Τα κεφάλαια προορίζονται για τη στήριξη μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων προτεραιότητας στις υποδομές και στους κοινωνικούς τομείς, με την εκταμίευσή τους, ωστόσο, να εξαρτάται από συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Όπως δήλωσε στο Bloomberg η αντιπρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας για τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική, Σουζάνα Κορντέιρο Γκέρα, ο οργανισμός αξιολογεί πώς μπορεί να στηρίξει τις προτεραιότητες της Βενεζουέλας, «εφόσον πληρούνται οι κατάλληλες προϋποθέσεις». Η χρηματοδότηση θα μπορούσε να προέλθει από συνδυασμό κεφαλαίων των βραχιόνων του ομίλου που δραστηριοποιούνται στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα.

Πρώτη χρηματοδότηση 500 εκατ. δολαρίων

Μιλώντας στο περιθώριο των ετήσιων συνόδων του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Μπανγκόκ, η Γκέρα ανέφερε ότι έχει ήδη προσδιοριστεί μια πρώτη χρηματοδοτική πράξη ύψους 500 εκατ. δολαρίων, με επίκεντρο έργα ύδρευσης και ηλεκτροδότησης. Συνολικά, η χρηματοδότηση θα μπορούσε να φτάσει έως τα 2 δισ. δολάρια τον πρώτο χρόνο, εφόσον η Βενεζουέλα διευθετήσει τις ληξιπρόθεσμες οφειλές της προς άλλους πολυμερείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς. Κάθε στήριξη θα απαιτεί επίσης την έγκριση του εκτελεστικού συμβουλίου της Παγκόσμιας Τράπεζας.

«Έχουμε καταρτίσει έναν κατάλογο έργων που μπορούμε να χρηματοδοτήσουμε, για τα οποία είμαστε έτοιμοι να προχωρήσουμε, και περιμένουμε τη διευθέτηση των ληξιπρόθεσμων οφειλών», εξήγησε η ίδια.

Η Βενεζουέλα οφείλει περισσότερα από 2 δισ. δολάρια σε καθυστερούμενες πληρωμές κεφαλαίου και τόκων προς τη Διαμερικανική Τράπεζα Ανάπτυξης, ενώ έχει ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις και προς την Αναπτυξιακή Τράπεζα της Λατινικής Αμερικής. Το τελευταίο δάνειο της Παγκόσμιας Τράπεζας προς τη χώρα είχε χορηγηθεί το 2005.

Επιστροφή στο Καράκας

Η Παγκόσμια Τράπεζα και το ΔΝΤ επανεκκίνησαν τον Απρίλιο τις επαφές με την κυβέρνηση της Βενεζουέλας, υπό την ασκούσα καθήκοντα προέδρου Ντέλσι Ροδρίγκες. Σύμφωνα με την κ. Γκέρα, η Παγκόσμια Τράπεζα σχεδιάζει να τοποθετήσει σύντομα μόνιμο εκπρόσωπο στη χώρα και να ανοίξει γραφείο στο Καράκας πριν από το τέλος του έτους.

Παράλληλα, συνεργάζεται εντατικά με τις αρχές για τη διαμόρφωση του μακροοικονομικού και δημοσιονομικού πλαισίου, καθώς και για την υποστήριξη της αναδιάρθρωσης του χρέους. Ορισμένες ιδιωτικές εκτιμήσεις τοποθετούν το ύψος του χρέους της Βενεζουέλας περίπου στα 170 δισ. δολάρια, σύμφωνα με το Bloomberg.

Νέα δάνεια στη Λατινική Αμερική

Το άνοιγμα προς τη Βενεζουέλα εντάσσεται στην ευρύτερη ενίσχυση της παρουσίας της Παγκόσμιας Τράπεζας στη Λατινική Αμερική, όπου έχουν αναδειχθεί κυβερνήσεις με πολιτικές φιλικές προς την αγορά και προσέγγιση με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ.

Στην Κολομβία, όπου ο πρόεδρος Αμπελάρδο ντε λα Εσπριέγια ανέλαβε καθήκοντα τον Αύγουστο, ο οργανισμός προετοιμάζει τρία χωριστά δάνεια για τη βελτίωση της αποδοτικότητας των δημόσιων δαπανών, την ενέργεια και την υγεία. Τα ποσά δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.

Ορισμένες από αυτές τις χρηματοδοτήσεις ακολουθούν τη δομή εμπορικού δανείου έως 2 δισ. δολαρίων που εξασφάλισε η Αργεντινή τον Ιούνιο, με εγγύηση της Παγκόσμιας Τράπεζας για το 95% του ποσού. Σε εξέλιξη βρίσκονται και συζητήσεις για πρόσθετη χρηματοδότηση της χώρας το 2027, χρονιά κατά την οποία η χώρα έχει εκλογές και λήξεις χρέους άνω των 25 δισ. δολαρίων.

