Η διαδικασία πραγματοποιείται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας «Ηλεκτρονικές Εγγραφές 2026 – eregister» https://eregister.it.minedu.gov.gr .  του Υπουργείου Παιδείας και αφορά τους επιτυχόντες των ΓΕΛ και ΕΠΑΛ, αλλά και συγκεκριμένες ειδικές κατηγορίες. Όσοι δεν ολοκληρώσουν εγκαίρως τη διαδικασία που προβλέπεται για την κατηγορία τους, θα πρέπει να απευθυνθούν στις αρμόδιες υπηρεσίες, όπου αυτό προβλέπεται.

Ποιοι πρέπει να κάνουν ηλεκτρονική εγγραφή

Η ηλεκτρονική διαδικασία αφορά τους επιτυχόντες των Πανελλαδικών Εξετάσεων ΓΕΛ και ΕΠΑΛ 2026, τους επιτυχόντες της ειδικής κατηγορίας των πασχόντων από σοβαρές παθήσεις, καθώς και τους επιτυχόντες που εισάγονται με την ειδική κατηγορία των Ελλήνων Πολιτών της Μουσουλμανικής Μειονότητας της Θράκης.

Η εγγραφή αποτελεί απαραίτητο βήμα για την ολοκλήρωση της διαδικασίας εισαγωγής στο Τμήμα ή τη Σχολή επιτυχίας.

Πώς γίνεται η εγγραφή στο eregister

Οι επιτυχόντες ΓΕΛ και ΕΠΑΛ συνδέονται στην εφαρμογή χρησιμοποιώντας ως όνομα χρήστη τον 8ψήφιο κωδικό υποψηφίου.Ως κωδικός ασφαλείας χρησιμοποιείται ο ίδιος κωδικός που είχε χρησιμοποιηθεί για την πρόσβαση στην ηλεκτρονική εφαρμογή του Μηχανογραφικού Δελτίου.

Για την ειδική κατηγορία των σοβαρών παθήσεων χρησιμοποιούνται τα στοιχεία που είχαν δηλωθεί κατά την υποβολή της Αίτησης-Μηχανογραφικού Δελτίου Σοβαρών Παθήσεων.

Σε περίπτωση που ο υποψήφιος δεν θυμάται ή έχει χάσει τον κωδικό ασφαλείας, υπάρχει δυνατότητα ορισμού νέου κωδικού μέσα από τη σχετική επιλογή της εφαρμογής.

Για τη διαδικασία απαιτούνται ο 8ψήφιος κωδικός υποψηφίου και το email που είχε δηλωθεί στο Μηχανογραφικό.

Ποια στοιχεία πρέπει να συμπληρώσουν οι πρωτοετείς

Κατά την ηλεκτρονική εγγραφή ζητείται, μεταξύ άλλων, ο Αριθμός Μητρώου Κοινωνικής Ασφάλισης (ΑΜΚΑ). Η επιβεβαίωσή του πραγματοποιείται μέσω διαλειτουργικότητας με το Εθνικό Μητρώο ΑΜΚΑ.

Παράλληλα, καταχωρίζεται ο αριθμός δελτίου αστυνομικής ταυτότητας ή διαβατηρίου. Το συγκεκριμένο πεδίο μπορεί να εμφανίζεται ήδη συμπληρωμένο από τα στοιχεία του Μηχανογραφικού, αλλά υπάρχει δυνατότητα τροποποίησης.

Απαραίτητα είναι επίσης τα στοιχεία επικοινωνίας, δηλαδή αριθμός κινητού τηλεφώνου και διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.

Ο αριθμός κινητού πρέπει να ανήκει στον ίδιο τον επιτυχόντα και να επιβεβαιωθεί μέσω της εφαρμογής.

Η αίτηση που υποβάλλεται στο πληροφοριακό σύστημα του Υπουργείου Παιδείας έχει χαρακτήρα Υπεύθυνης Δήλωσης, επομένως χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή πριν από την οριστική υποβολή.

Έχετε ήδη εγγραφεί σε άλλο Τμήμα; Τι πρέπει να δηλώσετε

Οι επιτυχόντες που είναι ήδη εγγεγραμμένοι σε άλλο πρόγραμμα σπουδών πρώτου κύκλου σε Α.Ε.Ι. ή Α.Ε.Α. της χώρας θα πρέπει να δηλώσουν μέσω της ίδιας εφαρμογής το Τμήμα ή τη Σχολή στην οποία είναι ήδη εγγεγραμμένοι.

Με τον τρόπο αυτό ζητούν ταυτόχρονα τη διαγραφή από την προηγούμενη Σχολή ή το προηγούμενο Τμήμα, ώστε να ολοκληρωθεί η εγγραφή στο νέο Τμήμα επιτυχίας.

Η ίδια υποχρέωση ισχύει και για όσους έχουν ήδη διαγραφεί από το προηγούμενο Τμήμα απευθυνόμενοι απευθείας στη Γραμματεία. Και σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να δηλωθεί στην ηλεκτρονική εφαρμογή η προηγούμενη εγγραφή.

Προσοχή: Μπορείτε να διορθώσετε λάθος στην αίτηση

Ένα σημαντικό στοιχείο για όσους έχουν ήδη υποβάλει την αίτηση είναι ότι μέχρι σήμερα, 4 Σεπτεμβρίου, υπάρχει δυνατότητα αναίρεσης.

Εάν ο επιτυχών διαπιστώσει ότι έχει καταχωρίσει κάποιο λάθος, μπορεί να αναιρέσει την αίτηση που έχει ήδη υποβληθεί και έχει λάβει αριθμό πρωτοκόλλου και στη συνέχεια να υποβάλει νέα, διορθωμένη αίτηση.

Για την αναίρεση απαιτούνται ο 8ψήφιος κωδικός υποψηφίου και ο αριθμός πρωτοκόλλου της αίτησης που πρόκειται να καταργηθεί.

Τι γίνεται με όσους έχουν προσωρινό ΑΜΚΑ

Οι απόφοιτοι ΓΕΛ και ΕΠΑΛ που διαθέτουν προσωρινό ΑΜΚΑ δεν ολοκληρώνουν την εγγραφή τους μέσω της ηλεκτρονικής εφαρμογής.

Στην περίπτωση αυτή, η αίτηση εγγραφής υποβάλλεται απευθείας στη Γραμματεία του Τμήματος.

Παράλληλα, από την 1η Σεπτεμβρίου 2026 παρέχεται υποστήριξη από τις σχολικές μονάδες για ζητήματα που αφορούν την πρόσβαση των επιτυχόντων στην εφαρμογή των ηλεκτρονικών εγγραφών.

Σοβαρές παθήσεις: Ποια δικαιολογητικά χρειάζονται

Οι επιτυχόντες της ειδικής κατηγορίας των πασχόντων από σοβαρές παθήσεις, αφού ολοκληρώσουν την ηλεκτρονική εγγραφή, πρέπει να καταθέσουν στη Γραμματεία του Τμήματος, οι ίδιοι ή εξουσιοδοτημένο πρόσωπο, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται αντίγραφο ταυτότητας ή άλλου δημόσιου εγγράφου, αντίγραφο του τίτλου απόλυσης, αντίγραφο του πιστοποιητικού διαπίστωσης της πάθησης και τρεις φωτογραφίες τύπου αστυνομικής ταυτότητας.

Η κατάθεση μπορεί να γίνει αυτοπροσώπως ή ταχυδρομικά με συστημένη επιστολή και απόδειξη παραλαβής, σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται.

Μουσουλμανική Μειονότητα Θράκης: Τι πρέπει να προσκομίσουν

Και οι επιτυχόντες της ειδικής κατηγορίας των Ελλήνων Πολιτών της Μουσουλμανικής Μειονότητας της Θράκης ολοκληρώνουν την ηλεκτρονική εγγραφή μέσω της σχετικής εφαρμογής.

Για την ολοκλήρωση της διαδικασίας πρέπει να αποστείλουν ή να καταθέσουν στη Γραμματεία του Τμήματος ή της Σχολής τα προβλεπόμενα δικαιολογητικά.

Απαιτείται, μεταξύ άλλων, βεβαίωση εγγραφής στα δημοτολόγια Δήμου των Νομών Ξάνθης, Ροδόπης ή Έβρου, ενώ σε περίπτωση μεταβολής της δημοτολογικής εγγραφής απαιτείται η αντίστοιχη βεβαίωση.

Χρειάζεται επίσης αντίγραφο ληξιαρχικής πράξης γέννησης στο οποίο αναφέρεται η σχετική ιδιότητα ή αντίστοιχη βεβαίωση από τους Μουφτήδες Θράκης.

Ποιοι δεν κάνουν ηλεκτρονική εγγραφή

Υπάρχουν και κατηγορίες επιτυχόντων που δεν ακολουθούν την ηλεκτρονική διαδικασία.

Σε αυτούς περιλαμβάνονται απόφοιτοι ΓΕΛ και ΕΠΑΛ που έχουν διακριθεί σε Βαλκανικές, Ευρωπαϊκές ή Διεθνείς Ολυμπιάδες Μαθηματικών, Πληροφορικής ή Ρομποτικής, Φυσικής, Χημείας, Βιολογίας ή Οικονομικών και έχουν λάβει πρώτο, δεύτερο ή τρίτο βραβείο.

Στην ίδια κατηγορία εντάσσονται και οι διακριθέντες σε EUCYS, EUSO και EGMO.

Οι συγκεκριμένοι υποψήφιοι υποβάλλουν την αίτησή τους στις Γραμματείες των Πανεπιστημιακών Τμημάτων, μέσα στην ίδια προθεσμία, δηλαδή έως και σήμερα, 4 Σεπτεμβρίου 2026, προσκομίζοντας και τη σχετική βεβαίωση της Διεύθυνσης Εξετάσεων και Πιστοποιήσεων του Υπουργείου Παιδείας.

Στρατιωτικές, Αστυνομικές και άλλες ειδικές Σχολές

Διαφορετικό καθεστώς ισχύει για τους επιτυχόντες στις Στρατιωτικές Σχολές, τις Αστυνομικές Σχολές, τις Σχολές της Πυροσβεστικής Ακαδημίας, τις Ακαδημίες του Εμπορικού Ναυτικού, τις Σχολές του Λιμενικού Σώματος – Ελληνικής Ακτοφυλακής, καθώς και τις Ανώτερες Σχολές Τουριστικής Εκπαίδευσης.

Για τις συγκεκριμένες σχολές, η διαδικασία και οι προθεσμίες εγγραφής καθορίζονται και πραγματοποιούνται από τα αρμόδια Υπουργεία.

Οι επιτυχόντες των Πανελλαδικών που δεν έχουν ολοκληρώσει ακόμη την εγγραφή τους έχουν πλέον μπροστά τους την τελευταία ημέρα της διαδικασίας.

Πριν από την οριστική υποβολή, οι πρωτοετείς θα πρέπει να ελέγξουν προσεκτικά τα προσωπικά στοιχεία, τα στοιχεία επικοινωνίας και το Τμήμα ή τη Σχολή επιτυχίας, ώστε να αποφευχθούν λάθη που μπορεί να δημιουργήσουν προβλήματα στην ολοκλήρωση της εγγραφής.

Η μελέτη της Eurobank για την τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ελλάδα αναδεικνύει ένα παράδοξο: η χώρα διαθέτει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά συμμετοχής νέων στα πανεπιστήμια στην ΕΕ-27, αλλά εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις στην ποιότητα των δεξιοτήτων, στη σύνδεση με την αγορά εργασίας και στην προσέλκυση ξένων φοιτητών. Σύμφωνα με τη μελέτη, ένας φιλόδοξος αλλά ρεαλιστικός στόχος θα ήταν η αύξηση των ξένων και παλιννοστούντων φοιτητών στους 100.000 από περίπου 25.000 σήμερα, κάτι που θα μπορούσε να προσφέρει άμεση συνεισφορά στο ΑΕΠ περίπου 1 δισ. ευρώ ετησίως.

Ειδικότερα, η Μονάδα Οικονομικής Ανάλυσης και Έρευνας της Eurobank εξέδωσε μελέτη με τίτλο «Η τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ελλάδα: μεγέθη, προκλήσεις και δυνητική συνεισφορά στην ανάπτυξη». Συγγραφείς της μελέτης είναι οι Δρ. Τάσος Αναστασάτος, Επικεφαλής Οικονομολόγος, και Δρ. Κωνσταντίνος Πέππας, Ερευνητής Οικονομολόγος.

