Το πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» συνιστά μια συγκροτημένη παρέμβαση πρόληψης υπό την ευθύνη του υπουργείου Υγείας, αποδεικνύοντας στην πράξη ότι η πρόληψη μπορεί να αποδώσει όταν υπάρχει κεντρικός σχεδιασμός, θεσμική στήριξη και ενεργός συμμετοχή των επιστημόνων του ΕΣΥ.

Μέσω ενός ενιαίου συστήματος παραπομπών και ηλεκτρονικής καταγραφής, οι πολίτες υποβάλλονται σε προληπτικό έλεγχο και, εφόσον διαπιστωθεί ουσιαστική ανάγκη, αποκτούν πρόσβαση σε ολοκληρωμένη αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, που περιλαμβάνει ιατρική παρακολούθηση, διατροφική καθοδήγηση και –σε ορισμένες περιπτώσεις– δωρεάν φαρμακευτική θεραπεία.

Η Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, στηρίζοντας εξαρχής την πρωτοβουλία του υπουργείου Υγείας, συμμετέχει ενεργά μέσω Ειδικών Κέντρων Πανεπιστημιακών Κλινικών, με τα οποία μπορούν να επικοινωνούν οι ενδιαφερόμενοι πολίτες:

Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο «Λαϊκόν», Α΄ Προπαιδευτική Κλινική (Διευθυντής καθηγητής Ν. Τεντολούρης)
Αγ. Θωμά 17, Αθήνα, τηλ. 2132061458, 2142061459 και 1566

Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο «Αττικόν», Β΄ Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική (Διευθύντρια καθηγήτρια Α. Ψυρρή)

Υπεύθυνη καθηγήτρια Β. Λαμπαδιάρη
Ρίμινι 1, Χαϊδάρι, τηλ. 2105832013 και 1566

Υπεύθυνη καθηγήτρια Β. Λαμπαδιάρη
Λεωφόρος Μεσογείων 154, Αθήνα, τηλ. 2132034260 και 1566

Ανδρες και γυναίκες ηλικίας 30 έως 70 ετών που εντάσσονται στο προληπτικό πρόγραμμα καρδιαγγειακού κινδύνου.
ΔΜΣ > 40 kg/m² ή
ΔΜΣ 37–40 kg/m², εφόσον συνυπάρχει τουλάχιστον μία σχετιζόμενη συννοσηρότητα.

Ενδεικτικές συννοσηρότητες που προβλέπονται στο πλαίσιο του προγράμματος περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων: σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 ή προδιαβήτη, υπέρταση, στεφανιαία νόσο, σύνδρομο υπνικής άπνοιας, καρδιακή ανεπάρκεια, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, στεατωτική ηπατική νόσο (MASLD), χρόνια νεφρική νόσο κ.ά.

Επιλέξιμοι για δωρεάν φαρμακευτική αγωγή κατά της παχυσαρκίας είναι αποκλειστικά οι ασθενείς που:

– έχουν ολοκληρώσει τον προβλεπόμενο προληπτικό εργαστηριακό και καρδιολογικό έλεγχο του «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» και

– έχουν λάβει επίσημο μήνυμα (SMS ή ηλεκτρονική ειδοποίηση) που τους παραπέμπει σε δημόσια δομή για εξειδικευμένη αξιολόγηση και δωρεάν χορήγηση θεραπείας.

Βήμα 1ο: Έλεγχος παραπεμπτικού μηνύματος

Μετά την ολοκλήρωση των εξετάσεων, οι πολίτες που πληρούν τα κριτήρια λαμβάνουν ειδοποίηση με παραπομπή σε δημόσια δομή για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας.

Βήμα 2ο: Προγραμματισμός ραντεβού

Ο ασθενής επικοινωνεί με τη Γραμματεία ή το ιατρείο παχυσαρκίας για τον καθορισμό επίσκεψης, έχοντας διαθέσιμα τα προσωπικά του στοιχεία και το μήνυμα παραπομπής.

