Αναλυτές της JPMorgan Private Bank πιστεύουν ότι η οικονομία ενδέχεται να οδεύει προς μια νέα πληθωριστική εποχή, η οποία θα μπορούσε να αποτελέσει «σιωπηλό κίνδυνο για τον πλούτο». Προβλέπουν μια περίοδο αύξησης των τιμών καταναλωτή που θα υπερβαίνει τον στόχο του 2% της Fed, με «επαναλαμβανόμενες» πληθωριστικές διαταραχές να αποτελούν τον κανόνα και όχι την εξαίρεση.

Η πρόσφατη έκθεση των αναλυτών επεσήμανε τον κίνδυνο η κατάσταση να κλιμακωθεί σε μια επανάληψη της πληθωριστικής κρίσης της δεκαετίας του 1970. Εκείνη τη δεκαετία, οι ΗΠΑ βίωσαν δύο πληθωριστικά επεισόδια, με τις τιμές καταναλωτή να κορυφώνονται στο 14% περίπου το 1980.

Αυτό το αποτέλεσμα φαίνεται όμως απίθανο, ανέφεραν οι αναλυτές. Επεσήμαναν ότι υπάρχουν «πολύ λίγα στοιχεία» στην αγορά εργασίας που να δείχνουν ότι οι μισθοί αυξάνονται παράλληλα με τις τιμές, κάτι που αποτέλεσε βασικό καταλύτη της πληθωριστικής κρίσης της δεκαετίας του ’70.

«Καθώς εκτυλίσσεται ένα ακόμη μεμονωμένο οικονομικό σοκ στην εποχή μετά την πανδημία, συνεχίζουμε να πιστεύουμε ότι το κατώτατο όριο του πληθωρισμού είναι υψηλότερο από ό,τι πριν την πανδημία και ότι η συσχέτιση μεταξύ μετοχών και ομολόγων θα μπορούσε πλέον να είναι δομικά υψηλότερη. Οι διαδοχικοί κλονισμοί ενδέχεται να είναι η νέα πραγματικότητα», ανέφερε η τράπεζα.

Ο πληθωρισμός έχει καταστεί το κύριο ζήτημα στις αγορές από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, ο οποίος οδήγησε τις τιμές του πετρελαίου στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων ετών και προκάλεσε τη μεγαλύτερη αναταραχή στην αγορά πετρελαίου που έχει καταγραφεί ποτέ.

Η αμερικανική οικονομία έχει ήδη πληγεί από μια σειρά πληθωριστικών κλυδωνισμών τα τελευταία χρόνια. Η JPMorgan επεσήμανε την άνοδο των τιμών καταναλωτή που προέκυψε από την πανδημία, καθώς και τις πληθωριστικές πιέσεις που προέκυψαν από τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας.

Ο πληθωρισμός φαινόταν ήδη «επίμονος» πριν από τον πόλεμο με το Ιράν, τόνισε η τράπεζα, αναφερόμενη στο γεγονός ότι ο ετήσιος ρυθμός αύξησης του πληθωρισμού κυμαινόταν πάνω από 3%.

Η αύξηση των τιμών καταναλωτή ήταν 3,3% ετησίως τον Μάρτιο, κυρίως λόγω της απότομης αύξησης των τιμών της ενέργειας. Οι επενδυτές θα παρακολουθήσουν στενά την έκθεση για τον πληθωρισμό του Απριλίου, η οποία θα δώσει μια σαφέστερη εικόνα για το πώς η απότομη άνοδος των τιμών του πετρελαίου έχει επεκταθεί στην οικονομία.

Ο πιο έντονος και επίμονος πληθωρισμός αποτελεί κίνδυνο και για τους επενδυτές. Το κλασικό χαρτοφυλάκιο μετοχών και ομολόγων 60/40 ενδέχεται να αντιμετωπίσει δυσκολίες καθώς ο έντονος πληθωρισμός συνεχίζεται.

Η τράπεζα επεσήμανε έναν τομέα της αγοράς όπου οι επενδυτές θα μπορούσαν να αντισταθμίσουν τον πληθωρισμό: τα περιουσιακά στοιχεία που συνδέονται με τις πρώτες ύλες, ιδίως σε μετοχές, υποδομές και ακίνητα.

Οι πρώτες ύλες τείνουν να αποφέρουν «ισχυρά» κέρδη σε περιόδους όπου ο πληθωρισμός επιταχύνεται, ανέφεραν οι αναλυτές.

Άλλοι αναλυτές της Wall Street έχουν προειδοποιήσει πως ο πληθωρισμός ενδέχεται να παραμείνει σε μια ασταθή πορεία τα επόμενα χρόνια.

Πέρυσι, η Charles Schwab ανέφερε ότι προέβλεψε «κυλιόμενη» αύξηση του πληθωρισμού, καθώς η οικονομία αφομοίωνε τον αντίκτυπο των δασμών του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

Το 2024, η BlackRock προειδοποίησε επίσης για επερχόμενη μεταβλητότητα του πληθωρισμού, με την αύξηση των τιμών να ανακάμπτει σε διάφορα σημεία πριν συνεχίσει μια πτωτική τάση.

Το νέο ενεργειακό σοκ απειλεί να ανατρέψει συνολικά το οικονομικό αφήγημα των τελευταίων μηνών: την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού, τη σταθεροποίηση του κόστους δανεισμού και την προοπτική μιας ομαλής προσγείωσης της παγκόσμιας οικονομίας.

Το Brent ξεπέρασε την Πέμπτη τα 100 δολάρια για πρώτη φορά από τον Μάιο, ενώ το αμερικανικό αργό σημείωσε άνοδο 6,2%, στα 92,19 δολάρια. Οι τιμές παραμένουν ακόμη χαμηλότερες από τα 128 δολάρια του 2022 και το ιστορικό υψηλό των 146 δολαρίων πριν από τη μεγάλη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.

Όμως οι μηχανισμοί που μέχρι σήμερα εμπόδιζαν μια ανεξέλεγκτη άνοδο έχουν αρχίσει να χάνονται ταυτόχρονα.

Αυτό είναι το στοιχείο που καθιστά τη σημερινή συγκυρία ιδιαίτερα επικίνδυνη. Οι εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς κλείνουν, η ασφάλιση των πλοίων γίνεται προβληματική, η Ρωσία αφαιρεί diesel από την αγορά, τα παγκόσμια αποθέματα μειώνονται και η Κίνα πλησιάζει στο χρονικό σημείο κατά το οποίο θα πρέπει να επιστρέψει δυναμικά στις εισαγωγές.

1. Το σοκ της προσφοράς: Δύο κρίσιμα περάσματα υπό πίεση

Στην πρώτη φάση του πολέμου με το Ιράν, η παγκόσμια αγορά κατάφερε να αποφύγει το χειρότερο. Η κυκλοφορία πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ περιορίστηκε σημαντικά, αλλά οι παραγωγοί και οι εταιρείες μεταφοράς βρήκαν εναλλακτικές λύσεις.

Περίπου 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως διοχετεύθηκαν μέσω αγωγών προς την Ερυθρά Θάλασσα, παρακάμπτοντας τον Περσικό Κόλπο, σύμφωνα με την JPMorgan. Η αγορά βασίστηκε στην πεποίθηση ότι, ακόμη και αν ένας ενεργειακός διάδρομος έκλεινε, το πετρέλαιο θα έβρισκε τελικά διαφορετικό δρόμο προς τους καταναλωτές.

Αυτή η βεβαιότητα υποχωρεί. Οι επιθέσεις του Ιράν σε δεξαμενόπλοια έχουν παγώσει το μεγαλύτερο μέρος της κίνησης αργού μέσω των Στενών του Ορμούζ. Παράλληλα, η πίεση των Χούθι στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ απειλεί και τη βασική εναλλακτική οδό μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, από την οποία εξαρτώνται περίπου 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως σαουδαραβικού πετρελαίου.

Η Σαουδική Αραβία μπορεί να κατευθύνει μέρος του πετρελαίου βορειότερα και στη συνέχεια μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Ωστόσο, τα μεγαλύτερα, πλήρως φορτωμένα δεξαμενόπλοια δεν μπορούν να περάσουν λόγω περιορισμών στο βάθος. Η μεταφόρτωση σε μικρότερα πλοία αυξάνει το κόστος και προκαλεί μεγάλες καθυστερήσεις.

Μια μεταφορά που κανονικά απαιτεί περίπου τέσσερις εβδομάδες μπορεί να χρειαστεί οκτώ, εφόσον το πλοίο αναγκαστεί να κινηθεί μέσω της Μεσογείου ή να κάνει τον γύρο της Αφρικής.

Η καθυστέρηση αυτή ισοδυναμεί με πραγματική συρρίκνωση της προσφοράς. Το πετρέλαιο μπορεί να υπάρχει, αλλά δεν φτάνει στην αγορά τη στιγμή που χρειάζεται.

2. Ασφάλιση και μεταφορές: Όταν το πετρέλαιο παγιδεύεται

Στις προηγούμενες φάσεις της σύγκρουσης, οι ναυτιλιακές εταιρείες πλήρωναν υψηλά ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου. Το κόστος ήταν βαρύ, αλλά η κάλυψη εξακολουθούσε να παρέχεται και τα πλοία μπορούσαν, έστω και με μεγάλη επιβάρυνση, να πραγματοποιούν το ταξίδι.

Πλέον το πρόβλημα δεν είναι μόνο η τιμή της ασφάλισης. Είναι το κατά πόσο μπορεί να υπάρξει ασφάλιση.

Το Ιράν έχει ανακοινώσει ότι προτίθεται να επιβάλει εκ νέου διόδια ύψους 1 έως 2 δολαρίων ανά βαρέλι στα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ. Για ένα μεγάλο δεξαμενόπλοιο, το ποσό μπορεί να φτάσει σε εκατομμύρια δολάρια.

Η Lloyd’s Market Association έχει προειδοποιήσει ότι η καταβολή τέτοιων διοδίων ενδέχεται να παραβιάζει τις αμερικανικές κυρώσεις. Μια πληρωμή προς το Ιράν μπορεί, επομένως, να ακυρώσει ολόκληρο το ασφαλιστήριο συμβόλαιο του πλοίου.

Οι ναυτιλιακές βρίσκονται έτσι παγιδευμένες. Αν πληρώσουν, κινδυνεύουν να μείνουν χωρίς ασφαλιστική κάλυψη. Αν δεν πληρώσουν, αντιμετωπίζουν την απειλή επίθεσης.

Το αποτέλεσμα είναι ότι το κλείσιμο των Στενών δεν χρειάζεται να είναι απόλυτο ή επίσημο. Αρκεί ο κίνδυνος να γίνει τόσο μεγάλος, ώστε πλοιοκτήτες, ναυλωτές και ασφαλιστές να θεωρήσουν τη διέλευση οικονομικά και νομικά αδύνατη.

Σε μια αγορά στην οποία σχεδόν κάθε βαρέλι πρέπει να μεταφερθεί με συγκεκριμένο πλοίο, συγκεκριμένη ώρα και συγκεκριμένη ασφαλιστική κάλυψη, η αβεβαιότητα λειτουργεί σαν φυσικός αποκλεισμός.

3. Η ρωσική διάσταση: Η κρίση του diesel γίνεται παγκόσμια

Το ενεργειακό πρόβλημα δεν περιορίζεται πλέον στη Μέση Ανατολή. Οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια και στον τερματικό σταθμό της Caspian Pipeline Consortium στη Μαύρη Θάλασσα έχουν δημιουργήσει ένα δεύτερο μέτωπο πίεσης στην αγορά.

Η Ρωσία, αντιμέτωπη με ελλείψεις καυσίμων στο εσωτερικό της, απαγόρευσε τις εξαγωγές diesel. Πριν από την απαγόρευση εξήγε περίπου 800.000 βαρέλια ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχούσε σχεδόν στο 12% των παγκόσμιων θαλάσσιων αποστολών diesel.