Η μελέτη παρουσιάζει τα βασικά μεγέθη της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα, σε συγκριτική ανάλυση με τις χώρες της ΕΕ-27, αναδεικνύοντας τις ελληνικές ιδιαιτερότητες και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ανώτατη εκπαίδευση στη χώρα μας. Ακολούθως, επιχειρεί να εκτιμήσει τις δυνητικές θετικές επιδράσεις στο ΑΕΠ από την βελτίωση στο επίπεδο της παρεχόμενης γνώσης και της ερευνητικής δραστηριότητας των ελληνικών πανεπιστημίων, έτσι ώστε να προσεγγίσουν το επίπεδο χωρών με υψηλότερο επίπεδο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και, συναρτήσει αυτών, από την προσέλκυση ξένων και επαναπατριζόμενων Ελλήνων φοιτητών και διδακτικού προσωπικού. Η μελέτη καταλήγει με προτάσεις πολιτικής.

ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

– Το ελληνικό σύστημα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης παρουσιάζει το υψηλότερο μέσο ποσοστό στην ΕΕ-27 όσον αφορά τη συμμετοχή των νέων στα πανεπιστήμια

– Ο αριθμός των μεταπτυχιακών φοιτητών υπερ-οκταπλασιάστηκε μεταξύ 2001-2023 (στους 106,8 χιλ.) και των διδακτορικών σχεδόν τριπλασιάστηκε (στους 33,7 χιλ.)

Η Ελλάδα χαρακτηρίζεται από υψηλή ζήτηση για σπουδές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και αντιστοίχως εύκολη πρόσβαση. Το ελληνικό σύστημα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης παρουσιάζει το υψηλότερο μέσο ποσοστό στην ΕΕ-27 όσον αφορά τη συμμετοχή των νέων 20 ετών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση: 55,7% έναντι μέσου όρου 33,1% στην ΕΕ-27 (μέσο ποσοστό 2013-2024). Την περίοδο 2001-2023, πάνω από 75,0 χιλ. πρωτοετείς φοιτητές κατ’ έτος εισέρχονταν σε ιδρύματα του πανεπιστημιακού και του τεχνολογικού τομέα. Ο αριθμός των προπτυχιακών φοιτητών σε κανονικά εξάμηνα σπουδών σε πανεπιστημιακό και τεχνολογικό τομέα κυμαίνεται στους 300,0 χιλ. περίπου κατ’ έτος (296,8 χιλ. το 2023). Παράλληλα, η άνοδος του αριθμού των αποφοίτων λυκείου που εισέρχονται στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, συνοδεύτηκε από ακόμα ταχύτερη αύξηση του αριθμού των κατόχων βασικού πτυχίου που ακολούθησαν μεταπτυχιακές ή διδακτορικές σπουδές, ενδεικτικό ότι όλο και περισσότερα άτομα αναζητούν υψηλότερα ακαδημαϊκά προσόντα για να είναι πιο ανταγωνιστικοί στην αγορά εργασίας. Ο αριθμός των μεταπτυχιακών φοιτητών στον πανεπιστημιακό και τεχνολογικό τομέα υπερ-οκταπλασιάστηκε μεταξύ 2001 και 2023 (στους 106,8 χιλ.) και των διδακτορικών σχεδόν τριπλασιάστηκε (στους 33,7 χιλ.).

Η είσοδος στην τριτοβάθμια εκπαίδευση δείχνει να είναι ευχερέστερη αλλά ίσως και ελκυστικότερη για τις γυναίκες καθώς την περίοδο που εξετάζεται αποτελούν πάνω από τους μισούς πρωτοετείς φοιτητές και το 58,0% των μεταπτυχιακών φοιτητών στο σύνολο των ιδρυμάτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Αντίθετα, στις διδακτορικές σπουδές πλειοψηφούν οι άνδρες, αν και το ποσοστό των γυναικών έχει αυξηθεί σημαντικά με το χρόνο (48,4% το 2023). Τα επιστημονικά πεδία που συγκεντρώνουν τους περισσότερους πρωτοετείς φοιτητές είναι τα πεδία των Κοινωνικών επιστημών-Δημοσιογραφίας-Ενημέρωσης, Μηχανικής-Μεταποίησης-Κατασκευών και Διοίκησης επιχειρήσεων-Νομικών σπουδών, ενώ χαμηλά στη σχετική κατάταξη είναι τα πεδία των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών, Γεωργίας-Δασοκομίας-Αλιείας-Κτηνιατρικής και Υπηρεσιών. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της περιόδου 2001-2023, βαθμιαία περιορίστηκε σημαντικά το μερίδιο αυτών που επιλέγουν τα πεδία των Τεχνών-Ανθρωπιστικών επιστημών, με σημαντική αύξηση αυτών που κατευθύνονται στα πεδία Υγείας-Ευημερίας, Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών και Μηχανικής-Μεταποίησης-Κατασκευών. Οι τάσεις αυτές αντανακλούν αντίστοιχες μεταβολές στην αγορά εργασίας.

Η εύκολη πρόσβαση στα ιδρύματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης συνοδεύτηκε και από τριπλασιασμό στον αριθμό των φοιτητών πέραν των κανονικών εξαμήνων σπουδών οι οποίοι το 2023 ανέρχονταν στους 447,1 χιλ. (+3,0 φορές συγκριτικά με το 2001) στο σύνολο του πανεπιστημιακού και τεχνολογικού τομέα. Ως αποτέλεσμα, συνολικά την περίοδο 2001-2023, ο λόγος πρωτοετείς φοιτητές προς πτυχιούχοι κυμαίνεται στα επίπεδα του 1,5. Πλέον το θέμα των υπερήμερων φοιτητών έχει αντιμετωπιστεί με την καθιέρωση και εφαρμογή νόμου που, αφενός θέτει όρια στη διάρκεια των σπουδών, αφετέρου οδήγησε στην εκκαθάριση των φοιτητικών καταλόγων των ΑΕΙ με τη διαγραφή πλέον των 300,0 χιλ. μη ενεργών φοιτητών. Αλλά και ο αριθμός των πτυχιούχων στο σύνολο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης έχει αυξηθεί κατά 56,1% (στους 57,3 χιλ. το 2023) ή διαφορετικά κάθε έτος αποφοιτούσαν 50,2 χιλ. άτομα κατά μέσο όρο, με αποτέλεσμα στο σύνολο της υπό εξέτασης περιόδου ο συνολικός αριθμός τους να ξεπεράσει το 1,0 εκατ.

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΕΛΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

– Η έρευνα PIAAC (2016) του ΟΟΣΑ που αφορά τους ενηλίκους έδειξε ότι 19% των αποφοίτων του πανεπιστημίου είναι λειτουργικά αναλφάβητοι

Ωστόσο, η αύξηση του αριθμού των πτυχιούχων δεν συνοδεύεται αναγκαστικά από άνοδο της ποιότητας των παρεχόμενων σπουδών: παλαιότερη έρευνα PIAAC του ΟΟΣΑ που αφορά τους ενηλίκους, με στοιχεία έως και το 2015, έδειξε ότι 19% των αποφοίτων του πανεπιστημίου ήταν λειτουργικά αναλφάβητοι. Είναι απορίας άξιον πώς είναι δυνατόν ένα εκπαιδευτικό σύστημα να χορηγεί πτυχία πανεπιστημίου σε ανθρώπους που αποτιμώνται ως λειτουργικά αναλφάβητοι. Παρόμοια αποτελέσματα έδειξε και η έρευνα PISA του ΟΟΣΑ για μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης του 2022. Παράλληλα, ενώ άλλες χώρες βελτίωσαν το σύνολο των βασικών δεξιοτήτων του πληθυσμού κατά περίπου 30%-35% από τη δεκαετία του ’50, στην Ελλάδα η αντίστοιχη βελτίωση ήταν μόλις 5%. Σε αντίθεση με ό,τι παρατηρείται σε άλλες χώρες, οι νέοι ηλικίας 25-34 ετών στην Ελλάδα έχουν περίπου ίδιες επιδόσεις στον εγγραμματισμό με τα άτομα ηλικίας 55-65 ετών παρά το γεγονός ότι το ποσοστό των πτυχιούχων έχει αυξηθεί εκθετικά. Αυτά τα ευρήματα εγείρουν τον προβληματισμό κατά πόσον η αύξηση του αριθμού των πτυχιούχων επετεύχθη με το κόστος της χαλάρωσης των κριτηρίων εισδοχής και αποφοίτησης κι επομένως της χαμηλότερης ποιότητας των παρεχόμενων γνώσεων και ικανοτήτων, δηλαδή κατά πόσον υφίσταται πληθωρισμός πτυχίων. Οι προσμετρήσεις ποιότητας πιθανώς συνεισφέρουν και στην έξοδο πολλών χιλιάδων νέων Ελλήνων κι Ελληνίδων στο εξωτερικό για την διεξαγωγή προπτυχιακών ή μεταπτυχιακών σπουδών: το 2023 ήταν 37.658, περισσότεροι από το 2008, παρά την άνοδο των προσφερόμενων θέσεων σε ελληνικά ιδρύματα. Αυτό κοστίζει στα νοικοκυριά και στην εθνική οικονομία τεράστια ποσά συναλλάγματος και, στο βαθμό που αρκετοί παραμένουν στο εξωτερικό, στερεί από την ελληνική οικονομία εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό και επιδεινώνει τις δυσμενείς προβολές εξέλιξης του πληθυσμού.

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

– Σύμφωνα με το CEDEFOP η Ελλάδα, το 2017 και το 2024, σημειώνει την τρίτη και τη δεύτερη χαμηλότερη επίδοση, αντίστοιχα, μεταξύ 31 χωρών στην αντιστοίχιση δεξιοτήτων με την αγορά εργασίας

Περαιτέρω, οι ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις, και ιδίως η εισαγωγή της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ), απαιτούν από την εκπαίδευση την προσαρμογή των προσφερόμενων γνωστικών αντικειμένων και των μεθόδων διδασκαλίας, στις νέες ανάγκες, καθώς και μεγάλης έκτασης επανεκπαίδευση και κατάρτιση (reskilling & upskilling) του ανθρώπινου δυναμικού. Εάν το εκπαιδευτικό σύστημα επιτύχει γρήγορη και αποτελεσματική προσαρμογή, θα ακολουθήσει ταχεία ανάπτυξη της παραγωγικότητας και των εισοδημάτων. Εάν καθυστερήσει, η απόσταση από το κατά κεφαλήν εισόδημα των πρωτοπόρων χωρών θα αυξηθεί. Η ανάπτυξη, για να είναι βιώσιμη μακροχρόνια, πρέπει να βασίζεται σε άνοδο της παραγωγικότητας, το οποίο με τη σειρά του έχει ως κρισιμότερη προϋπόθεση την ύπαρξη ενός ανθρώπινου δυναμικού με υψηλές δεξιότητες και γνώσεις, αλλά και τα λεγόμενα soft skills: ικανότητα για συνεργασία, ενσυναίσθηση, προσαρμοστικότητα στις δυναμικές του εξωτερικού περιβάλλοντος. Το πανεπιστήμιο, όντας κρίσιμο τμήμα του συνολικού σχεδιασμού, πρέπει να εστιάσει στην προαγωγή της κριτικής ικανότητας και σκέψης και όχι στη στείρα αποστήθιση γνώσεων. Είναι χαρακτηριστικό ότι σύμφωνα με το CEDEFOP η Ελλάδα, το 2017 και το 2024, σημειώνει την τρίτη και τη δεύτερη χαμηλότερη επίδοση, αντίστοιχα, μεταξύ 31 χωρών στον βαθμό στον οποίο οι δεξιότητες αντιστοιχίζονται αποτελεσματικά στην αγορά εργασίας. Για να συνεισφέρει στην προσέλκυση καταρτισμένου ανθρώπινου δυναμικού και τη δημιουργία εισοδημάτων, η τριτοβάθμια εκπαίδευση πρέπει να επενδύσει στην ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, να δημιουργήσει ένα οικοσύστημα γνώσης, έρευνας και καινοτομίας και να βελτιώσει τους δεσμούς της με την παραγωγική οικονομία. Αυτό αφορά εξίσου τα κρατικά και τα μη κρατικά ιδρύματα.