Κατά την επίσκεψη διενεργούνται:

• Αναλυτική λήψη ιατρικού ιστορικού και κλινική αξιολόγηση.
• Επιβεβαίωση των κριτηρίων ένταξης (ΔΜΣ και συννοσηρότητες, όπου απαιτείται).
• Εκτίμηση ενδείξεων και αντενδείξεων, καθώς και καθορισμός θεραπευτικών στόχων.
• Καταχώριση των δεδομένων στο πληροφοριακό σύστημα του προγράμματος.

Η θεραπεία χορηγείται και ο ασθενής παρακολουθείται σε τακτά χρονικά διαστήματα για:

• Την αποτελεσματικότητα (απώλεια βάρους και βελτίωση κλινικών δεικτών).
• Την ασφάλεια και τυχόν ανεπιθύμητες ενέργειες.
• Την αναπροσαρμογή του θεραπευτικού πλάνου όπου κρίνεται απαραίτητο.

Οι προϋποθέσεις, υπό τις οποίες η παχυσαρκία εντάσσεται στο Εθνικό Πρόγραμμα Προσυμπτωματικού Ελέγχου, προσδιορίστηκαν με την κοινή απόφαση των υπουργών Οικονομικών, Υγείας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης.

Με την Κοινή Υπουργική Απόφαση, ορίζεται και η διαδικασία, μέσω της οποίας θα αξιολογούνται οι ασθενείς με σοβαρή παχυσαρκία ή παχυσαρκία με συννοσηρότητες.

Βασική προϋπόθεση, για την ένταξη στο πρόγραμμα δωρεάν χορήγησης φαρμάκων για την παχυσαρκία, αποτελεί το να έχουν οι ενδιαφερόμενοι υποβληθεί στις αιματολογικές εξετάσεις καρδιαγγειακού κινδύνου, που περιλαμβάνονται στο δωρεάν πρόγραμμα «Προλαμβάνω». Όσοι δεν έχουν κάνει τον συγκεκριμένο αιματολογικό έλεγχο, μπορούν να τον κάνουν έως τις 31 Δεκεμβρίου.

Δικαιούχοι του προγράμματος της δωρεάν χορήγησης φαρμάκων κατά της παχυσαρκίας είναι όσοι έχουν Δείκτη Μάζας Σώματος (BMI) ≥ 40, ή όσοι έχουν Δείκτη Μάζας Σώματος (BMI) 37–40, εφόσον συνοδεύεται από τουλάχιστον μία συννοσηρότητα.

Εκείνοι οι οποίοι έχουν Δείκτη Μάζας Σώματος από 37 έως 40, θα δικαιούνται δωρεάν τα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας, αν έχουν μία από τις παρακάτω συννοσηρότητες:

• σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2,
• προδιαβήτη,
• σύνδρομο υπνικής άπνοιας,
• στεφανιαία νόσο,
• υπέρταση,
• καρδιακή ανεπάρκεια,
• υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια,
• αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο,
• υποαερισμό λόγω παχυσαρκίας,
• γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση,
• στεατωτική ηπατική νόσο (MASLD),
• χρόνια νεφρική νόσο,
• ακράτεια ούρων λόγω παχυσαρκίας,
• χρόνιες κινητικές διαταραχές και
• περιφερική αρτηριακή νόσο.

Με την ολοκλήρωση του αιματολογικού ελέγχου της εκτίμησης καρδιαγγειακού κινδύνου, το σύστημα εκδίδει αυτόματα παραπεμπτικό για ιατρική αξιολόγηση της παχυσαρκίας.

Αυτή η εξέταση πραγματοποιείται από ενδοκρινολόγο ή διαβητολόγο στις δημόσιες μονάδες υγείας, ή από γενικό γιατρό ή παθολόγο, όταν η μονάδα δεν διαθέτει εξειδικευμένο ενδοκρινολόγο.

Το παραπεμπτικό έχει ισχύ ενός μήνα και περιλαμβάνει όλα τα απαραίτητα στοιχεία (barcode, στοιχεία δικαιούχου και εκδότη, αιτιολογία, αναφορά ότι πρόκειται για εξέταση στο πλαίσιο του ΕΠΠΕ).

