Οι υγειονομικές αρχές απαγόρευσαν τον περασμένο μήνα τη μεταφορά ζωντανών χοίρων εντός μιας ζώνης περιορισμού 21.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων στη χοιροπαραγωγική καρδιά της βόρειας Ιταλίας. Οι σκληροί περιορισμοί έχουν αφήσει εκατοντάδες αγρότες με περίπου 700.000 ανεπιθύμητα ζώα, που αντιπροσωπεύουν περίπου το 7% έως 8% της ετήσιας παραγωγής χοίρων της Ιταλίας.

«Υπάρχει μόνο μία λέξη που μπορεί να περιγράψει τη διάθεση των αγροτών τώρα: τρομοκρατημένοι», αναφέρει στους Financial Times, ο Ρούντι Μιλάνι, πρόεδρος της Confagricoltura Swine Producers, μιας ένωσης αγροτών. «Είμαστε σε μια μεγάλη θάλασσα με δυνατό αέρα, αυτό είναι σίγουρο. Πρέπει να επιβιώσουμε από την καταιγίδα».

Η Ιταλία φιλοξενεί περίπου 8,7 εκατομμύρια οικόσιτους χοίρους και σχεδόν 50.000 άτομα απασχολούνται στη βιομηχανία προϊόντων χοιρινού κρέατος. Οι πωλήσεις προσούτο, αλλαντικών και άλλων τροφίμων αποφέρουν περίπου 8,2 δισεκατομμύρια ευρώ σε έσοδα ετησίως, σύμφωνα με επίσημα στατιστικά στοιχεία.

Περισσότεροι από 50.000 χοίροι έχουν θανατωθεί στην Ιταλία από τα μέσα Ιουλίου, με τον εξαιρετικά μεταδοτικό ιό της αφρικανικής πανώλης των χοίρων να έχει εντοπιστεί σε περισσότερες από 25 φάρμες στις βόρειες περιοχές της Λομβαρδίας και της Εμίλια-Ρομάνια.

Ο στρατός στην Ιταλία

Περίπου 180 Ιταλοί στρατιώτες, υποστηριζόμενοι από drones εξοπλισμένα με κάμερες θερμικής απεικόνισης, έχουν αναπτυχθεί για να βοηθήσουν στην παρακολούθηση των κινήσεων του αγριόχοιρου στη ζώνη ασφαλείας μεταξύ της πληγείσας περιοχής και των περιοχών όπου δεν έχει εντοπιστεί ο ιός.

Η ιταλική ένωση αγροτικών επιχειρήσεων Confagricoltura εκτιμά ότι η πανώλη των χοίρων έχει κοστίσει μέχρι στιγμής στους χοιροτρόφους 40 εκατ. ευρώ σε άμεσες απώλειες και 75 εκατ. ευρώ σε έμμεσες απώλειες από τότε που εντοπίστηκε για πρώτη φορά ο ιός στην ηπειρωτική Ιταλία τον Ιανουάριο του 2022. Η Ρώμη πληρώνει τους αγρότες για χοίρους που θανατώθηκαν, αλλά ακόμα δεν έχει δεσμευτεί για αποζημιώσεις  για τις φετινές μεγάλες έμμεσες ζημίες.

«Όλοι οι αγρότες και οι συνάδελφοι που κοιτάζουν μέσα στην πληγείσα περιοχή ανησυχούν ότι αυτό που συνέβη εκεί θα μπορούσε να συμβεί σε εμάς», είπε ο Milani, του οποίου το αγρόκτημα δεν βρίσκεται εντός της ζώνης περιορισμού. «Χρειάζονται πολύ απλά λάθη για να διαδοθεί το πρόβλημα».

Ο Τζιοβάνι Φιλιπίνι, ο πρόσφατα διορισμένος έκτακτος επίτροπος της Ιταλίας για την πανώλη των χοίρων, προσπάθησε να κατευνάσει τον πανικό, επιμένοντας ότι οι νέοι σκληροί περιορισμοί στις μετακινήσεις των χοίρων θα σταματήσουν την εξάπλωση.

Στη κορυφή της σχετικής λίστας σε επίπεδο εκτροφών, βρίσκεται η Π.Ε. Αιτωλοακαρνανίας, όπου ελέγχθηκαν 1.734 εκτροφές, και σε επίπεδο ζώων η Π.Ε. Λάρισας όπου εξετάστηκαν συνολικά 403.274 ζώα.

«Μάλιστα, σε κάποιες εκτροφές οι έλεγχοι πραγματοποιήθηκαν δυο-τρεις φορές, οπότε ο τελικός αριθμός είναι σημαντικά μεγαλύτερος και μπορεί να φτάνει μέχρι και 1,2 εκατομμύρια ζώα συνολικά» ανέφερε σε δηλώσεις του στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο γ.γ. του ΥΠΑΑΤ, Γιώργος Στρατάκος.