Εξίσου σημαντικό είναι το εύρημα ότι η Ελλάδα την περίοδο 2008-2025 είχε το τέταρτο υψηλότερο ποσοστό (2η το 2025) υπερ-ειδίκευσης (over-qualification rate) μεταξύ των χωρών της ΕΕ-27, το οποίο αφορά τους απασχολούμενους με τριτοβάθμια εκπαίδευση που εργάζονται σε χαμηλής ή μεσαίας ειδίκευσης επαγγέλματα. Αυτό μπορεί να ιδωθεί ως ένδειξη πληθωρισμού πτυχιούχων ή και ρηχότητας της παραγωγικής βάσης της χώρας που δεν δημιουργεί επαρκή αριθμό θέσεων υψηλότερης εξειδίκευσης, λόγω της κλίσης της προς τομείς χαμηλότερης γνώσης. Παρόμοια εικόνα μεγάλης αύξησης του αριθμού των πτυχιούχων προκύπτει και από την εξέλιξη του αριθμού αποφοίτων μεταπτυχιακών και διδακτορικών προγραμμάτων σπουδών. Ο αριθμός των μεταπτυχιακών υπερ-εξαπλασιάστηκε (στους 26,9 χιλ. το 2023, 300 χιλ. στο σύνολο της περιόδου), ενώ ο αριθμός των διδακτόρων σχεδόν τριπλασιάστηκε (στους 2,4 χιλ. το 2023, 39 χιλ. στο σύνολο της περιόδου). Αντίθετα, το διδακτικό προσωπικό της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης περιορίστηκε μεταξύ 2001 και 2023 κατά 12,5%. Η εικόνα αυτή προήλθε από τον περιορισμό κατά 40,0% την περίοδο της κρίσης 2009-2014 λόγω των περικοπών δαπανών, με τον κύριο όγκο να αφορά τη μείωση του διδακτικού προσωπικού με σύμβαση ορισμένου χρόνου.

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

– Η Ελλάδα παρουσιάζει χαμηλές – αν και αυξανόμενες – δαπάνες στο σύνολο της εκπαίδευσης αλλά άνω του μέσου όρου της ΕΕ-27 στην τριτοβάθμια εκπαίδευση

Όσον αφορά τη χρηματοδότηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, η Ελλάδα παρουσιάζει μία από τις χαμηλότερες θέσεις στην ΕΕ-27 όσον αφορά τις δαπάνες ως ποσοστό του ΑΕΠ στο σύνολο της εκπαίδευσης αλλά υψηλότερες του μέσου όρου στις δαπάνες της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, με αμφότερα τα ποσοστά να αυξάνονται. Οι περισσότερες κατηγορίες δαπανών παρουσιάζουν αύξηση την περίοδο πριν την οικονομική κρίση, κατά τη διάρκεια της περιορίζονται και στην συνέχεια ακολουθούν και πάλι ανοδική πορεία. Άνω του 80% αφορούν δαπάνες αποζημίωσης εργαζομένων και δαπάνες ενδιάμεσης κατανάλωσης, ωστόσο την πενταετία 2020-2024 αυξήθηκαν σημαντικά οι επενδύσεις παγίων και ανήλθαν στο μισό περίπου των συνολικών δαπανών. Συνολικά, την περίοδο 2001-2024, οι δαπάνες για τριτοβάθμια εκπαίδευση αυξήθηκαν, από 1,5% σε 2,7% του συνόλου των δαπανών της Γενικής Κυβέρνησης.

ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

– Ο αριθμός των επιστημονικών δημοσιεύσεων όλων των φορέων αυξήθηκε σημαντικά

– Η ποιότητα των δημοσιεύσεων επίσης βελτιώθηκε

– Η θέση της Ελλάδας συγκριτικά με τις χώρες της ΕΕ-27 στη διεθνή ανταγωνιστικότητα της επιστημονικής/ερευνητικής ικανότητας επίσης βελτιώνεται

– Συγκριτικά με την ΕΕ-27, οι δαπάνες R&D ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι χαμηλότερες αλλά η μεταξύ τους απόσταση μειώνεται με την πάροδο του χρόνου

Κατά τη διάρκεια της περιόδου 2000-2021, ο αριθμός των επιστημονικών δημοσιεύσεων όλων των φορέων της χώρας αυξήθηκε σημαντικά, με τις περισσότερες να προέρχονται από τα πανεπιστημιακά και τεχνολογικά ιδρύματα – όπου έχουν υπερ-τετραπλασιαστεί – ενώ μετά το 2013 υπερτερούν σε αριθμό οι δημοσιεύσεις με διεθνή συνεργασία. Η ποιότητα των δημοσιεύσεων επίσης βελτιώθηκε, όπως προκύπτει από τον αριθμό των αναφορών (αύξηση κατά 10,4 φορές), από το ποσοστό των δημοσιεύσεων που λαμβάνουν αναφορές(+22,3 π.μ.) και από τον δείκτη απήχησης, ο οποίος καταδεικνύει ότι οι δημοσιεύσεις των ελληνικών πανεπιστημίων έχουν πλέον μεγαλύτερη απήχηση από τον παγκόσμιο μέσο όρο, με την ταχύτερη αύξηση στις κατηγορίες των ανώτερων 1% και 5% δημοσιεύσεων με την υψηλότερη απήχηση. Υψηλότεροι δείκτες απήχησης εμφανίζονται στις Φυσικές Επιστήμες και στην Ιατρική-Επιστήμες υγείας. Η θέση της Ελλάδας συγκριτικά με τις χώρες της ΕΕ-27 στη διεθνή ανταγωνιστικότητα της επιστημονικής/ερευνητικής ικανότητας επίσης βελτιώνεται.

Οι δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης (R&D) στα πανεπιστήμια έχουν αυξηθεί σε απόλυτο ποσό και ως ποσοστό του ΑΕΠ, αν και το ποσοστό συμμετοχής τους στις συνολικές δαπάνες R&D της χώρας είναι μικρότερο από αυτό των επιχειρήσεων και περιορίζεται την περίοδο 2001-2024 (από 44,9% σε 25,4%). Συγκριτικά με την ΕΕ-27, οι δαπάνες R&D στο χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα, ως ποσοστό του ΑΕΠ, είναι χαμηλότερες αλλά η μεταξύ τους απόσταση μειώνεται με την πάροδο του χρόνου. Άνω του 80% των συνολικών δαπανών R&D στην τριτοβάθμια εκπαίδευση πραγματοποιείται από τα πανεπιστήμια και το 15% περίπου από πανεπιστημιακά νοσοκομεία και κλινικές, ενώ άνω του 90% αφορά τρέχουσες δαπάνες – κυρίως κόστος εργασίας. Πάνω από τις μισές δαπάνες R&D της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης αφορούν δαπάνες βασικής έρευνας, το 37,0% περίπου δαπάνες εφαρμοσμένης έρευνας, ενώ οι μισές περίπου κατευθύνονται στα επιστημονικά πεδία της Μηχανικής-Τεχνολογίας (25,0%) και της Ιατρικής-Επιστημών υγείας (23,8%).

ΔΥΝΗΤΙΚΑ ΟΦΕΛΗ ΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

– Πολυδιάστατη και οικονομικά σημαντική επίδραση, άμεση αλλά και μακροχρόνια από τη συσσώρευση και διάχυση γνώσης

Η ψήφιση του Νόμου 5094/2024 με τον οποίο δίνεται η δυνατότητα ίδρυσης και λειτουργίας στην Ελλάδα παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων αίρει μια ελληνική ιδιαιτερότητα και δημιουργεί προσδοκίες αύξησης της συνεισφοράς της ανώτατης εκπαίδευσης στην οικονομική ανάπτυξη. Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, τα «κανάλια» μέσω των οποίων τα πανεπιστήμια επιδρούν στην οικονομική ανάπτυξη είναι: (α) το καταρτισμένο και υψηλών – συνήθως – δεξιοτήτων ανθρώπινο δυναμικό με το οποίο εφοδιάζουν την οικονομία τα πανεπιστήμια, (β) η παραγωγή και διάχυση των προϊόντων της καινοτομίας από τα πανεπιστήμια προς τις επιχειρήσεις και την κοινωνία, (γ) η στελέχωση και καλύτερη λειτουργία θεσμικών οργάνων με αποφοίτους πανεπιστημίων και (δ) η άμεση συνεισφορά στην εγχώρια ζήτηση, ήτοι οι κεφαλαιουχικές δαπάνες των ιδρυμάτων και η αυξημένη κατανάλωση αγαθών και υπηρεσιών από τους φοιτητές και το διδακτικό προσωπικό των πανεπιστημίων. Ενώ η βιβλιογραφία τεκμηριώνει ότι η τριτοβάθμια εκπαίδευση έχει πολυδιάστατη και οικονομικά σημαντική επίδραση, το μέγεθος και ο χρονικός ορίζοντας της επίδρασης διαφέρουν ανάλογα με το κανάλι μέσω του οποίου λειτουργεί. Οι βραχυχρόνιες επιδράσεις, που προκύπτουν από τις δαπάνες των ιδρυμάτων, εργαζομένων, φοιτητών και επισκεπτών, κινούνται στην περιοχή του 1% έως 3% του ΑΕΠ ή της περιφερειακής οικονομικής δραστηριότητας. Ωστόσο, οι μεγαλύτερες και πιο διαρθρωτικές επιδράσεις δεν προέρχονται από την κατανάλωση ή τις λειτουργικές δαπάνες, αλλά από τη συσσώρευση ανθρώπινου κεφαλαίου, την έρευνα, την καινοτομία και τη διάχυση γνώσης με τις επιδράσεις να έχουν μακροχρόνιο χαρακτήρα.

ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΦΕΛΩΝ ΤΗΣ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

– Μακροχρόνια αύξηση στο ΑΕΠ έως 10,8%-12,7% εάν η Ελλάδα προσεγγίσει σε ποιότητα τις χώρες με τα πιο ανεπτυγμένα συστήματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης

– Δυνητική σωρευτική αύξηση στο ΑΕΠ ανά απασχολούμενο από €6,2 χιλ. έως €7,3 χιλ.

Η μελέτη πραγματοποιεί μία άσκηση προκειμένου να εκτιμηθούν τα δυνητικά οφέλη της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην ανάπτυξη της Ελλάδας. Συγκεκριμένα, επιδιώκεται να διαπιστωθεί η επίδραση στο ΑΕΠ ανά απασχολούμενο στη χώρα αν στο μακροχρόνιο διάστημα η Ελλάδα συγκλίνει – σε βασικές μεταβλητές – στα επίπεδα χωρών που έχουν πιο ανεπτυγμένο σύστημα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και επίπεδο επιστημονικής έρευνας. Οι εκτιμήσεις έδειξαν ότι τέτοια οφέλη υφίστανται. Μεταξύ των μεταβλητών, το υπόδειγμα περιλαμβάνει έναν δείκτη πολυπλοκότητας της έρευνας. Αυτός μπορεί να θεωρηθεί ως μία μεταβλητή-ομπρέλα που προσεγγίζει τις οικονομικές επιδράσεις από τη βελτίωση της ποιότητας της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, περιλαμβανομένων των διαχύσεων γνώσης, βελτιώσεων στην παραγωγικότητα από το R&D, αλλά και από την προσέλκυση ξένων και παλιννοστούντων φοιτητών και πανεπιστημιακών, για το οποίο η βελτίωση της ποιότητας των πανεπιστημίων αποτελεί προϋπόθεση. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι εάν καταφέρει η Ελλάδα να προσεγγίσει σε ποιότητα τις κορυφαίες χώρες της λίστας με πιο ανεπτυγμένα συστήματα διεξαγωγής επιστημονικής έρευνας και ανάπτυξης, αυτό θα συνεπαγόταν μία μακροχρόνια αύξηση στο ΑΕΠ έως 10,8%-12,7% μέσω των διαχύσεων γνώσης. Με βάση τα στοιχεία του ΑΕΠ και του αριθμού των απασχολουμένων στην Ελλάδα το έτος 2025, η αύξηση αυτή μεταφράζεται σε δυνητική σωρευτική αύξηση στο ΑΕΠ ανά απασχολούμενο από €6,2 χιλ. έως €7,3 χιλ. Η μισή από αυτή την άνοδο, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του υποδείγματος, μπορεί να επιτευχθεί εντός 3 έως 5 ετών. Οφέλη υπάρχουν και για μικρότερα επίπεδα προόδου. Επιπλέον, μια αύξηση κατά 1% του λόγου του αριθμού των καθηγητών προς τους φοιτητές συνδέεται μακροχρόνια με μία μέση δυνητική αύξηση στο ΑΕΠ ανά απασχολούμενο που κυμαίνεται από 0,11% έως 0,38%.

