Με το νέο νομικό πλαίσιο διευρύνονται τα πειθαρχικά παραπτώματα και οι ποινές, με σημαντικότερο την πρόβλεψη για οριστική παύση σε περίπτωση άρνησης συμμετοχής στην αξιολόγηση. Επέρχονται αλλαγές στην πειθαρχική διαδικασία καθώς καταργούνται τα συλλογικά πειθαρχικά όργανα και αντικαθίστανται με νέο σώμα εξέτασης των πειθαρχικών παραβάσεων στο οποίο δεν θα συμμετέχουν εκπρόσωποι των εργαζομένων.

Πειθαρχικό παράπτωμα θεωρείται η άρνηση υπαλλήλου να συμμετάσχει στην αξιολόγηση είτε ως αξιολογητής είτε ως αξιολογούμενος στη στοχοθεσία, τις μετρήσεις, το οποίο τιμωρείται με πρόστιμο ίσο με τις αποδοχές δύο μηνών, ενώ η ποινή της οριστικής παύσης (απόλυση) προβλέπεται εάν αποφύγει την αξιολόγηση για δύο συνεχόμενες χρονιές.

Προβλέπεται επίσης ότι από την άσκηση ποινικής δίωξης για οποιοδήποτε κακούργημα ο υπάλληλος τίθεται σε αυτοδίκαιη αργία, πρόβλεψη που σήμερα ισχύει μόνο σε σχέση με τα εγκλήματα κατά της γενετήσιας ελευθερίας και της οικονομικής εκμετάλλευσης της γενετήσιας ζωής. Ακόμα, η στέρηση της προσωπικής ελευθερίας υπαλλήλου, για όσο χρόνο αυτή διαρκεί, αποτελεί λόγο για τη θέση του σε καθεστώς αυτοδίκαιης αργίας.

Όσοι απολύθηκαν από το Δημόσιο με την πειθαρχική ποινή της οριστικής παύσης ή καταγγελίας της σύμβασης εργασίας με υπαιτιότητά τους, μπορούν να διοριστούν εκ νέου μετά από 10 έτη αντί για 5 που ισχύει σήμερα.

Επίσης, το προσωρινό κώλυμα εκ νέου διορισμού καταλαμβάνει και όσους υπαλλήλους απώλεσαν την υπαλληλική τους ιδιότητα (π.χ. με παραίτηση) και ακολούθως τους επιβλήθηκε αμετάκλητα η πειθαρχική ποινή της οριστικής παύσης λόγω συνέχισης της πειθαρχικής διαδικασίας μετά τη λύση της υπαλληλικής τους σχέσης.

Προστίθενται νέες πειθαρχικές ποινές που να επιβάλλονται σε ορισμένα πειθαρχικά παραπτώματα: Αυτά είναι η στέρηση του δικαιώματος χορήγησης μισθολογικού κλιμακίου από ένα έως πέντε έτη, η αφαίρεση έως τεσσάρων μισθολογικών κλιμακίων και η απαγόρευση άσκησης καθηκόντων προϊσταμένου κατ’ αναπλήρωση ή με ειδικές διατάξεις για διάστημα από ένα έως πέντε έτη.

Πέραν των πειθαρχικών ποινών προβλέπεται για ορισμένες περιπτώσεις η επιβολή επιπλέον διοικητικής κύρωσης που κυμαίνεται από 3.000 έως 100.000 ευρώ.

Για πρώτη φορά εισάγεται στο πειθαρχικό δίκαιο του Δημοσίου η λεγόμενη «πειθαρχική συνδιαλλαγή» που μπορεί να ζητήσει ο ελεγχόμενος υπάλληλος για να τύχει υπό προϋποθέσεις ευνοϊκότερη ποινή.

Η δυνατότητα αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί σε περιπτώσεις πειθαρχικών παραπτωμάτων, τα οποία δεν επισύρουν την ποινή της οριστικής παύσης και δεν έχει προκληθεί οικονομική ζημιά είτε η προκληθείσα ζημία έχει αποκατασταθεί πλήρως από τον υπάλληλο.

Οι διατάξεις του νέου πειθαρχικού, που εισήγαγε ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος, αφορούν στους υπαλλήλους του Δημοσίου, των ΟΤΑ α’ και β’ βαθμού, καθώς και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου (ΝΠΔΔ) και θα ισχύσουν από το νέο έτος.