«Θέλουμε να επιβραβεύσουμε όσους προχωρούν σε μεταρρυθμίσεις», τόνισε η κ. Γκέρα, υπογραμμίζοντας τη σημασία της δημοσιονομικής εξυγίανσης και της μακροοικονομικής σταθερότητας.

Ως παραδείγματα ανέφερε την Παραγουάη, τη Δομινικανή Δημοκρατία, το Ελ Σαλβαδόρ και τον Παναμά, χώρες που, όπως είπε, εφαρμόζουν μεταρρυθμίσεις φιλικές προς τον ιδιωτικό τομέα και καταγράφουν ετήσια ανάπτυξη άνω του 4%.

Η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, μιλώντας κατά την έναρξη των ετήσιων συνεδριάσεων του Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Ταϊλάνδη, χαρακτήρισε την τεχνητή νοημοσύνη «ένα τσουνάμι που κινείται αργά», υπογραμμίζοντας ότι οι συνέπειές της θα είναι βαθιές όχι μόνο για την απασχόληση, αλλά και για την οικονομική ανάπτυξη, την εκπαίδευση και τα φορολογικά έσοδα των κρατών.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΔΝΤ, τέσσερις στις δέκα θέσεις εργασίας παγκοσμίως θα μπορούσαν να ενισχυθούν, να υποβαθμιστούν ή να καταργηθούν με την πάροδο του χρόνου εξαιτίας της τεχνητής νοημοσύνης. Το ποσοστό αυτό δεν αφορά αποκλειστικά θέσεις που κινδυνεύουν να χαθούν, αλλά αποτυπώνει το συνολικό εύρος των αλλαγών που αναμένεται να προκαλέσει η νέα τεχνολογία στον τρόπο εργασίας.

Οι πρώτες ανατροπές στην αγορά εργασίας

Οι επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης έχουν ήδη αρχίσει να γίνονται αισθητές στην αμερικανική αγορά εργασίας. Όπως ανέφερε η Γκεοργκίεβα, αρχική μελέτη δείχνει ότι το 10% των θέσεων εργασίας στις Ηνωμένες Πολιτείες απαιτεί πλέον δεξιότητες τεχνητής νοημοσύνης, επιβεβαιώνοντας ότι η εξοικείωση με τις νέες τεχνολογίες αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία.

Την ίδια στιγμή, οι θέσεις που βασίζονται σε επαναλαμβανόμενες και τυποποιημένες εργασίες περιορίζονται, καθώς ολοένα περισσότερες διαδικασίες μπορούν να εκτελούνται αυτοματοποιημένα.

Παράλληλα, καταγράφεται αύξηση των θέσεων χαμηλότερης αμοιβής σε τομείς όπως οι κατασκευές και τα κέντρα δεδομένων (data centers), που συνδέονται με την ανάπτυξη των υποδομών τεχνητής νοημοσύνης.

Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει μια σημαντική αντίφαση: ενώ οι επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη δημιουργούν νέες ανάγκες απασχόλησης, ταυτόχρονα περιορίζουν τη ζήτηση για ορισμένες παραδοσιακές εργασίες.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τους νέους πτυχιούχους

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η προειδοποίηση του προέδρου της Σιγκαπούρης, Θάρμαν Σανμουγκαρατνάμ, ο οποίος επισήμανε ότι η τεχνητή νοημοσύνη αρχίζει να επηρεάζει άμεσα τις επαγγελματικές προοπτικές των νέων που ολοκληρώνουν τις σπουδές τους.

«Υπάρχει ένα συγκεκριμένο πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπίσουμε πολύ σύντομα. Το πρώτο σκαλοπάτι της απασχόλησης, η πρώτη δουλειά μετά την αποφοίτηση, αντιμετωπίζει πλέον μειωμένη ζήτηση», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η επισήμανση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι θέσεις εισαγωγικού επιπέδου αποτελούν παραδοσιακά την αφετηρία για την απόκτηση επαγγελματικής εμπειρίας και τη σταδιακή εξέλιξη των εργαζομένων.

Η αυξανόμενη δυνατότητα της τεχνητής νοημοσύνης να αναλαμβάνει εργασίες που μέχρι πρόσφατα εκτελούσαν νεοπροσλαμβανόμενοι δημιουργεί τον κίνδυνο να περιοριστούν οι διαθέσιμες ευκαιρίες για όσους επιχειρούν να εισέλθουν για πρώτη φορά στην αγορά εργασίας.

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στον αριθμό των θέσεων που ενδέχεται να χαθούν, αλλά επεκτείνεται και στις δυνατότητες επαγγελματικής ανέλιξης των νέων εργαζομένων.

Κίνδυνος διεύρυνσης των ανισοτήτων

Ο πρόεδρος της Σιγκαπούρης προειδοποίησε επίσης ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να δημιουργήσει ένα νέο χάσμα μεταξύ προηγμένων και αναπτυσσόμενων οικονομιών, τόσο ως προς τους ρυθμούς ανάπτυξης όσο και ως προς τη δημιουργία θέσεων εργασίας.