Καλύτερη η εικόνα στις Π.Ε. της χώρας

Η άμεση κινητοποίηση όλων των αρμόδιων υπηρεσιών, όταν και εντοπίστηκε το πρώτο κρούσμα στην Π.Ε. Τρικάλων, αλλά και τα μέτρα που ελήφθησαν μετά από την εντολή του υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Κώστα Τσιάρα, έχουν φέρει, όπως φαίνεται, τα επιθυμητά αποτελέσματα.

Η κατάσταση που επικρατεί στις περισσότερες από τις περιοχές που επλήγησαν είναι καλύτερη.

«Στόχος της λήψης όλων αυτών των μέτρων είναι η τελική εκρίζωση της νόσου. Σήμερα, περίπου πενήντα ημέρες μετά την εμφάνιση του πρώτου κρούσματος, βρισκόμαστε μόλις 3 ημέρες πριν τον τερματισμό των μέτρων της ζώνης προστασίας και επιτήρησης στο Ηράκλειο, και λίγες ημέρες πριν τερματισμό της ζώνης προστασίας και επιτήρησης σε Τρίκαλα, Δυτική Αττική, Δράμα και Καρδίτσα» επισήμανε ο Κ. Στρατάκος και πρόσθεσε ότι σειρά «έχουν Κόρινθος, Ηλεία, Ροδόπη και η Λάρισα όπου και κλείνει ο κύκλος των Περιφερειακών Ενοτήτων που έχουμε καταγράψει θετικό κρούσμα πανώλης στα μικρά μηρυκαστικά».

Εύσημα από την Ε.Ε.

Θετικά, ως προς την αντιμετώπιση της ζωονόσου από τη χώρα μας, εκφράστηκαν κλιμάκια της Ευρωπαϊκής Ένωσης που βρέθηκαν στη χώρα μας το προηγούμενο διάστημα.

Κάτι, το οποίο καταγράφεται και σε επιστολή που έστειλαν τη περασμένη Τετάρτη προς τη χώρα μας, στην οποία τονίζουν μεταξύ άλλων ότι «η Ελλάδα εφαρμόζει εξαιρετικά μέτρα όσον αφορά τη διαχείριση των κρουσμάτων χωρίς καθυστερήσεις» καθώς και ότι «ένα πολύ θετικό σημείο είναι η πολιτική υποστήριξη που παρέχεται από τον περιφερειάρχη Θεσσαλίας, και γενικότερα από την τοπική και κεντρική κυβέρνηση, η οποία είναι στο μέγιστο βαθμό».

Κάτι που αποτυπώνεται και στους αριθμούς. Σύμφωνα με όσα στοιχεία έχουν δημοσιοποιηθεί, η Ελλάδα έχει σχεδόν το ίδιο ζωικό κεφάλαιο με τη Ρουμανία, με τη χώρα μας να έχει προβεί στη θανάτωση του 10% των ζώων που έχει θανατώσει η Ρουμανία με σκοπό την αντιμετώπιση της ζωονόσου.

Σημαντική συμβολή σε όλη αυτή την προσπάθεια είχαν και οι Έλληνες κτηνοτρόφοι οι οποίοι είχαν άριστη συνεργασία με τις αρμόδιες υπηρεσίες. «Χωρίς τη συμβολή των Ελλήνων κτηνοτρόφων αλλά και τη δική τους βοήθεια, τίποτα από αυτά που έχουν γίνει σήμερα, δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί» υπογραμμίζει ο κ. Στρατάκος.

Αποζημιώσεις και αίτημα για «νέο» Μέτρο 5.2

‘Αμεσα αναμένεται να ανακοινωθούν τα ποσά τα αποζημίωσης που θα λάβουν οι κτηνοτρόφοι οι οποίοι αναγκάστηκαν να προχωρήσουν στη θανάτωση των ζώων τους.

Επίσης, όπως τόνισε ο κ. Στρατάκος στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων «ενεργοποιείται ο όρος ανωτέρας βίας για τους κτηνοτρόφους στη Δήλωση Καλλιέργειας 2024».

Επιπλέον, έχει ήδη ζητηθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή η έγκριση για τη δημιουργία ενός νέου Μέτρου στην ΚΑΠ, μέσω του οποίου οι κτηνοτρόφοι θα μπορούν να αντικαταστήσουν το ζωικό τους κεφάλαιο, με το ποσό επιχορήγησης να αγγίζει το 100% της απόκτησή του.

«Είναι μία κίνηση Πολιτείας για να δώσει ένα ισχυρό κινητό σε όλους θα τους κτηνοτρόφους όπου τα ζώα τους θανατώθηκαν, να παραμείνουν κτηνοτρόφοι, να μείνουν στο επάγγελμα και να συνεχίσουν να κάνουν αυτό που ξέρουν πάρα πολύ καλά, δηλαδή να παράγουν» δήλωσε  ο γ.γ. του ΥΠΑΑΤ.

