Σύμφωνα με την ανάλυση «Global rates and oil: Close cousins» του οίκου, η σχέση μεταξύ πετρελαίου και πληθωριστικών προσδοκιών παραμένει ιδιαίτερα ισχυρή στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γερμανία.

Όπως διαπιστώνουν οι αναλυτές της αμερικανικής τράπεζας, η αύξηση των τιμών του πετρελαίου συνδέεται διαχρονικά με υψηλότερη αποζημίωση για τον πληθωρισμό, όπως αυτή αποτυπώνεται στις αγορές επιτοκίων. Αντίθετα, τα πραγματικά επιτόκια τείνουν να υποχωρούν όταν ακριβαίνει η ενέργεια, αν και οι ΗΠΑ αποτέλεσαν αξιοσημείωτη εξαίρεση κατά τη διάρκεια του 2026.

Η Bank of America εκτιμά ότι η συνέχιση των συγκρούσεων στο Ιράν και την Ουκρανία αποτελεί βασική πηγή αβεβαιότητας, καθώς ενδεχόμενες νέες διαταραχές στην παραγωγή και τη διακίνηση πετρελαίου θα μπορούσαν να ενισχύσουν περαιτέρω τις πληθωριστικές πιέσεις και να οδηγήσουν τις κεντρικές τράπεζες σε περισσότερες αυξήσεις επιτοκίων.

Πώς οι τιμές του πετρελαίου επηρεάζουν τα επιτόκια

Η ανάλυση της Bank of America αναδεικνύει τη στενή σχέση μεταξύ των μεταβολών στις τιμές του πετρελαίου και των κινήσεων των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων. Χαρακτηριστικό είναι ότι, από την αρχή του 2026, τα διετή επιτόκια στις ΗΠΑ έχουν αυξηθεί συνολικά κατά 113 μονάδες βάσης. Ωστόσο, τις ημέρες κατά τις οποίες οι τιμές του πετρελαίου κινούνταν ανοδικά, η σωρευτική αύξηση έφτασε τις 196 μονάδες βάσης, ενώ τις υπόλοιπες ημέρες καταγράφηκε συνολική υποχώρηση κατά 83 μονάδες βάσης.

Ακόμη μεγαλύτερες διακυμάνσεις παρατηρήθηκαν στις αγορές του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γερμανίας, στοιχείο που, σύμφωνα με τους αναλυτές, επιβεβαιώνει τη σημαντική επίδραση του ενεργειακού κόστους στη διαμόρφωση των προσδοκιών για τη νομισματική πολιτική.

Η αμερικανική τράπεζα περιγράφει μια αλληλουχία εξελίξεων, σύμφωνα με την οποία η αύξηση των τιμών ενέργειας ενισχύει τις πληθωριστικές προσδοκίες, οδηγεί τις αγορές να προεξοφλούν αυστηρότερη νομισματική πολιτική και τελικά μπορεί να ωθήσει τις κεντρικές τράπεζες σε πρόσθετες αυξήσεις επιτοκίων.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed), η οποία, σύμφωνα με την Bank of America, ενδέχεται να έχει περιορισμένα περιθώρια να αντισταθεί στις πιέσεις για αυξήσεις επιτοκίων. Η ανθεκτικότητα της αμερικανικής οικονομίας και της κατανάλωσης, η διατήρηση του πληθωρισμού πάνω από τον στόχο μετά την πανδημία και οι σχετικά περιορισμένες δυνατότητες της αγοράς εργασίας να απορροφήσει πρόσθετη ζήτηση ενισχύουν αυτό το ενδεχόμενο.

Οι συγκρούσεις σε Ιράν και Ουκρανία αυξάνουν τους κινδύνους

Καθοριστικό ρόλο για τη μελλοντική πορεία των τιμών του πετρελαίου αναμένεται να διαδραματίσουν η διάρκεια και η ένταση των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία.

Η Bank of America επισημαίνει ότι οι διεθνείς τιμές ενδέχεται να ενσωματώνουν ήδη σημαντικό ασφάλιστρο γεωπολιτικού κινδύνου. Μετά τις αμερικανικές εκλογές, οι αγορές αποτίμησαν υψηλότερη πιθανότητα επίλυσης της σύγκρουσης με το Ιράν, χωρίς ωστόσο να υπάρχει βεβαιότητα για την αποκλιμάκωση της κατάστασης.

Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η ανάλυση από την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ (EIA), τα εμπορικά και κρατικά αποθέματα πετρελαίου παγκοσμίως έχουν μειωθεί κατά περίπου 500 εκατ. βαρέλια από την αρχή του έτους. Η μείωση αποδίδεται εν μέρει στους περιορισμούς της προσφοράς από τις χώρες του Περσικού Κόλπου, οι οποίοι έχουν οδηγήσει σε αυξημένη χρήση των διαθέσιμων αποθεμάτων.