«Η τεχνητή νοημοσύνη θα διευρύνει τις αποκλίσεις εάν παραμείνουμε υπερβολικά παθητικοί», σημείωσε, καλώντας τις κυβερνήσεις να αναλάβουν πρωτοβουλίες ώστε τα οφέλη της τεχνολογίας να μην περιοριστούν στις οικονομίες που διαθέτουν ήδη ισχυρές τεχνολογικές υποδομές.

Όπως υπογράμμισε, βασική προτεραιότητα πρέπει να αποτελέσει η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης για τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας, στις οποίες οι άνθρωποι θα μπορούν να παραμένουν παραγωγικοί και να εξελίσσονται επαγγελματικά.

Η πρόκληση για τις κυβερνήσεις είναι να διαμορφώσουν τις συνθήκες ώστε η τεχνολογική πρόοδος να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς την ανθρώπινη εργασία και όχι αποκλειστικά ως μέσο αντικατάστασής της.

Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει και τα φορολογικά έσοδα

Η Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα προειδοποίησε ότι οι αλλαγές στην απασχόληση ενδέχεται να έχουν ευρύτερες δημοσιονομικές συνέπειες.

Η σταδιακή μετατόπιση της οικονομικής δραστηριότητας από την εργασία προς το κεφάλαιο μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο οι κυβερνήσεις συγκεντρώνουν φορολογικά έσοδα, δημιουργώντας την ανάγκη προσαρμογής των φορολογικών συστημάτων.

Εφόσον μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής πραγματοποιείται με τη χρήση αυτοματοποιημένων συστημάτων και τεχνολογικών υποδομών, η σύνθεση των εισοδημάτων και η κατανομή της φορολογικής επιβάρυνσης ενδέχεται να μεταβληθούν σημαντικά.

Η επικεφαλής του ΔΝΤ τόνισε ότι πρόκειται για μια τεχνολογία που μεταμορφώνει συνολικά τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι εργάζονται και ζουν, επισημαίνοντας ότι οι αλλαγές δεν αποτελούν πλέον ένα μακρινό ενδεχόμενο.

Νέες θέσεις εργασίας και αύξηση της παραγωγικότητας

Παρά τους κινδύνους, η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί σημαντικές δυνατότητες αύξησης της παραγωγικότητας και ανάπτυξης νέων δραστηριοτήτων.

Ο πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας, Ατζάι Μπάνγκα, υπογράμμισε ότι ο οργανισμός δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην αξιοποίηση εφαρμογών της λεγόμενης «μικρής τεχνητής νοημοσύνης» (small AI), οι οποίες δεν εξαρτώνται από μεγάλα γλωσσικά μοντέλα.

Οι εφαρμογές αυτές μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά την παραγωγικότητα σε τομείς όπως η γεωργία, η υγειονομική περίθαλψη και η εκπαίδευση, ιδιαίτερα στις αναδυόμενες οικονομίες.

Την ίδια στιγμή, η επενδυτική έκρηξη στις υποδομές τεχνητής νοημοσύνης αποτελεί βασικό στήριγμα της παγκόσμιας οικονομίας, διατηρώντας τον ρυθμό ανάπτυξης κοντά στο 3%, παρά τις πιέσεις από το ενεργειακό κόστος.

Σύμφωνα με το ΔΝΤ, οι επενδύσεις αυτές μπορούν να προσθέσουν 0,5 έως 1 ποσοστιαία μονάδα στην ανάπτυξη των προηγμένων ασιατικών οικονομιών και 0,2 έως 0,8 ποσοστιαία μονάδα στις αναδυόμενες οικονομίες της Ασίας.

Το μεγάλο στοίχημα για την επόμενη ημέρα

Το βασικό μήνυμα των παρεμβάσεων στο πλαίσιο των συνεδριάσεων του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα επηρεάσει μόνο την παραγωγικότητα των επιχειρήσεων, αλλά θα αναδιαμορφώσει συνολικά τις συνθήκες απασχόλησης.

Η εκτίμηση ότι το 40% των θέσεων εργασίας μπορεί να υποστεί σημαντικές αλλαγές, σε συνδυασμό με τη μείωση της ζήτησης για νέους πτυχιούχους, αναδεικνύει την ανάγκη προσαρμογής των εκπαιδευτικών συστημάτων και των πολιτικών απασχόλησης.

Το ζητούμενο, σύμφωνα με τις επισημάνσεις των επικεφαλής των διεθνών οργανισμών, είναι η τεχνητή νοημοσύνη να δημιουργήσει νέες επαγγελματικές ευκαιρίες και να ενισχύσει την ανθρώπινη εργασία, χωρίς να αποκλείσει μεγάλες ομάδες εργαζομένων από τα οφέλη της τεχνολογικής προόδου.

Η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι μόνο πόσες θέσεις εργασίας θα καταργηθούν, αλλά και πόσες νέες, ποιοτικές θέσεις θα δημιουργηθούν και ποιοι εργαζόμενοι θα μπορέσουν να τις διεκδικήσουν.

