Αυτό, όμως, επέφερε αποκέντρωση και αποδυνάμωση της Ρωμαϊκής Κουρίας, της γραφειοκρατίας του Βατικανού. Πριν τον θάνατό του, ο Πάπας επέκτεινε τις Συνόδους για τρία ακόμη χρόνια, απόφαση που πολλοί θεώρησαν ελιγμό, προκειμένου να αποφύγει ριζοσπαστικές μεταρρυθμίσεις.

Στο κέντρο των παρασκηνιακών ζυμώσεων βρίσκεται ο Πιέτρο Παρολίν, γραμματέας του Βατικανού και παλιός σύμμαχος του Φραγκίσκου. Ο διπλωμάτης αυτός, που ήδη από τον Φεβρουάριο είχε αναλάβει ρόλο πνευματικής ηγεσίας λόγω της ασθένειας του Πάπα, θεωρείται φαβορί -αν και η Ιστορία τιμωρεί τους «πρώτους» στα παπικά Κονκλάβια.

Οι συντηρητικοί τον κατηγορούν ως «κλώνο του Φραγκίσκου», ενώ ανακινούν τις συμφωνίες του με την Κίνα και το σκάνδαλο των 200 εκατ. ευρώ του 2019. Ωστόσο, οι καρδινάλιοι της Κουρίας και αρκετοί Ιταλοί, που επιθυμούν την επιστροφή της παπικής έδρας σε Ιταλό, έπειτα από 47 χρόνια, τον στηρίζουν. Ο Παρολίν φέρεται να αντιστάθηκε στις πιο ριζικές εκδοχές των Συνόδων, κάτι που του εξασφαλίζει εύνοια μεταξύ των παραδοσιακών.

Απέναντι στον Παρολίν, η προοδευτική πτέρυγα μοιάζει διχασμένη και ανοργάνωτη. Σύμφωνα με ειδικούς, δεν έχει σαφές πρόσωπο αναφοράς, ενώ πολλοί από τους καρδιναλίους της είναι άπειροι, από «σχετικά ασήμαντες» θέσεις, εύκολα χειραγωγήσιμοι από έμπειρους εκκλησιαστικούς πολιτικούς της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής.

Κάποιοι προσπαθούν να προωθήσουν τον καρδινάλιο Μάριο Γκρεκ από τη Μάλτα, γενικό γραμματέα της Συνόδου, ως υποψήφιο συνέχειας της πολιτικής Φραγκίσκου. «Η Ρώμη δεν μπορεί να κατανοήσει τις δυναμικές που επικρατούν σε άλλες ηπείρους» σχολίασε χαρακτηριστικά ένας συμμετέχων.

Μεταξύ θεολογίας, εξουσίας και κρίσης

Η υποστήριξη προς τον Παρολίν, όμως, ίσως δεν αφορά τόσο το πρόσωπό του όσο τις αρχές που πρεσβεύει: συγκεντρωτική διοίκηση, επαναφορά της Ρώμης ως αδιαμφισβήτητου κέντρου. Για αρκετούς, η ιδέα μιας Εκκλησίας χωρίς ρωμαϊκό έλεγχο είναι τόσο αδιανόητη, όσο… ένας Πάπας που δεν είναι καθολικός.

«Δεν είναι όπως στην κυβέρνηση των ΗΠΑ, όπου ο πρόεδρος αντικαθιστά ολόκληρο το υπουργικό συμβούλιο», λέει ο κληρικός Τόμας Ρις, σχολιαστής του Religion News Service και συγγραφέας του «Inside the Vatican», ενός βιβλίου αναφοράς για την οργάνωση της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας.

Το κονκλάβιο για την εκλογή του νέου ποντίφικα θα ξεκινήσει την επόμενη εβδομάδα. Παρότι ο νέος πάπας θα αναλάβει αμέσως τα καθήκοντά του, δεν αναμένεται να προχωρήσει σε ραγδαίες αλλαγές. Οι κορυφαίοι αξιωματούχοι του Βατικανού διορίζονται για πενταετή θητεία. Μετά τον θάνατο του πάπα, οφείλουν να παύσουν να ασκούν τους ρόλους τους. Ωστόσο, ο νέος ποντίφικας συνήθως ανανεώνει τις υπάρχουσες εντολές.

Ο πάπας Ιωάννης Παύλος Β’, ο οποίος εξελέγη το 1978, χρειάστηκε περίπου επτά χρόνια για να αντικαταστήσει όλα τα μέλη της κεντρικής διοίκησης (Κουρία) στο Βατικανό. Μεγάλη σημασία αποδίδεται, ιδίως τον πρώτο καιρό μετά την ανάρρηση στον παπικό θρόνο, στα μηνύματα που στέλνει ο νέος πάπας μέσω χειρονομιών ή αυθόρμητων σχολίων, επιλέγοντας ποιους θα συναντήσει ή σε ποιες ομάδες θα απευθυνθεί.