Η απώλεια αυτή έχει μεγαλύτερη σημασία από όση υποδηλώνει η απλή σύγκριση των όγκων. Το diesel δεν αφορά μόνο τους οδηγούς αυτοκινήτων. Κινεί φορτηγά, πλοία, γεωργικά μηχανήματα, κατασκευαστικό εξοπλισμό και μεγάλο μέρος της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Όταν αυξάνεται η τιμή του, το κόστος δεν μένει στο πρατήριο. Μεταφέρεται στα τρόφιμα, στις μεταφορές, στα οικοδομικά υλικά, στη βιομηχανική παραγωγή και τελικά σχεδόν σε κάθε προϊόν που φτάνει στο ράφι.

Στις ΗΠΑ, η μέση τιμή του diesel έχει φτάσει περίπου στα 5,21 δολάρια το γαλόνι, αυξημένη κατά 39% μέσα σε έναν χρόνο. Η βενζίνη έχει επίσης επιστρέψει πάνω από τα 4 δολάρια το γαλόνι.

Οι επιθέσεις στη Μαύρη Θάλασσα απειλούν επιπλέον να απομακρύνουν έως και 1,7 εκατ. βαρέλια αργού ημερησίως από την αγορά. Υπό κανονικές συνθήκες, η απώλεια αυτή θα μπορούσε να θεωρηθεί διαχειρίσιμη. Όταν, όμως, συμπίπτει με τη διακοπή των διαδρομών του Ορμούζ και της Ερυθράς Θάλασσας, αποκτά δυσανάλογα μεγάλη σημασία.

4. Τα αποθέματα τελειώνουν: Η αγορά χάνει το βασικό της «μαξιλάρι»

Η μεγαλύτερη διαφορά ανάμεσα στην έναρξη του πολέμου και στη σημερινή κατάσταση είναι το επίπεδο των αποθεμάτων.

Πριν από πέντε μήνες, η αγορά διέθετε μεγάλες ποσότητες αποθηκευμένου πετρελαίου. Οι κυβερνήσεις και οι εταιρείες μπορούσαν να καλύψουν μέρος της απώλειας προσφοράς, περιορίζοντας την άνοδο των τιμών.

Έκτοτε, τα παγκόσμια αποθέματα αργού έχουν μειωθεί κατά περίπου 1,3 δισ. βαρέλια.

Στις ΗΠΑ, το Στρατηγικό Απόθεμα Πετρελαίου έχει περιοριστεί κατά 116 εκατ. βαρέλια από την άνοιξη και βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο από το 1983. Απομένουν περίπου 60 εκατ. βαρέλια διαθέσιμα πριν το απόθεμα φτάσει στο κατώτατο όριο που έχει θεσπίσει το Κογκρέσο.

Παράλληλα, τα εμπορικά αποθέματα πλησιάζουν στα επιχειρησιακά ελάχιστα επίπεδα. Κάτω από αυτά, η άντληση και η διοχέτευση πετρελαίου στους αγωγούς παύουν να είναι τεχνικά απλές, καθώς μέρος της ποσότητας πρέπει να παραμένει στο σύστημα για να διατηρείται η πίεση και η ομαλή ροή.

Εξαντλείται, δηλαδή, όχι μόνο το πολιτικό περιθώριο παρέμβασης αλλά και το τεχνικό περιθώριο αξιοποίησης των αποθηκευμένων ποσοτήτων.

Μειωμένες είναι και οι ποσότητες που θα μπορούσαν να απελευθερωθούν από δεξαμενόπλοια εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο. Τον Ιούνιο, περισσότερα από 200 εκατ. βαρέλια κατάφεραν να εξέλθουν κατά τη διάρκεια της σύντομης εκεχειρίας. Τώρα, σύμφωνα με την Kpler, μόλις 44 πλοία παραμένουν εντός των Στενών, έναντι 97 πριν από το Μνημόνιο Κατανόησης.

Ακόμη και μια νέα προσωρινή αποκλιμάκωση, επομένως, δεν θα απελευθέρωνε τον ίδιο όγκο πετρελαίου στην αγορά.

5. Πληθωρισμός, επιτόκια και ανάπτυξη: Από το βαρέλι στην παγκόσμια οικονομία

Η πρώτη επίπτωση της ανόδου του πετρελαίου είναι ο πληθωρισμός. Η σοβαρότερη, όμως, έρχεται μέσω των επιτοκίων και του κόστους χρήματος.

Οι αποδόσεις των αμερικανικών κρατικών ομολόγων αυξήθηκαν μετά την άνοδο του Brent πάνω από τα 100 δολάρια. Η απόδοση του δεκαετούς ομολόγου των ΗΠΑ έφτασε στο υψηλότερο επίπεδο της δεύτερης προεδρικής θητείας του Donald Trump, καθώς οι επενδυτές άρχισαν να επανεκτιμούν τον κίνδυνο επίμονου πληθωρισμού.

Τα στεγαστικά επιτόκια ακολούθησαν. Το μέσο σταθερό επιτόκιο τριακονταετούς στεγαστικού δανείου αυξήθηκε στο 6,58%, το υψηλότερο επίπεδο σχεδόν ενός έτους, ενώ οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι μπορεί να πλησιάσει το 7%.

Η άνοδος του πετρελαίου δημιουργεί έτσι έναν δυσμενή κύκλο. Αυξάνει άμεσα τις τιμές της ενέργειας και των μεταφορών, πιέζει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και συμπιέζει τα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων. Ταυτόχρονα, οδηγεί τις αγορές ομολόγων να απαιτούν υψηλότερες αποδόσεις και δυσκολεύει τις κεντρικές τράπεζες να μειώσουν τα επιτόκια.

Ακόμη και αν η Federal Reserve ή η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θεωρήσουν το ενεργειακό σοκ προσωρινό, δεν μπορούν να αγνοήσουν τις δευτερογενείς επιπτώσεις: αυξήσεις στους ναύλους, στα τρόφιμα, στις αερομεταφορές, στα βιομηχανικά προϊόντα και στις υπηρεσίες.

Ήδη οι αεροπορικές εταιρείες δέχονται ισχυρές πιέσεις. Η American Airlines και η Southwest Airlines υποβάθμισαν τις προβλέψεις τους εξαιτίας της μεταβλητότητας των καυσίμων, ενώ η μετοχή της American Airlines υποχώρησε περισσότερο από 8%.

Η άνοδος της ενέργειας συνέπεσε επίσης με πτώση περίπου 1% στον Dow Jones και στον S&P 500 και απώλειες άνω του 2% στον Nasdaq, όπου οι ανησυχίες για το κόστος των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη επιβάρυναν επιπλέον το κλίμα.

Η Goldman Sachs εκτιμά ότι, εάν διατηρηθούν οι σημερινές συνθήκες, το πετρέλαιο μπορεί να δοκιμάσει τα επίπεδα άνω των 120 δολαρίων έως τον Οκτώβριο. Σε περίπτωση γενικευμένης περιφερειακής σύγκρουσης, εκτιμήσεις της RBC Capital Markets τοποθετούν το ενδεχόμενο νέο ιστορικό υψηλό πάνω από τα 150 δολάρια.

Η Κίνα και η αντίστροφη μέτρηση των τεσσάρων μηνών

Η περιορισμένη ζήτηση από την Κίνα αποτέλεσε έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που συγκράτησαν μέχρι σήμερα την τιμή.

Το Πεκίνο είχε δημιουργήσει μεγάλα αποθέματα πριν από τον πόλεμο, γεγονός που του επέτρεψε να περιορίσει τις εισαγωγές όταν οι τιμές αυξήθηκαν. Η στρατηγική αυτή συνέβαλε στην καταστροφή ζήτησης που αντιστάθμισε εν μέρει τις απώλειες της προσφοράς.

Ωστόσο, τα αποθέματα δεν είναι ανεξάντλητα. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της JPMorgan, η Κίνα έχει περιθώριο περίπου τριών έως τεσσάρων μηνών πριν χρειαστεί να αυξήσει ξανά τις εισαγωγές της.

Εάν αυτό συμβεί ενώ παραμένουν κλειστές ή περιορισμένες οι βασικές θαλάσσιες οδοί, η αγορά θα βρεθεί αντιμέτωπη με ταυτόχρονη αύξηση της ζήτησης και περιορισμό της προσφοράς.

Η σημερινή σχετική ανθεκτικότητα των τιμών μπορεί επομένως να αποδειχθεί προσωρινή. Η αγορά δεν έχει λύσει το πρόβλημα. Έχει απλώς μεταθέσει την πλήρη εκδήλωσή του.

Η Ελλάδα και τα μέτρα στήριξης

Στην Ελλάδα, η επιστροφή του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια φέρνει πιο κοντά το ενδεχόμενο μιας νέας, στοχευμένης κρατικής παρέμβασης, πιθανότατα στο πετρέλαιο κίνησης και ενδεχομένως από τις αρχές Αυγούστου.

Στις 21 Ιουλίου, η μέση τιμή της αμόλυβδης είχε φτάσει στα 1,98 ευρώ το λίτρο και του πετρελαίου κίνησης στα 1,97 ευρώ. Σε πολλούς νομούς οι τιμές και των δύο καυσίμων είναι ήδη πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο.

Η κυβέρνηση διαθέτει δημοσιονομικό περιθώριο περίπου 220 έως 230 εκατ. ευρώ για το υπόλοιπο του έτους. Ο Κωστής Χατζηδάκης έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο επιστροφής ενός μοντέλου επιδότησης στο diesel, ανάλογου με εκείνο που εφαρμόστηκε έως τα τέλη Ιουνίου.

Η προηγούμενη επιδότηση ανερχόταν σε 15 λεπτά ανά λίτρο και είχε δημοσιονομικό κόστος 46 εκατ. ευρώ. Δεν μπορεί να αποκλειστεί ούτε μια ευρύτερη συνεννόηση με τα διυλιστήρια για μεγαλύτερη μείωση στην τιμή της βενζίνης και του πετρελαίου κίνησης.

Ωστόσο, μια τέτοια παρέμβαση μπορεί να περιορίσει μόνο μέρος της άμεσης επιβάρυνσης. Δεν μπορεί να απομονώσει την ελληνική οικονομία από την αύξηση του κόστους μεταφορών, των ναύλων, της γεωργικής παραγωγής και των εισαγόμενων αγαθών.

Ο εφιάλτης του στασιμοπληθωρισμού

Η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με έναν γνώριμο αλλά εξαιρετικά δύσκολο συνδυασμό: υψηλότερες τιμές και χαμηλότερη ανάπτυξη, δηλαδή στασιμοπληθωρισμό. 

Το ακριβό πετρέλαιο αφαιρεί εισόδημα από τους καταναλωτές και κεφάλαια από τις επιχειρήσεις. Περιορίζει την κατανάλωση, αναβάλλει επενδύσεις και επιβαρύνει χώρες που εξαρτώνται από τις εισαγωγές ενέργειας.

Την ίδια στιγμή, η επιτάχυνση του πληθωρισμού στερεί από τις κεντρικές τράπεζες τη δυνατότητα να στηρίξουν την οικονομία με φθηνότερο χρήμα.

Αυτό είναι το πραγματικό μέγεθος της απειλής. Το πετρέλαιο πάνω από τα 100 δολάρια δεν είναι απλώς ένα ενεργειακό γεγονός. Μπορεί να γίνει το σημείο στο οποίο συναντώνται η γεωπολιτική κρίση, η ακρίβεια, τα υψηλά επιτόκια, η επιβράδυνση της κατανάλωσης και η πίεση στις χρηματοπιστωτικές αγορές.

Μέχρι σήμερα, η παγκόσμια αγορά είχε καταφέρει να κερδίσει χρόνο. Βρήκε εναλλακτικές διαδρομές, κατανάλωσε αποθέματα, περιόρισε τη ζήτηση και απορρόφησε μέρος του κόστους.

Τώρα, όμως, ο χρόνος αυτός τελειώνει.

Την Πέμπτη, οι τιμές του πετρελαίου επέστρεψαν πάνω από τα 100 δολάρια ($101,93 στις 10 το βράδυ ώρα Ελλάδας) κάτι που συμβαίνει για πρώτη φορά μετά τον Μάιο.  Έτσι, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent σημείωσαν άνοδο 8,4%, καθώς οι Χούθι ανέλαβαν την ευθύνη για επιθέσεις σε δύο σαουδαραβικά πετρελαιοφόρα στην Ερυθρά Θάλασσα.