Παρότι το πραγματικό ύψος των παγκόσμιων αποθεμάτων δεν μπορεί να υπολογιστεί με απόλυτη ακρίβεια, η Bank of America θεωρεί εύλογη μια εκτίμηση περίπου 1,5 δισ. βαρελιών για τα διαθέσιμα αποθέματα ασφαλείας.

Επικαλούμενη σχετική ανάλυση του Brookings Institution από τον Μάιο του 2026, η τράπεζα προειδοποιεί ότι εάν τα αποθέματα μειωθούν περαιτέρω, οι ανατιμήσεις του αργού πετρελαίου θα μπορούσαν να επιταχυνθούν.

Άλμα 76% στις τιμές του ντίζελ

Σημαντικές πιέσεις καταγράφονται και στον τομέα της διύλισης, καθώς οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές έχουν περιορίσει τη διαθέσιμη παραγωγική δυναμικότητα.

Σύμφωνα με την ανάλυση, οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια έχουν μειώσει τη συνολική παραγωγική δραστηριότητα διύλισης της Ρωσίας κατά περίπου 30%, βάσει εκτιμήσεων του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA). Η εξέλιξη αντιστοιχεί σε μείωση περίπου 2% της παγκόσμιας δραστηριότητας διύλισης.

Παράλληλα, οι επιθέσεις του Ιράν σε διυλιστήρια χωρών του Περσικού Κόλπου εκτιμάται από αναλυτές της ενεργειακής αγοράς ότι έχουν περιορίσει τη δραστηριότητα κατά επιπλέον ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 2% της παγκόσμιας προσφοράς.

Οι διαταραχές αυτές έχουν συμβάλει στην εκτίναξη των τιμών του ντίζελ κατά 76% μέσα στο 2026, από περίπου 3,50 δολάρια ανά γαλόνι στα 6,25 δολάρια.

Η ουκρανική ηγεσία έχει ήδη δηλώσει από τον Οκτώβριο ότι σκοπεύει να συνεχίσει τις επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια, γεγονός που διατηρεί την αβεβαιότητα για την ομαλοποίηση της ενεργειακής προσφοράς.

Οι αναλυτές της Bank of America τονίζουν ότι ακόμη και σε περίπτωση σύντομης αποκλιμάκωσης της σύγκρουσης με το Ιράν, δεν είναι δεδομένο ότι η προσφορά πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο θα επανέλθει άμεσα στα προπολεμικά επίπεδα.

Πληθωρισμός και πραγματικά επιτόκια: Τι δείχνουν τα ιστορικά στοιχεία

Η Bank of America εξετάζει τη σχέση μεταξύ πετρελαίου και επιτοκίων μέσα από δύο βασικές συνιστώσες: τα πραγματικά επιτόκια και την αποζημίωση για τον πληθωρισμό.

Όπως εξηγεί, τα ονομαστικά επιτόκια προκύπτουν από το άθροισμα των πραγματικών επιτοκίων και της αποζημίωσης για τον πληθωρισμό. Η δεύτερη συνιστώσα εμφανίζει σταθερά θετική σχέση με τις τιμές του πετρελαίου, ενώ τα πραγματικά επιτόκια συνήθως υποχωρούν όταν αυξάνεται το ενεργειακό κόστος.

Η ανάλυση καλύπτει 4.460 ημέρες από το τέλος του 2008 και εξετάζει τις κινήσεις των διετών επιτοκίων swaps σε ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο και Γερμανία.

Κατά τη συγκεκριμένη περίοδο, τα διετή επιτόκια αυξήθηκαν συνολικά κατά 359 μονάδες βάσης στις ΗΠΑ, 312 στο Ηνωμένο Βασίλειο και 108 στη Γερμανία, ενώ η τιμή του πετρελαίου ενισχύθηκε κατά 49 δολάρια.

Ωστόσο, όταν εξετάζονται αποκλειστικά οι ημέρες ανόδου του πετρελαίου, οι σωρευτικές αυξήσεις των διετών επιτοκίων φτάνουν τις 1.293 μονάδες βάσης στις ΗΠΑ, τις 1.424 στο Ηνωμένο Βασίλειο και τις 1.096 στη Γερμανία. Οι μεγάλες αυτές μεταβολές αντισταθμίστηκαν σε σημαντικό βαθμό από τις μειώσεις που καταγράφηκαν τις υπόλοιπες ημέρες.

Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η συμπεριφορά της συνιστώσας του πληθωρισμού. Στις ΗΠΑ, το διετές inflation swap σημείωσε σωρευτική αύξηση 3.802 μονάδων βάσης τις ημέρες ανόδου του πετρελαίου, ενώ τις υπόλοιπες ημέρες υποχώρησε κατά 3.375 μονάδες βάσης.

Οι αναλυτές καταλήγουν ότι οι μεταβολές στην αποζημίωση για τον πληθωρισμό διαδραματίζουν συνήθως σημαντικότερο ρόλο στη διαμόρφωση των ονομαστικών επιτοκίων από τις αντίρροπες κινήσεις των πραγματικών επιτοκίων.

Η αμερικανική εξαίρεση του 2026

Παρά τη διαχρονική αυτή τάση, η αμερικανική αγορά παρουσίασε φέτος μια σημαντική διαφοροποίηση.

Σύμφωνα με την Bank of America, τα πραγματικά επιτόκια στις ΗΠΑ αυξήθηκαν αισθητά περισσότερο τις ημέρες κατά τις οποίες οι τιμές του πετρελαίου παρέμεναν σταθερές ή υποχωρούσαν. Η εξέλιξη συνδέεται πιθανότατα με την ισχυρή αύξηση των κεφαλαιουχικών επενδύσεων στην αμερικανική οικονομία.

Ο λόγος των ανοδικών προς τις καθοδικές μεταβολές των πραγματικών επιτοκίων στις ΗΠΑ διαμορφώθηκε περίπου στο 3 προς 1 κατά τη διάρκεια του 2026, έναντι ιστορικού μέσου όρου κοντά στο 0,9 προς 1.

Αντίθετα, στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γερμανία η συμπεριφορά των πραγματικών επιτοκίων παρέμεινε πιο κοντά στα ιστορικά πρότυπα.

Πάντως, κατά τον τελευταίο μήνα η αμερικανική αγορά εμφανίζει σημάδια επιστροφής στην κανονικότητα, με τον αντίστοιχο λόγο να προσεγγίζει επίσης το 0,9 προς 1. Η Bank of America εκτιμά ότι αυτό ενδέχεται να σημαίνει πως η επίδραση της επενδυτικής έκρηξης έχει ήδη ενσωματωθεί σε σημαντικό βαθμό στις αποτιμήσεις.

Οι κίνδυνοι για τη Fed και οι προτάσεις προς τους επενδυτές

Με δεδομένη την αβεβαιότητα γύρω από τις γεωπολιτικές συγκρούσεις, η Bank of America θεωρεί ότι οι κίνδυνοι για τα επιτόκια είναι ασύμμετροι.

Στο ευνοϊκότερο σενάριο για τη νομισματική πολιτική, η Fed θα μπορούσε να διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια. Αντίθετα, σε περίπτωση παρατεταμένης ενεργειακής κρίσης και νέας επιτάχυνσης του πληθωρισμού, ενδέχεται να χρειαστεί να προχωρήσει σε σημαντικότερη σύσφιξη, οδηγώντας τα επιτόκια σε περιοριστικά επίπεδα που δεν μπορούν ακόμη να προσδιοριστούν με ακρίβεια.

Στο πλαίσιο αυτό, οι αναλυτές προτείνουν στους επενδυτές να εξετάσουν δυνατότητες αντιστάθμισης κινδύνου, ιδιαίτερα μέσω βραχυπρόθεσμης προστασίας έναντι του πληθωρισμού στις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γερμανία.

Παράλληλα, θεωρούν σκόπιμη την εξέταση θέσεων πληρωμής σταθερού επιτοκίου (pay-fixed) στην αμερικανική αγορά διετών επιτοκίων, με στόχο την αντιστάθμιση του κινδύνου από ενδεχόμενες περαιτέρω αυξήσεις.

Η Bank of America εκτιμά ότι η Fed ενδέχεται να δυσκολευτεί να ανατρέψει τις προσδοκίες των αγορών για αυξήσεις επιτοκίων, ιδιαίτερα εάν αυτές έχουν ήδη προεξοφληθεί σε σημαντικό βαθμό πριν από τις συνεδριάσεις της.

Επιπλέον, επισημαίνει ότι ο νέος πρόεδρος της Fed δεν έχει ακόμη εδραιώσει την αξιοπιστία του ως προς την καταπολέμηση του πληθωρισμού. Υπό αυτές τις συνθήκες, εάν οι αγορές αποδίδουν πιθανότητα άνω του 50% σε μια αύξηση επιτοκίων και η κεντρική τράπεζα αποφασίσει τελικά να διατηρήσει αμετάβλητη την πολιτική της, υπάρχει κίνδυνος να χάσει τον έλεγχο των προσδοκιών και των αποδόσεων στα μακροπρόθεσμα επιτόκια.

