«Εγκρίναμε σήμερα μέτρα στήριξης, συνολικού ύψους άνω του ενός δισεκατομμυρίου ντίρχαμ (237,6 εκατ. ευρώ)… με στόχο να βοηθήσουμε πολίτες, οικογένειες και επιχειρήσεις να αντιμετωπίσουν αυτές τις έκτακτες περιστάσεις», αναφέρει η σχετική ανακοίνωση.

Υπογραμμίζουν ότι «ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός της κυβέρνησης αντικατοπτρίζει την ακλόνητη προσήλωση (των αρχών) του Ντουμπάι στους πολίτες και στους κατοίκους του».

Από την 28η Φεβρουαρίου, όταν ξεκίνησαν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις του ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, ο πόλεμος έχει εξαπλωθεί στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής.

Η σύρραξη έχει παραλύσει τα Στενά του Όρμούζ, μια θαλάσσια οδός στρατηγικής σημασίας από όπου διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες το ένα πέμπτο των υδρογονανθράκων που προορίζονται για τις διεθνείς αγορές, εκτοξεύοντας τις τιμές των καυσίμων και προκαλώντας κλυδωνισμούς στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.

Αν με την τιμή του φυσικού αερίου στα 200 ευρώ η μεγαβατώρα, οι τιμές χονδρικής ηλεκτρικής ενέργειας στη Γερμανία έχουν εξαπλασιαστεί σε ετήσια βάση, πυροδοτώντας καθίζηση του δείκτη οικονομικού κλίματος (ιστορικό χαμηλό 2008), βαθιά ανησυχία για το μέγεθος της επαπειλούμενης ύφεσης και κοινωνικές αντιδράσεις, μπορεί κανείς να αντιληφθεί τι θα σήμαινε έκρηξη τιμών στα 400 ευρώ. Χώρια ο πονοκέφαλος της επάρκειας αναφέρει το euro2day...

Στην Αθήνα, κορυφαία στελέχη του υπουργείου Οικονομικών ακόμα και στη διάρκεια των ολιγοήμερων διακοπών του δεκαπενταύγουστου δεν πήραν τα μάτια τους από την εξέλιξη των τιμών του φυσικού αερίου στο Ολλανδικό χρηματιστήριο. Παρακολούθησαν με τρόμο, τη χθεσινή έκρηξη τιμών ακόμα και πάνω από τα 251 ευρώ η μεγαβατώρα – πέρυσι τέτοια μέρα 28 ευρώ- και ετοιμάζονται να αναθεωρήσουν δραστικά προς τα πάνω το μηνιαίο κόστος για τον προϋπολογισμό προκειμένου να σβήσει η φωτιά στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Κοντά στις 20 του μήνα, η ανακοίνωση των νέων τιμολογίων από τους παρόχους και των κρατικών επιδοτήσεων για τον Σεπτέμβριο αναμένεται να αναδείξουν ανάγλυφα το μέγεθος των πρόσθετων επιβαρύνσεων .

Οι λογαριασμοί του υπουργείου Οικονομικών για το δημοσιονομικό κόστος της παρέμβασης στα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας ώστε αυτά να διατηρούνται σε επίπεδα κοντά στο 90% των αντίστοιχων προ κρίσης, είχε κοστολογηθεί στο 1,1 δισ. ευρώ για το δεύτερο εξάμηνο του έτους, έχοντας ως βάση αναφοράς τιμή φυσικού αερίου στα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα.  Τον Αύγουστο μόνο «φαγώθηκαν» 200 εκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό δεν αποκλείεται ακόμα και να αγγίξει τα 400 εκατ. ευρώ τους επόμενους μήνες. Όσα περισσότερα απαιτούν οι λογαριασμοί του ρεύματος, τόσο θα περιορίζεται ο περιβόητος δημοσιονομικός χώρος για έξτρα παροχές έως το τέλος του έτους.