Σύμφωνα με την έκθεση, οι στρατηγικές επενδύσεις στον υπό ανάπτυξη Δια-Κασπικό Διάδρομο Μεταφορών (TCTC), γνωστό και ως «Μεσαίος Διάδρομος», θα μπορούσαν να τριπλασιάσουν τον όγκο του εμπορίου κατά μήκος της διαδρομής έως το 2040, να μειώσουν κατά το ήμισυ τους χρόνους διαμετακόμισης, να αυξήσουν το ΑΕΠ κατά 3,3% και να δημιουργήσουν δύο εκατομμύρια επιπλέον θέσεις εργασίας.

Σύμφωνα με την έκθεση, ο συνδυασμός επενδύσεων σε υποδομές με μεταρρυθμίσεις που αποσκοπούν στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του εμπορίου και των μεταφορών θα μπορούσε να τετραπλασιάσει τον όγκο των εμπορευμάτων που διακινούνται μέσω του διαδρόμου έως το 2040, μειώνοντας παράλληλα τους χρόνους διαμετακόμισης κατά τα δύο τρίτα.

Σύμφωνα με την έκθεση, τα αποτελέσματα αυτά θα μπορούσαν να επιτευχθούν στις εννέα χώρες κατά μήκος του διαδρόμου —την Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν, τη Γεωργία, το Καζακστάν, την Κυργιζική Δημοκρατία, το Τατζικιστάν, την Τουρκία, το Τουρκμενιστάν και το Ουζμπεκιστάν— μέσω της μείωσης των εμποδίων στις μεταφορές, της βελτίωσης της αξιοπιστίας της εφοδιαστικής αλυσίδας και της επέκτασης της πρόσβασης στις αγορές. Για τα σχεδόν 200 εκατομμύρια άτομα που ζουν σε αυτές τις χώρες, αυτό θα σήμαινε επίσης καλύτερη πρόσβαση στις αγορές και σε οικονομικές ευκαιρίες.

Οι σιδηροδρομικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται κατά μήκος του TCTC παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές ως προς το μέγεθος, τις επιδόσεις και τη θεσμική ανάπτυξη, γεγονός που επηρεάζει άμεσα τη συνολική απόδοση του διαδρόμου. Η Kazakhstan Temir Zholy διαχειρίζεται ένα εκτεταμένο δίκτυο υψηλής πυκνότητας, μήκους περίπου 16.000 χιλιομέτρων, και διακινεί περίπου 303 εκατομμύρια τόνους εμπορευμάτων, γεγονός που την καθιστά τον κύριο στυλοβάτη του διαδρόμου. Διαθέτει σχετικά ισχυρή υποδομή και σημειώνει πρόοδο προς την κατεύθυνση της εμπορικής χρηματοδότησης.

Μικρότερα αλλά στρατηγικά σημαντικά συστήματα, όπως οι Σιδηρόδρομοι της Γεωργίας, οι οποίοι εκμεταλλεύονται περίπου 1.400 χιλιόμετρα σιδηροδρομικών γραμμών και διακινούν 13,7 εκατομμύρια τόνους εμπορευμάτων, παρουσιάζουν υψηλά ποσοστά αξιοποίησης και σχετικά προηγμένες πρακτικές διακυβέρνησης και χρηματοοικονομικής διαχείρισης.

Τα μεσαίου μεγέθους συστήματα, συμπεριλαμβανομένων των Σιδηροδρόμων του Ουζμπεκιστάν, με περίπου 6.100 χιλιόμετρα σιδηροδρομικών γραμμών και 103 εκατομμύρια τόνους φορτίου, και των Σιδηροδρόμων του Αζερμπαϊτζάν, με περίπου 2.100 χιλιόμετρα και 18,5 εκατομμύρια τόνους, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην περιφερειακή σύνδεση, αλλά παραμένουν σε φάση μετάβασης, με μεταρρυθμίσεις σε εξέλιξη στους τομείς της διακυβέρνησης, των τιμολογίων και των λειτουργιών.

Το κρατικό σιδηροδρομικό σύστημα της Τουρκίας, παρά το γεγονός ότι διαθέτει δίκτυο περίπου 13.000 χιλιομέτρων, μεταφέρει σχετικά μικρό όγκο εμπορευμάτων, περίπου 26 εκατομμύρια τόνους, γεγονός που αντανακλά ένα σύστημα προσανατολισμένο κυρίως στις επιβατικές μεταφορές και υποδηλώνει ανεκμετάλλευτο δυναμικό στον τομέα των εμπορευματικών μεταφορών. Η έκθεση επισημαίνει ότι βρίσκονται σε εξέλιξη μεταρρυθμίσεις, συμπεριλαμβανομένου του λειτουργικού διαχωρισμού του σιδηροδρομικού τομέα.

«Αυτή η ποικιλομορφία υπογραμμίζει ότι η απόδοση των διαδρόμων δεν καθορίζεται μόνο από τις υποδομές, αλλά και από τις θεσμικές και επιχειρησιακές ικανότητες των συστημάτων αυτών, ενώ τα αποτελέσματα συχνά περιορίζονται από αδύναμα τμήματα και άνιση πρόοδο στις μεταρρυθμίσεις», αναφέρει η έκθεση.