Ο θεράπων ιατρός καταχωρεί στο Σύστημα Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης το αν είναι δυνατή ή όχι η χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής και σε περίπτωση δυνατότητας, επιλέγει τη φαρμακευτική αγωγή από λίστα δραστικών ουσιών, με σειρά αποτελεσματικότητας.

Ακόμα, οι δικαιούχοι λαμβάνουν διατροφική συμβουλευτική.

Εφόσον εγκριθεί η αγωγή, εκδίδεται αυτόματα συνταγή, η οποία μπορεί εντός 15 ημερών να εκτελεστεί σε οποιοδήποτε συνεργαζόμενο φαρμακείο.

Επαναληπτικές επισκέψεις – Κύκλοι θεραπείας

Μετά την εκτέλεση της συνταγής, το Σύστημα Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης εκδίδει νέο παραπεμπτικό για επαναξιολόγηση εντός 45 ημερών. Η διαδικασία αυτή μπορεί να επαναληφθεί μέχρι οκτώ φόρες (οκτώ συνολικές ιατρικές επισκέψεις και οκτώ συνταγές). Οι εξετάσεις και η θεραπεία γίνονται δωρεάν (μηδενική συμμετοχή για τους ασθενείς), σύμφωνα με το ERTNews.

Όλες οι διαγνώσεις και οι ενέργειες καταχωρούνται στον Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας του δικαιούχου, διαδικασία υποχρεωτική για την αποζημίωση των γιατρών και φαρμακείων.

«Από τον Σεπτέμβριο θα είναι διαθέσιμη δωρεάν καινοτόμος φαρμακευτική αγωγή για την παχυσαρκία, για άτομα με Δείκτη Μάζας Σώματος άνω του 40», δήλωσε, διευκρινίζοντας πως θα προηγείται υποχρεωτική αξιολόγηση από παθολόγο, ενδοκρινολόγο ή γενικό γιατρό, ενώ η φαρμακευτική παρέμβαση θα συνοδεύεται υποχρεωτικά από διατροφική παρακολούθηση και άσκηση.

Παράλληλα, η κ. Αγαπηδάκη ανακοίνωσε τη δημιουργία νέας ψηφιακής εφαρμογής για την προώθηση της άσκησης και την αλλαγή συμπεριφορών υγείας, τόσο για παιδιά όσο και για ενήλικες, στο πλαίσιο των δράσεων για την παιδική παχυσαρκία. «Θα έχει βίντεο με προγράμματα άσκησης για όλη την οικογένεια και θα είναι δωρεάν», τόνισε.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ειδική αιματολογική εξέταση για την πρόληψη της νεφρικής δυσλειτουργίας, η οποία θα προστεθεί στο πρόγραμμα για άτομα με σακχαρώδη διαβήτη ή αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, καθώς «η πρώιμη νεφρική βλάβη δεν δίνει συμπτώματα και μπορεί να προληφθεί αν εντοπιστεί εγκαίρως».

Για το πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» επεσήμανε ότι όλες οι προληπτικές εξετάσεις είναι δωρεάν.

«Στο σύστημα φαίνονται ποιες εξετάσεις δικαιούται ο κάθε πολίτης. Τα διαγνωστικά κέντρα το βλέπουν και σε καθοδηγούν. Δεν περιμένεις τίποτα, όλα γίνονται αυτόματα», υπογράμμισε, διευκρινίζοντας πως μετά την πρώτη εξέταση, το σύστημα εκδίδει αυτόματα το επόμενο παραπεμπτικό, χωρίς καμία ενέργεια από τον πολίτη.

Τέλος, η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας ανέφερε ότι ήδη 3,6 εκατομμύρια πολίτες έχουν κάνει εξετάσεις μέσω του «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ», τονίζοντας πως «για πρώτη φορά χτίζεται στην Ελλάδα μία κουλτούρα πρόληψης».

«Από τον Σεπτέμβριο θα είναι διαθέσιμη δωρεάν καινοτόμος φαρμακευτική αγωγή για την παχυσαρκία, για άτομα με Δείκτη Μάζας Σώματος άνω του 40», δήλωσε, διευκρινίζοντας πως θα προηγείται υποχρεωτική αξιολόγηση από παθολόγο, ενδοκρινολόγο ή γενικό γιατρό, ενώ η φαρμακευτική παρέμβαση θα συνοδεύεται υποχρεωτικά από διατροφική παρακολούθηση και άσκηση.