Στις πειθαρχικές υποθέσεις που αφορούν σε παραπτώματα που τελέστηκαν έως την 31η Δεκεμβρίου 2025 και η πειθαρχική δίωξη ασκείται μετά την 1η Ιανουαρίου 2026 εφαρμόζονται οι νέες διατάξεις.

Το νέο πειθαρχικό όργανο

Από το νέο έτος πιάνει δουλειά το Πειθαρχικό Συμβούλιο Ανθρώπινου Δυναμικού Δημόσιου Τομέα, το οποίο αντικαθιστά τα υφιστάμενα πρωτοβάθμια πειθαρχικά συμβούλια και το δευτεροβάθμιο πειθαρχικό συμβούλιο.

Το νέο πειθαρχικό όργανο θα αποτελείται από 60 δικαστές, μέλη του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης, για τους οποίους η υφυπουργός Εσωτερικών Βιβή Χαραλαμπογιάννη ανέφερε στη Βουλή ότι θα προέλθουν από νέες πρόσθετες προσλήψεις.

Το νέο πειθαρχικό συμβούλιο θα λειτουργεί σε κλιμάκια τριμελούς και πενταμελούς σύνθεσης, ανάλογα με τη βαρύτητα της εξεταζόμενης πειθαρχικής υπόθεσης και σε αυτά δεν θα συμμετέχουν εκπρόσωποι των εργαζομένων και στελέχη του Δημοσίου.

Μόνη παρουσία συνδικαλιστή είναι να παρουσιαστεί εφόσον το επιθυμεί ο διωκόμενος υπάλληλος πριν την εκδίκαση της υπόθεσης για να εκθέσει απόψεις και να αποχωρήσει πριν την έναρξη της διάσκεψης.

Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική έκθεση του ψηφισθέντος νομοσχεδίου, με τις ρυθμίσεις επιχειρείται η αντιμετώπιση χρόνιων καθυστερήσεων που έχουν παρουσιαστεί στο πλαίσιο της πειθαρχικής διαδικασίας στον εν γένει δημόσιο τομέα. Σύμφωνα με τηρούμενα στατιστικά στοιχεία, μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2024 περίπου 2.300 πειθαρχικές υποθέσεις εκκρεμούν στα εκατό 100 πρωτοβάθμια πειθαρχικά συμβούλια. Σε πολλές περιπτώσεις, μάλιστα, η ολοκλήρωση των διαδικασιών μπορεί να πλησιάσει ή ακόμα και να ξεπεράσει τα πέντε έτη.

Ειδικότερα, ο βασικός λόγος των καθυστερήσεων εντοπίζεται στον τρόπο συγκρότησης των Πρωτοβάθμιων Πειθαρχικών Συμβουλίων, στα οποία προεδρεύουν δικαστές ή εισαγγελείς, των οποίων η συμμετοχή σε πειθαρχικά όργανα δεν αποτελεί βασικό και κύριο, αλλά παράλληλο καθήκον.

Τα συλλογικά πειθαρχικά όργανα καταργούνται από τις αρχές του 2027 και υποχρεούνται να ολοκληρώσουν το αργότερο έως τα τέλη του 2026 την εξέταση των υποθέσεων που εκκρεμούν σε αυτά μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2025.

Το νομοσχέδιο, που τέθηκε χθες σε δημόσια διαβούλευση, προβλέπει την αντικατάσταση των υφιστάμενων πρωτοβάθμιων πειθαρχικών συμβουλίων και του δευτεροβάθμιου συμβουλίου από ένα νέο όργανο, το Πειθαρχικό Συμβούλιο Ανθρώπινου Δυναμικού Δημόσιου Τομέα.

Το νέο Συμβούλιο θα στελεχώνεται από 50 ειδικευμένους λειτουργούς του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, οι οποίοι θα ασχολούνται αποκλειστικά και πλήρως με το πειθαρχικό δίκαιο στο Δημόσιο. Σήμερα συμμετέχουν στις συνθέσεις των πειθαρχικών οργάνων δικαστικοί και μέλη του ΝΣΚ που έχουν άλλη κύρια απασχόληση, γεγονός που εκτιμάται ότι συμβάλλει σε καθυστερήσεις.

Με το νέο σύστημα εκτιμάται ότι οι περισσότερες υποθέσεις θα εκδικάζονται σε λίγους μήνες, ενώ σήμερα οι καθυστερήσεις στην απονομή πειθαρχικής δικαιοσύνης πλησιάζουν μέχρι και τα έξι χρόνια. Προβλέπονται δεσμευτικές προθεσμίες για κάθε στάδιο της πειθαρχικής διαδικασίας και απόδοση ευθυνών σε ενδεχόμενο αδικαιολόγητων καθυστερήσεων.