Η εξέλιξη αναζωπύρωσε το κόστος δανεισμού παγκοσμίως. Η απόδοση του 10ετούς αμερικανικού κρατικού ομολόγου εκτινάχθηκε στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 17 μηνών (τελευταία τιμή διαπραγμάτευσης στο 4,703%) καθώς οι επενδυτές βλέπουν μία πληθωριστική κρίση διαρκείας, που θα αναγκάσει τις κεντρικές τράπεζες να προβούν σε αυξήσεις επιτοκίων.

Ξεπούλημα στις μετοχές τεχνολογίας

Την ίδια στιγμή, οι επενδυτές εγκαταλείπουν τις μετοχές τεχνολογίας, καθώς εντείνονται οι ανησυχίες ότι μεγάλοι πάροχοι υπηρεσιών cloud (hyperscalers) δαπανούν υπερβολικά μεγάλα ποσά για την τεχνητή νοημοσύνη. Ένα μαζικό ξεπούλημα είναι σε εξέλιξη αυτή την ώρα στη Wall Street. 

Στο πλαίσιο αυτό, οι αμερικανικές μετοχές καταγράφουν σημαντικές απώλειες, με τα οικονομικά αποτελέσματα της Google και της Tesla να επιτείνουν τις ανησυχίες για τις (τεράστιες) δαπάνες των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών στην τεχνητή νοημοσύνη.

Η Alphabet υποχώρησε κατά 6% με το που αναθεώρησε την πρόβλεψή της για το επίπεδο κεφαλαιουχικών δαπανών του έτους στα 205 δισεκατομμύρια δολάρια. Η δε Tesla κατρακύλησε κατά 14% μετά την ανακοίνωση ότι οι ταμειακές της ροές γύρισαν σε αρνητικές στο δεύτερο τρίμηνο.

Πρόκειται για εξελίξεις που οδήγησαν τον Nasdaq σε πτώση περίπου 2%, ενώ ο Dow Jones χάνει πάνω από 550 μονάδες.

Eκτίναξη του κόστους δανεισμού

Σε μακροπρόθεσμα υψηλά αυξήθηκε και το κόστος δανεισμού των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων καθώς η ΕΚΤ εξέπεμψε ξεκάθαρες ανησυχίες για τον πληθωρισμό, παρότι τράπεζα διατήρησε σταθερά τα επιτόκια.

Η απόδοση του 10ετούς γερμανικού ομολόγου, σημείου αναφοράς για το κόστος δανεισμού της ευρωζώνης, αυξήθηκε πάνω από 3,2% για πρώτη φορά από το 2011, όταν το πετρέλαιο βρισκόταν επίσης σε ύφεση και η κρίση χρέους της ευρωζώνης ήταν έτοιμη να ξεσπάσει.

«Η αβεβαιότητα παραμένει υψηλή και ο πλήρης πληθωριστικός αντίκτυπος του ενεργειακού σοκ δεν έχει ακόμη εκδηλωθεί», ήταν η επισήμανση της η ΕΚΤ.

«Το Διοικητικό Συμβούλιο παρακολουθεί στενά την ένταση και τη διάρκεια του σοκ, καθώς και τις έμμεσες και δευτερογενείς επιπτώσεις του», πρόσθεσε η ΕΚΤ.

Οι αγορές είχαν στοιχηματίσει σε πιθανότητα μόλις μία στις πέντε για μια ακόμη αύξηση των επιτοκίων στη συνεδρίαση. Ωστόσο, πλέον, βλέπουν τέσσερις στις πέντε πιθανότητες για μια αύξηση στην επόμενη συνεδρίαση του Σεπτεμβρίου.

«Το μήνυμα παρέμεινε αμετάβλητο και ανοιχτό», εκτιμούν αναλυτές της Morgan Stanley σχετικά με τη δήλωση της ΕΚΤ . «Διατηρούμε την έκκλησή μας για μια ακόμη αύξηση των επιτοκίων τον Σεπτέμβριο, εάν οι τιμές της ενέργειας παραμείνουν υψηλές»

Ο Ντόναλντ Τραμπ έδωσε ήδη το στίγμα των εξελίξεων. «Πλοία όλου του κόσμου, βάλτε μπροστά τις μηχανές σας», δήλωσε αυτή την εβδομάδα με αφορμή τις ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Στις Βερσαλλίες υπέγραψε τα ξημερώματα της Πέμπτης τη συμφωνία-πλαίσιο για τον τερματισμό του πολέμου. Κεντρικό στοιχείο της συμφωνίας αποτελεί η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.

Εδώ και μήνες το κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα στα ανοιχτά του Ιράν παρέμενε ουσιαστικά δυσλειτουργικό, προκαλώντας σοβαρές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία. Τα Στενά αποτελούν μία από τις σημαντικότερες οδούς μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου παγκοσμίως. Καθώς η διέλευση των δεξαμενόπλοιων και των φορτηγών πλοίων αναμένεται πλέον να αποκατασταθεί, το ερώτημα είναι αν η εξέλιξη αυτή θα σηματοδοτήσει και μια ευρύτερη οικονομική ανάκαμψη.

Η απάντηση είναι ότι αυτό θα συμβεί μόνο εν μέρει. Αυτό προκύπτει από τις τελευταίες οικονομικές προβλέψεις, μεταξύ των οποίων και η πιο πρόσφατη έκθεση του γερμανικού Ινστιτούτου Ifo.

H σταδιακή αποκλιμάκωση

Οι τελευταίες εξελίξεις αποτυπώνονται μόνο εν μέρει στις προβλέψεις του Ifo. Οι οικονομολόγοι του Ινστιτούτου εκτιμούν ότι τα Στενά του Ορμούζ θα επαναλειτουργήσουν «τις επόμενες εβδομάδες», γεγονός που αναμένεται να οδηγήσει σε σταδιακή αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών της ενέργειας.

Οι οικονομικές προβλέψεις βασίζονται συνήθως στις τιμές των προθεσμιακών συμβολαίων για να εκτιμήσουν τη μελλοντική πορεία των ενεργειακών αγορών. Με βάση αυτά τα δεδομένα, το Ifo προβλέπει ότι η τιμή του αργού πετρελαίου θα αρχίσει να υποχωρεί από το τρίτο τρίμηνο του 2026 και θα διαμορφωθεί λίγο κάτω από τα 80 δολάρια το βαρέλι στα τέλη του 2027.

Εφόσον επιβεβαιωθεί αυτό το σενάριο, το παγκόσμιο ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί κατά 2,2% φέτος και κατά 2,4% το 2027.

Ελπίδα για ταχύτερη πτώση των τιμών ενέργειας

Ωστόσο, οι τελευταίες εξελίξεις δεν έχουν ενσωματωθεί πλήρως στα μοντέλα του Ινστιτούτου. Οι αγορές ενέργειας υποδηλώνουν πλέον ακόμη πιο θετική πορεία από εκείνη που είχε ληφθεί υπόψη κατά την κατάρτιση της πρόβλεψης. Οι οικονομολόγοι του Ifo επισημαίνουν ότι οι αγορές προεξοφλούν «ταχύτερη αποκλιμάκωση των τιμών της ενέργειας». Εάν αυτό επιβεβαιωθεί, «ο πληθωρισμός θα μπορούσε να υποχωρήσει ταχύτερα και η ανάπτυξη να αποδειχθεί ισχυρότερη».

Παρόλα αυτά, η υπόθεση αυτή δεν έχει ακόμη ενσωματωθεί στους υπολογισμούς της πρόβλεψης.

Ο πληθωρισμός ανεβαίνει γρήγορα αλλά υποχωρεί αργά

Ακόμη κι έτσι, δεν αναμένεται να έρθει κάποια θεαματική οικονομική έκρηξη. Οι επιπτώσεις του πολέμου με το Ιράν θα συνεχίσουν να γίνονται αισθητές για αρκετούς μήνες, ακόμη και αν η κρίση τερματιστεί οριστικά. Το βασικό ζήτημα αφορά την πορεία του πληθωρισμού.

Το Ifo εκτιμά ότι ο παγκόσμιος πληθωρισμός θα διαμορφωθεί στο 3,5% φέτος και στο 2,9% το 2027.

Η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσε να οδηγήσει σε ελαφρώς χαμηλότερες τιμές και, κατά συνέπεια, σε υψηλότερη ανάπτυξη. Ωστόσο, το πρόβλημα του πληθωρισμού δύσκολα θα εξαφανιστεί σύντομα.

Οι λόγοι είναι τρεις:

Πρώτον, υπάρχει σημαντική χρονική υστέρηση. Οι αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας χρειάζονται χρόνο για να φτάσουν στους καταναλωτές, αλλά και για να υποχωρήσουν από την αγορά. Πολλοί πάροχοι ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίου και καυσίμων λειτουργούν με μακροχρόνια συμβόλαια και προκαθορισμένες τιμές. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις δεν αναπροσαρμόζουν συνεχώς τις τιμές τους, ώστε να περιορίζουν το κόστος και την αβεβαιότητα. Ως αποτέλεσμα, οι ανατιμήσεις στις πρώτες ύλες συνεχίζουν να επηρεάζουν την οικονομία ακόμη και μετά την αποκλιμάκωση των ενεργειακών αγορών.

Δεύτερον, η νομισματική πολιτική εξακολουθεί να λειτουργεί περιοριστικά. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αύξησε πρόσφατα τα επιτόκια προκειμένου να συγκρατήσει τον πληθωρισμό. Όμως τα υψηλότερα επιτόκια περιορίζουν τη χορήγηση δανείων και μειώνουν τις επενδύσεις των επιχειρήσεων. Επιπλέον, οι επιπτώσεις της νομισματικής πολιτικής εμφανίζονται συνήθως με καθυστέρηση αρκετών μηνών.

Τρίτον, οι πληθωριστικές προσδοκίες των νοικοκυριών παραμένουν «κολλημένες». Οι καταναλωτές προσαρμόζουν γρήγορα τις προσδοκίες τους όταν οι τιμές αυξάνονται, αλλά πολύ πιο αργά όταν αυτές υποχωρούν. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν η ενεργειακή κρίση αποκλιμακωθεί, οι πολίτες ενδέχεται να παραμείνουν επιφυλακτικοί στις δαπάνες τους, περιορίζοντας τη δυναμική μιας ισχυρής καταναλωτικής ανάκαμψης.

Η αλληλουχία των εξελίξεων υπήρξε καταιγιστική. Πρώτα ήρθε η στρατιωτική σύγκρουση που πυροδότησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν. Στη συνέχεια ακολούθησε ο ουσιαστικός αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ, του σημαντικότερου ενεργειακού περάσματος του πλανήτη. Τώρα, η διεθνής οικονομία αρχίζει να αντιλαμβάνεται τις πραγματικές συνέπειες αυτής της κρίσης στην καθημερινή λειτουργία των αγορών και των αλυσίδων εφοδιασμού.

Τα δεξαμενόπλοια που μετέφεραν πετρέλαιο, LNG, προϊόντα διύλισης, ουρία, αμμωνία, νάφθα, υδρογόνο και ήλιο σταμάτησαν ουσιαστικά να διέρχονται από τα Στενά από τα τέλη Φεβρουαρίου. Τα πλοία που είχαν ήδη αναχωρήσει πριν από τον αποκλεισμό κατάφεραν σε μεγάλο βαθμό να φτάσουν στους προορισμούς τους, δίνοντας στις αγορές μια προσωρινή αίσθηση σταθερότητας. Όμως αυτό το «μαξιλάρι χρόνου» εξαντλείται πλέον.

Η οικονομία περνά σε φάση πραγματικής έλλειψης

Το κρίσιμο σημείο είναι ότι μέχρι τώρα η αγορά λειτουργούσε κυρίως με προσδοκίες και φόβους. Οι ελλείψεις παρέμεναν περισσότερο θεωρητικές παρά ουσιαστικές, επειδή τα αποθέματα και οι προηγούμενες αποστολές συνέχιζαν να τροφοδοτούν την αγορά. Τώρα όμως η κατάσταση αλλάζει. Καθώς οι αποθήκες αδειάζουν και οι νέες ροές δεν αναπληρώνουν τις απώλειες, ο κόσμος εισέρχεται σε μια περίοδο πραγματικής στενότητας προϊόντων.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα νέο και πολύ πιο επικίνδυνο περιβάλλον για τις κυβερνήσεις και τις κεντρικές τράπεζες. Όταν η προσφορά βασικών αγαθών περιορίζεται σημαντικά, η οικονομία αναγκάζεται να μειώσει τη ζήτηση μέσω πιο επώδυνων μηχανισμών: αυξημένων τιμών, περιορισμών κατανάλωσης, ακόμη και δελτίων σε ορισμένες αγορές.