Παράλληλα, η κ. Αγαπηδάκη ανακοίνωσε, όπως αναφέρει το ΑΠΕ-ΜΠΕ, τη δημιουργία νέας ψηφιακής εφαρμογής για την προώθηση της άσκησης και την αλλαγή συμπεριφορών υγείας, τόσο για παιδιά όσο και για ενήλικες, στο πλαίσιο των δράσεων για την παιδική παχυσαρκία. «Θα έχει βίντεο με προγράμματα άσκησης για όλη την οικογένεια και θα είναι δωρεάν», τόνισε.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ειδική αιματολογική εξέταση για την πρόληψη της νεφρικής δυσλειτουργίας, η οποία θα προστεθεί στο πρόγραμμα για άτομα με σακχαρώδη διαβήτη ή αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, καθώς «η πρώιμη νεφρική βλάβη δεν δίνει συμπτώματα και μπορεί να προληφθεί αν εντοπιστεί εγκαίρως».

Για το πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» επεσήμανε ότι όλες οι προληπτικές εξετάσεις είναι δωρεάν.

«Στο σύστημα φαίνονται ποιες εξετάσεις δικαιούται ο κάθε πολίτης. Τα διαγνωστικά κέντρα το βλέπουν και σε καθοδηγούν. Δεν περιμένεις τίποτα, όλα γίνονται αυτόματα», υπογράμμισε, διευκρινίζοντας πως μετά την πρώτη εξέταση, το σύστημα εκδίδει αυτόματα το επόμενο παραπεμπτικό, χωρίς καμία ενέργεια από τον πολίτη.

Τέλος, η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας ανέφερε ότι ήδη 3,6 εκατομμύρια πολίτες έχουν κάνει εξετάσεις μέσω του «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ», τονίζοντας πως «για πρώτη φορά χτίζεται στην Ελλάδα μία κουλτούρα πρόληψης».

Η τριετής κλινική δοκιμή φάσης 3 στην οποία συμμετείχαν 1.032 εθελοντές, έδειξε ότι το φάρμακο όχι μόνο μείωσε τους κινδύνους για την υγεία, αλλά όσοι έλαβαν μια εβδομαδιαία δόση των 15 mg έχασαν κατά μέσο όρο 22,9% του σωματικού τους βάρους, σε σύγκριση με εκείνους που έλαβαν εικονικό φάρμακο (2,1%).

«Η παχυσαρκία είναι μια χρόνια ασθένεια που θέτει σχεδόν 900 εκατομμύρια ενήλικες παγκοσμίως σε αυξημένο κίνδυνο άλλων επιπλοκών, όπως ο διαβήτης τύπου 2», δήλωσε ο Τζεφ Έμικ, ανώτερος αντιπρόεδρος της Eli Lilly, η οποία παρασκευάζει το zepbound.

Αν και η μελέτη δεν έχουν ακόμη αξιολογηθεί από ομοτίμους, τα αποτελέσματα της κλινικής δοκιμής υποδηλώνουν ότι η τιρζεπατίδη θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 σε όσους διατρέχουν υψηλό κίνδυνο.

Ο κίνδυνος εμφάνισης διαβήτη σε άτομα άνω των 45 ετών που έχουν προδιαβήτη ποικίλλει, αλλά γενικά θεωρείται ότι κυμαίνεται από 9 έως 14%. Όπως και παρόμοια φάρμακα για την απώλεια βάρους που αναπτύχθηκαν τα τελευταία χρόνια, η τιρεζεπατίδη μιμείται τις επιδράσεις των φυσικών ορμονών: συγκεκριμένα του GLP-1 (πεπτίδιο-1 που μοιάζει με τη γλυκαγόνη) και του GIP (ινσουλινοτροπικό πολυπεπτίδιο που εξαρτάται από τη γλυκόζη). Αυτές οι ορμόνες βελτιώνουν τον έλεγχο του σακχάρου στο αίμα και βοηθούν στην καταστολή της όρεξης.