Σημειώνεται τέλος, ότι ένα αντίστοιχο μέτρο – το 5.2.- είχε δημιουργηθεί για τους κτηνοτρόφους που έχασαν το ζωικό τους κεφάλαιο στις καταστροφικές πλημμύρες του «Ντάνιελ» το Σεπτέμβριο του 2023.

Όπως δήλωσε ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, Γιώργος Στρατάκος, ο οποίος προήδρευσε στην σύσκεψη, «μετά τον εντοπισμό του κρούσματος, τα κυριότερα μέτρα που λαμβάνονται είναι η θανάτωση του συνόλου των ζώων της μονάδας και στην συνέχεια ακολουθεί η υγειονομική ταφή, η απολύμανση και το κλείσιμο της συγκεκριμένης μονάδας για όσο χρονικό διάστημα απαιτείται, ούτως ώστε να βεβαιωθούμε ότι δεν έχει πλέον μολυσματική δύναμη».

«Βεβαίως», συνέχισε, «αυτό το οποίο πρέπει να αναφέρουμε είναι ότι για να πετύχουν τα μέτρα, πρέπει να υπάρχει πολύ καλή συνεργασία των κτηνοτρόφων που βρίσκονται εντός των δύο ζωνών προστασίας και επιτήρησης, γύρω από την μονάδα που εντοπίστηκε το κρούσμα, με τις κτηνιατρικές υπηρεσίες της Περιφέρειας Πελοποννήσου».

Από την πλευρά του, ο περιφερειάρχης Πελοποννήσου Δημήτρης Πτωχός, ανέφερε σε δηλώσεις του ότι «η αντίδρασή μας ήταν άμεση, με στόχο τον περιορισμό και τη λήψη των απαραίτητων μέτρων» και πρόσθεσε: «Η ευρεία σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε δείχνει και τον βαθμό ετοιμότητας όλων των εμπλεκομένων. Ακολουθούμε το πρωτόκολλο, έχουμε εμπιστοσύνη στις υπηρεσίες μας και καλό θα ήταν να επαναλάβουμε πως δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο».

Από τη Ρουμανία πιθανόν ο ιός

Στο μεταξύ, τα πρώτα στοιχεία από τις μέχρι τώρα έρευνες «δείχνουν» ως χώρα… προέλευσης της νόσου των αιγοπροβάτων τη Ρουμανία και μάλιστα πιθανότατα ο ιός να προήλθε από μεγάλη κτηνοτροφική μονάδα της χώρας, με τουλάχιστον 51.000 ζώα.

Ποια είναι τα συμπτώματα της νόσου;

Τα συμπτώματα στα ευαίσθητα ζώα, δηλαδή τα αιγοπρόβατα, είναι, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, υψηλός πυρετός, κατάπτωση και υπνηλία, δύσπνοια και βήχας, έντονες διάρροιες, αλλοιώσεις με ορώδες υγρό γύρω από τα μάτια και τη μύτη, έντονη σιελόρροια από το στόμα (εικόνα βρεγμένου προσώπου), αλλοιώσεις μέσα στο στόμα (λευκές πλάκες στα ούλα και στο εσωτερικό των χειλιών) και αιφνίδιοι μαζικοί θάνατοι.

Όπως αναφέρει σε ανακοίνωση της η αρμόδια υπηρεσία, «πρόκειται για μεταδοτικό ιογενές νόσημα Υποχρεωτικής Δήλωσης που προσβάλλει μόνο τα πρόβατα και τις αίγες και απαιτεί την λήψη άμεσων έκτακτων μέτρων». Τονίζεται δε, ότι είναι η πρώτη φορά που η νόσος εμφανίζεται στη χώρα μας.

Παράλληλα η Κτηνιατρική Υπηρεσία της Περιφέρειας Θεσσαλίας τονίζει προς το κοινό ότι η νόσος δεν αποτελεί κίνδυνο για την δημόσια υγεία, δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο, ο οποίος δεν μολύνεται και δεν νοσεί». Ομως, συμπληρώνει πως «οι επιπτώσεις της στην κτηνοτροφία, στην τοπική οικονομία και κατ’ επέκταση στην εθνική οικονομία είναι τεράστιες και απειλούν το ζωικό κεφάλαιο της Περιφέρειας και την εξαγωγική της δραστηριότητα».

Μεταξύ άλλων η Κτηνιατρική Υπηρεσία αναφέρει ότι για να αντιμετωπιστεί με επιτυχία η παρούσα πάρα πολύ σοβαρή επιζωοτία, «χρειάζεται όλοι οι κτηνοτρόφοι και κοινό, να κατανοήσουν ότι πρέπει να ληφθούν άμεσα μέτρα, πάντα σύμφωνα με την ενωσιακή και εθνική νομοθεσία αντιμετώπισης επειγουσών καταστάσεων».