Η ενεργειακή κρίση δεν αφορά πλέον μόνο το κόστος του αργού πετρελαίου. Οι επιπτώσεις αρχίζουν να διαχέονται σε ολόκληρο το βιομηχανικό και καταναλωτικό σύστημα. Οι υψηλότερες τιμές καυσίμων ενισχύουν τον πληθωρισμό, πιέζουν τις μεταφορές και αυξάνουν το κόστος παραγωγής σε πλήθος κλάδων. Παράλληλα, η αυστηρότερη νομισματική πολιτική που πιθανότατα θα ακολουθήσει για την αντιμετώπιση των πληθωριστικών πιέσεων ενδέχεται να οδηγήσει σε νέα παγκόσμια ύφεση.

Οι ζημιές στις ενεργειακές υποδομές

Η κρίση δεν περιορίζεται μόνο στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Οι επιθέσεις σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές έχουν επιδεινώσει δραματικά την κατάσταση. Διυλιστήρια στον Κόλπο έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας, ενώ σημαντικές μονάδες LNG, όπως το συγκρότημα στο Ρας Λάφαν του Κατάρ, έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές.

Το βασικό πρόβλημα είναι ότι οι ενεργειακές υποδομές δεν επανέρχονται γρήγορα. Η αποκατάσταση διυλιστηρίων, τερματικών σταθμών και εγκαταστάσεων επεξεργασίας απαιτεί χρόνο, τεράστια κεφάλαια και σταθερό περιβάλλον ασφαλείας. Όσο συνεχίζεται η στρατιωτική ένταση, η επαναφορά της παραγωγής στα προπολεμικά επίπεδα παραμένει εξαιρετικά αβέβαιη.

Αυτή η πραγματικότητα αυξάνει τον φόβο ότι η παγκόσμια οικονομία δεν βρίσκεται μπροστά σε μια προσωρινή αναταραχή λίγων εβδομάδων, αλλά σε μια μακρότερη περίοδο διαρθρωτικής ενεργειακής αστάθειας.

Δεν λείπει μόνο το πετρέλαιο

Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που κάνουν οι αγορές, σύμφωνα με αναλυτές, είναι ότι αντιμετωπίζουν την κρίση αποκλειστικά ως πρόβλημα αργού πετρελαίου. Στην πραγματικότητα, οι ελλείψεις αφορούν πολύ πιο εξειδικευμένα και κρίσιμα προϊόντα.

Η περιοχή του Κόλπου δεν εξήγαγε μόνο αργό πετρέλαιο, αλλά και τεράστιες ποσότητες έτοιμων καυσίμων και διυλισμένων προϊόντων: ντίζελ, καύσιμα αεροσκαφών, βενζίνη, νάφθα και LPG. Αυτά τα προϊόντα τροφοδοτούσαν απευθείας τις εφοδιαστικές αλυσίδες της Ευρώπης και της Ασίας.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο περίπλοκο επειδή τα διυλιστήρια σε πολλές χώρες έχουν σχεδιαστεί για συγκεκριμένους τύπους αργού πετρελαίου. Δεν είναι εύκολο να αντικατασταθούν άμεσα οι χαμένες ποσότητες από άλλες περιοχές του κόσμου. Η απλή αύξηση παραγωγής αλλού δεν αρκεί όταν η ποιότητα και τα χαρακτηριστικά του αργού διαφέρουν.

Αυτό εξηγεί γιατί οι κύριες ελλείψεις εντοπίζονται ήδη στα αεροπορικά καύσιμα και στο ντίζελ, προϊόντα που επηρεάζουν άμεσα μεταφορές, βιομηχανία και logistics.

Η εξάντληση των αποθεμάτων

Μέχρι σήμερα, η αγορά κατάφερε να συγκρατήσει μέρος των πιέσεων χάρη στη χρήση στρατηγικών και εμπορικών αποθεμάτων. Όμως αυτή η δυνατότητα δεν είναι ανεξάντλητη.

Η αύξηση παραγωγής εκτός Κόλπου αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολη. Μεγάλο μέρος της παγκόσμιας εφεδρικής παραγωγικής ικανότητας βρίσκεται ακριβώς στις χώρες που πλήττονται από την κρίση. Η Ρωσία θεωρητικά θα μπορούσε να καλύψει μέρος των αναγκών, όμως αντιμετωπίζει πολιτικούς, τεχνικούς και γεωπολιτικούς περιορισμούς.

Οι αγωγοί που παρακάμπτουν τα Στενά διαθέτουν περιορισμένη χωρητικότητα, ενώ η επέκτασή τους απαιτεί χρόνια επενδύσεων. Παράλληλα, η παγκόσμια δυναμικότητα διύλισης έχει περιοριστεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, γεγονός που καθιστά αδύνατη μια γρήγορη προσαρμογή.

Το κόστος επανεκκίνησης ή δημιουργίας νέων μονάδων διύλισης είναι τεράστιο, ενώ οι επενδυτές διστάζουν να χρηματοδοτήσουν έργα που μπορεί να καταστούν οικονομικά ασύμφορα αν η κρίση εκτονωθεί.

Οι επιπτώσεις φτάνουν μέχρι τα τρόφιμα και τα μικροτσίπ

Η ενεργειακή κρίση επεκτείνεται πλέον και πέρα από τα καύσιμα. Οι διαταραχές επηρεάζουν κρίσιμες πρώτες ύλες για τη βιομηχανία και τη γεωργία.

Η μείωση της προσφοράς ηλίου προκαλεί πιέσεις στην παραγωγή μικροτσίπ και προηγμένων τεχνολογικών εφαρμογών. Ταυτόχρονα, η περιορισμένη διαθεσιμότητα ουρίας, αμμωνίας, φωσφορικών αλάτων και άλλων χημικών πρώτων υλών απειλεί την παραγωγή λιπασμάτων.

Αυτό μεταφράζεται σε αυξημένο κόστος αγροτικής παραγωγής και ενδεχόμενη μείωση των παγκόσμιων αποδόσεων τροφίμων. Η κρίση, επομένως, δεν απειλεί μόνο την ενέργεια αλλά και τη διατροφική ασφάλεια.

Παράλληλα, η παγκόσμια ναυτιλία δέχεται ισχυρό πλήγμα. Οι εναλλακτικές διαδρομές είναι μεγαλύτερες, ακριβότερες και λιγότερο αποδοτικές. Επιπλέον, περίπου 20.000 ναυτικοί έχουν εγκλωβιστεί στην περιοχή του Κόλπου, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο τις μεταφορές και την εφοδιαστική αλυσίδα.

Οι αγορές ποντάρουν στην εκεχειρία

Παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης, οι αγορές εξακολουθούν να ελπίζουν σε μια σταθερή εκεχειρία και στην πλήρη επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Αυτό εξηγεί γιατί τα futures πετρελαίου συνεχίζουν να υποδηλώνουν μελλοντική αποκλιμάκωση τιμών.

Ωστόσο, η εικόνα αυτή μπορεί να αποδειχθεί υπερβολικά αισιόδοξη. Οι γεωπολιτικές αβεβαιότητες παραμένουν τεράστιες. Η Ουάσιγκτον εμφανίζεται αποφασισμένη να αποτρέψει το Ιράν από την απόκτηση πυρηνικών δυνατοτήτων, ενώ η Τεχεράνη δεν δείχνει διατεθειμένη να εγκαταλείψει εύκολα το στρατηγικό πλεονέκτημα που απέκτησε στον Κόλπο.

Το μεγάλο ερώτημα είναι αν οι δύο πλευρές μπορούν πραγματικά να φτάσουν σε μια συμφωνία που θα αποκαταστήσει την ομαλότητα στις ενεργειακές ροές. Και ακόμη κι αν υπάρξει συμφωνία, παραμένει ασαφές πώς θα εφαρμοστεί, ποιος θα την επιβλέπει και αν θα είναι βιώσιμη μακροπρόθεσμα.

Ο κίνδυνος νέας παγκόσμιας ύφεσης

Αν η κρίση παραταθεί, η παγκόσμια οικονομία μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με έναν εξαιρετικά επικίνδυνο συνδυασμό: εκτίναξη τιμών ενέργειας, επίμονο πληθωρισμό, αυστηρότερη νομισματική πολιτική και ταυτόχρονη επιβράδυνση της ανάπτυξης.

Η ζήτηση για βασικά καύσιμα παραμένει σχετικά ανελαστική. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μικρές ελλείψεις μπορούν να οδηγήσουν σε τεράστιες αυξήσεις τιμών. Η προσαρμογή της αγοράς ενδέχεται να γίνει μέσω βαθιάς ύφεσης, η οποία θα περιορίσει τελικά τη ζήτηση δια της οικονομικής συρρίκνωσης.

Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας έχει ήδη προειδοποιήσει ότι ο κόσμος εισέρχεται στη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση της Ιστορίας. Αν οι ροές από τον Κόλπο δεν αποκατασταθούν σύντομα και οι ζημιές στις υποδομές αποδειχθούν εκτεταμένες, η προειδοποίηση αυτή μπορεί να αποδειχθεί απόλυτα ρεαλιστική.

Η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται πλέον σε ένα επικίνδυνο σημείο καμπής. Και όσο περισσότερο διαρκεί η κρίση -παρά τις τελευταίες προσπάθειες για ειρήνευση- στα Στενά του Ορμούζ, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος ο κόσμος να περάσει από τον φόβο των ελλείψεων σε μια περίοδο πραγματικών ελλείψεων.

Στο επίκεντρο της πρότασης βρίσκεται ένας ιδιαίτερα φιλόδοξος στόχος: μέχρι το τέλος του αιώνα τα εισοδήματα των πολιτών σε όλες τις χώρες να συγκλίνουν στα σημερινά επίπεδα των πλουσιότερων οικονομιών. Με απλά λόγια, ο Πικετί εισηγείται ένα μέλλον στο οποίο κάθε κάτοικος του πλανήτη θα διαθέτει κατά μέσο όρο αγοραστική δύναμη αντίστοιχη με εκείνη που απολαμβάνουν σήμερα οι πολίτες των ανεπτυγμένων κρατών.

Η προσέγγιση βασίζεται στη διαπίστωση ότι οι διαφορές στο κατά κεφαλήν εισόδημα παραμένουν τεράστιες, παρά τη σημαντική ανάπτυξη που έχουν γνωρίσει πολλές αναδυόμενες οικονομίες τις τελευταίες δεκαετίες. Σε όρους αγοραστικής δύναμης, η απόσταση ανάμεσα στις πλουσιότερες και τις φτωχότερες περιοχές του κόσμου εξακολουθεί να είναι χαοτική, δημιουργώντας οικονομικές, κοινωνικές και γεωπολιτικές εντάσεις που δύσκολα μπορούν να αγνοηθούν.

Σύμφωνα με το σενάριο που παρουσιάζεται στην έκθεση, η σύγκλιση αυτή θα σήμαινε ότι έως το 2100 το μέσο μηνιαίο εισόδημα ανά κάτοικο θα μπορούσε να φθάνει τα 5.000 ευρώ σε παγκόσμιο επίπεδο. Πρόκειται για έναν στόχο που απαιτεί μια εντελώς διαφορετική αναπτυξιακή πορεία από εκείνη που ακολουθείται σήμερα.

Η διαφορετική ανάπτυξη που απαιτεί το σχέδιο

Για να επιτευχθεί μια τέτοια εξίσωση εισοδημάτων, οι ρυθμοί ανάπτυξης θα έπρεπε να διαφοροποιηθούν δραστικά μεταξύ πλούσιων και φτωχών περιοχών. Οι ανεπτυγμένες οικονομίες της Ευρώπης, της Βόρειας Αμερικής και της Ωκεανίας θα κινούνταν με σχεδόν μηδενικούς ρυθμούς αύξησης του κατά κεφαλήν ΑΕΠ, της τάξης του 0% έως 0,5% ετησίως.