Ωστόσο, τα φάρμακα αυτά έχουν και μειονεκτήματα. Αν και έχει εγκριθεί για χρήση από τις ρυθμιστικές αρχές, η τιρεζεπατίδη μπορεί να προκαλέσει αρκετά σοβαρές παρενέργειες σε ορισμένα άτομα, συμπεριλαμβανομένων προβλημάτων στο στομάχι και στα νεφρά και σοβαρών αλλεργικών αντιδράσεων.

Παραμένουν επίσης ερωτήματα σχετικά με τη μακροπρόθεσμη αποτελεσματικότητα του εν λόγω φαρμάκου. Διαπιστώθηκε πως 17 εβδομάδες μετά την ολοκλήρωση της κλινικής δοκιμής, οι συμμετέχοντες που είχαν σταμάτησει να λαμβάνουν τιρζεπατίδη, άρχισαν να ανακτούν βάρος, ενώ αυξήθηκε ο κίνδυνος εμφάνισης διαβήτη τύπου 2. Μετά τη συμπερίληψη αυτών των δεδομένων, η μείωση του κινδύνου μειώθηκε στο 88%.

Η έρευνα πρόκειται να παρουσιαστεί στην Εβδομάδα Παχυσαρκίας 2024 στο Σαν Αντόνιο τον Νοέμβριο.

Κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους της πανδημίας, το κλείσιμο των σχολείων άλλαξε άρδην την καθημερινότητα των μικρών παιδιών. Η ακύρωση των οργανωμένων αθλημάτων, τα διαταραγμένα ωράρια ύπνου, η αύξηση του χρόνου μπροστά στις οθόνες και η υποβάθμιση των υγιεινών διατροφικών συνηθειών συνέβαλαν πιθανώς στη μεγαλύτερη ετήσια αύξηση της εμφάνισης υπέρβαρων και παχύσαρκων παιδιών που παρατηρήθηκε εδώ και δεκαετίες.

Οι ερευνητές συνέκριναν δεδομένα για τον δείκτη μάζας σώματος των παιδιών ηλικίας 4-5 και 10-11 ετών, από το Εθνικό Πρόγραμμα Μετρήσεων Παιδικής Ηλικίας (NCMP) της Αγγλίας πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την πανδημία Covid-19. Χρησιμοποιώντας δεδομένα από δύο πρόσθετες διαχρονικές μελέτες μοντελοποίησαν τον αντίκτυπο αυτών των τάσεων του δείκτη μάζας σώματος στα αποτελέσματα υγείας και το κόστος της υγειονομικής περίθαλψης των ενηλίκων.

Αυτές είναι οι προβλέψεις του World Obesity Atlas 2023, που δημοσιεύει η Παγκόσμια Ομοσπονδία Παχυσαρκίας, η οποία αναλύει τις οικονομικές επιπτώσεις του φαινομένου σε 161 χώρες.

Περισσότεροι από 1,5 δισεκατομμύριο ενήλικες και σχεδόν 400 εκατομμύρια παιδιά – ένας στους τέσσερις ανθρώπους στον κόσμο – θα ζουν με παχυσαρκία μέσα σε 12 χρόνια, εάν η πάθηση δεν περιοριστεί. Αυτό είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό για τις χώρες με λιγότερους πόρους, σύμφωνα με το elpais.

Εάν δεν αλλάξει τίποτα, ο οικονομικός αντίκτυπος της παχυσαρκίας παγκοσμίως θα φτάσει τα 4,32 τρισεκατομμύρια δολάρια σε απώλειες ετησίως έως το 2035. Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει σχεδόν το 3% του τρέχοντος παγκόσμιου ΑΕΠ, συγκρίσιμο με τον αντίκτυπο της πανδημίας Covid-19 το 2020.

Η παχυσαρκία απορροφά τις δαπάνες για τη δημόσια υγεία λόγω του υψηλού κόστους των χρόνιων ασθενειών που σχετίζονται με αυτήν. Ευθύνεται για το 71% του συνολικού κόστους θεραπείας του διαβήτη, το 23% των δαπανών για καρδιαγγειακές παθήσεις και το 9% του κόστους για τον καρκίνο.