ΠΡΟΣΕΛΚΥΣΗ ΞΕΝΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ

– Οι βέλτιστες διεθνείς πρακτικές καταδεικνύουν ότι η προσέλκυση ξένων φοιτητών απαιτεί βελτίωση των παραμέτρων ποιότητας μέσω ενός συνεκτικού πλαισίου πολιτικών

– Δεδομένης της δημογραφικής γήρανσης, η προσέλκυση ξένων φοιτητών και η μείωση της εκροής Ελλήνων στο εξωτερικό είναι μονόδρομος για να μην μικρύνουν τα ελληνικά Πανεπιστήμια

– Φιλόδοξος αλλά ρεαλιστικός στόχος: 100.000 ξένοι ή παλιννοστούντες φοιτητές στα ελληνικά πανεπιστήμια, από 25.000 σήμερα. Μόνο η άμεση συνεισφορά στο ΑΕΠ θα ήταν περίπου €1,0 δισ. ετησίως

Η μελέτη παρουσιάζει βέλτιστες διεθνείς πρακτικές από χώρες τα εκπαιδευτικά συστήματα των οποίων επέτυχαν αξιόλογη προσέλκυση ξένων φοιτητών. Το γενικό συμπέρασμα είναι ότι η δημιουργία ενός συστήματος Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης που θα αποτελεί πόλο έλξης ξένων φοιτητών δεν είναι αποτέλεσμα ενός μόνο μέτρου, αλλά ενός συνεκτικού πλαισίου πολιτικών που συνδυάζει θεσμική σταθερότητα, ποιότητα, διεθνοποίηση, αγγλόφωνα προγράμματα σπουδών, οικονομικά κίνητρα και οργανωμένη πληροφόρηση προς τους φοιτητές. Ειδική αναφορά γίνεται στην Κύπρο και την Ολλανδία. Η Κύπρος ενδιαφέρει για άντληση διδαγμάτων λόγω της πολιτισμικής και γεωγραφικής γειτνίασης, καθώς και του γεγονότος ότι αποτελεί προορισμό για πολλούς Έλληνες φοιτητές. Ωστόσο, η Ολλανδία αποτελεί ίσως καταλληλότερο μοντέλο για μελέτη και μεταφορά στην ελληνική πραγματικότητα, καθότι αποτελεί μία χώρα παρόμοιου μεγέθους με την Ελλάδα κι επέτυχε μία τεράστια αύξηση των ξένων φοιτητών υψηλού επιπέδου με διασπορά ανά εθνικότητα σημαντικά μεγαλύτερη συγκριτικά με την Κύπρο, παρότι δεν είναι μία χώρα με επίσημη γλώσσα τα αγγλικά, τα οποία είναι η lingua franca της οικονομίας και της εκπαίδευση. Ορισμένα χαρακτηριστικά του ολλανδικού συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που το καθιστούν ελκυστικό σε ξένους φοιτητές είναι η πληθώρα επιλογών (πέντε κατηγορίες εκπαιδευτικών ιδρυμάτων), τα προγράμματα σπουδών στην αγγλική γλώσσα και η διαπίστευση από ανεξάρτητο φορέα διασφάλισης ποιότητας. Επιπλέον, τα προγράμματα σπουδών έχουν ελκυστικά δίδακτρα για φοιτητές εντός ΕΕ/ΕΟΧ, υπάρχει δυνατότητα χορήγησης υποτροφιών, και διαδικτυακή πύλη παρέχει χρήσιμες πληροφορίες στον υποψήφιο φοιτητή για τη διαβίωσή του στη χώρα. Για την Ελλάδα, το βασικό δίδαγμα είναι ότι η ενίσχυση της διεθνούς ελκυστικότητας των πανεπιστημίων της προϋποθέτει, όχι απλώς την ίδρυση νέων δομών, αλλά κυρίως ένα σταθερό θεσμικό περιβάλλον, περισσότερα αγγλόφωνα προγράμματα σπουδών, στοχευμένες υποτροφίες, σαφή και διαφανή κριτήρια εισδοχής, βελτιωμένες φοιτητικές υπηρεσίες και μια συνολική στρατηγική που θα συνδέει την τριτοβάθμια εκπαίδευση με την οικονομία, την έρευνα και τη διεθνή εικόνα της χώρας.

Ένας φιλόδοξος αλλά ρεαλιστικός στόχος που θα μπορούσε να θέσει η Ελλάδα είναι να επιτύχει, εφαρμόζοντας τις κατάλληλες πολιτικές, παρόμοιους ρυθμούς αύξησης ξένων φοιτητών με την Ολλανδία. Σήμερα στην Ελλάδα φοιτούν περίπου 25.000 ξένοι φοιτητές. Επομένως, ο ποσοτικός στόχος θα είναι στο τέλος της περιόδου εφαρμογής, η Ελλάδα να έχει 100.000 ξένους ή παλιννοστούντες φοιτητές. Μόνο η άμεση συνεισφορά στο ΑΕΠ από την επίτευξη ενός τέτοιου στόχου θα ήταν περίπου €1,0 δισ. ανά έτος, ενώ, όπως έδειξε η οικονομετρική εκτίμηση της μελέτης, υπάρχουν και έμμεσα πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα, άρα το τελικό όφελος είναι μεγαλύτερο.

Προϋπόθεση για να συμβεί κάτι τέτοιο είναι η βελτίωση του επιπέδου των πανεπιστημίων, των πανεπιστημιακών υποδομών και των εν γένει παροχών προς τους ξένους φοιτητές στα επίπεδα της Ολλανδίας. Η αύξηση του αριθμού των ξένων φοιτητών και ακαδημαϊκών θα μπορούσε με τη σειρά της να συμβάλει στην περαιτέρω βελτίωση του ερευνητικού περιβάλλοντος και διεθνών συνεργασιών των πανεπιστημίων, δημιουργώντας έτσι έναν ενάρετο κύκλο και αυξάνοντας περαιτέρω την συνεισφορά στην ανάπτυξη.

Το μήνυμα των εμπειρικών εκτιμήσεων είναι ότι η σύγκλιση στις παραμέτρους ποιότητας με τα δεδομένα των πιο ανεπτυγμένων εκπαιδευτικά χωρών (με παράλληλη διατήρηση του κόστους σπουδών σε ανταγωνιστικά επίπεδα) θεωρείται αναγκαία συνθήκη ώστε να προσελκυστεί στην χώρα ικανός αριθμός ξένων φοιτητών και – παλιννοστούντων ή ξένων – ακαδημαϊκών και να υλοποιηθεί η θετική επίδραση στα εισοδήματα. Η απλή ύπαρξη θέσεων φοίτησης δεν επαρκεί, όπως έχει δείξει η μέχρι τώρα εμπειρία, καθώς η συνθήκη αυτή πληρούται ήδη αλλά η μέχρι σήμερα επιτυχία σε αυτόν τον σκοπό έχει υπάρξει μικρή: το 2024, το ποσοστό των ξένων φοιτητών επί του συνόλου των φοιτητών στα ελληνικά πανεπιστήμια ήταν το χαμηλότερο στην ΕΕ-27, μόλις 2,6%, έναντι μέσου όρου 9,1% στην ΕΕ-27 και 21,6% στην Κύπρο.

Κατά τούτο, εάν τα μη κρατικά ιδρύματα περιοριστούν σε ένα ρόλο απορρόφησης των φοιτητών που δεν κατάφεραν να εισέλθουν στη σχολή της προτίμησής τους στις πανελλαδικές εξετάσεις, το όφελος στην ανάπτυξη θα είναι μικρό. Επιπλέον, δεδομένης της δημογραφικής γήρανσης, εφόσον τα ελληνικά Πανεπιστήμια επιθυμούν να διατηρήσουν τους σημερινούς αριθμούς φοιτητών αλλά με έναν τρόπο ο οποίος είναι συμβατός με κριτήρια ποιότητας, η προσέλκυση ξένων φοιτητών και η μείωση της διαρροής Ελλήνων φοιτητών στο εξωτερικό είναι μονόδρομος. Οι διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις, καθώς και οι ανακατατάξεις στα εκπαιδευτικά συστήματα άλλων χωρών, παρέχουν μία ευκαιρία προσέλκυσης ταλέντου, ακαδημαϊκών και φοιτητών.

Τα οφέλη περιλαμβάνουν, πέραν της εγχώριας ζήτησης και της διάχυσης τεχνολογίας, την πιθανή παραμονή κάποιων εξ αυτών των καταρτισμένων ανθρώπων στη χώρα και μετά τη λήξη των σπουδών τους, ένα άυλο κεφάλαιο διεθνούς επιρροής από την δημιουργία ενός πανεπιστημιακού οικοσυστήματος με διεθνή φήμη και αποφοίτων του σε θέσεις ευθύνης, καθώς και την διευκόλυνση εισόδου της ελληνικής οικονομίας σε ένα μονοπάτι εξειδικεύσεων υψηλότερης προστιθέμενης αξίας και πιο διατηρήσιμης μακροχρόνια ανάπτυξης. Όχι λιγότερο σημαντικό, ο ανταγωνισμός με τα δημόσια ιδρύματα θα μπορούσε να ανεβάσει το επίπεδο σπουδών και σε αυτά. Αν και κάποια περιφερειακά ΑΕΙ που και προηγουμένως δεν κάλυπταν όλες τις προσφερόμενες θέσεις θα αναγκαστούν να προβούν σε σημαντικές αναδιαρθρώσεις, εν συνόλω όμως η αποτελεσματικότητα του ελληνικού συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης θα αυξηθεί, τόσο σε όρους αποτελεσματικότητας κόστους, όσο και ως προς την παραγωγή και διάχυση γνώσης.

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

Η μελέτη καταλήγει παρουσιάζοντας κάποιες ενδεικτικές προτάσεις πολιτικής, είτε σε επίπεδο κεντρικής διοίκησης είτε σε επίπεδο εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η ανώτατη εκπαίδευση αλλά και για τη μεγιστοποίηση της συνεισφοράς των πανεπιστημίων στην οικονομική ανάπτυξη:

– Με δεδομένα ότι (α) η Ελλάδα έχει ήδη το υψηλότερο ποσοστό υποψηφίων που εισέρχονται στα πανεπιστήμια μεταξύ των χωρών της ΕΕ-27 και τις επιπτώσεις που αυτός ο πληθωρισμός έχει στην ποιότητα της παρεχόμενης γνώσης και (β) την επερχόμενη δημογραφική γήρανση που θα μειώσει περαιτέρω τον αριθμό των υποψηφίων, επιβάλλεται εξορθολογισμός του συστήματος (κρατικών και μη κρατικών) σε όρους γενικού αριθμού εισακτέων, ώστε να προσεγγίσει τα ποσοστά της ΕΕ-27, καθώς και των διαδικασιών αξιολόγησης.

– Εξορθολογισμός του αριθμού εισακτέων σε τομείς για τους οποίους δεν υπάρχει επαρκής ζήτηση, ώστε να αντιμετωπιστούν φαινόμενα υποαπασχόλησης, ετεροαπασχόλησης και ιδρυμάτων που δεν προσελκύουν υποψηφίους. Εάν κάποιοι λιγότερο επιθυμητοί από Έλληνες υποψήφιους τομείς σχετίζονται με συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας (π.χ. πρωτογενής τομέας, ναυτιλία, τουρισμός, κλασσικές σπουδές), προϋπόθεση διατήρησης των σημερινών αριθμών αποτελεί η βελτίωση του επιπέδου των παρεχόμενων σπουδών και η μεγαλύτερη προσφορά προγραμμάτων στην αγγλική γλώσσα ώστε να προσελκύσουν ξένους φοιτητές. Παράλληλα, απαιτείται η ενίσχυση των αριθμών σε τομείς που συνάδουν με τις ανάγκες του νέου προτύπου της οικονομίας αλλά και την έλευση της Τεχνητής Νοημοσύνης (π.χ. χρήση και βαθμονόμηση τεχνητής νοημοσύνης, διαχείριση μεγάλων δεδομένων, cloud computing, κυβερνοασφάλεια, προηγμένη μεταποίηση, συστήματα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και κυκλικής οικονομίας), καθώς και απόκτηση soft skills.

– Μετατόπιση μέρους της ζήτησης για σπουδές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης προς την τεχνική-επαγγελματική εκπαίδευση. Επανασχεδιασμός του μαθήματος του σχολικού-επαγγελματικού προσανατολισμού ώστε οι μαθητές να λαμβάνουν επικαιροποιημένη – σε ετήσια βάση – πληροφόρηση για τις τάσεις που διαμορφώνονται στο σύνολο της αγοράς εργασίας μέσω των διαθέσιμων θεσμών (Μηχανισμός Διάγνωσης Αναγκών στην Αγορά Εργασίας, CEDEFOP).

– Εξορθολογισμός του τομέα των μεταπτυχιακών σπουδών για την καλύτερη αντιστοίχιση με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας αλλά και την ενίσχυση της – βασικής κι εφαρμοσμένης – έρευνας.

– Προώθηση χρηματοδότησης – τόσο από τον ιδιωτικό όσο και από το δημόσιο τομέα – της έρευνας και ανάπτυξης (R&D) και συντονισμένη προσπάθεια περαιτέρω ενίσχυσης των συνεργασιών μεταξύ ιδρυμάτων και επιχειρήσεων, τόσο εντός όσο και εκτός Ελλάδας.