Αντίθετα, οι φτωχότερες περιοχές του πλανήτη, όπως η Υποσαχάρια Αφρική αλλά και μεγάλα τμήματα της Νότιας και Νοτιοανατολικής Ασίας, θα έπρεπε να διατηρήσουν για δεκαετίες ρυθμούς ανάπτυξης που θα κυμαίνονται μεταξύ 3% και 4% ετησίως.

Ουσιαστικά, η πρόταση προϋποθέτει μια σταδιακή ανακατανομή της παγκόσμιας οικονομικής δυναμικής, με το μεγαλύτερο μέρος της νέας ανάπτυξης να κατευθύνεται στις περιοχές που σήμερα βρίσκονται χαμηλότερα στην εισοδηματική κλίμακα.

Ενέργεια και κλίμα στο κέντρο της στρατηγικής

Καθοριστικό ρόλο στο σχέδιο κατέχει η ενεργειακή μετάβαση. Ο Πικετί υποστηρίζει ότι μια πραγματική παγκόσμια σύγκλιση δεν μπορεί να επιτευχθεί με βάση το σημερινό μοντέλο ανάπτυξης που εξαρτάται από τα ορυκτά καύσιμα.

Για τον λόγο αυτό προτείνει τη σταδιακή κατάργηση των υδρογονανθράκων και την αντικατάστασή τους από ένα ενεργειακό σύστημα που θα στηρίζεται κυρίως στην αιολική και την ηλιακή ενέργεια. Η μετάβαση αυτή θα απαιτούσε επενδύσεις πρωτοφανούς κλίμακας σε δίκτυα, αποθήκευση ενέργειας, υποδομές και νέες τεχνολογίες παραγωγής ηλεκτρισμού.

Η χρηματοδότηση αυτής της προσπάθειας θα μπορούσε, σύμφωνα με την πρόταση, να προέλθει από ένα νέο διεθνές Ταμείο Παγκόσμιας Δικαιοσύνης, έναν θεσμό με υπερεθνικά χαρακτηριστικά και αρμοδιότητα συλλογής εσόδων για τη χρηματοδότηση έργων που θα μειώνουν τις ανισότητες μεταξύ κρατών.

Φόροι στον πλούτο και στα υψηλά εισοδήματα

Για να καταστεί εφικτή η συγκέντρωση των αναγκαίων πόρων, η έκθεση εισηγείται τη δημιουργία παγκόσμιων φορολογικών μηχανισμών που θα λειτουργούν παράλληλα με τα εθνικά συστήματα.

Μεταξύ των προτάσεων περιλαμβάνονται φόροι μεγάλης κλίμακας στην περιουσία, με συντελεστές που θα μπορούσαν να φθάνουν έως και το 20%, καθώς και εξαιρετικά υψηλή φορολόγηση των ανώτερων εισοδηματικών στρωμάτων, με συντελεστές που σε ορισμένες περιπτώσεις θα αγγίζουν το 90%.

Η λογική πίσω από την πρόταση είναι ότι η συσσώρευση πλούτου σε παγκόσμιο επίπεδο έχει φθάσει σε τέτοιο βαθμό ώστε να επιτρέπει τη χρηματοδότηση μιας ευρύτερης αναδιανομής πόρων χωρίς να υπονομεύεται η παραγωγική δραστηριότητα.

Λιγότερη εργασία, περισσότερες υπηρεσίες

Το όραμα που περιγράφεται στην έκθεση δεν περιορίζεται μόνο στη φορολογία ή στην ανάπτυξη. Περιλαμβάνει και μια διαφορετική αντίληψη για την κατανάλωση και την εργασία.

Η έμφαση μετατοπίζεται από τα υλικά αγαθά προς υπηρεσίες όπως η υγεία, η εκπαίδευση και η κοινωνική φροντίδα. Παράλληλα, προβλέπεται σημαντική μείωση του χρόνου εργασίας, με στόχο όχι μόνο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής αλλά και τον περιορισμό της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης.

Ο ίδιος ο Πικετί αναγνωρίζει ότι η πρόταση έχει έντονα ουτοπικά χαρακτηριστικά και προϋποθέτει πρωτοφανή επίπεδα διεθνούς συνεργασίας. Ωστόσο, θεωρεί ότι η συζήτηση για το μέλλον της παγκόσμιας ανάπτυξης δεν μπορεί να αγνοεί τις ανισότητες, την κλιματική κρίση και τα όρια του σημερινού οικονομικού μοντέλου.

Υπό αυτό το πρίσμα, η πρόταση δεν αποτελεί μόνο ένα οικονομικό σχέδιο, αλλά και μια πρόσκληση για επαναπροσδιορισμό του τρόπου με τον οποίο ο πλανήτης αντιλαμβάνεται την ευημερία, την ανάπτυξη και την κατανομή του πλούτου κατά τον 21ο αιώνα.

Η κατάρρευση αφορά κάθε κατηγορία πλοίων. Στοιχεία του IMF PortWatch δείχνουν ότι ο συνολικός όγκος διαμετακομιστικού εμπορίου μέσω των Στενών, ο οποίος πριν από τη σύγκρουση κυμαινόταν μεταξύ 3,5 και 5 εκατ. μετρικών τόνων ημερησίως, έχει σχεδόν μηδενιστεί. Τα πετρελαιοφόρα, που κυριαρχούσαν στην κίνηση πριν από το κλείσιμο και μετέφεραν το μεγαλύτερο μέρος των φορτίων πετρελαίου και LNG, έχουν ουσιαστικά εξαφανιστεί. Αντίστοιχη εικόνα παρατηρείται και στα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, στα bulk carriers που μεταφέρουν σιτηρά και βιομηχανικές πρώτες ύλες, καθώς και στα γενικά φορτηγά πλοία.

Οι επιπτώσεις ξεπερνούν κατά πολύ την ενέργεια

Όπως επισημαίνει βέβαια το CNBC, σε αναλυτικό του ρεπορτάζ, η αναστάτωση δεν περιορίζεται στην αγορά ενέργειας. Περίπου 5 εκατ. τόνοι αλουμινίου μεταφέρονται ετησίως μέσω των Στενών από μονάδες τήξης στο Μπαχρέιν, το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Παράλληλα, σχεδόν το ήμισυ του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου θείου διέρχεται από το συγκεκριμένο πέρασμα, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας.

Περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου μεθανόλης περνά επίσης από τα Στενά. Η μεθανόλη αποτελεί βασική πρώτη ύλη για ρητίνες, επιστρώσεις και πλαστικά. Παράλληλα, έχουν διακοπεί και οι αποστολές μονοαιθυλενογλυκόλης (MEG), κρίσιμου συστατικού για την παραγωγή πολυεστέρα και υλικών συσκευασίας. Μεταξύ των χωρών που εκτίθενται περισσότερο στην κρίση περιλαμβάνονται η Κίνα, η Ινδία, η Ινδονησία, το Πακιστάν, το Βιετνάμ και η Ταϊλάνδη.

Απειλή για τα τρόφιμα και τη γεωργία

Για τις αγορές τροφίμων, η χρονική συγκυρία θεωρείται εξαιρετικά δυσμενής. Περίπου 16 εκατ. τόνοι λιπασμάτων διακινούνται ετησίως μέσω των Στενών, ποσότητα που αντιστοιχεί στο ένα τρίτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου λιπασμάτων, σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη.

Οι τιμές της ουρίας στον κόμβο της Νέας Ορλεάνης έχουν ήδη εκτιναχθεί από τα 475 δολάρια στα 680 δολάρια ανά μετρικό τόνο, απειλώντας την ανοιξιάτικη περίοδο σποράς καλαμποκιού και σόγιας στις μεσοδυτικές πολιτείες των ΗΠΑ.

Στη Νότια Ασία, αρκετές χώρες αναγκάζονται να περιορίσουν ή να διακόψουν τη λειτουργία μονάδων παραγωγής λιπασμάτων, καθώς στερεύουν οι εισαγωγές φυσικού αερίου. Το Ινστιτούτο Κιέλου εκτιμά ότι οι τιμές των τροφίμων στη Σρι Λάνκα, το Πακιστάν και την Ινδία θα μπορούσαν να αυξηθούν κατά 10%-15% σε περίπτωση παρατεταμένου αποκλεισμού.

Πλήγμα και στις αερομεταφορές

Η κρίση έχει επηρεάσει άμεσα και τις αεροπορικές μεταφορές. Αεροπορικές εταιρείες αναστέλλουν, ακυρώνουν ή επανασχεδιάζουν δρομολόγια ακολουθώντας μεγαλύτερες διαδρομές γύρω από τη Μέση Ανατολή, αυξάνοντας σημαντικά τον χρόνο ταξιδιού και την κατανάλωση καυσίμων, ενώ μεγάλο μέρος του εναέριου χώρου της περιοχής παραμένει κλειστό.

«Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν το σημαντικότερο σημείο συμφόρησης στις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές και μια παρατεταμένη διακοπή δεν θα περιοριστεί σε μια ενεργειακή κρίση», σημειώνει ο επικεφαλής οικονομολόγος της Wood Mackenzie, Πίτερ Μάρτιν. «Όσο περισσότερο διαρκεί η αναστάτωση, τόσο μεγαλύτερες θα είναι οι συνέπειες στις τιμές ενέργειας, στη βιομηχανική δραστηριότητα, στις εμπορικές ροές και στην παγκόσμια ανάπτυξη».

Ο αντιπρόεδρος της S&P Global, Ντάνιελ Γέργκιν, το θέτει ακόμη πιο ωμά: «Πρόκειται για ιστορική διαταραχή στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου. Δεν έχει υπάρξει ποτέ κάτι τέτοιας κλίμακας. Ούτε οι πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970, ούτε ο πόλεμος Ιράν-Ιράκ τη δεκαετία του 1980, ούτε η εισβολή του Ιράκ στο Κουβέιτ το 1990 πλησιάζουν το μέγεθος αυτής της αναστάτωσης».

Η Ασία πληρώνει το μεγαλύτερο τίμημα

Τα στοιχεία για τους προορισμούς των φορτίων πριν από το κλείσιμο των Στενών εξηγούν γιατί η Ασία δέχεται το μεγαλύτερο πλήγμα.

Το 2024, περίπου το 84% των αποστολών αργού πετρελαίου και προϊόντων διύλισης που διέρχονταν από τα Στενά κατευθύνονταν προς ασιατικές αγορές. Η Κίνα λάμβανε μέσω του περάσματος περίπου το ένα τρίτο των εισαγωγών πετρελαίου της. Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη προμηθευόταν μέσω Κατάρ το 12%-14% των αναγκών της σε LNG.

Οι διαθέσιμες εναλλακτικές διαδρομές θεωρούνται ανεπαρκείς. Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διαθέτουν αγωγούς που μπορούν να παρακάμψουν τα Στενά και να μεταφέρουν 3,5 έως 5,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Ωστόσο, το Ιράν, το Ιράκ, το Κουβέιτ, το Κατάρ και το Μπαχρέιν εξαρτώνται σχεδόν απόλυτα από το συγκεκριμένο πέρασμα για τις εξαγωγές τους.

Συνολικά, όλες οι υφιστάμενες εναλλακτικές διαδρομές μπορούν να διαχειριστούν το πολύ 10 εκατ. βαρέλια ημερησίως, αφήνοντας κενό τουλάχιστον 10 εκατ. βαρελιών χωρίς άμεση λύση.

Η κατάσταση είναι ακόμη πιο δύσκολη για το LNG. Το Κατάρ, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας LNG στον κόσμο, δεν διαθέτει καμία εναλλακτική διαδρομή μέσω αγωγών. Όλες οι εξαγωγές του εξαρτώνται από τη ναυτιλία μέσω των Στενών. Παράλληλα, οι ζημιές στις εγκαταστάσεις υγροποίησης φυσικού αερίου στο Κατάρ αναμένεται να καθυστερήσουν τουλάχιστον δύο χρόνια το κύμα νέας παγκόσμιας προσφοράς LNG, που ανέμεναν οι αγορές.