Αυτοί οι ασθενείς – των οποίων το προσδόκιμο ζωής μειώνεται κατά μέσο όρο κατά τρία χρόνια – χρειάζονται μεγαλύτερο αριθμό ιατρικών επισκέψεων, νοσηλειών, εργαστηριακών και ακτινολογικών εξετάσεων.

Στις χώρες του ΟΟΣΑ, κατά μέσο όρο, η παχυσαρκία επιβαρύνει τα έξοδα κατά 8,4%, μειώνοντας το ΑΕΠ κατά 3,3%. Σε ορισμένες χώρες —όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες— η επιβάρυνση είναι ακόμη μεγαλύτερη, στο 14%.

Υπάρχει μια ολόκληρη σειρά έμμεσων δαπανών που σχετίζονται με την παχυσαρκία. Οι διαταραχές που σχετίζονται με την υγεία αυξάνουν την αποχή από την εργασία, μειώνουν την παραγωγικότητα και ενισχύουν τις ανισότητες.
«Τα άτομα με τουλάχιστον μία χρόνια νόσο που σχετίζεται με το υπερβολικό βάρος έχουν 8% λιγότερες πιθανότητες να εργαστούν το επόμενο έτος», σύμφωνα με το The Heavy Burden of Obesity, μια μελέτη του ΟΟΣΑ.

Λίγες χρόνιες ασθένειες έχουν προχωρήσει τόσο γρήγορα τις τελευταίες δεκαετίες —ανεξάρτητα από το οικονομικό και γεωγραφικό πλαίσιο— όσο η παχυσαρκία, την οποία ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) ταξινομεί ως επιδημία.

Ο ΠΟΥ ορίζει την παχυσαρκία ως μια μη φυσιολογική ή υπερβολική ποσότητα συσσωρευμένου λίπους που παρουσιάζει κίνδυνο για την υγεία. Για τους ενήλικες, το να έχουν δείκτη μάζας σώματος ΔΜΣ μεγαλύτερο ή ίσο με 25 σημαίνει ότι είναι υπέρβαροι, ενώ η παχυσαρκία ορίζεται από ΔΜΣ μεγαλύτερο ή ίσο με 30.

Στην ερώτηση, η κ. Σπυράκη είχε τονίσει, μεταξύ άλλων, ότι «τα ελληνόπουλα εμφανίζουν υψηλότερο βάρος από το επιστημονικά ενδεδειγμένο, σε ποσοστό που σε ορισμένες ηλικίες φθάνει το 40%».

Η μελέτη της Κομισιόν θα γίνει «με σκοπό την τεκμηρίωση των μελλοντικών αποφάσεων, όπως περιγράφεται στο ευρωπαϊκό σχέδιο για την καταπολέμηση του καρκίνου» και «στόχος είναι να περιλαμβάνει την αξιολόγηση προηγούμενων δραστηριοτήτων και τη χαρτογράφηση των δράσεων που βρίσκονται σε εξέλιξη ή προγραμματίζονται στα κράτη μέλη», με την επίτροπο να κάνει λόγο για αύξηση της παιδικής παχυσαρκίας την περίοδο της πανδημίας.

Η κ. Σπυράκη, επιχειρηματολογώντας για την ανάγκη λήψης μέτρων για την ανάσχεση της παιδικής παχυσαρκίας, αναφέρθηκε σε στοιχεία από τη μελέτη «Ρέα», σύμφωνα με την οποία «στην Ελλάδα άνω του 40% των εντεκάχρονων και σχεδόν 4 στους 10 δεκαπεντάχρονους έχουν μεγαλύτερο βάρος από το επιστημονικά ενδεδειγμένο». Μάλιστα, η παρακολούθηση των παιδιών της μελέτης έχει δείξει «διαχρονικώς αυξανόμενα ποσοστά υπέρβαρου/παχυσαρκίας με 22% στα 4 έτη, 37% στα 7 έτη, 43% στα 11 έτη».