Αξιοποίηση της τεχνολογίας και επαναπροσδιορισμός παραπτωμάτων και ποινών

Το έργο του νέου Συμβουλίου θα υποστηριχθεί μέσω της περαιτέρω ψηφιοποίησης της πειθαρχικής διαδικασίας, καθώς θα τεθεί στη διάθεσή του ειδική εφαρμογή η οποία θα διασυνδεθεί με το μητρώο δημόσιων υπαλλήλων του Υπουργείου Εσωτερικών και με τη βάση δεδομένων «e-Peitharxika» της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, η οποία επιτρέπει την παρακολούθηση κάθε πειθαρχικής υπόθεσης σε ζωντανό χρόνο. Παράλληλα, θα είναι δυνατή η διεξαγωγή συνεδριάσεων μέσω τηλεδιάσκεψης, ενώ όλα τα έγγραφα θα επιδίδονται ηλεκτρονικά.

Το νομοσχέδιο φέρνει επίσης αυστηροποίηση και εκσυγχρονισμό του νομικού πλαισίου, καθώς στο παρελθόν είχαν διαπιστωθεί περιπτώσεις ήπιων πειθαρχικών κυρώσεων τη στιγμή που η ποινική Δικαιοσύνη είχε καταλήξει σε πολύ αυστηρότερες αποφάσεις.

Στην κατεύθυνση αυτή, διευρύνεται ο κατάλογος των παραπτωμάτων, στον οποίο πλέον θα περιλαμβάνεται η άρνηση της αξιολόγησης. Στο σκέλος των ποινών, προστίθενται νέες κυρώσεις, όπως η στέρηση χορήγησης μισθολογικών κλιμακίων και η απαγόρευση άσκησης καθηκόντων ευθύνης. Επίσης, προβλέπονται ποινικά αδικήματα που θα αποτελούν λόγω έκπτωσης των καταδικασθέντων από την υπηρεσία τους, όπως απάτη με υπολογιστή, πλαστογραφία πιστοποιητικών, απιστία και δωροληψία.

Για την ταχύτερη επίλυση των υποθέσεων που εκκρεμοδικούν, θεσπίζεται επίσης η λύση της πειθαρχικής συνδιαλλαγής. Ο νέος θεσμός θα επιτρέπει σε κατηγορούμενους να αποδέχονται όσα τους προσάπτονται έναντι ηπιότερης ποινής. Στην πειθαρχική συνδιαλλαγή δεν μπορούν να υπαχθούν περιπτώσεις όπου υπάρχει ενδεχόμενο οριστικής παύσης του υπαλλήλου, ούτε υποθέσεις όπου το Δημόσιο έχει υποστεί οικονομική ζημιά.

Το νέο Συμβούλιο θα κρίνει τις πιο σοβαρές πειθαρχικές περιπτώσεις σε πενταμελείς συνθέσεις. Μικρότερης σοβαρότητας παραπτώματα θα αξιολογούνται από τριμελείς επιτροπές.

Το νομοσχέδιο θα ψηφιστεί στα τέλη Ιουλίου και θα τεθεί σε εφαρμογή αμέσως μετά.

Κατά τη σύσκεψη σημειώθηκε πως από το 2019 έχουν οδηγηθεί σε οριστική παύση από το Δημόσιο 1.155 υπάλληλοι, καθώς εντάθηκαν οι προσπάθειες αντιμετώπισης των επίορκων, ενώ αντίθετα, με τον ξεχωριστό μηχανισμό της αξιολόγησης και των bonus παραγωγικότητας, έχουν θεσμοθετηθεί διαδικασίες και κίνητρα για την επιβράβευση των αποδοτικότερων και την ενίσχυση των αδύναμων.

Κυρ. Μητσοτάκης: Μία ακόμα προσπάθεια στη μεγάλη μεταρρύθμιση λογοδοσίας στο Δημόσιο

Κατά τη διάρκεια της σύσκεψης ο Πρωθυπουργός σημείωσε: «Η αναμόρφωση του πειθαρχικού δικαίου με είχε απασχολήσει από την εποχή που ήμουν Υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης, όταν είχαν γίνει οι πρώτες συστηματικές προσπάθειες για ταχύτερη απονομή της πειθαρχικής δικαιοσύνης. Και έχει έρθει η ώρα να κάνουμε ένα σημαντικό βήμα μπροστά, το οποίο πιστεύω ότι επιτυγχάνεται με το νομοσχέδιο το οποίο έχουμε θέσει σε δημόσια διαβούλευση και το οποίο θα έχει γίνει νόμος του κράτους έως τα τέλη του Ιουλίου.