Η παράκαμψη μέσω Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας

Η βασική εναλλακτική για την αποφυγή των κινδύνων ασφαλείας είναι η παράκαμψη μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας. Ωστόσο, αυτή η λύση συνεπάγεται σημαντικό κόστος.

Η νέα διαδρομή προσθέτει 10 έως 14 ημέρες στα ταξίδια, δεσμεύοντας κεφάλαια και προκαλώντας καθυστερήσεις στις παραδόσεις. Η ασφάλιση πολεμικού κινδύνου για μεταφορές που αφορούν τον Κόλπο έχει ουσιαστικά αποσυρθεί, ενώ τα ασφάλιστρα έχουν εκτοξευθεί σε πολυετή υψηλά.

Οι ναύλοι για τα πολύ μεγάλα δεξαμενόπλοια (VLCC) έφθασαν τα 800.000 δολάρια ημερησίως στο αποκορύφωμα της κρίσης, ενώ το κόστος μεταφοράς στις διαδρομές Κόλπου-Ασίας σχεδόν τριπλασιάστηκε.

Νέοι κερδισμένοι και χαμένοι

Η κρίση αναδιαμορφώνει τον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισήγαγε ποσότητες-ρεκόρ LNG από το ρωσικό έργο Yamal μεταξύ Ιανουαρίου και Απριλίου 2026, παραλαμβάνοντας 91 φορτία από την αρκτική εγκατάσταση, που αντιστοιχούσαν περίπου στο 98% της παραγωγής της στο διάστημα αυτό.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναδεικνύονται σε μακροπρόθεσμο ωφελημένο, καθώς το αμερικανικό LNG εκτιμάται ότι θα αυξήσει μόνιμα το μερίδιό του στις αγορές της Ασίας και της Ευρώπης.

Παράλληλα, οι εξαγωγές LNG από την Αυστραλία αναμένεται να αυξηθούν, ενώ η Κίνα, χάρη στα μεγάλα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου, το διαφοροποιημένο ενεργειακό μείγμα και την παραγωγή αμμωνίας από άνθρακα, θα μπορούσε να επανέλθει δυναμικά στις εξαγωγές λιπασμάτων, αποκτώντας πρόσθετη γεωπολιτική επιρροή.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Kuwait Petroleum Corporation, Σεΐχης Ναουάφ Σαούντ Αλ Σαμπάχ, χαρακτήρισε το σοκ στην προσφορά ως «επίθεση που κρατά όμηρο την παγκόσμια οικονομία» και προειδοποίησε για φαινόμενο ντόμινο σε πολλούς κλάδους.

«Το κόστος αυτού του πολέμου δεν περιορίζεται στα γεωγραφικά όρια της περιοχής», τόνισε. «Διαχέεται σε ολόκληρη την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα».

Τα τρία σενάρια για την παγκόσμια οικονομία

Ακόμη και αν τα Στενά επαναλειτουργήσουν σύντομα, οι επιπτώσεις αναμένεται να διαρκέσουν. Οι καθυστερήσεις, οι εκτροπές φορτίων και οι πιέσεις στα δίκτυα μεταφορών έχουν δημιουργήσει συσσωρευμένα προβλήματα που μπορεί να χρειαστούν μήνες ή και χρόνια για να επιλυθούν.

Σύμφωνα με τη Wood Mackenzie, στο αισιόδοξο σενάριο όπου επιτυγχάνεται γρήγορη ειρήνη και τα Στενά ανοίγουν ξανά έως τον Ιούνιο, η παγκόσμια ανάπτυξη θα επιβραδυνθεί στο 2,3% το 2026 από 3% το 2025. Η Μέση Ανατολή, ωστόσο, θα εισέλθει και πάλι σε ύφεση.

Εάν οι διαπραγματεύσεις παραταθούν έως το τέλος του καλοκαιριού και τα Στενά παραμείνουν κλειστά έως τον Σεπτέμβριο, η παγκόσμια οικονομία θα μπορούσε να διολισθήσει σε ήπια ύφεση στο δεύτερο εξάμηνο του έτους, με την ανάπτυξη να υποχωρεί κάτω από το 2%.

Στο πιο ακραίο σενάριο, όπου τα Στενά παραμένουν κλειστά μέχρι το τέλος του 2026 και οι εντάσεις αναζωπυρώνονται περιοδικά, η Wood Mackenzie εκτιμά ότι το Brent θα μπορούσε να εκτιναχθεί στα 200 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ οι τιμές ντίζελ και αεροπορικών καυσίμων θα πλησιάσουν τα 300 δολάρια ανά βαρέλι στα μεγάλα κέντρα διύλισης.

Σε αυτή την περίπτωση, η παγκόσμια οικονομία θα συρρικνωθεί έως και κατά 0,4%, καταγράφοντας μόλις την τρίτη παγκόσμια ύφεση του 21ου αιώνα. Το ΑΕΠ της Μέσης Ανατολής θα μειωθεί κατά 10,7%, της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά 1,5%, η ανάπτυξη των ΗΠΑ θα πέσει κάτω από το 1%, ενώ η κινεζική οικονομία θα επιβραδυνθεί στο 3%.

Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν παραμένουν σε αδιέξοδο, χωρίς καμία πλευρά να μετριάζει τη ρητορική της προκειμένου η εύθραυστη εκεχειρία να μετατραπεί σε μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία, ενώ ο διπλός ναυτικός αποκλεισμός δεν δείχνει σημάδια αποκλιμάκωσης.

«Δυστυχώς, και οι δύο πλευρές πιστεύουν ότι έχουν το πάνω χέρι και ότι ο χρόνος λειτουργεί υπέρ τους», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της Geopolitical Strategy, Ντέιμιεν Μπρούκαρντ. «Ίσως να έχουν δίκιο. Όμως ο χρόνος σίγουρα δεν είναι με το μέρος των επιχειρήσεων που επηρεάζονται από αυτή την κρίση».

Η άνοδος των τιμών της ενέργειας, των λιπασμάτων και των τροφίμων δεν αποτελεί απλώς έναν ακόμη κύκλο πληθωριστικών πιέσεων. Για τις χώρες χαμηλού και χαμηλού προς μεσαίου εισοδήματος, μεταφράζεται σε άμεση απειλή για την καθημερινότητα. Σε πολλές από αυτές, τα νοικοκυριά δαπανούν σχεδόν το μισό εισόδημά τους σε βασικά αγαθά, όπως η τροφή και η ενέργεια. Όταν οι τιμές αυτών των προϊόντων εκτοξεύονται, η επίπτωση είναι άμεση και βαθιά.

Περίπου 75 χώρες βρίσκονται σήμερα κάτω από το όριο των 4.500 δολαρίων σε κατά κεφαλήν εισόδημα. Σε αρκετές περιπτώσεις, τα προβλήματα είναι εν μέρει αποτέλεσμα εσωτερικών αδυναμιών, όπως η κακή διαχείριση και η διαφθορά. Ωστόσο, η εικόνα είναι πολύ πιο σύνθετη. Οι εξωτερικές πιέσεις – από τις γεωπολιτικές εντάσεις μέχρι τις νομισματικές ανακατατάξεις – περιορίζουν δραστικά τα περιθώρια αντίδρασης αυτών των κρατών. Το πιο κρίσιμο είναι ότι συχνά δεν έχουν ουσιαστικό λόγο στις αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα το μέλλον τους.

Η πρόσφατη αναταραχή ανακόπτει μια πορεία που είχε αρχίσει να διαμορφώνεται με θετικούς όρους. Πολλές από αυτές τις οικονομίες είχαν πετύχει να σταθεροποιήσουν τα δημοσιονομικά τους, να συγκρατήσουν τον πληθωρισμό και να ανοίξουν δίαυλους προς το διεθνές εμπόριο. Η προοπτική ισχυρής ανάπτυξης, στηριγμένη σε φυσικούς πόρους και σε ένα νεανικό εργατικό δυναμικό, έμοιαζε εφικτή. Σήμερα, όμως, η νέα κρίση απειλεί να ανατρέψει αυτή την πρόοδο.

Η εξάρτηση από εισαγωγές βασικών αγαθών αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες ευαλωτότητας. Λιπάσματα, πετρέλαιο, φυσικό αέριο και σε αρκετές περιπτώσεις τρόφιμα, είναι προϊόντα που πρέπει να αγοραστούν σε διεθνείς αγορές, συνήθως σε δολάρια. Όταν το κόστος αυξάνεται και ταυτόχρονα τα τοπικά νομίσματα αποδυναμώνονται, η πίεση γίνεται ασφυκτική. Οι κυβερνήσεις καλούνται να διαχειριστούν αυξανόμενα ελλείμματα, ενώ τα νοικοκυριά βλέπουν την αγοραστική τους δύναμη να συρρικνώνεται.

Την ίδια στιγμή, η παγκόσμια οικονομική αρχιτεκτονική δείχνει να αποσταθεροποιείται. Η απομάκρυνση των μεγάλων δυνάμεων από πολυμερείς θεσμούς, η αναζωπύρωση συγκρούσεων και η κλιμάκωση του ανταγωνισμού μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας δημιουργούν ένα περιβάλλον αβεβαιότητας. Όταν οι κανόνες χαλαρώνουν και η συνεργασία υποχωρεί, οι πιο αδύναμοι κρίκοι είναι αυτοί που πληρώνουν πρώτοι το τίμημα.

Ο κατακερματισμός του διεθνούς εμπορίου επιτείνει το πρόβλημα. Για δεκαετίες, η ένταξη στις παγκόσμιες αγορές μέσω εξαγωγών αποτέλεσε βασικό μοχλό ανάπτυξης για πολλές αναδυόμενες οικονομίες. Σήμερα, οι εμπορικοί φραγμοί και οι δασμοί περιορίζουν αυτή τη δυνατότητα. Το παραδοσιακό μοντέλο ανάπτυξης μοιάζει να μπλοκάρεται, αφήνοντας πολλές χώρες χωρίς σαφή εναλλακτική πορεία.

Παράλληλα, η πρόσβαση σε χρηματοδότηση γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη. Με περιορισμένες εσωτερικές αποταμιεύσεις και αδύναμα χρηματοπιστωτικά συστήματα, οι χώρες χαμηλού εισοδήματος εξαρτώνται από ξένα κεφάλαια. Ωστόσο, σε περιόδους αυξημένης αβεβαιότητας, οι επενδυτές προτιμούν ασφαλή καταφύγια, όπως τα κρατικά ομόλογα ανεπτυγμένων οικονομιών. Έτσι, κεφάλαια που θα μπορούσαν να στηρίξουν την ανάπτυξη κατευθύνονται αλλού.

Στις πιέσεις αυτές προστίθενται και οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης. Η γεωργική παραγωγή, που αποτελεί βασικό πυλώνα για πολλές φτωχότερες οικονομίες, επηρεάζεται από ακραία καιρικά φαινόμενα και φυσικές καταστροφές. Η έλλειψη διεθνούς συντονισμού για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής επιδεινώνει τις προοπτικές, περιορίζοντας την παραγωγικότητα και αυξάνοντας την αβεβαιότητα.

Ακόμη και η τεχνητή νοημοσύνη, που για πολλούς θεωρείται εργαλείο ανάπτυξης, εισάγει νέους κινδύνους. Αν και μπορεί να ενισχύσει την παραγωγικότητα, ταυτόχρονα απειλεί να μειώσει τις ευκαιρίες απασχόλησης σε οικονομίες που βασίζονται σε χαμηλής εξειδίκευσης εργασία. Αυτό ενδέχεται να προκαλέσει κοινωνικές εντάσεις και να διευρύνει περαιτέρω τις ανισότητες.

Οι ίδιες οι χώρες χαμηλού εισοδήματος έχουν περιθώρια να ενισχύσουν την ανθεκτικότητά τους. Η δημοσιονομική πειθαρχία, η ενίσχυση της ανεξαρτησίας των κεντρικών τραπεζών και η μείωση της εξάρτησης από το χρέος μπορούν να δημιουργήσουν ένα πιο σταθερό πλαίσιο. Παράλληλα, η προσέλκυση άμεσων ξένων επενδύσεων και η ενίσχυση των θεσμών αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις για βιώσιμη ανάπτυξη.