«Η παχυσαρκία έχει πολλαπλές επιπτώσεις στον οργανισμό και συνδέεται με προδιάθεση των παιδιών να εμφανίσουν πλήθος προβλημάτων υγείας στην ενήλικη ζωή τους, όπως διαβήτη και καρδιοπάθειες» σημείωνε σχετικά στην ερώτησή της η κ. Σπυράκη.

«Το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την παιδική παχυσαρκία (2014-2020) ήταν μια πρωτοβουλία που αναπτύχθηκε από τα κράτη μέλη, με την υποστήριξη της Επιτροπής, για την ανάσχεση της αύξησης του υπερβολικού βάρους και της παχυσαρκίας στα παιδιά και τους νέους έως το 2020», διευκρινίζει, από την πλευρά της, η επίτροπος, η οποία επιβεβαίωσε για μια ακόμη φορά το αυξημένο ενδιαφέρον της ΕΕ για την αντιμετώπιση της παιδικής παχυσαρκίας.

«Η Επιτροπή αποδίδει μεγάλη σημασία στη βελτίωση της διατροφής και της σωματικής άσκησης, ιδίως των παιδιών, δεδομένου ότι η παχυσαρκία αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για μη μεταδοτικές νόσους, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου», υπογραμμίζει στην απάντησή της και τονίζει ότι «τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν κατά την περίοδο 2018-2020 από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), κατέδειξαν ότι το 29% των παιδιών ηλικίας 7-9 ετών στις συμμετέχουσες χώρες διαπιστώθηκε ότι είχαν υπερβολικό βάρος και το 12% παχυσαρκία και ότι η τάση είναι πτωτική όσον αφορά τον επιπολασμό του υπερβολικού βάρους στην Ελλάδα, την Ιταλία, την Πορτογαλία, τη Σλοβενία και την Ισπανία, σε σχέση με την πρώτη έκδοση της έκθεσης, την περίοδο 2007-2008».

«Παρά τη μείωση, ο επιπολασμός (συχνότητα εμφάνισης) του υπερβολικού βάρους και της παχυσαρκίας στις χώρες αυτές εξακολουθεί να είναι μεταξύ των υψηλότερων στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια», αναφέρει, προσθέτοντας ότι «σημειώθηκε αύξηση της παιδικής παχυσαρκίας κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19» και ότι «στην πρόληψη της παχυσαρκίας στοχεύει και η πρωτοβουλία “Healthier Together” (Υγιέστεροι μαζί) για τις μη μεταδοτικές νόσους στην ΕΕ που παρέχει ένα πλαίσιο στήριξης για τις δράσεις των κρατών μελών σχετικά με τους καθοριστικούς παράγοντες της υγείας».

«Το πρόγραμμα εργασίας για το 2022 του (προγράμματος) “Η ΕΕ για την υγεία” (EU4Health) περιλαμβάνει κοινή δράση σχετικά με τους καθοριστικούς παράγοντες της υγείας με προϋπολογισμό 75 εκατ. ευρώ και επιχορηγήσεις για τα ενδιαφερόμενα μέρη για την υλοποίηση σχετικών έργων», καταλήγει στην απάντησή της η κ. Κυριακίδου.

Ωστόσο, οι διατροφικές συνήθειες δεν αυξάνουν απλώς τις πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου, αλλά επηρεάζουν και τον βαθμό ανταπόκρισης στην αντικαρκινική θεραπεία, και σίγουρα όχι θετικά.

Τα παραπάνω διαπιστώνει νέα έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Trends in Cancer, με επικεφαλής τον Δρ. Barrie Peck από την ομάδα Δομικής Βιολογίας του Ιδρύματος για την Έρευνα για τον Καρκίνο του Λονδίνου, ο οποίος διευκρίνισε πως, μολονότι οι παχύσαρκοι ασθενείς ανταποκρίνονται γενικά χειρότερα από τους μη παχύσαρκους στη θεραπεία για τον καρκίνο και ως εκ τούτου η κλινική τους εικόνα είναι συνολικά χειρότερη, δεν γίνεται να ληφθούν ακόμα κλινικές αποφάσεις βασισμένες στο βάρος, τη διατροφή και τη διάρκεια της θεραπείας τους.