Σύμφωνα με την έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας, η ανάπτυξη του «Μεσαίου Διαδρόμου» θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω αύξηση της οικονομίας της Γεωργίας κατά 3,61% μακροπρόθεσμα.

Σε συνέντευξή του στο Reuters, ο Γκιλ προειδοποίησε ότι το δυσμενέστερο σενάριο που είχε επεξεργαστεί η Παγκόσμια Τράπεζα στις προβλέψεις του Ιουνίου έχει πλέον σχεδόν υλοποιηθεί, καθώς οι εχθροπραξίες όχι μόνο δεν αποκλιμακώθηκαν, αλλά κλιμακώθηκαν σημαντικά μετά την κατάρρευση της εκεχειρίας του Απριλίου.

Ανάπτυξη μόλις 1,3% και πληθωρισμός στο 4,5%

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Παγκόσμιας Τράπεζας, εάν η σύγκρουση παραταθεί για έξι μήνες ή περισσότερο, η παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη θα μπορούσε να περιοριστεί μόλις στο 1,3%, από 2,9% το 2025, ενώ ο παγκόσμιος πληθωρισμός θα εκτιναχθεί στο 4,5%.

Ο Γκιλ τόνισε ότι η νέα γεωπολιτική κρίση δεν επηρεάζει μόνο τις τιμές της ενέργειας, αλλά δημιουργεί ένα ευρύτερο κύμα πληθωριστικών πιέσεων που ενδέχεται να αναγκάσει τις κεντρικές τράπεζες να προχωρήσουν σε νέες αυξήσεις επιτοκίων.

Πλήγμα στις εφοδιαστικές αλυσίδες και στην αγροτική παραγωγή

Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας επισήμανε ότι οι παρατεταμένες συγκρούσεις και οι ζημιές στις πετρελαϊκές υποδομές της Μέσης Ανατολής θα επηρεάσουν σοβαρά τις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η πιθανότητα διακοπής των εξαγωγών λιπασμάτων, ηλίου και θείου, πρώτων υλών ζωτικής σημασίας για τη γεωργία, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα άνοδο των τιμών των τροφίμων και σε επιδείνωση της επισιτιστικής ανασφάλειας.

Η σύγκρουση έχει ήδη κλιμακωθεί

Οι δηλώσεις του Γκιλ αποτελούν την πρώτη επίσημη τοποθέτηση υψηλόβαθμου στελέχους της Παγκόσμιας Τράπεζας μετά τη νέα έξαρση της κρίσης στη Μέση Ανατολή.

Όπως σημείωσε, οι αμερικανικές δυνάμεις πραγματοποίησαν επιθέσεις σε στόχους στο νότιο και δυτικό Ιράν, ενώ η Τεχεράνη απάντησε με πλήγματα κατά αμερικανικών εγκαταστάσεων στο Μπαχρέιν, το Κουβέιτ και την Ιορδανία.

Παράλληλα, η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ έχει διακοπεί εκ νέου, ενώ οι Χούθι της Υεμένης ανακοίνωσαν ναυτικό αποκλεισμό των σαουδαραβικών μεταφορών μέσω του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, δημιουργώντας νέους κινδύνους για το παγκόσμιο εμπόριο και τις αγορές ενέργειας.

Κίνδυνος νέας κρίσης χρέους

Η Παγκόσμια Τράπεζα προειδοποιεί ότι οι χώρες χαμηλού εισοδήματος και οι υπερχρεωμένες οικονομίες θα είναι οι πρώτες που θα δεχθούν τις συνέπειες.

Όπως ανέφερε ο Γκιλ, η άνοδος των επιτοκίων θα αυξήσει σημαντικά το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, περιορίζοντας τις δημόσιες δαπάνες για υγεία, εκπαίδευση και κοινωνική προστασία.

«Ίσως απέχουμε λίγους μόνο μήνες από αυτή την εξέλιξη», δήλωσε χαρακτηριστικά, εκτιμώντας ότι μόλις ο πληθωρισμός επιταχυνθεί, πολλές υπερχρεωμένες οικονομίες θα αντιμετωπίσουν σοβαρά προβλήματα χρηματοδότησης.

Σύμφωνα με τον ίδιο, εμφανίζονται ήδη τα πρώτα προειδοποιητικά σημάδια, καθώς αρκετές χώρες έχουν ζητήσει από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο αύξηση της χρηματοδότησής τους, ενώ το Πακιστάν αιτήθηκε αυτή την εβδομάδα από τις Ηνωμένες Πολιτείες ειδική διευκόλυνση συναλλάγματος ύψους 10 δισ. δολαρίων.

Το 40% των αναπτυσσόμενων χωρών βρίσκεται σε κίνδυνο χρεοκοπίας

Η έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας του Ιουνίου καταγράφει ότι το 40% των χωρών χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, δηλαδή 32 οικονομίες, βρίσκεται ήδη σε κατάσταση χρεοκοπίας ή αντιμετωπίζει υψηλό κίνδυνο αθέτησης των υποχρεώσεών του.