Για παράδειγμα, αίσθηση είχε προκαλέσει το ιστορικό μήνυμα ανοχής του Πάπα Φραγκίσκου για τους ομοφυλόφιλους – «Ποιος είμαι εγώ για να κρίνω;» – μόλις πέντε μήνες μετά την εκλογή του, που προκάλεσε αντιδράσεις από συντηρητικούς καρδιναλίους.

Ο Γερμανός καρδινάλιος Γκέρχαρντ Μίλερ, τον οποίο ο Φραγκίσκος είχε απομακρύνει από τη θέση του επικεφαλής του Δικαστηρίου για το Δόγμα της Πίστεως και θα συμμετάσχει στο κονκλάβιο για την ανάδειξη του νέου πάπα, είπε ότι θεωρούσε πως ο Φραγκίσκος καταπιανόταν με πολλά ζητήματα προκαλώντας σύγχυση στους πιστούς. «Αυτό που είναι σημαντικό είναι ο (επόμενος) πάπας να είναι ο παγκόσμιος ηγέτης της (Ρωμαιοκαθολικής) Εκκλησίας, όχι ο προσωπικός ιερέας όλων», δήλωσε στο πρακτορείο ειδήσεων Reuters.

Πιο προοδευτικός από τον Μίλερ, ο σουηδός καρδινάλιος Λαρς Άντερς Αρμπορέλιους που θα συμμετάσχει επίσης στο κονκλάβιο, αναγνώρισε ότι «δεν είναι όλοι τόσο ανοικτοί και δεκτικοί» όσο ήταν ο Φραγκίσκος. Αν ο επόμενος πάπας είναι συντηρητικός, δήλωσε ο Αρμπορέλιους στο Reuters, «δε θα μπορέσει να αλλάξει την κληρονομιά του Φραγκίσκου», θα προσπαθήσει να αφήσει το δικό του στίγμα σε διάφορα κοινωνικά ζητήματα, αλλά για αυτό απαιτείται χρόνος.

Ο πιο σημαντικός τρόπος με τον οποίο ένας νέος πάπας μπορεί να αλλάξει την Εκκλησία είναι μέσω του διορισμού επισκόπων ανά τον κόσμο. Βέβαια, αυτές οι αλλαγές χρειάζονται επίσης αρκετά χρόνια. Ένας επίσκοπος δεν αποπέμπεται εκτός εάν έχει διαπράξει σοβαρό αδίκημα. Περιμένουν συνήθως μέχρι να πεθάνει κάποιος ή να φθάσει σε ηλικία υποχρεωτικής συνταξιοδότησης (75) για να ορίσουν διάδοχο.

Μετά την εκλογή του το 1978, ο πάπας Ιωάννης Παύλος Β’ θεώρησε ότι ο διορισμός επισκόπων ανά τον κόσμο είχε κινηθεί σε υπερβολικά φιλελεύθερη κατεύθυνση μετά τη Δεύτερη Σύνοδο του Βατικανού το 1965. Υπό αυτό το πρίσμα, λοιπόν, έλαβε τις αποφάσεις για τον διορισμό επισκόπων. Στα χνάρια του Ιωάννη-Παύλου Β’ βάδισε και ο διάδοχός του, ο πάπας Βενέδικτος ΙΣτ’.

Ο Φραγκίσκος ακολούθησε πιο προοδευτική πορεία, αλλά επίσης διόρισε πάνω από το 80% των καρδιναλίων που θα αναδείξουν τον νέο πάπα. Ο αριθμός των καρδιναλίων, κάτω των 80 ετών, που θα συμμετάσχουν στο κονκλάβιο της επόμενης εβδομάδας για την εκλογή νέου πάπα ανέρχεται σε 133. Άλλοι δύο που είχαν δικαίωμα συμμετοχής, δε θα συμμετάσχουν για λόγους υγείας.

Το λαϊκό προσκύνημα θα διαρκέσει μέχρι και την Παρασκευή.  Όπως ανακοίνωσε το Βατικανό, η κηδεία του ποντίφικα θα τελεσθεί το Σάββατο, στις 10 το πρωί ώρα Ιταλίας (11:00 ώρα Ελλάδας).

Πενθήμερο πένθος στην Ιταλία

Η ιταλική κυβέρνηση αποφάσισε την κήρυξη πενθήμερου πένθους για τον θάνατο του πάπα Φραγκίσκου. Οι εκδηλώσεις, παράλληλα, για την επέτειο της απελευθέρωσης της χώρας από τον φασισμό και τον ναζισμό θα πραγματοποιηθούν φέτος στις 25 Απριλίου, με πολύ πιο περιορισμένο τρόπο σε σχέση με το παρελθόν.