Τα «κλειδωμένα» μέτρα

Οι ανακοινώσεις για την πορεία των εσόδων με την υπέρβαση κατά περίπου 5 δισ. ευρώ τόσο στα καθαρά του προϋπολογισμού όσο και τα φορολογικά έσοδα, έδωσαν τον «αέρα» που χρειαζόταν για να υποστηριχθεί το νέο αφήγημα παροχών από την κυβέρνηση. Ήδη ορισμένα μέτρα θεωρούνται «κλειδωμένα» ενώ οι τελικές αποφάσεις -προφανώς- θα ληφθούν στο Μέγαρο Μαξίμου. Ο συμπληρωματικός προϋπολογισμός κοντά στα 2 δισ. ευρώ αναμένεται στη Βουλή λίγο πριν ή λίγο μετά τη ΔΕΘ όπου ο Πρωθυπουργός αναμένεται να ανακοινώσει μέτρα και ελαφρύνσεις σε δύο «δόσεις». Η πρώτη φάση, έως το τέλος του έτους ενσωματώνει παρεμβάσεις που έχουν να κάνουν κυρίως με την ακρίβεια, ενεργειακή και μη, ενώ στη δεύτερη φάση, το 2023 έρχονται τα πιο μόνιμα μέτρα.

Στο πρώτο πακέτο, οι πολίτες μπορούν να περιμένουν:

•  νέα επιταγή ακρίβειας διότι ο πληθωρισμός αν και «λαβώθηκε» στο 11,6% τον Ιούλιο, παραμένει εφιάλτης.
•  νέο κύκλο Fuel Pass για το τελευταίο τρίμηνο του έτους, εκτός κι αν οι τιμές των καυσίμων κάνουν ελεύθερη πτώση (93 δολάρια το βαρέλι χθες αλλά η μέση τιμή της αμόλυβδης παραμένει άνω των 2 ευρώ)
• αναδρομικά στους συνταξιούχους που δικαιώθηκαν με την απόφαση του ΣτΕ για τις περικοπές σε επικουρικές και δώρα για το επίμαχο 11μηνο Ιουνίου 2015-Μαϊου 2016 και
•  κάλυψη με όποιο δημοσιονομικό κόστος του μεγαλύτερου μέρους των επιβαρύνσεων στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας από το άλμα των τιμών του φυσικού αερίου.

Για το 2023 ακολουθούν:

• κατάργηση της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης για όλους, με την απαλλαγή από τη μνημονιακή βάσανο τόσο των δημοσίων υπαλλήλων όσο και των συνταξιούχων δημοσίου και ιδιωτικού τομέα
• αύξηση των συντάξεων για όσους δεν έχουν προσωπική διαφορά κατά τουλάχιστον 6%
• νέα αύξηση του κατώτατου μισθού σε τουλάχιστον 751 ευρώ
• «λίφτινγκ» στο τέλος επιτηδεύματος το οποίο παρά τα όσα έχουν ακουστεί δεν προκύπτει να καταργείται ή να μειώνεται οριζόντια για το επόμενο έτος.

Στο μέτωπο των «εκπλήξεων» παίζουν δυνατά οι παρεμβάσεις επιδότησης στέγης για νέα ζευγάρια αλλά και μια νέα μείωση φόρου για επιχειρήσεις μαζί με την προτροπή για ουσιαστικές αυξήσεις των μισθών στον ιδιωτικό τομέα.

Μετρημένα κουκιά

Κόντρα στις εντυπώσεις που προκαλεί η υπέρβαση των εσόδων κατά 5 δισ. ευρώ, στο υπουργείο Οικονομικών γνωρίζουν πολύ καλά ότι περιθώριο για αλόγιστες παροχές δεν υπάρχει. Μεγάλο μέρος της υπέρβασης των εσόδων σχετίζεται με τον τουρισμό, ένα άλλο κομμάτι με την ακρίβεια και τις αυξημένες εισπράξεις ΦΠΑ, οι αλλαγές στο χρονισμό των δόσεων ΕΝΦΙΑ και τελών κυκλοφορίας προκαλούν εντυπώσεις, αλλά καμία εγγύηση δεν μπορεί να υπάρξει αυτή την ώρα πως το ράλι των εσόδων θα συνεχιστεί και το 2023. Από την πρώτη ανάλυση των εσόδων του Ιουλίου πάντως προκύπτει ένα εντυπωσιακό εύρημα.

Οι εισπράξεις από επιστρεπτέα προκαταβολή έφτασαν τα 897 εκατ. ευρώ, όταν η μηνιαία δόση ήταν μόλις 27 εκατ. ευρώ. Οι υπερ-πληρωμές του Ιουλίου αναδεικνύουν σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Οικονομικών τρία στοιχεία:

1. Ελεύθεροι επαγγελματίες και επιχειρήσεις-λήπτες επιστρεπτέας προκαταβολής σε μεγάλο ποσοστό είχαν τη δυνατότητα να πληρώσουν εφάπαξ προκειμένου να πάρουν την έξτρα έκπτωση 15%, έχουν πειστεί ότι δεν πρόκειται να υπάρξει νέο «κούρεμα» επιστρεπτέας και προτιμούν να ξεμπερδεύουν με τις υποχρεώσεις τους αναδεικνύοντας μια ουσιαστική βελτίωση της κουλτούρας πληρωμών.
2. Από τα 3,3 δισ. ευρώ των βεβαιωμένων οφειλών επιστρεπτέας στο ταμείο θα μπουν τελικά πολύ περισσότερα από τα 2,4 δισ. ευρώ που υπολογιζόταν. Οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις επιστρεπτέας ή αλλιώς η «φύρα» από 27% που υπολογιζόταν τώρα περιορίζεται σε 15%.
3. Μόνο από την επιστρεπτέα, ο προϋπολογισμός βάζει στην άκρη έξτρα έσοδα 130 εκατ. ευρώ μέχρι τώρα.

Νωρίτερα ο κ. Μητσοτάκης απέστειλε επιστολή στην επικεφαλής της Κομισιόν Ούρσουλα φον Ντερ Λάιεν, με την οποία ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει ένα σχέδιο έξι σημείων, για τη ρύθμιση της αγοράς φυσικού αερίου.

Ολόκληρη η τοποθέτηση του πρωθυπουργού έχει ως εξής:

«Καλημέρα κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, να ευχηθώ και περαστικά στον Υπουργό Επικρατείας, ο οποίος ασθενεί από Covid και βρίσκεται στην οικία του. Καθώς το γεωπολιτικό περιβάλλον συνταράσσεται ακόμα από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, τα εκεί πολεμικά δεδομένα προκαλούν αλυσιδωτές συνέπειες στα πεδία της ενέργειας και της παγκόσμιας οικονομίας.

Οι διεθνείς εξελίξεις επηρεάζουν έτσι όλο και δραματικότερα τις εθνικές προκλήσεις κάθε χώρας. Και σε έναν κόσμο ο οποίος αλλάζει ταχύτατα, ενώ ταυτόχρονα αλληλοεξαρτάται, όλα αυτά τα προβλήματα γίνονται ακόμα πιο σύνθετα. Μπορούν όμως να βρεθούν λύσεις αν αυτές είναι τολμηρές και συντονισμένες.

Συνεπώς, ο πολιτικός χρόνος πυκνώνει, αναδεικνύοντας νέες προτεραιότητες: η μάχη για την ειρήνη και τη νομιμότητα πρωτίστως να συνδυαστεί με πρωτοβουλίες, τολμηρές πρωτοβουλίες, για την αμυντική και ενεργειακή πολιτική της Ευρώπης. Η πολεμική ένταση στην Ουκρανία να περιχαρακωθεί από περιφερειακές ζώνες ασφάλειας στην ήπειρό μας. Και, βέβαια, η πολιτική να παρέμβει, επαναφέροντας τις αγορές ενέργειας στο ρόλο τους και θωρακίζοντας το εισόδημα των πολιτών, τις επιχειρήσεις, από υπερβολικές διεθνείς ανατιμήσεις.

Με αυτούς τους προσανατολισμούς η κυβέρνηση κινείται στο εσωτερικό μέτωπο, αλλά ταυτόχρονα κινείται και στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, αλλά και στο πεδίο της εγγύτερης περιοχής μας.

Σε ό,τι αφορά το πρώτο, το εσωτερικό μέτωπο, να επαναλάβω τη δέσμευσή μας ότι η στήριξη επιχειρήσεων, νοικοκυριών και αγροτών θα συνεχιστεί όσο διαρκεί η ενεργειακή αναστάτωση. Το επόμενο δεκαήμερο, μάλιστα, πιστεύω ότι θα είμαστε σε θέση, με τους συναρμόδιους Υπουργούς, να ανακοινώσουμε και να δρομολογήσουμε ένα πλήρες πρόσθετο πρόγραμμα στήριξης, αξιοποιώντας τόσο εθνικούς όσο και ευρωπαϊκούς πόρους.

Όμως, ένα πανευρωπαϊκό πρόβλημα απαιτεί και πανευρωπαϊκή απάντηση. Πριν βρεθώ, λοιπόν, αύριο στο έκτακτο Συμβούλιο Κορυφής στις Βερσαλλίες με επιστολή μου στην Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, την κα Ursula von der Leyen, πρότεινα μία πολιτική παρέμβαση έξι σημείων στη διαμόρφωση της εμπορικής αξίας του φυσικού αερίου στη χονδρεμπορική αγορά. Κι αυτό γιατί, χωρίς ουσιαστικά να υπάρχει αληθινό πρόβλημα παραγωγής, ποσότητας και τροφοδοσίας του καυσίμου, οι τιμές έχουν εκτοξευτεί κερδοσκοπικά, με πρόσχημα την κρίση στην Ουκρανία.