– Να τεθεί ο στόχος ο αριθμός των ξένων φοιτητών να φθάσει τους 100.000. Πολιτικές που θα μπορούσαν να συνεισφέρουν στην επίτευξη αυτού του στόχου περιλαμβάνουν: χρηματοδοτήσεις επί τη βάσει ανόδου της θέσης των πανεπιστημίων στις διεθνείς αξιολογήσεις μεταξύ των κορυφαίων 500 παγκοσμίως, ενθάρρυνση συνεργασιών με αναγνωρισμένα διεθνή ιδρύματα, δημιουργία περισσότερων προγραμμάτων στα αγγλικά για την άρση των γλωσσικών εμποδίων, κτήση διεθνώς αναγνωρισμένων πιστοποιήσεων, διεθνής εκστρατεία επικοινωνίας με αναβάθμιση της πρωτοβουλίας “Study in Greece” που να επισημαίνει τα πλεονεκτήματα των σπουδών στην Ελλάδα (ασφάλεια, πολιτισμός, ποιότητα ζωής, ευκαιρίες σταδιοδρομίας, προσιτή τιμή), τόσο με παραδοσιακά μέσα όσο και ψηφιακές πλατφόρμες και influencers, διευκόλυνση Εισόδου και Παραμονής φοιτητών και ακαδημαϊκού προσωπικού (ιδίως για επιλεγμένα κοινά με χαρακτηριστικά ενσωματωσιμότητας, π.χ. ομογενείς, φοιτητές από τα Βαλκάνια και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη), υπηρεσίες βελτίωσης της φοιτητικής εμπειρίας.

Η πρωτοβουλία έχει ως στόχο τη δημιουργία σύγχρονων και προσβάσιμων εγκαταστάσεων σε τρία μεγάλα και ιστορικά ακαδημαϊκά ιδρύματα της χώρας. Περιλαμβάνει την εκπόνηση μελετών για την αναμόρφωση της Πανεπιστημιούπολης και τη συντήρηση κτηρίων διδασκαλίας, διοίκησης και κοινόχρηστων χώρων στο ΕΚΠΑ, την ανακαίνιση φοιτητικών εστιών στο ΑΠΘ με παράλληλη αναβάθμιση αμφιθεάτρων και κοινόχρηστων χώρων, καθώς και την ανακαίνιση του εμβληματικού κτηρίου Γκίνη στο ΕΜΠ.

Μητσοτάκης: Βήμα αναβάθμιση του δημοσίου πανεπιστημίου

«Με την πρωτοβουλία την οποία παρουσιάζουμε, γίνεται ένα πολύ αποφασιστικό βήμα αναβάθμισης του δημόσιου πανεπιστημίου, καθώς τα 160 εκατομμύρια της δωρεάς των τεσσάρων συστημικών τραπεζών της χώρας γίνονται εφαλτήριο για την ανακαίνιση ιστορικών υποδομών των ιστορικών μας ιδρυμάτων», σημείωσε ο Πρωθυπουργός

Η δωρεά θα λειτουργήσει συμπληρωματικά στις παρεμβάσεις που χρηματοδοτούνται από εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους για τον εκσυγχρονισμό και την αναβάθμιση των υποδομών των δημόσιων ΑΕΙ, στο πλαίσιο της ευρύτερης επένδυσης στη δημόσια παιδεία.

«Είμαι απολύτως σίγουρος ότι οι σημαντικοί αυτοί πόροι θα πιάσουν τόπο και θα έρθουν να προστεθούν σε σημαντικές δαπάνες οι οποίες ήδη έχουν γίνει από εθνικούς πόρους αλλά και από Ταμείο Ανάκαμψης», ανέφερε ο Κυριάκος Μητσοτάκης. «Νομίζω ότι πια ανατέλλει μια καινούργια μέρα για τα δημόσια πανεπιστήμια, χωρίς καταλήψεις, με βιβλιοθήκες, με χώρους συνάθροισης, με χώρους χαράς και γνώσης. Αυτό είναι το δημόσιο πανεπιστήμιο το οποίο θέλουμε και γι’ αυτό θα εργαστούμε όλοι», συμπλήρωσε ο Πρωθυπουργός.

Η νέα δωρεά έρχεται, επίσης, να συμπληρώσει τη χορηγία των τεσσάρων συστημικών τραπεζών για τη χρηματοδότηση του προγράμματος «Μαριέττα Γιαννάκου», μέσω του οποίου έχουν ανακαινιστεί ή ανακαινίζονται συνολικά 670 δημόσια σχολεία σε όλη τη χώρα.

«Το πρόγραμμα “Μαριέττα Γιαννάκου” υλοποιείται για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά. Πρέπει να σας πω ότι δίνει, όπως το έχετε κι εσείς αντιληφθεί, πολύ μεγάλη χαρά στις τοπικές κοινωνίες, που βλέπουν ότι σε μεγάλο βαθμό σχολεία τα οποία ήταν παρατημένα αναβαθμίζονται, γίνονται προσβάσιμα, ξαναβάφονται, επισκευάζονται οι αθλητικοί χώροι, που προσφέρουν στα παιδιά και σε όλες τις γειτονιές τόσο μεγάλη χαρά. Και πιστεύω ότι αυτές οι δωρεές πραγματικά έχουν ένα πολύ σημαντικό κοινωνικό αλλά και εκπαιδευτικό αποτύπωμα», επισήμανε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Ζαχαράκη: Ενίσχυση στα τρία ιστορικά ιδρύματα

Από την πλευρά της, η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Σοφία Ζαχαράκη δήλωσε: «Σημαντική ημέρα, Πρόεδρε, σε συνέχεια των ενεργειών που ούτως ή άλλως και το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού κάνει τα τελευταία χρόνια. Με ιδιαίτερη έμφαση από τις δύο προηγούμενες θητείες, από τους προκατόχους, τη Νίκη Κεραμέως, τον Κυριάκο Πιερρακάκη και την παρούσα πολιτική ηγεσία τώρα μαζί με τον Νίκο Παπαϊωάννου, προσπαθούμε να ενισχύσουμε το ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο, με πολύ σημαντική αύξηση της δημόσιας επιχορήγησης.

Ήδη, θυμίζω ότι από τον Απρίλιο έχει καταβληθεί η τακτική επιχορήγηση που ξεπερνάει τα 110 εκατομμύρια για τα λειτουργικά έξοδα των πανεπιστημίων, έχει ήδη κατανεμηθεί από το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων, το γνωστό στη νέα προγραμματική περίοδο ΕΠΑ, ποσό το οποίο ξεπερνά τα 120 εκατομμύρια για συντηρήσεις.

Και βέβαια, ας μην ξεχνάμε ότι τρέχει το πολύ αισιόδοξο και φιλόδοξο, θα έλεγα, εγχείρημα της κατασκευής φοιτητικών εστιών σε περιφερειακά αλλά και κεντρικά πανεπιστήμια. Θα ξεπεράσουμε τον στόχο μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια της κατασκευής 8.500 νέων κλινών για τα παιδιά μας, ένα έργο ΣΔΙΤ το οποίο και αυτό ξεπερνά τα 700 εκατομμύρια.

Σήμερα, λοιπόν, έρχεται αυτό να συνοδευθεί με μία εξαιρετική πρωτοβουλία και των τραπεζών, για να ενισχυθούν τρία ιστορικά ιδρύματα, τα οποία όμως έχουν και μεγάλη έκθεση σε μεγάλο κτηριακό απόθεμα και μάλιστα, θα έλεγα, ταλαιπωρημένο από τον χρόνο.

Να επισημάνω στο τέλος ότι είναι η δική σας ούτως ή άλλως κατεύθυνση που έχετε δώσει τα τελευταία χρόνια ισχυροποίησης του ελληνικού δημόσιου πανεπιστημίου, με υποδομές, αλλά και με αύξηση μόνιμου προσωπικού, μελών ΔΕΠ και λοιπές πρόνοιες και για τη διεθνοποίηση και την εξωστρέφεια των ελληνικών πανεπιστημίων».

Ζανιάς: Οι 4 τράπεζες ανταποκρίθηκαν στη νέα πρόκληση

Ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών Γιώργος Ζανιάς ανέφερε εκ μέρους των τεσσάρων δωρητριών τραπεζών: «Οι τέσσερις συστημικές τράπεζες, η Alpha, η Eurobank, η Εθνική και η Πειραιώς, αποφάσισαν να ανταποκριθούν στη νέα πρόσκληση, τη δική σας και της πολιτείας ευρύτερα, ώστε να συμβάλλουν στη ριζική αναβάθμιση τριών ελληνικών εμβληματικών πανεπιστημίων. Tα δύο από αυτά είναι και τα μεγαλύτερα ελληνικά πανεπιστήμια. Με αυτόν τον τρόπο πιστεύουμε πως η παραγωγή και η μετάδοση της γνώσης που γίνεται στα πανεπιστήμια, θα μπορέσει να ενισχυθεί περαιτέρω.

Αυτή η πρωτοβουλία έρχεται παράλληλα με το τρέχον πρόγραμμα “Μαριέττα Γιαννάκου” για ανακαίνιση σχολείων, στο οποίο οι συστημικές τράπεζες συμβάλλουν 400 εκατομμύρια με ορίζοντα τα επόμενα δύο χρόνια. Και τώρα συμβάλλουν άλλα 160 εκατομμύρια για την τριτοβάθμια εκπαίδευση, που σημαίνει συνολικά 560 εκατομμύρια για όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης στη χώρα.

Αυτό καθίσταται σήμερα δυνατό διότι μετά από όλα αυτά που περάσαμε, με την κρίση, οι ελληνικές τράπεζες είναι πλέον ισχυρές και μπορούν να διαδραματίσουν τον αναπτυξιακό και τον κοινωνικό τους ρόλο.

Στο πλαίσιο της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, στο οποίο εντάσσεται και αυτή η πρωτοβουλία, τα τελευταία χρόνια οι τράπεζες, μαζί με αυτή τη δωρεά, θα έχουν συμβάλει περίπου 1 δισεκατομμύριο ευρώ».

Η σύσκεψη

Στη σύσκεψη έλαβαν μέρος ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Σοφία Ζαχαράκη, ο Υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, ο Υφυπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Νίκος Παπαϊωάννου, ο Διευθύνων Σύμβουλος της ΑΕ «Κτιριακές Υποδομές» Θανάσης Γιάνναρης, οι Πρυτάνεις του ΕΚΠΑ Γεράσιμος Σιάσος, του ΑΠΘ Κυριάκος Αναστασιάδης και του ΕΜΠ Ιωάννης Χατζηγεωργίου, ο Πρόεδρος της Alpha Bank Δημήτρης Τσιτσιράγκος, εκπροσωπώντας τον Διευθύνοντα Σύμβουλο Βασίλη Ψάλτη, οι Διευθύνοντες Σύμβουλοι της Eurobank Φωκίων Καραβίας και της Εθνικής Τράπεζας Παύλος Μυλωνάς, ο Ανώτερος Γενικός Διευθυντής της Τράπεζας Πειραιώς Βασίλης Κουτεντάκης, εκπροσωπώντας τον Διευθύνοντα Σύμβουλο Χρήστο Μεγάλου, ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών Γιώργος Ζανιάς, καθώς και η Acting Γενική Διευθύντρια της ΕΕΤ Χαρούλα Απαλαγάκη.

Οι συγκεκριμένες αποφάσεις αφορούν το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, με προϋπολογισμό 1.040.000 ευρώ, και το Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο,  με προϋπολογισμό 520.000 ευρώ.

Το πρόγραμμα αφορά στην υποστήριξη των υπηρεσιών των λειτουργικών μονάδων των Πανεπιστημίων και πιο συγκεκριμένα:

• τη Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας,
• τη Μονάδα Στρατηγικού Σχεδιασμού,
• το Κέντρο Υποστήριξης Διδασκαλίας και Μάθησης και
• τη Μονάδα Ψηφιακής Διακυβέρνησης.

Στο Πρόγραμμα είχαν ήδη ενταχθεί 16 Α.Ε.Ι. και η διαδικασία υποβολής, αξιολόγησης και ένταξης πράξεων συνεχίζεται για τα υπόλοιπα Πανεπιστημιακά Ιδρύματα της χώρας.

Με άλλη απόφαση ορίζεται η πρόσληψη και κατανομή ανά πανεπιστήμιο 450 νέων μελών ΔΕΠ.

Η έκτακτη χρηματοδότηση των Ιδρυμάτων αφορά κυρίως στην κάλυψη ενεργειακών αναγκών, στη λειτουργία και συντήρηση κτιριακών υποδομών, καθώς και σε υπηρεσίες καθαριότητας και φύλαξης, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες λειτουργίας κάθε Ιδρύματος.

Η επιχορήγηση των 4.386.935,00 κατανέμεται ως εξής:

1.Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο – 2.460.000,00

2. Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης – 984.000,00

3. Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας – 369.000,00

4. Πανεπιστήμιο Αιγαίου – 328.000,00

5. Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών – 245.935,00

Παράλληλα, το υπουργείο Παιδείας προχωρά στη συστηματική και έμπρακτη ενίσχυση της δημόσιας ανώτατης εκπαίδευσης, με την κατανομή νέων θέσεων μελών ΔΕΠ στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα της χώρας για το έτος 2026.