Ωστόσο, η ευθύνη δεν βαραίνει μόνο αυτές. Οι ανεπτυγμένες οικονομίες έχουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση ενός πιο σταθερού διεθνούς περιβάλλοντος. Η ενίσχυση των πολυμερών θεσμών, η διατήρηση ανοικτών εμπορικών διαύλων και η διασφάλιση χρηματοπιστωτικής σταθερότητας μπορούν να περιορίσουν τις διακυμάνσεις και να προσφέρουν ανάσες στις πιο ευάλωτες χώρες.

Η ιδέα ότι τα προβλήματα των φτωχότερων οικονομιών δεν επηρεάζουν τις πλουσιότερες είναι βαθιά λανθασμένη. Οι οικονομικές πιέσεις και οι συγκρούσεις οδηγούν σε αυξημένες μεταναστευτικές ροές, που με τη σειρά τους επηρεάζουν τις κοινωνίες και τις οικονομίες των ανεπτυγμένων χωρών. Σε έναν διασυνδεδεμένο κόσμο, η αστάθεια δεν περιορίζεται γεωγραφικά.

Η κρίση στη Μέση Ανατολή αναδεικνύει με τον πιο έντονο τρόπο αυτή την αλληλεξάρτηση. Καθώς η αστάθεια εξαπλώνεται, σχεδόν ο μισός πλανήτης καλείται να πληρώσει το τίμημα. Το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο η διαχείριση της τρέχουσας κρίσης, αλλά η διαμόρφωση ενός πλαισίου που θα αποτρέψει την επανάληψη παρόμοιων καταστάσεων στο μέλλον. Και αυτό το ζητούμενο δεν έχει εύκολες απαντήσεις…

Τώρα, υπάρχουν αρκετές ενδείξεις που κάνουν κάποιους να αναρωτιούνται αν βρισκόμαστε στα πρόθυρα μιας νέας χρηματοπιστωτικής κρίσης.

Πώς θα μπορούσε να μοιάζει η επόμενη κρίση; Mε τις διεθνείς σχέσεις το 2026 να βρίσκονται σε πιο τεταμένη κατάσταση από ό,τι το 2008, θα έχουν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής τα εργαλεία για να την επιλύσουν;

Πριν από την κρίση που έπληξε την παγκόσμια οικονομία το 2008, υπήρχαν ενδείξεις σε ορισμένα τμήματα του χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Το 2007, οι επενδύσεις σε επικίνδυνα ενυπόθηκα δάνεια στις ΗΠΑ κατέρρευσαν, καθώς οι ιδιοκτήτες ακινήτων δυσκολεύονταν να πληρώσουν. Τα αμοιβαία κεφάλαια που διαχειρίζονταν οι Bear Stearns, η BNP Paribas και άλλες τράπεζες αναγκάστηκαν είτε να παγώσουν τη δυνατότητα των επενδυτών να αποσύρουν τα χρήματά τους, είτε να ρευστοποιήσουν πλήρως τα αμοιβαία κεφάλαια.

Αυτά τα προβλήματα ήταν τα «καναρίνια σε ένα χρηματοοικονομικό ανθρακωρυχείο» που αποδείχθηκε πολύ βαθύ. Καθώς η νευρικότητα εξαπλωνόταν, ακόμη και οι τράπεζες σταμάτησαν τελικά να δανείζουν η μία στην άλλη από φόβο μήπως δεν πάρουν πίσω τα χρήματά τους, δημιουργώντας τη λεγόμενη «πιστωτική στενότητα». Αυτό προκάλεσε μια παγκόσμια χρηματοοικονομική κρίση. Ποιοι είναι, όμως, σήμερα οι τρεις μεγάλοι φόβοι των αγορών;

Ιδιωτική πίστωση

Σήμερα, αρκετά αμοιβαία κεφάλαια που δανείζουν χρήματα έχουν δηλώσει ζημίες ή έχουν περιορίσει τη δυνατότητα των επενδυτών να αποσύρουν τα χρήματά τους. Οι BlackRock, Blackstone, Apollo και Blue Owl έχουν όλες αντιμετωπίσει αιτήματα για αποσύρσεις δισεκατομμυρίων από ιδιωτικά πιστωτικά κεφάλαια – ιδρύματα που παρέχουν μια εναλλακτική λύση στις παραδοσιακές τράπεζες.

Οι ρυθμιστικές αρχές των τραπεζών και οι βετεράνοι του χρηματοπιστωτικού τομέα αναγνωρίζουν τις ομοιότητες.

Η αναπληρωτής διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας, Σάρα Μπριντίν, με ειδική αρμοδιότητα για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα υποστηρίζει ότι ο νέος κόσμος της ιδιωτικής πίστωσης έχει αναπτυχθεί γρήγορα, δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί από χρηματοπιστωτικές αντιξοότητες και δεν είναι καλά κατανοητός. Ανησυχεί επίσης ότι μεγάλο μέρος των χρημάτων που δανείζουν τα ιδιωτικά πιστωτικά κεφάλαια είναι τα ίδια δανεισμένα, δημιουργώντας επίπεδα μόχλευσης που μπορούν να ενισχύσουν τυχόν απώλειες.

Ο Μοχάμεντ Ελ Εριάν, επικεφαλής οικονομικός σύμβουλος της γερμανικής χρηματοοικονομικής εταιρείας Allianz και πρώην διευθύνων σύμβουλος της PIMCO, του μεγαλύτερου επενδυτή ομολόγων στον κόσμο, συμφωνεί ότι ο κίνδυνος μιας νέας κρίσης υποτιμάται.

Ωστόσο, ο Λάρι Φινκ, επικεφαλής της BlackRock, της μεγαλύτερης εταιρείας διαχείρισης κεφαλαίων στον κόσμο, δήλωσε πρόσφατα στο BBC ότι δεν συμφωνεί με την άποψη ότι η ιδιωτική πίστωση αποτελεί απειλή για την παγκόσμια οικονομία.

Παρ’ όλα αυτά, ορισμένοι έχουν παρομοιάσει αυτό που συμβαίνει στον τομέα των ιδιωτικών πιστώσεων με ένα αργού ρυθμού bank run. Μπορεί να μην βλέπετε τις ουρές έξω από τα καταστήματα της Northern Rock, όπως είδαμε το 2007, αλλά υπάρχει μια σειρά επενδυτών που θέλουν τα χρήματά τους πίσω.

Ενέργεια

Ένας άλλος τρόπος με τον οποίο η ιστορία μπορεί να επαναλαμβάνεται είναι μέσω της ραγδαίας ανόδου των τιμών της ενέργειας.

Αυτό ήταν ένας παράγοντας που συνέβαλε στην κρίση του 2008. Η τιμή του αργού πετρελαίου Brent ανέβηκε από περίπου 50 δολάρια το βαρέλι στις αρχές του 2007 στα 100 δολάρια μέχρι το τέλος του έτους – φτάνοντας τελικά στο υψηλότερο σημείο των 147 δολαρίων τον Ιούλιο του 2008.

Σήμερα, οι τιμές του πετρελαίου έχουν ανέλθει σε πάνω από 100 δολάρια το βαρέλι, με προειδοποιήσεις ότι θα μπορούσαν να ανέβουν ακόμη περισσότερο αν δεν υπάρξει ταχεία επίλυση της σύγκρουσης με το Ιράν, η οποία έχει ουσιαστικά κλείσει τη σημαντικότερη ενεργειακή αρτηρία του κόσμου μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Ο Φατίχ Μπιρόλ, διευθύνων σύμβουλος του ΙΕΑ, χαρακτήρισε το συνεχιζόμενο κλείσιμο των Στενών ως «τη μεγαλύτερη κρίση ενεργειακής ασφάλειας στην ιστορία», επιμένοντας ότι είναι «πιο σοβαρή από τις προηγούμενες ενεργειακές κρίσεις του 1973, του 1979 και του 2022».

Αυτό το επίπεδο απαισιοδοξίας δεν αντικατοπτρίζεται ακόμη στις τρέχουσες τιμές του πετρελαίου. Αν και έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από 50% από πριν τη σύγκρουση με το Ιράν, απέχουν αρκετά από τα επίπεδα που παρατηρήθηκαν πριν την τελευταία χρηματοπιστωτική κρίση, όταν το πετρέλαιο έφτασε τα 147 δολάρια το βαρέλι (σε σημερινές τιμές, αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 190 δολάρια το βαρέλι).

Oι χρηματιστηριακές αγορές βρίσκονται επί του παρόντος στα, ή κοντά στα, υψηλότερα επίπεδα όλων των εποχών, κάτι που δεν μοιάζει με το πετρελαϊκό σοκ του 1973, το οποίο προκάλεσε πτώση 40% στις αμερικανικές χρηματιστηριακές αγορές.

Τεχνητή νοημοσύνη

Πάνω από 2 τρισ. δολάρια έχουν επενδυθεί στην τεχνητή νοημοσύνη, σε αυτό που ο συνιδρυτής της Microsoft, Μπιλ Γκέιτς, έχει ονομάσει «φρενίτιδα» και άλλοι έχουν περιγράψει ως φούσκα.

Αυτό έχει εκτοξεύσει τις αποτιμήσεις μερικών mega cap εταιρειών σε τέτοιο βαθμό που το 37% της αξίας του κύριου δείκτη της αμερικανικής χρηματιστηριακής αγοράς, του S&P 500, συγκεντρώνεται πλέον σε μόλις επτά εταιρείες.

Αυτό σημαίνει ότι τα εκατομμύρια των ανθρώπων που επενδύουν σε αμοιβαία κεφάλαια που παρακολουθούν δείκτες επενδύουν ένα μεγάλο μέρος των αποταμιεύσεών τους στην τεχνητή νοημοσύνη, είτε το θέλουν είτε όχι.

Ένα μεγάλο sell off μετοχών αυτών των εταιρειών θα έπληττε τους αποταμιευτές – συμπεριλαμβανομένων ιδιωτών και συνταξιοδοτικών ταμείων – και αναπόφευκτα θα κλόνιζε την εμπιστοσύνη των επιχειρήσεων και των καταναλωτών.

Η έκρηξη της φούσκας των dotcom, η οποία κορυφώθηκε τον Μάρτιο του 2000, συνέβαλε στην πρόκληση ύφεσης το 2001. Ο δείκτης NASDAQ, με μεγάλη συμμετοχή εταιρειών τεχνολογίας, έπεσε σχεδόν 80% μεταξύ Μαρτίου 2000 και Οκτωβρίου 2002, χάνοντας δισεκατομμύρια σε αξία. Αυτή η κατάρρευση των εταιρειών που βασίζονταν στο διαδίκτυο, οι τεράστιες απώλειες των επενδυτών και οι εκτεταμένες απολύσεις στον τομέα της τεχνολογίας προκάλεσαν μια ευρύτερη ύφεση στην οικονομία.

Αντιμετώπιση της κρίσης

Υπάρχει επίσης το ερώτημα πόσο αποτελεσματικά θα μπορούσαν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής να αντιμετωπίσουν μία τέτοια κρίση.

Το 2008 οι κυβερνήσεις κατάφεραν τελικά να ελέγξουν το χάος, διοχετεύοντας δισεκατομμύρια δημόσιων πόρων σε μεγάλες τράπεζες για να αποτρέψουν την κατάρρευσή τους και αυξάνοντας τις εγγυήσεις για τις τραπεζικές καταθέσεις ώστε να αποτρέψουν τη φυγή των καταθετών. Ταυτόχρονα, οι μεγάλες κεντρικές τράπεζες μείωσαν τα επιτόκια, συμπεριλαμβανομένης μιας σπάνιας συντονισμένης μείωσης το φθινόπωρο του ίδιου έτους. Ωστόσο, ορισμένοι ανησυχούν ότι αυτές οι επιλογές ενδέχεται να μην υπάρχουν πλέον.

Το 2008, το δημόσιο χρέος του Ηνωμένου Βασιλείου, μίας τεράστιας οικονομίας, ανερχόταν σε λιγότερο από το 50% του ΑΕΠ. Σήμερα, ο αριθμός αυτός πλησιάζει το 100%, μετά από σημαντικές παρεμβάσεις το 2008 για τη διάσωση των τραπεζών, τη στήριξη των μισθών κατά τη διάρκεια της πανδημίας και τις επιδοτήσεις ενέργειας το 2022 μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Επομένως, η ικανότητα της -βρετανικής σε αυτή την περίπτωση- κυβέρνησης να δανειστεί χρήματα είναι πολύ πιο περιορισμένη.

