Τα στοιχεία αποκτούν ιδιαίτερη σημασία επειδή η Νέα Ζηλανδία διαθέτει ευαίσθητα ορεινά και θαλάσσια οικοσυστήματα, ενώ σημαντικό μέρος της οικονομίας της συνδέεται με τη γεωργία, την κτηνοτροφία, την αλιεία και τον τουρισμό. Οι περιβαλλοντικές μεταβολές δεν αποτελούν επομένως μόνο επιστημονικό ζήτημα, αλλά παράγοντα που μπορεί να επηρεάσει την παραγωγή, την απασχόληση και τις δημόσιες δαπάνες.

Η θερμοκρασία αυξάνεται εδώ και δεκαετίες

Η νέα αξιολόγηση καταγράφει αύξηση της μέσης ετήσιας θερμοκρασίας της χώρας κατά περίπου 1,36 βαθμούς Κελσίου από το 1909. Παράλληλα, επτά από τα θερμότερα έτη της ιστορικής σειράς μετρήσεων σημειώθηκαν μέσα στην τελευταία δεκαετία, αναδεικνύοντας τη μακροχρόνια τάση θέρμανσης.

Η μεταβολή της μέσης θερμοκρασίας δεν σημαίνει ότι κάθε περιοχή αντιμετωπίζει τις ίδιες συνθήκες ή ότι κάθε έτος είναι θερμότερο από το προηγούμενο. Αποτυπώνει όμως μια συνολική τάση, η οποία αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης περιόδων έντονης ζέστης και επηρεάζει τον υδρολογικό κύκλο.

Οι παγετώνες υποχωρούν με ταχύτητα

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η μείωση του συνολικού όγκου των παγετώνων, από περίπου 56 κυβικά χιλιόμετρα το 1997 σε 30 κυβικά χιλιόμετρα το 2023. Η μεταβολή αυτή αντιστοιχεί σε απώλεια σχεδόν του μισού καταγεγραμμένου όγκου μέσα σε λίγο περισσότερο από ένα τέταρτο του αιώνα.

Οι παγετώνες λειτουργούν ως φυσικές αποθήκες νερού και αποτελούν σημαντικό στοιχείο των ορεινών οικοσυστημάτων. Η υποχώρησή τους μπορεί να επηρεάσει τη διαθεσιμότητα υδάτινων πόρων, τη μορφολογία του τοπίου και την ασφάλεια περιοχών όπου αναπτύσσονται τουριστικές δραστηριότητες.

Η θέρμανση των ωκεανών

Η περιβαλλοντική αξιολόγηση αναδεικνύει και την αύξηση της θερμοκρασίας των θαλασσών γύρω από τη Νέα Ζηλανδία. Οι θαλάσσιοι καύσωνες, δηλαδή οι παρατεταμένες περίοδοι ασυνήθιστα υψηλών θερμοκρασιών του νερού, μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές διαταραχές στα θαλάσσια οικοσυστήματα.

Οι επιπτώσεις περιλαμβάνουν μεταβολές στην κατανομή ειδών, πιέσεις σε οργανισμούς που δεν αντέχουν υψηλές θερμοκρασίες και προβλήματα σε δραστηριότητες όπως η αλιεία και οι υδατοκαλλιέργειες. Η αύξηση της θερμοκρασίας μπορεί επίσης να ενισχύσει τον κίνδυνο εμφάνισης επιβλαβών ανθίσεων φυκών σε ορισμένες συνθήκες.

Οι οικονομικές συνέπειες για τη γεωργία

Η γεωργική και κτηνοτροφική παραγωγή εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα νερού, τη θερμοκρασία και τη σταθερότητα των εποχικών καιρικών συνθηκών. Οι παρατεταμένες ξηρασίες μπορούν να περιορίσουν τις αποδόσεις καλλιεργειών και βοσκοτόπων, ενώ οι έντονες βροχοπτώσεις ενδέχεται να προκαλέσουν ζημιές σε υποδομές και αγροτικές εκμεταλλεύσεις.

Η προσαρμογή απαιτεί επενδύσεις σε αποτελεσματικότερη διαχείριση νερού, ανθεκτικότερες καλλιεργητικές πρακτικές και συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης. Το κόστος αυτών των παρεμβάσεων μπορεί να είναι σημαντικό, ιδιαίτερα για μικρότερες παραγωγικές μονάδες.

Τουρισμός και φυσικά τοπία

Οι παγετώνες, τα ορεινά τοπία και η θαλάσσια βιοποικιλότητα αποτελούν σημαντικούς πόρους για τον τουρισμό της Νέας Ζηλανδίας. Η μεταβολή του φυσικού περιβάλλοντος μπορεί να επηρεάσει την προσβασιμότητα ορισμένων περιοχών, την ασφάλεια των επισκεπτών και τη δυνατότητα συνέχισης συγκεκριμένων δραστηριοτήτων.

Παράλληλα, οι επιχειρήσεις του κλάδου καλούνται να εξετάσουν επενδύσεις σε ανθεκτικότερες εγκαταστάσεις και σε διαφορετικά τουριστικά προϊόντα. Η προσαρμογή μπορεί να περιορίσει μέρος των οικονομικών επιπτώσεων, αλλά δεν μπορεί να αποτρέψει όλες τις φυσικές μεταβολές.

Το παγκόσμιο μήνυμα

Η περίπτωση της Νέας Ζηλανδίας αναδεικνύει πώς η κλιματική αλλαγή επηρεάζει ταυτόχρονα διαφορετικούς τομείς της οικονομίας. Η προστασία των οικοσυστημάτων, η μείωση των εκπομπών και η προσαρμογή των υποδομών αποτελούν αλληλοσυνδεόμενες προκλήσεις που απαιτούν μακροχρόνιο σχεδιασμό.