Με νέα απόφαση κατανέμονται συνολικά 450 νέες θέσεις μελών Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ) στα Πανεπιστήμια της χώρας, καθώς και 2 επιπλέον θέσεις ΔΕΠ στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, καλύπτοντας κρίσιμες διδακτικές και ερευνητικές ανάγκες και ενισχύοντας το ακαδημαϊκό έργο σε ολόκληρη την επικράτεια.

Ειδικότερα:

• Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών: 72
• Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης: 65
• Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής: 36
• Πανεπιστήμιο Πατρών: 36
• Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης: 29
• Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας: 21
• Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο: 19
• Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδας: 18
• Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων: 17
• Πανεπιστήμιο Κρήτης: 17
• Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών: 14
• Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας: 13
• Πανεπιστήμιο Μακεδονίας: 12
• Πανεπιστήμιο Αιγαίου: 12
• Πάντειο Πανεπιστήμιο: 11
• Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο: 9
• Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών: 9
• Πανεπιστήμιο Πειραιώς: 9
• Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου: 8
• Πολυτεχνείο Κρήτης: 8
• Ιόνιο Πανεπιστήμιο: 6
• Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών: 3
• Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο: 3
• Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.: 0
• Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο (Ε.Α.Π.): 3

Ακόμα, προβλέπονται δύο θέσεις Δ.Ε.Π. Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο σύμφωνα με την ειδική κατανομή της υπ’ αριθ. 29/27-10-2025 Πράξης του Υπουργικού Συμβουλίου.

Επίσης με άλλη απόφαση κατανέμονται 60 θέσεις Ειδικού Διδακτικού Προσωπικού, κατηγορίας ΠΕ/ΤΕ, για την πρόσληψη μελών Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού (Ε.Ε.Π.), Εργαστηριακού Διδακτικού Προσωπικού (Ε.ΔΙ.Π.) και Ειδικού Τεχνικού Εργαστηριακού Προσωπικού (Ε.Τ.Ε.Π.) στα Α.Ε.Ι., για το έτος 2026.

Η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, δήλωσε: «Αξιοποιούμε με υπευθυνότητα τα δημοσιονομικά περιθώρια και κατευθύνουμε τους πόρους εκεί που έχουν άμεσο αντίκτυπο: στη λειτουργικότητα των Πανεπιστημίων και στην ποιότητα της ακαδημαϊκής ζωής. Ο στόχος μας είναι ξεκάθαρος: Πανεπιστήμια λειτουργικά, ασφαλή, με υψηλής ποιότητας φοιτητική μέριμνα. Πανεπιστήμια που διασφαλίζουν τη γνώση, την έρευνα και – πάνω απ’ όλα – καλλιεργούν στους νέους ανθρώπους τον αμφίπλευρο σεβασμό.

Η Πολιτεία σέβεται τον κόπο και τις θυσίες των οικογενειών τους και οι φοιτητές μας σέβονται τις υποδομές αλλά και την ευρύτερη λειτουργία των πανεπιστημίων μας. Με την επιχορήγηση, ύψους 4,4 εκατομμυρίων ευρώ, στηρίζουμε πέντε Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα ώστε να ανταποκριθούν σε πραγματικές και πιεστικές ανάγκες: το αυξημένο ενεργειακό κόστος, τη λειτουργία και τη συντήρηση των υποδομών τους, την καθαριότητα και τη φύλαξη. Παράλληλα, η πρόσληψη και κατανομή 450 νέων μελών Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού στα Πανεπιστήμιά μας, αποτελεί μια ουσιαστική επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο που ενισχύει τα τμήματα, στηρίζει τη διδασκαλία και την έρευνα προς όφελος των φοιτητών μας και δίνει ανάσα στην απαιτητική καθημερινότητα της ακαδημαϊκής κοινότητας.

Γιατί χωρίς επαρκές και ποιοτικό διδακτικό προσωπικό, καμία μεταρρύθμιση δεν μπορεί να έχει πραγματικό αντίκρισμα. Η ενίσχυση με επιπλέον πόρους, διδακτικό και ερευνητικό προσωπικό συμπληρώνει τη σταθερή επένδυσή μας στη φοιτητική μέριμνα, που περιλαμβάνει την αναβάθμιση των φοιτητικών εστιών, καλύτερες συνθήκες στέγασης και σίτισης, και ουσιαστική υποστήριξη των φοιτητών όπου κι αν φοιτούν, απ’ όπου κι αν προέρχονται.

Μόλις πριν από λίγες μέρες, αποφασίσαμε τη διάθεση 4 εκατομμυρίων ευρώ για την αγορά νέου εξοπλισμού σε 12 φοιτητικές εστίες σε ολόκληρη τη χώρα, οι οποίες είτε είναι ιδιοκτησία είτε είναι στην αρμοδιότητα του ΙΝΕΔΙΒΙΜ. Προχωρούν εξάλλου και οι εργασίες αναβάθμισης των εστιών σε ολόκληρη τη χώρα και τα έργα ΣΔΙΤ για τη δημιουργία νέων σύγχρονων εστιών στα περιφερειακά πανεπιστήμια».

Πέντε ελληνικά πανεπιστήμια στις έξι πρώτες θέσεις
Με βάση τα επίσημα δεδομένα ετεροαναφορών, 5 από τα 6 κορυφαία πανεπιστήμια της Ανατολικής Ευρώπης είναι ελληνικά, μεταξύ σχεδόν 800 ιδρυμάτων. Δύο ελληνικά πανεπιστήμια μάλιστα καταλαμβάνουν τις δύο πρώτες θέσεις:

1η θέση: ΕΚΠΑ – 4.864.139 ετεροαναφορές
2η θέση: ΑΠΘ – 2.182.896
4η θέση: Πανεπιστήμιο Πατρών – 1.476.112
5η θέση: ΕΜΠ – 1.346.248
6η θέση: Πανεπιστήμιο Κρήτης – 1.308.661

Επιπλέον, δύο ακόμη ελληνικά ΑΕΙ—το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας (1.134.957) και το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων (1.054.433)—βρίσκονται στις θέσεις 11 και 13 αντίστοιχα.

Περισσότερα από τα μισά κορυφαία 13 πανεπιστήμια της Ανατολικής Ευρώπης είναι ελληνικά, επίδοση χωρίς προηγούμενο.

Διεθνής σύγκριση
Στη λίστα των 20 κορυφαίων πανεπιστημίων:
Η Ρωσία εμφανίζεται με δύο ιδρύματα, η Ουγγαρία επίσης με δύο, ενώ Εσθονία, Σλοβενία, Τσεχία, Σερβία και Πολωνία έχουν από ένα πανεπιστήμιο.
Η Τουρκία καταγράφει αξιοσημείωτη άνοδο, με τέσσερα πανεπιστήμια στη λίστα.

Πώς υπολογίζεται η κατάταξη
Η αξιολόγηση βασίζεται αποκλειστικά στον αριθμό ετεροαναφορών των ερευνητών κάθε ΑΕΙ στο Google Scholar. Ο δείκτης αυτός αποτυπώνει τη διεθνή απήχηση της ερευνητικής παραγωγής, ανεξάρτητα από υποκειμενικές κρίσεις.

Η έρευνα εκπονείται από το Cybermetrics Lab του Spanish National Research Council (CSIC), το οποίο εκδίδει την εξαμηνιαία κατάταξη Webometrics Ranking of World Universities.

Συνολικά αναλύονται 310 δημόσια προφίλ ερευνητών ανά ίδρυμα, εξαιρώντας τα 20 κορυφαία για να αποφευχθούν στατιστικές στρεβλώσεις.

Η Ανατολική Ευρώπη ως “ήπειρος” γνώσης
Η Ανατολική Ευρώπη περιλαμβάνει 27 χώρες, από τα Ουράλια έως την Τσεχία και από τη Βαλτική έως την Κύπρο, συμπεριλαμβανομένων περιοχών της Ρωσίας, του Καζακστάν, της Τουρκίας και του Καυκάσου.

Η περιοχή καλύπτει 7,4 εκατ. τ.χλμ. και διαθέτει πληθυσμό 335 εκατομμυρίων, συγκρίσιμη με τις ΗΠΑ.

Σε επίπεδο ΑΕΙ, λειτουργούν 796 αξιόλογα πανεπιστήμια, τα οποία συγκεντρώνουν περίπου 103 εκατομμύρια ετεροαναφορές — περισσότερες από το άθροισμα των κορυφαίων αμερικανικών ή βρετανικών πανεπιστημίων.

Ηγεμονία της ελληνικής ανώτατης εκπαίδευσης
Τα δεδομένα δείχνουν ότι η Ελλάδα ηγείται όχι μόνο των Βαλκανίων, αλλά ολόκληρης της Ανατολικής Ευρώπης.
Χαρακτηριστικά, το ΕΚΠΑ είναι:
• πρώτο στην Ανατολική Ευρώπη
• πρώτο στη Μεσόγειο
• 6ο στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως ερευνητικό πανεπιστήμιο

Η εικόνα αυτή καλεί σε μια αναθεώρηση της εθνικής αυτοαντίληψης γύρω από την ανώτατη εκπαίδευση.

Ακαδημαϊκή διπλωματία και διεθνείς ευκαιρίες
Οι ελληνικές επιτυχίες δημιουργούν ευρύ πεδίο για την ανάπτυξη της ακαδημαϊκής διπλωματίας της Ελλάδας. Η κορυφαία θέση των ελληνικών ΑΕΙ στην Ανατολική Ευρώπη ευνοεί συνεργασίες με πανεπιστήμια της Ευρώπης, της Ασίας και της Αμερικής, μέσα από διεθνή προγράμματα εκπαίδευσης, έρευνας και πολιτισμού.

Γέφυρα γνώσης ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση
Τα επτά κορυφαία ελληνικά ΑΕΙ μπορούν να λειτουργήσουν ως κόμβος επιστημονικής συνεργασίας, ενισχύοντας τον διαπολιτισμικό διάλογο και την προώθηση της ειρήνης, σε μια εποχή παγκόσμιων ανακατατάξεων.

Η προοπτική αυτή αντηχεί την ιστορική κληρονομιά της Ελλάδας ως χώρας που συνέδεσε πολιτισμικά την Ευρώπη και την Ασία επί χιλιετίες.

Με συστηματική ενίσχυση της έρευνας στη δημόσια ανώτατη εκπαίδευση, η Ελλάδα μπορεί να διεκδικήσει τη θέση της ως διεθνές κέντρο γνώσης και διαλόγου.

Σύμφωνα με την ανάλυση του κ. Γιάννη Ζαμπέλη, Μαθηματικού, Φροντιστή και Συμβούλου Επαγγελματικού Προσανατολισμού, αποτυπώνονται σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάμεσα στα πανεπιστήμια, με έντονη τάση χαμηλής κάλυψης στα περιφερειακά ιδρύματα.

Υπενθυμίζεται ότι από σήμερα, 15 Οκτωβρίου 2025, ξεκινά η διαδικασία ενστάσεων και αιτήσεων θεραπείας, η οποία θα διαρκέσει 30 ημέρες, σύμφωνα με το άρθρο 80 του ν. 4692/2020.

Η «ακτινογραφία» των μετεγγραφών

Το σύνολο των αιτήσεων για μετεγγραφές ή μετακινήσεις ανήλθε σε 6.389. Από αυτές:

• 4.328 αφορούσαν μετεγγραφές με βάση μοριοδοτούμενους λόγους,

• 437 υποβλήθηκαν από φοιτητές ειδικών κατηγοριών (άρθρο 78).

Επιπλέον, 2.121 φοιτητές εξασφάλισαν μετεγγραφή λόγω προπτυχιακών αδελφών, ενώ 142 αιτήσεις αφορούσαν μετακινήσεις ιδίου πεδίου, βάσει των απαραίτητων μορίων.

Πανεπιστήμια με τις περισσότερες κενές θέσεις

Τα πανεπιστήμια που εμφάνισαν τα χαμηλότερα ποσοστά κάλυψης είναι τα εξής:

• Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης — 36% κάλυψη
  362 κενές από 566 θέσεις σε 16 τμήματα

• Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων — 47,7% κάλυψη
  290 κενές από 555 θέσεις σε 19 τμήματα

• Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας — 47,2% κάλυψη
  177 κενές από 335 θέσεις σε 11 τμήματα

Επιπλέον, καταγράφονται 169 κενές θέσεις στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και 147 στο Πανεπιστήμιο Πατρών.

Όπως προκύπτει, τα περισσότερα κενά εντοπίζονται εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης, κυρίως σε τμήματα περιφερειακών ιδρυμάτων, όπου η ζήτηση παραμένει χαμηλή ή η απόσταση από τα μεγάλα αστικά κέντρα λειτουργεί αποτρεπτικά για τους φοιτητές.