Και, προφανώς, οι συνέπειες αυτής της κατάστασης επιδρούν στους λογαριασμούς ηλεκτρικού των καταναλωτών αλλά και στις οικονομίες όλων των κρατών. Θυμίζω ότι τα πιο πολλά κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν σημαντική ηλεκτροπαραγωγή από φυσικό αέριο.

Είναι συνεπώς η ώρα της ευρωπαϊκής πολιτικής, η οποία σε ακραίες συνθήκες -το τονίζω σε ακραίες συνθήκες, όπως αυτές που βιώνουμε τώρα -οφείλει να πάρει τολμηρά ριζοσπαστικά μέτρα, που θα αποσυνδέουν τη γεωπολιτική από την ενεργειακή κρίση. Μέτρα έκτακτου χαρακτήρα αλλά και μέτρα άμεσης δράσης.

Αν σκεφτούμε ότι οι τιμές του φυσικού αερίου ήταν πριν την κρίση στα 30 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα και τώρα έφτασαν τα 300 ευρώ, τότε αντιλαμβανόμαστε ότι ο εχθρός μας δεν είναι μόνο ο πόλεμος, αλλά μία βασική δυσλειτουργία με κερδοσκοπικά αίτια στην αγορά του φυσικού αερίου.

Πρόκειται για μία πρωτοβουλία που συνδυάζεται με την ανάγκη συγκρότησης ενός Ειδικού Ταμείου απορρόφησης των αυξήσεων στην ενέργεια. Και, προφανώς, εντάσσεται στον ευρύτερο ευρωπαϊκό σχεδιασμό για την αποσύνδεση των χωρών- μελών της Ένωσης από το ρωσικό πετρέλαιο και το ρωσικό αέριο. Εξάλλου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέθεσε χθες στο δημόσιο διάλογο μια σειρά από προτάσεις οι οποίες θα συζητηθούν και αύριο στο έκτακτο Συμβούλιο Κορυφής.

Όμως η πρότασή μας έχει μία συγκεκριμένη και ρεαλιστική στόχευση, και αυτή είναι η αποσύνδεση των πολεμικών εξελίξεων από το ράλι των τιμών και η διακοπή της αλληλοτροφοδότησης αυτών των δύο κρίσεων.

Γίνεται, συνεπώς, σαφές ότι η Αθήνα συμμετέχει δυναμικά στην ατζέντα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, αύριο στο Παρίσι, με θέσεις για όλα όσα θα συζητηθούν. Για τη στρατηγική αυτονομία, για την οποία θυμίζω ότι ήμασταν από τις πρώτες χώρες που αναδείξαμε τη σημασία της, για την ανάγκη ενίσχυσης των αμυντικών προϋπολογισμών των κρατών-μελών. Αλλά, ταυτόχρονα, θα προσέλθουμε με θέσεις και για τη μείωση της ενεργειακής μας εξάρτησης, για την ανθεκτικότητα των οικονομιών μας, για το πώς μπορούμε να κάνουμε πράξη την πιο γρήγορη μετάβαση στην πράσινη οικονομία, την ταχύτερη είσοδο των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στο ενεργειακό ισοζύγιο.

Θυμίζω, εξάλλου, ότι σήμερα οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειες είναι μακράν η φθηνότερη μορφή ενέργειας και η μόνη η οποία μπορεί να συμπιέσει προς τα κάτω το συνολικό κόστος της ενέργειας στην Ευρώπη. Γιατί οι τέσσερις αυτοί πυλώνες συγκροτούν τελικά μια νέα ευρωπαϊκή αντίληψη την οποία καλείται να οικοδομήσει η Ένωσή μας, ώστε να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στο νέο γεωπολιτικό περιβάλλον.

Παράλληλα, πέραν του εθνικού και του ευρωπαϊκού πλαισίου, σε ένα άλλο επίπεδο, την Κυριακή -όπως γνωρίζετε- επισκέπτομαι την Κωνσταντινούπολη για να τιμήσω τον Οικουμενικό Πατριάρχη, την Κυριακή της Ορθοδοξίας. Και θα συναντηθώ επίσης με τον Πρόεδρο Erdogan, την πρόσκληση του οποίου αποδέχθηκα. Πάγια θέση μου, άλλωστε, είναι ότι τα «παράθυρα» του διαλόγου μένουν πάντα ανοιχτά, όπως κλειστές μένουν και οι πόρτες μας απέναντι σε οποιαδήποτε απειλή.