Ο αριθμός αυτός, σύμφωνα με τον Γκιλ, ενδέχεται να αυξηθεί σημαντικά εάν συνεχιστεί η άνοδος των επιτοκίων.

Ο ίδιος χαρακτήρισε την κατάσταση «μια αργή καταστροφή», επισημαίνοντας ότι ακόμη και οι χώρες που θα συνεχίσουν να εξυπηρετούν το χρέος τους θα αναγκαστούν να στερήσουν πολύτιμους πόρους από επενδύσεις σε εκπαίδευση, υγεία και υποδομές, υπονομεύοντας τις μακροπρόθεσμες αναπτυξιακές τους προοπτικές.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, ο μέσος λόγος χρέους προς ΑΕΠ στις αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες διαμορφώθηκε στο 74% το 2025, έναντι περίπου 50%-55% πριν από την πανδημία, ενώ στις χώρες χαμηλού εισοδήματος ανήλθε στο 67%, από περίπου 40%.
Ο Γκιλ εκτίμησε ότι σε ορισμένες περιπτώσεις θα απαιτηθούν ακόμη και στοχευμένες διαγραφές χρέους.

Οι μεγάλες οικονομίες αντέχουν – Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί ευκαιρία

Παρά τις ανησυχίες, ο επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας σημείωσε ότι οι μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Κίνα και η Ινδία, εμφανίζονται μέχρι στιγμής πιο ανθεκτικές στις επιπτώσεις του πολέμου, καθώς διαθέτουν διαφορετικές πηγές στήριξης της οικονομικής τους δραστηριότητας.

Την ίδια στιγμή, εμφανίστηκε αισιόδοξος για τις μακροπρόθεσμες προοπτικές των αναπτυσσόμενων χωρών λόγω της τεχνητής νοημοσύνης.

Όπως ανέφερε, νέα ανάλυση της Παγκόσμιας Τράπεζας δείχνει ότι μόλις 10% του πληθυσμού στις φτωχότερες χώρες κινδυνεύει να επηρεαστεί αρνητικά από την εξάπλωση της AI, έναντι 30%-40% στις ανεπτυγμένες οικονομίες.

«Για τις αναπτυσσόμενες χώρες, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει τεράστιο όφελος», τόνισε ο Γκιλ, εκτιμώντας ότι η νέα τεχνολογία μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την παραγωγικότητα και να συμβάλει στην επαναφορά της παγκόσμιας ανάπτυξης σε υψηλότερα επίπεδα, αν και αυτό δύσκολα θα συμβεί μέσα στην τρέχουσα δεκαετία.

Η παγκόσμια οικονομία θα αναπτυχθεί 2,5% το 2026, σε αναθεώρηση επί τα χείρω από την πρόβλεψη του Ιανουαρίου για 2,6% και θα είναι το χαμηλότερο ποσοστό από τότε που η Covid-19 πυροδότησε ύφεση το 2020.

Η αύξηση των τιμών της ενέργειας από την επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν τον Φεβρουάριο φουντώνει τον πληθωρισμό και πλήττει τις χώρες που εξαρτώνται από τα εισαγόμενα καύσιμα. Η Παγκόσμια Τράπεζα προβλέπει ότι το Brent θα έχει μέση τιμή 94 δολάρια το βαρέλι φέτος, περίπου 50% αυξημένη από την πρόβλεψή της τον Ιανουάριο.

«Αυτό είναι το μεγαλύτερο σοκ εφοδιασμού εδώ και περισσότερα από 50 χρόνια», τόνισε ο επικεφαλής οικονομολόγος, Ίντερμιτ Γκιλλ. «Εάν η σύγκρουση συνεχιστεί, το επόμενο πράγμα που θα επηρεαστεί είναι οι τιμές των τροφίμων» πρόσθεσε.

Η παγκόσμια ανάπτυξη θα μπορούσε να επιβραδυνθεί στο 1,3% φέτος εάν «οι διακοπές στον ενεργειακό εφοδιασμό αποδειχθούν πιο σοβαρές από ό,τι αναμενόταν και συνοδευτούν από σημαντική οικονομική πίεση».

Η οικονομία των ΗΠΑ θα αναπτυχθεί με ρυθμό 2,2% φέτος, αμετάβλητη από την πρόβλεψη του Ιανουαρίου, ενώ οι προοπτικές της Κίνας αναθεωρήθηκαν καθοδικά στο 4,2% από 4,4%. Ο παγκόσμιος πληθωρισμός προβλέπεται να ανέλθει στο 4% φέτος, από 3,3% το 2025, και θα μπορούσε να εκτιναχθεί έως και 4,4% σε περίπτωση παρατεταμένου πολέμου.