Για τις κυβερνήσεις και τις επιχειρήσεις, η κλιματική ανθεκτικότητα δεν είναι πλέον μόνο περιβαλλοντικός στόχος. Συνδέεται με τη διατήρηση της παραγωγικής δραστηριότητας, τον περιορισμό μελλοντικών ζημιών και την προστασία των φυσικών πόρων από τους οποίους εξαρτώνται ολόκληρες οικονομικές περιοχές.

Η κατάσταση των παγετώνων έγινε δραματικά εμφανής με την πρόσφατη κατολίσθηση στην περιοχή του Μπλάτεν, η οποία προκλήθηκε από την υποχώρηση του παγετώνα Birch. Ειδικοί από την ελβετική επιστημονική κοινότητα επισημαίνουν ότι οι γεωλογικές μετατοπίσεις, σε συνδυασμό με την υπερθέρμανση του πλανήτη, παίζουν ρόλο στην επιτάχυνση αυτών των φαινομένων.

Η τάση υποχώρησης και οι κίνδυνοι

Οι Άλπεις και οι ελβετικοί παγετώνες, οι οποίοι φιλοξενούν τους περισσότερους παγετώνες της Ευρώπης, έχουν δει δραματική υποχώρηση τις τελευταίες δεκαετίες. Ο Matthias Huss παρατηρεί ότι, αν και υπήρξαν διακυμάνσεις μέχρι τη δεκαετία του 1980, η κατάσταση έχει επιδεινωθεί έκτοτε, με το 2022 και το 2023 να είναι τα χειρότερα έτη για την απορρόφηση πάγου.

Η υπερθέρμανση του πλανήτη αυξάνει την ένταση και τη συχνότητα των καυτών θερμοκρασιών, ενώ οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι παγετώνες, χωρίς την επαναφορά των φυσικών συνθηκών, είναι αδύνατο να αναγεννηθούν, καθιστώντας την απώλεια μάζας σχεδόν αμετάκλητη. Η θερμοκρασία συνεχώς αυξάνεται, ενώ οι επιστήμονες ανησυχούν ότι ορισμένοι παγετώνες θα εξαφανιστούν αν συνεχιστεί αυτή η τάση.

Η αυξανόμενη ανησυχία για τις επιπτώσεις της υπερθέρμανσης του πλανήτη είναι παγκόσμια, με την Ατζέντα του Παρισιού να θέτει στόχο περιορισμού της αύξησης της θερμοκρασίας. Παρά τις διεθνείς προσπάθειες, ο Matthias Huss εκφράζει την πεποίθηση ότι ακόμα κι αν περιορίσουμε την υπερθέρμανση, δεν θα καταφέρουμε να αποτρέψουμε την εξαφάνιση ορισμένων από τους σημαντικότερους ελβετικούς παγετώνες.

Κατά μέσο όρο στη Σκανδιναβία υπολογίζεται ότι έχασαν ετησίως 1,8 μέτρα σε πάχος, ποσοστό που καταγράφεται ως το μεγαλύτερο στην περιοχή σε διάστημα ενός έτους και η ταχύτερη τήξη παγκοσμίως.

Ο ειδικός παγετώνων Έρικ Χους σύμφωνα με το σουηδικό δίκτυο SVT Nyheter, επιχείρησε να σώσει τον παγετώνα Κάρσα το περασμένο φθινόπωρο, ωστόσο όπως είπε όταν έφτασε στο σημείο ήταν ήδη πολύ αργά, καθώς τμήματα του παγετώνα είχαν ήδη καταρρεύσει.

Οι υψηλές θερμοκρασίες που καταγράφηκαν στη Σουηδία ήταν πολύ υψηλότερες από το μέσο όρο, με αποτέλεσμα οι παγετώνες να λιώσουν πιο γρήγορα από άλλους.

«Αυτό, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι είχε ασυνήθιστα λίγο χιόνι εκείνο τον χειμώνα» οδήγησαν στην ταχεία τήξη, σύμφωνα με την καθηγήτρια παγετωνολογίας στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης, Νίνα Κίρχνερ.

Σε παλαιότερες δηλώσεις του σε σουηδικό μέσο ο Χους είχε τονίσει τη σημασία της διατήρησης των παγετώνων ακόμα και για αισθητικούς λόγους, καθώς όταν εξαφανίζεται η χιονοκάλυψη αποκαλύπτεται το γυμνό έδαφος με αποτέλεσμα να χάνεται η μοναδική ομορφιά του λευκού τοπίου.

Ο ειδικός σε συνεργασία με τον φωτογράφο και φυσιολάτρη Όσκαρ Μπέρτιλ Κίλμποργκ (ο πρώτος Σουηδός που ανέβηκε στο Έβερεστ) πριν μερικά χρόνια είχε τοποθετήσει στον νοτιότερο παγετώνα της χώρας, Χέλαγκς, ένα ειδικό ύφασμα από χοντρό μαλλί και άμυλο καλαμποκιού καλύπτοντας μία έκταση 40 τ.μ. Μέχρι το τέλος του καλοκαιριού όταν επέστρεψαν στο σημείο διαπίστωσαν ότι το προστατευτικό κάλυμμα είχε γλιτώσει σχεδόν 4 μέτρα από την τήξη.

Όλα αυτά, τη στιγμή που σύμφωνα με τον WMO η Ευρώπη είναι η ήπειρος που θερμαίνεται πιο γρήγορα, ενώ η περασμένη χρονιά χαρακτηρίστηκε όχι μόνο για τις υψηλές θερμοκρασίες, αλλά και για τα ακραία καιρικά φαινόμενα με επαναλαμβανόμενα κύματα καύσωνα.