Ταξιδεύω, λοιπόν, στην Τουρκία την Κυριακή με διάθεση παραγωγική, πολύ περισσότερο όταν τις δυο χώρες μας απασχολούν ήδη ευρύτερα περιφερειακά θέματα. Συνεπώς, ως γείτονες στον χάρτη, ως εταίροι στο ΝΑΤΟ, καλούμαστε να δοκιμαστούμε και στο πεδίο που επιβάλλει η διεθνής συγκυρία. Να κρατήσουμε, δηλαδή, την περιοχή μας μακριά από οποιαδήποτε πρόσθετη γεωπολιτική κρίση και φυσικά να συνταχθούμε με το συμμαχικό πνεύμα το οποίο καταδικάζει τον ιστορικό αναθεωρητισμό και την παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου, αλλά και των συνόρων.

Όπως έχω πει, το γεγονός ότι διαφωνούμε δεν σημαίνει ότι, ειδικά σε αυτή τη συγκυρία, δεν πρέπει να συζητούμε. Η Ελλάδα μάλιστα έχει κάθε λόγο να επιδιώκει τη συζήτηση, καθώς οι θέσεις μας εδράζονται στη διεθνή νομιμότητα.

Οι προσδοκίες μου, συνεπώς, είναι μετρημένες και ρεαλιστικές. Γι’ αυτό και προσέρχομαι σε αυτήν τη συνάντηση με την αυτοπεποίθηση την οποία μας προσφέρουν οι τεκμηριωμένες εθνικές μας απόψεις.

Συνεχίζονται, τέλος -για να έρθω και στην ατζέντα του σημερινού Υπουργικού Συμβουλίου- οι σημαντικές κυβερνητικές δράσεις, σύμφωνα με τον ετήσιο προγραμματισμό μας. Από τα μεγάλα θέματα που θα μας απασχολήσουν σήμερα, επιτρέψτε μου να σταθώ, να ζητήσω την προσοχή σας, ειδικά στο μείζον ζήτημα της αναδιοργάνωσης της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.

Ένα νομοσχέδιο το οποίο έχει στόχο όλοι οι Έλληνες πολίτες να μπορούν να έχουν πλέον προσωπικό γιατρό, ο οποίος θα τους παρακολουθεί και θα τους συμβουλεύει.

Έχουμε μιλήσει πολλές φορές για την ανάγκη η περιπέτεια του Covid να αποτελέσει την αφορμή για σημαντικές παρεμβάσεις στο Εθνικό Σύστημα Υγείας και προφανώς σημαντική παρέμβαση χωρίς την ουσιαστική αναβάθμιση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας δεν νοείται. Οπότε, θα αναμένουμε με πολύ ενδιαφέρον τις εισηγήσεις και τις προτάσεις του Υπουργείου Υγείας.

Κλείνοντας, να πω ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία μετέθεσε τον δημόσιο διάλογο αποκλειστικά στις τραγικές εξελίξεις στην Ανατολική Ευρώπη, δεν έχουμε τελειώσει όμως ακόμα με την πανδημία. Παρατηρούμε τις τελευταίες μέρες πάλι μία μικρή αύξηση των κρουσμάτων. Κατά συνέπεια, μην θεωρούμε ότι πρέπει καθ’ οποιονδήποτε τρόπο να «σφυρίξουμε λήξη» στην υγειονομική αυτή περιπέτεια μόνο και μόνο επειδή έχει σταματήσει να απασχολεί την επικαιρότητα.

Θα πρέπει να εξακολουθούμε να τηρούμε τους βασικούς κανόνες προστασίας και, προφανώς, η επιμονή μας θα εξακολουθεί να στρέφεται στην ανάγκη να συνεχίσουμε το πρόγραμμα του εμβολιασμού. Καθώς θα βαίνουμε προς την άνοιξη και το καλοκαίρι, είναι δεδομένο ότι η κατάσταση θα βελτιώνεται, αλλά θα ετοιμάσουμε από τώρα ένα σχέδιο προετοιμασίας της χώρας για το τι θα συμβεί από τον Σεπτέμβριο και μετά, το οποίο θα έχουμε την ευκαιρία να συζητήσουμε σε επόμενο Υπουργικό Συμβούλιο».