Η Σύνοδος πραγματοποιείται σε ένα ιδιαίτερα σύνθετο και ασταθές διεθνές περιβάλλον, με αυξημένες αβεβαιότητες για τις προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης θα συμμετάσχει για πρώτη φορά δια ζώσης, υπό την ιδιότητά του ως Προέδρου του Eurogroup, στις συνεδριάσεις της G7. Κατά τη διάρκεια της Συνόδου, ο Πρόεδρος του  θα πραγματοποιήσει σειρά επαφών με θεσμικούς εκπροσώπους και κορυφαία στελέχη της διεθνούς οικονομίας.

Θα συναντηθεί με τη Γενική Διευθύντρια του ΔΝΤ, Kristalina Georgieva, καθώς και με την ηγεσία του Ταμείου, μεταξύ των οποίων ο Διευθυντής του Ευρωπαϊκού Τμήματος, Alfred Kammer και ο Διευθυντής Δημοσιονομικών Υποθέσεων, Rodrigo Valdés.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης θα έχει επίσης κατ ιδίαν επαφές  με την Υπουργό Οικονομικών του Ηνωμένου Βασιλείου, Rachel Reeves και με την Υπουργό Οικονομικών της Ιαπωνίας, Satsuki Katayama.

Στο πλαίσιο των δημόσιων παρεμβάσεών του, ο Κυριάκος Πιερρακάκης είναι κεντρικός ομιλητής σε συζήτηση με τον Alfred Kammer, ενώ θα συμμετάσχει και στο Semafor World Economy Forum, με θέμα «The New Era of Global Growth», συμβάλλοντας στο διεθνή διάλογο για τη νέα φάση της παγκόσμιας οικονομίας.

Στο περιθώριο της Συνόδου, ο υπουργός θα πραγματοποιήσει κύκλο επαφών με εκπροσώπους διεθνών τραπεζικών και επενδυτικών ομίλων, ενώ θα παραστεί και σε εκδήλωση στην ελληνική πρεσβευτική κατοικία, όπου θα συναντηθεί με Έλληνες που υπηρετούν σε διεθνείς οργανισμούς, ανάμεσα τους η Παγκόσμια Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

Σε μια σπάνια κοινή τους ανακοίνωση, οι επικεφαλής των τριών οργανισμών τόνισαν ότι το βάρος θα πλήξει δυσανάλογα τους πιο ευάλωτους πληθυσμούς παγκοσμίως, ιδιαίτερα σε χώρες χαμηλού εισοδήματος που εξαρτώνται από εισαγωγές.

Παράλληλα, υπογράμμισαν ότι οι οργανισμοί τους θα συνεχίσουν να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις και να «συντονίζουν τη χρήση όλων των διαθέσιμων εργαλείων για τη στήριξη όσων πλήττονται από την κρίση».

Το γραφείο της Ντόχα θα λειτουργεί ως περιφερειακός κόμβος συνεργασίας μεταξύ Παγκόσμιας Τράπεζας και των καταριανών θεσμών, με έμφαση στη χρηματοδότηση της ανάπτυξης, την κινητοποίηση του ιδιωτικού τομέα και τη στήριξη χωρών που αντιμετωπίζουν καταστάσεις ευθραυστότητας και συγκρούσεων. Στεγάζεται στην έδρα του Qatar Fund for Development, σε συνεργασία με το Υπουργείο Οικονομικών του Κατάρ.

Μιλώντας στην επίσημη τελετή, ο πρόεδρος του World Bank Group, Ατζάι Μπάνγκα, τόνισε ότι η κίνηση αυτή αντανακλά μια σχέση που βαθαίνει και βασίζεται σε κοινές προτεραιότητες. «Πρέπει να οικοδομήσουμε μια ισχυρότερη εταιρική σχέση μεταξύ Παγκόσμιας Τράπεζας και της κυβέρνησης του Κατάρ», δήλωσε, επισημαίνοντας τόσο τη συμβολή που μπορεί να έχει το Κατάρ στην ανάπτυξη γειτονικών χωρών όσο και τον ρόλο της ενθάρρυνσης ιδιωτικών επιχειρήσεων και κεφαλαίων για την ενίσχυση των ροών προς τις αναδυόμενες αγορές, με στόχο την ευημερία, την ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας.

Ο Μπάνγκα ανέφερε επίσης ότι οι συζητήσεις κατά την επίσκεψή του επικεντρώθηκαν στην επέκταση της συνεργασίας όχι μόνο με κυβερνητικούς φορείς, αλλά και με χρηματοδοτικούς και αναπτυξιακούς εταίρους σε ολόκληρο το Κατάρ.

Πλατφόρμα περιφερειακής επιρροής
Για το Κατάρ, το άνοιγμα του γραφείου έχει τόσο συμβολική όσο και πρακτική σημασία. Ο υπουργός Οικονομικών, Αλί μπιν Άχμεντ Αλ-Κουάρι, χαρακτήρισε την εξέλιξη ορόσημο μιας μακροχρόνιας σχέσης. «Το άνοιγμα αυτού του γραφείου αποτελεί απόδειξη της σχέσης μας και του σημείου στο οποίο βρισκόμαστε σήμερα», δήλωσε, προσθέτοντας ότι εκτιμά πως θα προσφέρει σημαντική προστιθέμενη αξία στην οικονομία του Κατάρ και στο Qatar National Vision, από την ενίσχυση των δυνατοτήτων της Παγκόσμιας Τράπεζας έως την εκπαίδευση νέων Καταριανών.