Υπάρχει επίσης η κακή κατάσταση των διεθνών σχέσεων. Εν μέσω της κρίσης του 2008, οι ηγέτες των διαφόρων κρατών συναντήθηκαν σε μια σειρά έκτακτων συνόδων κορυφής, συμπεριλαμβανομένης μιας κρίσιμης συνάντησης στην Ουάσινγκτον τον Νοέμβριο του 2008, όπου διαμόρφωσαν το σχέδιό τους για την παροχή δισεκατομμυρίων στις τράπεζες και μιας άλλης στο Λονδίνο τον Απρίλιο του 2009.

Όλα αυτά θα μπορούσαν να είναι πιο δύσκολα σήμερα, εν μέσω σημαντικών διαφωνιών μεταξύ των πλούσιων χωρών σχετικά με την εμπορική πολιτική, το ΝΑΤΟ και ακόμη και τη Γροιλανδία.

Όσο για τον Μπόμπι Σίγκαλ, που τώρα είναι καθηγητής Μαθηματικών, λέει ότι οι χρηματοπιστωτικές αγορές είναι ακόμη πιο περίπλοκες σήμερα και ποτέ δεν ξέρεις ακριβώς ποιες δυσάρεστες εκπλήξεις κρύβονται κάτω από την επιφάνεια.

«Είναι σαν να μεταβιβάζεις χρηματοοικονομικά μέσα από το ένα άτομο στο άλλο, χωρίς να είσαι σίγουρος για το τι περιέχουν. Νομίζω ότι η ανησυχία είναι ότι, αν συμβούν κάποια πράγματα, αυτά κλιμακώνονται πολύ γρήγορα στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Εκεί είναι που δεν θέλεις να είσαι ο τελευταίος που θα μείνει με την… καυτή πατάτα στα χέρια».

Τα στοιχεία ενδέχεται να υποδείξουν τον βαθμό στον οποίο παραμονεύει ο στασιμοπληθωρισμός και θα ακολουθήσουν μια εβδομάδα ζοφερών εκτιμήσεων στην Ουάσινγκτον, όπου το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο παρουσίασε μια σειρά πιθανών εξελίξεων, μεταξύ των οποίων και δημιουργία ύφεσης. Παρά την τρέχουσα εκεχειρία και τις ελπίδες για τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή, η ζημιά στην ανάπτυξη και τον πληθωρισμό δεν μπορεί να αντιστραφεί εύκολα.

«Ακόμη και αν ο πόλεμος τελειώσει αύριο, θα χρειαστεί αρκετός χρόνος για να ξεκινήσει η ανάκαμψη», δήλωσε η διευθύνουσα σύμβουλος του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, στο Bloomberg. «Ο αντίκτυπος έχει ήδη ενσωματωθεί».

Παρά την απαισιοδοξία αυτή, πολλοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής παραμένουν επιφυλακτικοί ως προς τον τρόπο αντίδρασης. Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Φίλιπ Λέιν, περιέγραψε πώς αυτός και οι συνάδελφοί του ενδέχεται να αντιμετωπίσουν εκθέσεις όπως το PMI όταν καθορίσουν τα επιτόκια αργότερα αυτό το μήνα.

«Θα έχουμε ένα πλούσιο σύνολο δεδομένων από έρευνες», δήλωσε ο Λέιν στην Ουάσινγκτον. «Φυσικά, οι άνθρωποι που απαντούν σε αυτές τις έρευνες βλέπουν τον ίδιο κόσμο που βλέπουμε κι εμείς. Προς το παρόν, δε θα έχουν πολλοί μια σαφή εικόνα για το τι πρόκειται να συμβεί», προσέθεσε.

Όμως, όπως προειδοποίησε η Γκεοργκίεβα, ακόμη και η πιο ολιστική ανάλυση της παγκόσμιας οικονομίας από τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής έχει τα όριά της προς το παρόν. «Όλοι πρέπει να μάθουμε να λειτουργούμε σε ένα περιβάλλον υψηλής και μόνιμης αβεβαιότητας», δήλωσε.

Σύμφωνα με τους αναλυτές Τζένιφερ Γουέλτς και Άνταμ Φαράρ του Bloomberg, «ενώ φαίνεται να διαφαίνεται μια συμφωνία που μπορεί να θέσει τέλος στον τρέχοντα κύκλο εχθροπραξιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και να ανακουφίσει τις αγορές ενέργειας, είναι απίθανο να οδηγήσει σε πλήρη ή διαρκή ειρήνη. Το Ισραήλ δε φαίνεται να συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις και συνεχίζει να θεωρεί το Ιράν ως απειλή. Η εμπιστοσύνη μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν παραμένει χαμηλή και ήδη φαίνεται να υπάρχουν διαφορετικές ερμηνείες βασικών όρων, που όλες υποδηλώνουν διαρκείς εντάσεις».

ΗΠΑ

Η σημαντικότερη δημοσίευση οικονομικών στοιχείων των ΗΠΑ αυτή την εβδομάδα θα είναι οι λιανικές πωλήσεις. Οι οικονομολόγοι προβλέπουν σημαντική άνοδο στις συνολικές πωλήσεις για τον Μάρτιο, κυρίως λόγω της απότομης αύξησης των δαπανών για βενζίνη.

Εν τω μεταξύ, ο Κέβιν Γουόρς θα εμφανιστεί ενώπιον της Επιτροπής Τραπεζικών Υποθέσεων της Γερουσίας την Τρίτη, σε ακρόαση για την επικύρωσή του ως υποψηφίου προέδρου της Fed. Οι επενδυτές θα παρακολουθήσουν προσεκτικά πώς ο Γουόρς αντιλαμβάνεται τη νομισματική πολιτική που θα ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του Ντόναλντ Τραμπ για χαμηλότερα επιτόκια, χωρίς όμως να ανησυχεί τους επενδυτές που εξακολουθούν να είναι επιφυλακτικοί ως προς τον πληθωρισμό, ειδικά εν μέσω ενός σοκ στις τιμές του πετρελαίου που προκαλείται από τον πόλεμο.

Σύμφωνα με τον αναλυτή του Bloomberg, Ντέιβιντ Γουίλκοξ, «τα θέματα τα οποία ενδέχεται να ρωτήσουν τον Γουόρς περιλαμβάνουν: Πόσο ανεξάρτητος σκοπεύει να είναι από τις επιθυμίες του Λευκού Οίκου; Πώς βλέπει την ανεξαρτησία της Fed; Πώς θα ήθελε να αναθεωρήσει τις ανακοινώσεις της FOMC; Ποιο περιθώριο βλέπει για τη FOMC να μειώσει το επιτόκιο πολιτικής της αργότερα φέτος;».

Ασία

Οι πληθωριστικοί κίνδυνοι που συνδέονται με το παγκόσμιο ενεργειακό σοκ θα κυριαρχήσουν στο οικονομικό ημερολόγιο της Ασίας την ερχόμενη εβδομάδα, με τα στοιχεία για τις τιμές και τις επιχειρηματικές έρευνες να δοκιμάζουν πόσο γρήγορα μετακυλίονται τα υψηλότερα κόστη.

Η απόφαση της Κίνας για το βασικό επιτόκιο δανεισμού τη Δευτέρα αναμένεται να μην φέρει αλλαγές, ενώ τα εμπορικά στοιχεία από τη Νέα Ζηλανδία, την Ιαπωνία, την Ταϊλάνδη και τη Μαλαισία κατά τη διάρκεια της εβδομάδας θα προσφέρουν μια πρώιμη εικόνα της εξωτερικής ζήτησης. Αναμένεται επίσης η δημοσίευση των στοιχείων για την παραγωγή υποδομών της Ινδίας. Η απόφαση της Ινδονησίας για τα επιτόκια αναμένεται να αποδειχθεί σταθερή, καθώς σταθμίζουν τη σταθερότητα του νομίσματος έναντι του αυξανόμενου εισαγόμενου πληθωρισμού.

Την Πέμπτη, οι δείκτες PMI από την Αυστραλία, την Ιαπωνία και την Ινδία θα προσφέρουν μια επίκαιρη εικόνα των επιχειρηματικών συνθηκών, ενώ τα στοιχεία για τον πληθωρισμό από τη Σιγκαπούρη, το Χονγκ Κονγκ και την Ιαπωνία θα προσφέρουν πρώιμες ενδείξεις για τη μετάδοση των υψηλότερων τιμών ενέργειας.

Η κεντρική τράπεζα των Φιλιππίνων αναμένεται να αυξήσει το βασικό επιτόκιο κατά 25 μονάδες βάσης στο 4,5%, υπογραμμίζοντας την τάση σύσφιξης σε ορισμένα μέρη της περιοχής. Ο δείκτης εμπιστοσύνης των καταναλωτών της Νότιας Κορέας θα παρακολουθείται επίσης στενά για ενδείξεις πίεσης στα νοικοκυριά της χώρας.

ΕΜΕΑ

Μια σειρά από στοιχεία για το Ηνωμένο Βασίλειο θα προσφέρουν μια εικόνα της υγείας της οικονομίας σε μια εποχή που ο πρωθυπουργός Kιρ Στάρμερ παραμένει βυθισμένος σε κρίση. Τα στοιχεία ενδέχεται να αποκαλύψουν εξασθένιση των πιέσεων στους μισθούς κατά το τρίμηνο έως τον Φεβρουάριο, λίγο πριν ξεσπάσει ο πόλεμος.

Στην Ευρωζώνη, η Πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, συγκαταλέγεται μεταξύ των ομιλητών που έχουν προγραμματιστεί να μιλήσουν για την πορεία της οικονομίας. Το Βέλγιο, το οποίο μόλις υποβαθμίστηκε από τη Moody’s Ratings, ενδέχεται να αντιμετωπίσει νέα υποβάθμιση μετά από επανεξέταση από την S&P Global Ratings.

Θα είναι μια σημαντική εβδομάδα για την SNB. Η ετήσια γενική συνέλευση της κεντρικής τράπεζας θα πραγματοποιηθεί μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων του α’ τριμήνου.

Στη Νότια Αφρική, η ραγδαία άνοδος των τιμών του πετρελαίου λόγω του πολέμου στο Ιράν αναμένεται να επιτείνει τις πιέσεις στις τιμές, με την πρώτη μέτρηση του πληθωρισμού μετά τη σύγκρουση, να σημειώνει ελαφρά επιτάχυνση στο 3,1% από 3% τον Φεβρουάριο.

Οι περισσότεροι αναλυτές που συμμετείχαν σε έρευνα του Bloomberg προβλέπουν ότι η κεντρική τράπεζα της Τουρκίας θα διατηρήσει το βασικό επιτόκιο στο 37% για δεύτερη συνεχόμενη συνεδρίαση την Τετάρτη. 

Στη Ρωσία, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της κεντρικής τράπεζας θα εξετάσουν εάν θα συνεχίσουν τη χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής εν μέσω της αυξημένης αβεβαιότητας σχετικά με τους πιθανούς πληθωριστικούς κινδύνους.

Λατινική Αμερική

Η κεντρική τράπεζα της Παραγουάης διατήρησε το βασικό της επιτόκιο αμετάβλητο στο 5,5% τον Μάρτιο, μετά από διαδοχικές μειώσεις.

Τα δεδομένα που αντικατοπτρίζουν το ΑΕΠ της Κολομβίας για τον Φεβρουάριο ενδέχεται να δείξουν μια μικρή ανάκαμψη σε σχέση με τον Ιανουάριο.

Στην Αργεντινή, τα δεδομένα που αντικατοπτρίζουν το ΑΕΠ πιθανότατα θα επισημάνουν και πάλι την άνιση ανάπτυξη που πλήττει τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Νότιας Αμερικής.

Στο Μεξικό, οι αναλυτές θα βρίσκονται σε πολύ καλύτερη θέση να αξιολογήσουν τη μείωση των επιτοκίων κατά 0,25% που πραγματοποίησε η Banxico τον περασμένο μήνα.