Πανεπιστήμια με τη μεγαλύτερη κάλυψη

Αντίθετα, τα ιδρύματα που κατέγραψαν υψηλότερα ποσοστά κάλυψης ήταν:

• Το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο,

• Το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ),

• Και το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ).

Η συγκέντρωση υψηλής ζήτησης σε ιδρύματα των μεγάλων αστικών κέντρων επιβεβαιώνει τη σταθερή προτίμηση των φοιτητών για σπουδές κοντά σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.

Τα 5 τμήματα με τις περισσότερες κενές θέσεις

1. Νομική (Κομοτηνή) – 1,3% κάλυψη
   75 από τις 76 θέσεις έμειναν κενές.

2. Επιστήμης Φυσικής Αγωγής (Κομοτηνή) – 1,6% κάλυψη
   61 από τις 62 θέσεις έμειναν κενές.

3. Βιοϊατρικών Επιστημών (Αιγάλεω) – 5,6% κάλυψη
   51 από τις 54 θέσεις έμειναν κενές.

4. Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής (Κοζάνη) – 2,2% κάλυψη
   44 από τις 45 θέσεις έμειναν κενές.

5. Οικονομικών Επιστημών (Κομοτηνή) – 18% κάλυψη
   41 από τις 50 θέσεις έμειναν κενές.

Το ποσό της μείωσης πρόκειται να καθοριστεί, αλλά τα μέτρα θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν πάγωμα προσλήψεων, μειώσεις μισθών στελεχών και διακριτικά όρια δαπανών, έγραψε ο πρόεδρος του πανεπιστημίου Ρόμπερτ Μανουέλ σε υπόμνημα προς το διδακτικό προσωπικό την Τρίτη.

Τα πλήρη στοιχεία εγγραφών δεν είναι ακόμη διαθέσιμα, αλλά τα πρώτα στοιχεία που συγκέντρωσε το Reuters υποδηλώνουν ότι πολλοί πρωτοετείς διεθνείς μεταπτυχιακοί φοιτητές επιλέγουν να σπουδάσουν αλλού.

Οι συνολικές διεθνείς εγγραφές στο ιδιωτικό καθολικό πανεπιστήμιο του Σικάγο μειώθηκαν κατά 755 φοιτητές σε σύγκριση με πέρυσι, δήλωσε ο Μάνουελ. Ο αριθμός των διεθνών μεταπτυχιακών φοιτητών πρώτου έτους μειώθηκε με ακόμη πιο απότομο ρυθμό — κατά σχεδόν 62%. Το DePaul ενέγραψε περίπου 21.000 φοιτητές πέρυσι, εκ των οποίων οι περίπου 2.500 προέρχονταν από το εξωτερικό.

Ο Μανουέλ απέδωσε τη φετινή πτώση στη δυσκολία των φοιτητών να λάβουν βίζα και στην απώλεια ενδιαφέροντος για σπουδές στις ΗΠΑ μετά από αλλαγές στην ομοσπονδιακή πολιτική.

Αμερικανικά κολλέγια: Περικοπές στους προϋπολογισμούς

Το DePaul είναι ένα από τα δεκάδες πανεπιστήμια που έχουν ανακοινώσει περικοπές στον προϋπολογισμό τους ως απάντηση στις πολιτικές της κυβέρνησης Τραμπ που ανατρέπουν την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Αυτό περιλαμβάνει απειλές για δισεκατομμύρια δολάρια χρηματοδότησης για ακαδημαϊκά ερευνητικά προγράμματα, πολλά από τα οποία λειτουργούν ως ισχυρά δολώματα για φοιτητές από το εξωτερικό. Τα πλήρη στοιχεία εγγραφών δεν είναι ακόμη διαθέσιμα, αλλά τα πρώτα στοιχεία που συγκέντρωσε το Reuters υποδηλώνουν ότι πολλοί πρωτοετείς διεθνείς μεταπτυχιακοί φοιτητές επιλέγουν να σπουδάσουν αλλού.

Οι φοιτητικές βίζες βρίσκονται επίσης στο στόχαστρο του Τραμπ. Ορισμένες βίζες έχουν ανακληθεί και οι φοιτητές που αναζητούν νέες βίζες έχουν αντιμετωπίσει καθυστερήσεις. Το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ έχει απαιτήσει από τους υποψήφιους φοιτητές να δημοσιοποιήσουν τους λογαριασμούς τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ώστε οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι που εξετάζουν τις αιτήσεις βίζας να μπορούν να αποκλείουν φοιτητές που θεωρούνται ότι έχουν εχθρικές στάσεις απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Τον Μάιο, η κυβέρνηση εμπόδισε το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ να εγγράψει διεθνείς φοιτητές, αφού δήλωσε ότι το πανεπιστήμιο δεν κατάφερε να αντιμετωπίσει τον «αντισημιτισμό» και την «εθνοτική παρενόχληση» στην πανεπιστημιούπολη. Ένα περιφερειακό δικαστήριο των ΗΠΑ μπλόκαρε προσωρινά την ενέργεια, αλλά η κυβέρνηση άσκησε έφεση.

«Όλοι μας ανησυχούμε για την ασφάλεια των μελών της κοινότητάς μας, τη διασφάλιση της ακαδημαϊκής ελευθερίας και τις νέες οικονομικές προκλήσεις που προκύπτουν από τις αλλαγές στην ομοσπονδιακή χρηματοδότηση και την επεξεργασία των θεωρήσεων», έγραψε ο Manuel στο διδακτικό προσωπικό του DePaul. «Αυτές οι ανησυχίες είναι τόσο σοβαρές και εξουθενωτικές που γίνεται πλέον δύσκολο να αναγνωριστεί η τριτοβάθμια εκπαίδευση».

Όταν ρωτήθηκαν για σχόλια, τα υπουργεία Εξωτερικών και Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ απέστειλαν ανακοινώσεις επισημαίνοντας το δικαίωμα της κυβέρνησης να αστυνομεύει τις ενέργειες των φοιτητών που σπουδάζουν από το εξωτερικό.

«Αυτό δεν είναι τόσο δύσκολο», δήλωσε η Τρίσια ΜακΛάφλιν, βοηθός γραμματέας στο Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας. «Αν ζείτε και σπουδάζετε στις Ηνωμένες Πολιτείες με βίζα, είστε φιλοξενούμενος σε αυτή τη χώρα. Συμπεριφερθείτε έτσι. Αν είστε ξένος φοιτητής που προωθεί την προπαγάνδα της Χαμάς, δοξάζει τρομοκράτες που απολαμβάνουν τη δολοφονία Αμερικανών, παρενοχλεί Εβραίους, καταλαμβάνει κτίρια ή άλλες αντιαμερικανικές ενέργειες που έχουμε δει τελευταία σε αυτές τις πανεπιστημιουπόλεις, μπορείτε να κλείσετε εισιτήριο επιστροφής. Μπορείτε να περιμένετε ότι η βίζα σας θα ανακληθεί».

Τουλάχιστον 35 άλλα πανεπιστήμια, εκτός από το DePaul, έχουν ανακοινώσει περικοπές στον προϋπολογισμό ως απάντηση στις πολιτικές της κυβέρνησης Τραμπ. Το Πανεπιστήμιο Johns Hopkins μείωσε περισσότερες από 2.000 θέσεις εργασίας τον Μάρτιο, αφού η κυβέρνηση περιέκοψε 800 εκατομμύρια δολάρια από επιχορηγήσεις στα ερευνητικά του προγράμματα. Το Πανεπιστήμιο Northwestern περιέκοψε 425 θέσεις και το Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας απέλυσε περισσότερες από 630. Κάθε ένα από αυτά επικαλέστηκε μειωμένη ομοσπονδιακή χρηματοδότηση, αναμενόμενη μείωση των διεθνών φοιτητικών εγγραφών και άλλες οικονομικές πιέσεις.

Τροχοπέδη οι ομοσπονδιακές πολιτικές

Σε συνεντεύξεις με το Reuters, ορισμένοι φοιτητές ανέφεραν ομοσπονδιακές πολιτικές για να εξηγήσουν τις αποφάσεις εγγραφής τους.

Μια φοιτήτρια από την Ινδία που έγινε δεκτή στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, στο Ντέιβις, είπε ότι αποφάσισε να αναβάλει την εισαγωγή της και εξετάζει άλλες επιλογές λόγω αβεβαιότητας σχετικά με την απόκτηση φοιτητικής βίζας. «Οι γονείς μου φοβόντουσαν επίσης ότι μπορεί να απελαθώ ή κάτι τέτοιο αν πάω τώρα», είπε.

Ένας Κινέζος φοιτητής που αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο Northwestern το 2024 έγινε δεκτός σε ένα αμερικανικό πρόγραμμα για να παρακολουθήσει το διδακτορικό του στα οικονομικά, αλλά είπε ότι αποφάσισε να εγγραφεί στο Ηνωμένο Βασίλειο λόγω αβεβαιότητας σχετικά με τις βίζες, σε συνδυασμό με επισφαλή χρηματοδότηση της έρευνας.

«Εκτός από έναν από τους καθηγητές μου, όλοι μου πρότειναν ότι αν έχω μια επιλογή εκτός ΗΠΑ, θα έπρεπε να το σκεφτώ προσεκτικά», είπε. «Έτσι έκανα αυτή την επιλογή».

Μείωση εγγραφών

Περίπου 1,2 εκατομμύρια διεθνείς φοιτητές σπούδασαν στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του ακαδημαϊκού έτους 2024-2025, σύμφωνα με εκτιμήσεις της NAFSA (Ένωση Διεθνών Εκπαιδευτικών) που αποτελεί μη κερδοσκοπικό οργανισμό. Τον Ιούλιο, η NAFSA προέβλεψε ότι ο αριθμός αυτός θα μειωθεί έως και 15% φέτος, κοστίζοντας στην οικονομία των ΗΠΑ σχεδόν 7 δισεκατομμύρια δολάρια.

Καθώς τα πανεπιστήμια εξακολουθούν να καταμετρούν τις φθινοπωρινές εγγραφές τους, είναι πολύ νωρίς για να συγκεντρωθούν στοιχεία σε εθνικό επίπεδο. Ο αριθμός των διεθνών φοιτητών που σπουδάζουν στις ΗΠΑ αυτόν τον μήνα μειώθηκε κατά 2,4% σε σχέση με τον περασμένο Σεπτέμβριο – από 965.437 σε 942.131, σύμφωνα με στοιχεία του Προγράμματος Φοιτητών και Επισκεπτών Ανταλλαγής του Υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας. Ωστόσο, αυτοί οι αριθμοί δεν σκιαγραφούν την πλήρη εικόνα, επειδή ο αριθμός των εισερχόμενων και εξερχόμενων φοιτητών είναι μεταβλητός και ορισμένα σχολεία δεν έχουν ακόμη αναφέρει τους φθινοπωρινούς αριθμούς τους.

Το Reuters μίλησε με διευθυντές ή εκπροσώπους σε 10 πανεπιστήμια με σταθερά υψηλές εγγραφές ξένων φοιτητών. Όλα αναφέρουν μειώσεις στις συνολικές εγγραφές διεθνών φοιτητών – που κυμαίνονται από μείωση 1% στο Πανεπιστήμιο του Ιλινόις Urbana-Champaign έως μείωση 19% στο Πανεπιστήμιο του Μπάφαλο. Το Ιλινόις έχει εγγράψει 13.268 διεθνείς φοιτητές και το Μπάφαλο έχει 4.087.

Και στα δύο πανεπιστήμια εγγράφησαν περισσότεροι πρωτοετείς φοιτητές από το εξωτερικό αυτό το φθινόπωρο. Ωστόσο, η απότομη μείωση στον αριθμό των μεταπτυχιακών φοιτητών που εγγράφηκαν από το εξωτερικό οδήγησε σε μείωση του συνολικού αριθμού των εγγεγραμμένων φοιτητών από το εξωτερικό. Η μείωση ήταν πιο έντονη μεταξύ των πρωτοετών μεταπτυχιακών φοιτητών. Το Illinois Urbana-Champaign παρουσίασε πτώση 22% και το Buffalo 58%.

Οποιαδήποτε μείωση στις εγγραφές πρωτοετών φοιτητών έχει ένα γεωμετρικά αυξητικό αρνητικό αποτέλεσμα, σύμφωνα με την Δρ. Fanta Aw, εκτελεστική διευθύντρια και διευθύνουσα σύμβουλος της NAFSA. Όταν οι φοιτητές που γίνονται δεκτοί στο πρώτο έτος του μεταπτυχιακού προγράμματος επιλέγουν να μην εγγραφούν, ένα πανεπιστήμιο χάνει τα δίδακτρα του για δύο χρόνια.