Το γραφείο φέρνει κοντά πολλαπλούς βραχίονες της Παγκόσμιας Τράπεζας, συμπεριλαμβανομένων της International Finance Corporation και της Multilateral Investment Guarantee Agency, επιτρέποντας στενότερο συντονισμό σε αναπτυξιακά έργα, μηχανισμούς μείωσης κινδύνου και ιδιωτικές επενδύσεις.

Σύμφωνα με τη διευθύντρια Επενδύσεων του QFFD, Ρουάντα Ιμπραχίμ Αλ Ναΐμι, η πολυεπίπεδη αυτή προσέγγιση βρίσκεται στον πυρήνα της αναπτυξιακής στρατηγικής του Κατάρ. «Πρόκειται για το πρώτο γραφείο του World Bank Group στη Ντόχα και δεν περιορίζεται σε έναν μόνο οργανισμό», σημείωσε. «Η IFC, η MIGA και άλλοι συνεργάτες εκπροσωπούνται όλοι, γεγονός που επιτρέπει βαθύτερη συνεργασία τόσο σε διεθνές όσο και σε εθνικό επίπεδο».

Έμφαση στο ιδιωτικό κεφάλαιο και στις ευάλωτες οικονομίες
Παράλληλα με τα εγκαίνια, το QFFD και η Παγκόσμια Τράπεζα υπέγραψαν μνημόνιο συνεργασίας με στόχο την ενίσχυση των συμβουλευτικών υπηρεσιών και τη διερεύνηση νέων χρηματοδοτικών εργαλείων, ιδίως για περιοχές που πλήττονται από συγκρούσεις ή χαρακτηρίζονται από υψηλή ευθραυστότητα.

Όπως ανέφερε η Αλ Ναΐμι, η συνεργασία αυτή αποσκοπεί στην ενεργοποίηση της συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα σε περιβάλλοντα όπου τα κεφάλαια είναι περιορισμένα. «Εστιάζουμε στην ενίσχυση της συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα στα πιο ευάλωτα περιβάλλοντα», δήλωσε. «Συνδυάζοντας δημόσια χρηματοδότηση από το QFFD με εργαλεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, όπως οι εγγυήσεις, μπορούμε να δημιουργήσουμε πιο βιώσιμες επενδύσεις, να στηρίξουμε μικρομεσαίες επιχειρήσεις και να δημιουργήσουμε θέσεις εργασίας».

Παραίτηση και από το Eurogroup
Όπως μεταδίδουν οι Irish Times, ο Ντόναχιου παραιτήθηκε και από τη θέση του προέδρου του Eurogroup. Η μετακίνησή του στην Παγκόσμια Τράπεζα είχε συζητηθεί εκτενώς το προηγούμενο διάστημα, καθώς έχει υπηρετήσει ως βουλευτής από το 2011 και ως υπουργός από το 2014.

Θητεία με ισχυρό αποτύπωμα στις Βρυξέλλες
Ο 51χρονος πολιτικός είχε επανεκλεγεί τον Ιούλιο για ακόμη δυόμιση χρόνια στην ηγεσία του Eurogroup, προεδρεύοντας των μηνιαίων συνεδριάσεων των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης, με αποστολή τον συντονισμό των εθνικών οικονομικών πολιτικών.
Από τη θέση αυτή, αποτέλεσε μια κεντρική φωνή στις Βρυξέλλες, πλάι στους ηγέτες κορυφαίων ευρωπαϊκών θεσμών όπως η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο Αντόνιο Κόστα, η Ρομπέρτα Μέτσολα και η Κάγια Κάλας.
Ο Ντόναχιου είχε μάλιστα θεωρηθεί πιθανός υποψήφιος για την ηγεσία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.

Νέα καριέρα στην Παγκόσμια Τράπεζα
Ο πρώην υπουργός θα εργαστεί πλέον στην Παγκόσμια Τράπεζα, στην Ουάσινγκτον, στον τομέα της διεθνούς χρηματοδότησης ανάπτυξης. Η αποχώρησή του από την ιρλανδική κυβέρνηση αφήνει, σύμφωνα με πολιτικούς αναλυτές, σημαντικό κενό, καθώς είχε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της δημοσιονομικής πολιτικής της χώρας.

Η ενδιάμεση ταχεία αξιολόγηση ζημιών και αναγκών αναφέρει ότι απαιτούνται 53,2 δισεκατομμύρια δολάρια για την ανάκαμψη και την ανοικοδόμηση τα επόμενα δέκα χρόνια.

Σύμφωνα με την έκθεση, τα πρώτα 20 δισεκατομμύρια δολάρια θα χρειαστούν τα πρώτα τρία χρόνια.