Ο σκοπός είναι η σημαντική επιτάχυνση όλων των διαδικασιών για την απόδοση της πειθαρχικής δικαιοσύνης, μέσα από τη δημιουργία ουσιαστικά ενός μεγάλου κεντρικού πειθαρχικού συμβουλίου.

Και βέβαια, να τονίσουμε ότι, στα πλαίσια της αναμόρφωσης του πειθαρχικού δικαίου, η άρνηση της αξιολόγησης θα συνιστά πια πειθαρχικό παράπτωμα και θα αξιολογείται αντιστοίχως από το αρμόδιο πειθαρχικό συμβούλιο.

Είναι μία ακόμα προσπάθεια την οποία κάνουμε, στα πλαίσια της μεγάλης μεταρρύθμισης που αφορά στη λογοδοσία του ευρύτερου δημοσίου τομέα, να μπορέσουμε να εκσυγχρονίσουμε διαδικασίες έτσι ώστε οι πειθαρχικά ελεγχόμενοι δημόσιοι υπάλληλοι να μπορούν να κλείνουν τις εκκρεμότητές τους εντός κάποιων μηνών και όχι εντός πολλών ετών, όπως, δυστυχώς, συμβαίνει μέχρι σήμερα, που είχαμε διάφορα ευτράπελα: δημόσιοι υπάλληλοι οι οποίοι να έχουν καταδικαστεί ποινικά για πολύ βαριά παραπτώματα, τα πειθαρχικά συμβούλια να κρίνουν ουσιαστικά ότι έπρεπε να τη γλιτώνουν με ένα απλό “χάδι”.

Αυτά έχει έρθει η ώρα να τα αφήσουμε πια οριστικά και αμετάκλητα πίσω μας».

Ο Υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος ανέφερε: «Με το νομοσχέδιο για την αναμόρφωση του πειθαρχικού δικαίου, το οποίο τέθηκε χθες σε δημόσια διαβούλευση και έως τις 21 Ιουλίου θα βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση, επιχειρούμε μία συνολική μεταρρύθμιση των διαδικασιών και του τρόπου απονομής της πειθαρχικής δικαιοσύνης, με στόχο την ταχύτερη απονομή, ώστε να επωφελείται και η υπηρεσία που εργάζεται ένας υπάλληλος, αλλά και ο ίδιος ο υπάλληλος, ο οποίος δεν θα βρίσκεται ενώπιον του πειθαρχικού συμβουλίου για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Κάνουμε έναν συστηματικό αγώνα για την ενίσχυση του δημοσίου τομέα με συγκεκριμένες δράσεις. Τα πειθαρχικά συμβούλια, όπως λειτουργούσαν μέχρι σήμερα, είχαν μεγάλους χρόνους απόκρισης, οι οποίοι σε πολλές περιπτώσεις έφταναν και τα έξι χρόνια και ενδεχομένως σε ορισμένες περιπτώσεις τα υπερέβαιναν, και θέλουμε να συνεχίσουμε στην αξιολόγηση του δημόσιου τομέα, στη βελτίωση των υπηρεσιών που παρέχονται από τους δημόσιους υπαλλήλους προς τους πολίτες.

Και να πούμε ότι από το 2019 έως σήμερα, 1.155 δημόσιοι υπάλληλοι παύθηκαν από το Δημόσιο, είτε λόγω πλαστών δικαιολογητικών για την πρόσληψη είτε λόγω συγκεκριμένων πειθαρχικών παραπτωμάτων. Οι χρόνοι που έγιναν αυτές οι πειθαρχικές διαδικασίες ήταν μεγάλοι, ολοκληρώθηκαν, αλλά θέλουμε να επιταχυνθούν κι άλλο, ώστε να δώσουμε το αίσθημα της δικαιοσύνης και να επιβραβεύονται με αυτόν τον τρόπο και οι ικανοί και άξιοι δημόσιοι υπάλληλοι».

Στη σύσκεψη συμμετείχαν επίσης ο Υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, οι Υφυπουργοί Εσωτερικών Βασίλης Σπανάκης και Βιβή Χαραλαμπογιάννη και ο Γενικός Γραμματέας του Πρωθυπουργού Στέλιος Κουτνατζής.