Η κυβέρνηση Μελόνι διέθεσε 5 εκατομμύρια ευρώ για την υποδοχή των προσκυνητών και τα έκτακτα μέτρα ασφαλείας, ενόψει της κηδείας του εκλιπόντα ποντίφικα, η οποία θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο, στις 10 το πρωί τοπική ώρα.

Κατά την ίδια ημέρα, δεν πρόκειται να διεξαχθούν οι αγώνες ποδοσφαίρου του ιταλικού πρωταθλήματος.

Για την παροχή βοήθειας στους προσκυνητές και την εγγύηση της ασφάλειας των πιστών και επισήμων που θα συρρεύσουν στην Αιώνια Πόλη, τέλος,  εκτός από την αστυνομία και τους καραμπινιέρους, έχουν κινητοποιηθεί ο στρατός, με την Πολιτική Προστασία. Ειδικά εκπαιδευμένοι δύτες άρχισαν ήδη να ελέγχουν την περιοχή του Τίβερη, η οποία βρίσκεται κοντά στο Βατικανό.

 Για την κηδεία αναμένονται το Σάββατο στη Ρώμη 200.000 πιστοί και περίπου 170 ξένες αντιπροσωπείες

Για την κηδεία του πάπα Φραγκίσκου, το Σάββατο στο Βατικανό, αναμένονται περίπου 200.000 πιστοί. Σύμφωνα με τον Ιταλό υπουργό Εσωτερικών, Ματέο Πιαντεντόζι, η πρόβλεψη της ιταλικής κυβέρνησης είναι ότι πρόκειται να φτάσουν στην Αιώνια Πόλη περίπου 170 ξένες αντιπροσωπείες, συμπεριλαμβανομένων πολλών αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων.

Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να αφιχθεί στην ιταλική πρωτεύουσα την Παρασκευή, ενώ οι περισσότεροι ξένοι ηγέτες θα ταξιδέψουν στη Ρώμη αυθημερόν.

Μεταξύ άλλων, έχει ανακοινωθεί η παρουσία του βασιλικού ζεύγους της Ισπανίας, του Βρετανού πρίγκιπα Γουίλιαμ, του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, του προέδρου της Βραζιλίας Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα και του Γερμανού προέδρου Φρανκ Βάλτερ Σταϊνμάιερ, όπως και του απερχόμενου καγκελάριου Όλαφ Σολτς. Ξεχωριστή θέση μεταξύ των θρησκευτικών ταγών θα έχει ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος.

Αναφερόμενος στην υποδοχή θρησκευτικών και πολιτικών ηγετών, ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι έγραψε στο διαδίκτυο ότι για τη χώρα του "θα αποτελέσει τεράστια ευθύνη, στα πλαίσια ενός διεθνούς γεγονότος".

«Πρέπει να βοηθήσουμε τις αναπτυσσόμενες χώρες να επιτύχουν βιωσιμότητα του χρέους, μέσω συντονισμένων πολιτικών που θα αναχρηματοδοτήσουν το χρέος και θα αναδιαρθρώνουν το χρέος, προκειμένου να βρεθεί μια λύση για τις υπερχρεωμένες χώρες και να ανακουφιστεί ο πόνος των ανθρώπων», είπε ο Πάπας.

Λίγο πριν την παρέμβαση του Πάπα, ο υπουργός οικονομικών της Αργεντινής είπε στο Bloomberg News ότι η χώρα του θα επιδιώξει περισσότερο χρόνο για την αποπληρωμή του δανείων των $56 δισ. δολαρίων που έχει λάβει από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

Κλιματική αλλαγή

Ο Πάπας έχει καταστήσει τις παγκόσμιες ανισότητες και την κλιματική αλλαγή ως ακρογωνιαίους λίθους της παπικής ατζέντας.

«Πρέπει να θυμηθείτε την ευθύνη σας να βοηθήσετε τις πιο φτωχές χώρες» είπε σήμερα. Ο Πάπας Φραγκίσκος παρότρυνε επίσης αξιωματούχους που ήταν στο κοινό του να αντιμετωπίσουν την κλιματική αλλαγή «γιατί δεν είναι δυνατόν να καταστρέψουμε τις ρίζες του κοινού μας σπιτιού».

Σε άλλη διάσκεψη που έγινε στο Βατικανό τον Ιούνιο, μιλώντας σε επικεφαλής επιχειρήσεων από κορυφαίες εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου αλλά και διεθνείς επενδυτές ο Πάπας είχε ζητήσει να προχωρήσουν σε «μια ριζική ενεργειακή μετάβαση προκειμένου να σωθεί το κοινό μας σπίτι»