Τι θρέφει τα καρκινικά κύτταρα

Βασική αιτία της εκδήλωσης καρκίνου αποτελούν οι βλάβες στο DNA των κυττάρων που μεταλλάσσονται σε καρκινικά και αναπαράγονται. Τα καρκινικά κύτταρα υφίστανται κάθε είδους μεταβολή που δεν συμβαίνει στα υγιή κύτταρα, όπως η αλλαγή των πηγών ενέργειάς τους ενώ μεταβάλλουν τις λειτουργίες τους και αναδιαμορφώνονται με ασυνήθιστους τρόπους, κάνοντας οτιδήποτε μπορούν για να επιβιώσουν.

Ο καρκίνος μπορεί να οφείλεται σε γενετικούς παράγοντες ή σε βλαβερές συνήθεις όπως το κάπνισμα ή υπερέκθεση στον ήλιο.

Ωστόσο, οι διατροφικές συνήθειες τι ρόλο διαδραματίζουν στον σχηματισμό και την θρέψη των καρκινικών κυττάρων;

Ενώ στην περίπτωση του καπνίσματος επί παραδείγματι, η ενδεδειγμένη συμβουλή είναι η διακοπή του, στην περίπτωση της παχυσαρκίας υπάρχει μερική μόνο γνώση για το πώς θα πρέπει να διαμορφωθεί η δίαιτα προς αποφυγή εμφάνισης ή καλύτερη αντιμετώπιση του καρκίνου.

Ορισμένες διαιτητικές παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν απώλεια κιλών και υγιέστερο σωματικό βάρος, σε περίπτωση υφιστάμενου καρκίνου πιθανώς να είχαν αρνητικά αποτελέσματα.

Όπως σημειώνει ο Δρ. Barrie Peck, αν κάποιος ασθενής με καρκίνο στον πνεύμονα αποφασίσει να λάβει πολλά αντιοξειδωτικά, όπως αυτά που υπάρχουν σε διάφορα υπερτρόφιμα, γιατί διάβασε κάπου πως προφυλάσσουν από τον καρκίνο, τότε πιθανώς να μειώσει την αποτελεσματικότητα της χημειοθεραπείας του και να θέσει τον εαυτό του σε κίνδυνο. Πολλές έρευνες, και μάλιστα πρόσφατη μελέτη σε περιπτώσεις καρκίνου του μαστού, έδειξαν πως τα πολλά αντιοξειδωτικά επηρεάζουν τη δράση των αντικαρκινικών φαρμάκων.

Κάτι αντίστοιχο θα μπορούσε να συμβεί στην περίπτωση της παχυσαρκίας.

Εκεί όπου φάνηκε δηλαδή πως οι εγκέφαλοι των παχύσαρκων εφήβων τείνουν να εμφανίζουν σημάδια βλάβης.

Ορατές αλλοιώσεις στον εγκέφαλο δηλαδή που μπορεί να επηρεάζουν τη συναισθηματική και γνωστική λειτουργία.

Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου του Σάο Πάολο μίλησαν στο συνέδριο «Annual Meeting of the Radiological Society of North America» για τα ευρήματά τους, τις μαγνητικές τομογραφίες στους εγκεφάλους 59 υπέρβαρων και 61 φυσιολογικού βάρους εφήβων.

Η έρευνα, που περιμένει τη δημοσίευσή της, βρήκε πως οι υπέρβαροι έφηβοι εμφανίζουν βλάβες στο μεσολόβιο, την πυκνή δέσμη νευραξόνων που επιτρέπει την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των δύο ημισφαιρίων του εγκεφάλου. Αλλοιώσεις ανιχνεύτηκαν και σε άλλες εγκεφαλικές δομές.

«Οι εγκεφαλικές αλλαγές που βρέθηκαν σε παχύσαρκους εφήβους συνδέονται με βασικές περιοχές που είναι υπεύθυνες για τον έλεγχο της όρεξης, των συναισθημάτων και των γνωστικών λειτουργιών», είπε χαρακτηριστικά η Pamela Bertolazzi της έρευνας.