Συμπτώματα και τρόποι μετάδοσης

Επίσης τονίζεται στην ανακοίνωση της αρμόδιας υπηρεσίας πως τα συμπτώματα στα ευαίσθητα ζώα είναι υψηλός πυρετός, κατάπτωση και υπνηλία, δύσπνοια και βήχας, έντονες διάρροιες, αλλοιώσεις με ορώδες υγρό γύρω τα από τα μάτια και τη μύτη, έντονη σιελόρροια από το στόμα (εικόνα βρεγμένου προσώπου), αλλοιώσεις μέσα στο στόμα (λευκές πλάκες στα ούλα και στο εσωτερικό των χειλιών) και αιφνίδιοι μαζικοί θάνατοι.

Αναφορικά με τον τρόπο μετάδοσης, η υπηρεσία αναφέρει ότι: «Η μετάδοση της ασθένειας γίνεται με την στενή επαφή των υγιών με τα άρρωστα ζώα, με άμεση επαφή με τις εκκρίσεις των άρρωστων ζώων (δάκρυα, σάλιο, ούρα, κόπρανα) και έμμεσα μέσω των μολυσμένων ζωοτροφών, της στρωμνής, των μηχανημάτων και των μέσων μεταφοράς των ζώων».

Σχετικά με τον τον τρόπο προστασίας του κοπαδιού, η Κτηνιατρική Υπηρεσία συμβουλεύει τους κτηνοτρόφους «να αποφεύγουν την άμεση επαφή των ζώων τους με άλλα κοπάδια άγνωστου καθεστώτος, να δανείζονται και να δανείζουν ζώα, εργαλεία και οχήματα μεταφοράς ζώων από άλλες εκτροφές, αλλά και τις παράνομες αγοραπωλησίες και παράνομες μετακινήσεις ζώων.

Επίσης πρέπει να καθαρίζουν και να απολυμαίνουν τακτικά τους χώρους της εκτροφής τους και να ελέγχουν καθημερινά το κοπάδι τους εξονυχιστικά, για την παρουσία άρρωστων ή ύποπτων ζώων. Σε περίπτωση που διαπιστώσουν οτιδήποτε ανησυχητικό, θα πρέπει να επικοινωνήσουν άμεσα με τις αρμόδιες τοπικές κτηνιατρικές αρχές».

Πώς αντιμετωπίστηκαν οι εστίες

Τα μέτρα που λήφθηκαν άμεσα για την αντιμετώπιση της νόσου:

1. Γύρω από τις μολυσμένες εκτροφές δημιουργήθηκαν Ζώνες Προστασίας ακτίνας 3 χλμ και Ζώνες Επιτήρησης 10 χλμ που περιλαμβάνουν τις παρακάτω κοινότητες:

ΠΕ ΛΑΡΙΣΑΣ

i. Ζώνη Προστασίας 3 χλμ: Αμούρι, Δομένικο, Πραιτώρι, Μαγούλα

ii. Ζώνη Επιτήρησης 10 χλμ: Κεφαλόβρυσο, Αγιονέρι, Παλαιόκαστρο, Ευαγγελισμός, Συκιά, Βερδικούσια, Αμπέλια, Παλιάμπελα, Βλαχογιάννι, Στεφανόβουνο, Αετοράχη, Γαλανόβρυση, Λέυκη, Μεσοχώρι, Καλύβια Ανάληψης, Παλιασκιά.

ΠΕ ΤΡΙΚΑΛΩΝ

i. Ζώνη Προστασίας 3 χλμ: ΤΚ Καστρακίου

ii. Ζώνη Επιτήρησης 10 χλμ: Καλαμπάκα, Καστράκι, Διάβα, Τριφύλλια, Κρύα Βρύση, Αμπέλια, Ελάφι, Μουργκάνη, Ορθοβούνι, Μεγάλη Κερασιά, Άγιος Δημήτριος, Ξηρόκαμπος, Μύκανη, Γάβρος, Σκεπάρι, Βλαχάβα, Αύρα, Αγία Παρασκευή, Σαρακήνα.

Τέλος η Κτηνιατρική Υπηρεσία της Περιφέρειας Θεσσαλίας αναφέρει σε ανακοίνωση της ότι «επειδή η νόσος βρίσκεται σε εξέλιξη, περαιτέρω εξειδικευμένα μέτρα που θα κριθεί αναγκαίο να ληφθούν σύμφωνα με την πορεία της νόσου, θα ανακοινωθούν με αποφάσεις του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και του Περιφερειακού Συντονιστικού Κέντρου Ελέγχου της Ασθένειας της Περιφέρειας Θεσσαλίας».