Αυτό που επιδεινώνει το πρόβλημα είναι το γεγονός ότι πολλοί διεθνείς φοιτητές δεν δικαιούνται οικονομική βοήθεια και ως εκ τούτου πληρώνουν πλήρη δίδακτρα. Αποτελούν σημαντική πηγή εσόδων για πολλά ιδρύματα που επιδιώκουν να αντισταθμίσουν τη μείωση των εγχώριων εγγραφών, την αύξηση του λειτουργικού κόστους και τις περικοπές στην κρατική χρηματοδότηση.

Την Τετάρτη, η κυβέρνηση Τραμπ ζήτησε από τα πανεπιστήμια να υπογράψουν συμφωνία, και αυτό θα μπορούσε να πιέσει πολλά ιδρύματα ακόμη περισσότερο. Επιδιώκει να περιορίσει τις διεθνείς εγγραφές προπτυχιακών φοιτητών στο 15%.

«Τα πανεπιστήμια που βασίζονται σε ξένους φοιτητές για τη χρηματοδότηση των ιδρυμάτων τους διατρέχουν τον κίνδυνο, μεταξύ άλλων, να μειώσουν ενδεχομένως τις θέσεις που είναι διαθέσιμες σε Αμερικανούς φοιτητές που αξίζουν την ειδίκευσή τους», αναφέρει ένα υπόμνημα προς τα πανεπιστήμια που κοινοποιήθηκε στο Reuters από αξιωματούχο του Λευκού Οίκου.

Τον Ιούνιο, ο οίκος αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας Moody’s προειδοποίησε ότι η μείωση των εγγραφών θα μπορούσε να παρουσιάσει πιστωτικό κίνδυνο για ορισμένα κολλέγια. Μεταξύ των πιο ευάλωτων, ανέφερε, είναι τα ιδρύματα με μεταπτυχιακά προγράμματα που βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε διεθνείς φοιτητές. Η εξάρτηση αυτή έχει αυξηθεί την τελευταία δεκαετία, ανέφερε η έκθεση.

«Οι μεταπτυχιακοί φοιτητές συχνά πληρώνουν υψηλότερα δίδακτρα για ορισμένα προγράμματα, επομένως η απώλεια αυτών των φοιτητών θα μπορούσε να έχει ιδιαίτερα σοβαρό αντίκτυπο στα έσοδα», αναφέρει η έκθεση.

Η μελέτη, που φέρει τον τίτλο «Επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία του Νόμου 5094/2024 για την εγκατάσταση και λειτουργία παραρτημάτων αλλοδαπών Πανεπιστημίων (ΝΠΠΕ)», σκιαγραφεί τη δυναμική επίδραση που αναμένεται να έχει η ίδρυση και λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημιακών ιδρυμάτων στη χώρα, με προβολή σε βάθος πενταετίας.

Αύξηση φοιτητικού πληθυσμού και προσέλκυση αλλοδαπών σπουδαστών

Από το σύνολο των σχεδόν 59.000 φοιτητών που προβλέπεται να φοιτούν σε μη κρατικά πανεπιστήμια στην Ελλάδα, οι 16.400 (28%) εκτιμάται ότι θα προέρχονται από το εξωτερικό. Η μελέτη επισημαίνει ότι μόνο οι χώρες που βρίσκονται σε απόσταση έως και τριών ωρών πτήσης από την Ελλάδα φιλοξενούν περίπου 700.000 φοιτητές – δυναμικό που δυνητικά μπορεί να προσελκύσει η χώρα.

Η συνολική οικονομική επίδραση από τη λειτουργία των ΝΠΠΕ σε ορίζοντα πενταετίας υπολογίζεται σε 10,2 δισ. ευρώ σε όρους παραγόμενου προϊόντος, ενώ τα δημόσια έσοδα αναμένεται να ενισχυθούν κατά 1,9 δισ. ευρώ. Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία 73.500 θέσεων εργασίας πλήρους απασχόλησης (FTEs).

Σε ετήσια βάση, η συνεισφορά στο ΑΕΠ εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 2,1 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου το 0,7%. Αν ο αριθμός των φοιτητών φτάσει τις 100.000 εντός δεκαετίας, τότε το ποσοστό αυτό θα μπορούσε να ανέλθει έως το 1,5% του ΑΕΠ ή 5,1 δισ. ευρώ.

Μείωση εκροών και ενίσχυση της εγχώριας ακαδημαϊκής βάσης

Ένα από τα βασικά οφέλη που επισημαίνεται είναι η μείωση της εκροής φοιτητών στο εξωτερικό, με την αποτροπή απώλειας έως και 1,2 δισ. ευρώ ετησίως από τους περίπου 40.000 Έλληνες που σπουδάζουν σήμερα εκτός συνόρων. Παράλληλα, η προσέλκυση 16.400 αλλοδαπών φοιτητών και των οικογενειών τους εκτιμάται ότι θα αποφέρει επιπλέον 286 εκατ. ευρώ την πέμπτη χρονιά εφαρμογής του νόμου.

Η μελέτη υπογραμμίζει επίσης την πιθανή συμβολή των μη κρατικών πανεπιστημίων στον επαναπατρισμό ακαδημαϊκού προσωπικού, την ενίσχυση της πολυπολιτισμικότητας, την αύξηση των επενδύσεων στην έρευνα και την καινοτομία, καθώς και τη δημιουργία υγιούς ανταγωνισμού με τα δημόσια πανεπιστήμια, ενισχύοντας την ποιότητα και την απόδοσή τους.

• τοποθέτηση σε θέσεις εργασίας
• δυνατότητα εξέλιξης,
• δύναμη δικτύου
• ηγετικές δυνατότητες
• ποικιλομορφία των φύλων

Ο κατάλογος περιλαμβάνει μόνο διαπιστευμένα προγράμματα ΜΒΑ πλήρους φοίτησης που έχουν τουλάχιστον 1.500 συνολικούς αποφοίτους και τουλάχιστον 400 αποφοίτους μεταξύ 2019 και 2023.

Ακολουθούν τα 10 κορυφαία προγράμματα MBA για το 2024:

Τοποθεσία: Στάνφορντ, Καλιφόρνια, Ηνωμένες Πολιτείες

Συνηθέστεροι τίτλοι εργασίας: ιδρυτής, διευθυντής προϊόντων, επικεφαλής προσωπικού

2. INSEAD

Τοποθεσίες: Αμπού Ντάμπι, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα- Σαν Φρανσίσκο, Καλιφόρνια, Ηνωμένες Πολιτείες

Δίδακτρα: 114.340 δολάρια

Τοποθεσία: Μασαχουσέτης, Ηνωμένες Πολιτείες

Δίδακτρα: 76.410 δολάρια για το πρώτο έτος (σε διετές πρόγραμμα)

4. The Wharton School (Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια)

Τοποθεσία: Το πανεπιστήμιο του Γουόρντον, το οποίο είναι ένα από τα μεγαλύτερα πανεπιστημιακά ιδρύματα του κόσμου, είναι ένα από τα

μεγαλύτερα πανεπιστημιακά ιδρύματα του κόσμου: Πενσυλβάνια, Ηνωμένες Πολιτείες

Δίδακτρα: 84.830 δολάρια για το πρώτο έτος (σε διετές πρόγραμμα)

Συνηθέστεροι τίτλοι εργασίας: ιδρυτής, διευθυντής προϊόντων, συνεργάτης επενδυτικής τραπεζικής

5. Sloan School of Management (Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης)

Μασαχουσέτης, Ηνωμένες Πολιτείες

Δίδακτρα: 86.550 δολάρια για το πρώτο έτος (σε διετές πρόγραμμα)

Συνηθέστεροι τίτλοι εργασίας: ιδρυτής, διευθυντής προϊόντων, συνεργάτης επενδυτικής τραπεζικής

6. Indian School of Business

Τοποθεσίες: Μοχάλι, Ινδία

Δίδακτρα: 29.425 δολάρια

Συνηθέστεροι τίτλοι εργασίας: διευθυντής προϊόντος, διευθυντής προγράμματος, σύμβουλος διαχείρισης

7. Kellogg School of Management (Πανεπιστήμιο Northwestern)

Τοποθεσία: Έβανστον, Ιλινόις, Ηνωμένες Πολιτείες

Δίδακτρα: 83.610 δολάρια για το πρώτο έτος (σε διετές πρόγραμμα)

Συνηθέστεροι τίτλοι εργασίας: διευθυντής προϊόντων, συνεργάτης επενδυτικής τραπεζικής, διευθυντής μάρκας

8. Tuck School of Business (Dartmouth College)

Ντάρτμουτ, Ηνωμένες Πολιτείες

Δίδακτρα: 80.620 δολάρια για το πρώτο έτος (σε διετές πρόγραμμα)

Συνηθέστεροι τίτλοι εργασίας: διευθυντής προϊόντων, συνεργάτης επενδυτικής τραπεζικής, διευθυντής μάρκετινγκ προϊόντων

9. Columbia Business School

Τοποθεσία: Νέα Υόρκη, Ηνωμένες Πολιτείες

Δίδακτρα: 84.496 δολάρια για το πρώτο έτος (σε διετές πρόγραμμα)

Συνηθέστεροι τίτλοι εργασίας: ιδρυτής, διευθυντής προϊόντων, συνεργάτης επενδυτικής τραπεζικής

10. Booth School of Business (Πανεπιστήμιο του Σικάγο)

Σικάγο, Ιλινόις, Ηνωμένες Πολιτείες

Δίδακτρα: 84.198 δολάρια για κάθε έτος του διετούς προγράμματος

Συνηθέστεροι τίτλοι εργασίας: διευθυντής προϊόντων, συνεργάτης επενδυτικής τραπεζικής, σύμβουλος στρατηγικής.

Αξίζει το ΜΒΑ;

Η απόκτηση ΜΒΑ είναι ακριβή και χρονοβόρα, μερικές φορές κοστίζει πάνω από 200.000 δολάρια στα κορυφαία πανεπιστήμια, καθώς και μια διετή χρονική δέσμευση.

«Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να αξιολογήσουν προσεκτικά τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα ενός MBA», δήλωσε στο CNBC Make It η Πούτζα Τσάμπρια, επικεφαλής της διεύθυνσης σύνταξης για την Ασία-Ειρηνικό για το LinkedIn. «Δεν θα πρέπει να βλέπουν το MBA ως ένα μαγικό χαρτί που θα τους δώσει περισσότερα χρήματα ή ηγετικές θέσεις».

«Ενώ ορισμένοι επιλέγουν να παρακολουθήσουν σχολή διοίκησης επιχειρήσεων σε μια προσπάθεια να κάνουν μεγάλη καριέρα, άλλοι πηγαίνουν με στόχο να επιταχύνουν την επαγγελματική τους εξέλιξη. Το πρόγραμμα σπουδών μπορεί να βοηθήσει τους φοιτητές να βελτιώσουν τις ικανότητές τους στην επίλυση προβλημάτων μέσω μελετών περιπτώσεων και συμμετοχής σε πραγματικά επιχειρηματικά έργα», είπε.

Ένα άλλο βασικό πλεονέκτημα της απόκτησης ΜΒΑ, ιδίως σε μια σχολή του «top 10», είναι η πρόσβαση σε ένα δίκτυο παγκόσμιας κλάσης.

«Τα προγράμματα ΜΒΑ προσφέρουν την ευκαιρία να δημιουργήσετε σχέσεις με συναδέλφους που ίσως θα κρατήσετε για όλη σας τη ζωή. Μέσω αυτών σχέσεων, με τον καιρό μπορούν να σας παρουσιαστούν τεράστιες επαγγελματικές ευκαιρίες», δήλωσε η Τσάμπρια.

Όπως είναι αναμενόμενο, είναι ιδιαίτερα ανταγωνιστικό να μπει κανείς σε ένα από τα 10 κορυφαία σχολεία. Το ποσοστό αποδοχής για το Stanford Graduate School of Business είναι 7% για την τάξη του 2025.

«Ο καλύτερος τρόπος για να αυξήσετε τις πιθανότητές σας να εισαχθείτε σε μια κορυφαία σχολή είναι να υποβάλετε μια καλά μελετημένη αίτηση που να διατυπώνει τον σκοπό και τον στόχο σας για τον οποίο επιθυμείτε να κάνετε ΜΒΑ, τονίζοντας τις δεξιότητες και την εμπειρία σας και τον αντίκτυπο που θέλετε να έχετε μετά τις σπουδές σας», δήλωσε η Τσάμπρια.

«Η δικτύωση με αποφοίτους των σχολών που σας ενδιαφέρουν μπορεί να σας βοηθήσει να αποκτήσετε πολύτιμες γνώσεις για να ενισχύσετε την αίτησή σας», είπε. «Μπορεί επίσης να είναι ένας καλός τρόπος για να καταλάβετε αν το συγκεκριμένο πρόγραμμα ΜΒΑ είναι κατάλληλο για εσάς ή όχι».