Από τα 113 δολάρια στη νέα υποχώρηση

Η αγορά είχε ήδη αντιδράσει έντονα στις αναφορές για διπλωματικές επαφές με στόχο την αποκλιμάκωση της σύγκρουσης με το Ιράν. Στη συνεδρίαση της Δευτέρας, το Brent έκλεισε κοντά στα 104,77 δολάρια, καταγράφοντας απώλειες άνω του 7%, ενώ νωρίτερα είχε κινηθεί ακόμη και στην περιοχή των 113 δολαρίων. Το πρωί της Τρίτης καταγράφηκε προσωρινή ανάκαμψη προς τα 105–106 δολάρια, πριν από τη νέα πτωτική κίνηση που περιγράφει η απογευματινή ενημέρωση. Οι διακυμάνσεις αυτές δείχνουν πόσο γρήγορα μεταβάλλονται οι προσδοκίες για την προσφορά πετρελαίου.

Η διπλωματία και ο κίνδυνος νέας κλιμάκωσης

Οι επαφές μεταξύ Ιρανών και Καταριανών αξιωματούχων δημιούργησαν προσδοκίες ότι μπορεί να υπάρξει διπλωματική διέξοδος. Ταυτόχρονα, αναφορές για νέα αμερικανικά πλήγματα στο ιρανικό νησί Κεσμ προκάλεσαν προσωρινή άνοδο των τιμών την Τρίτη. Οι δύο αντίρροπες δυνάμεις, η πιθανότητα συμφωνίας και ο κίνδυνος περαιτέρω στρατιωτικής έντασης, εξηγούν γιατί το πετρέλαιο κινείται με τόσο μεγάλη μεταβλητότητα. Η αγορά δεν αποτιμά μόνο τα σημερινά διαθέσιμα βαρέλια, αλλά και τον κίνδυνο μελλοντικών διακοπών στην τροφοδοσία.

Στο επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ

Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κομβικό σημείο για τη μεταφορά πετρελαίου και άλλων ενεργειακών φορτίων. Οποιαδήποτε απειλή για τη ναυσιπλοΐα μπορεί να αυξήσει τα ασφάλιστρα, τα ναύλα και το κόστος μεταφοράς, ακόμη και χωρίς πλήρη διακοπή των εξαγωγών. Αντίθετα, μια αξιόπιστη αποκλιμάκωση θα μπορούσε να μειώσει το γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου που ενσωματώνεται στις τιμές. Το ζήτημα έχει απασχολήσει και την ελληνική αγορά, όπως αποτυπώνεται σε προηγούμενο ρεπορτάζ για την ένταση στο Ορμούζ.

Τι σημαίνει η πτώση για βενζίνη και πετρέλαιο θέρμανσης

Η μείωση της διεθνούς τιμής του αργού αποτελεί θετική εξέλιξη για τις χώρες που εισάγουν ενέργεια, όπως η Ελλάδα, αλλά δεν μεταφέρεται αυτομάτως στις λιανικές τιμές. Μεσολαβούν το κόστος διύλισης, οι διεθνείς τιμές των έτοιμων καυσίμων, η ισοτιμία ευρώ–δολαρίου, η φορολογία και τα αποθέματα που έχουν ήδη αγοραστεί. Γι’ αυτό η αγορά παρακολουθεί με προσοχή πότε και σε ποιον βαθμό θα περάσει η υποχώρηση στην αντλία. Σχετική ανάλυση του MoneyPress εξηγεί πότε αποτυπώνονται οι διεθνείς μειώσεις στα ελληνικά καύσιμα.

Οι επιπτώσεις σε μεταφορές και πληθωρισμό

Για τις αεροπορικές εταιρείες, τη ναυτιλία, τις οδικές μεταφορές και τη βιομηχανία, μια διατηρήσιμη πτώση του πετρελαίου θα μπορούσε να περιορίσει το λειτουργικό κόστος. Αντίστοιχα, οι χαμηλότερες ενεργειακές τιμές μπορούν σταδιακά να μειώσουν τις πιέσεις στο κόστος παραγωγής και διανομής προϊόντων. Ωστόσο, οι επιχειρήσεις λαμβάνουν αποφάσεις με βάση τη διάρκεια και όχι μόνο το στιγμιαίο ύψος μιας μεταβολής. Οι πρόσφατες αναταράξεις έχουν ήδη δημιουργήσει προβληματισμό για τον πληθωρισμό, όπως αναδεικνύεται και σε ανάλυση για την ενεργειακή ακρίβεια.

Παράλληλες διακυμάνσεις στο φυσικό αέριο

Η ίδια γεωπολιτική αβεβαιότητα επηρεάζει και την ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου. Μετά την έντονη πτώση της Δευτέρας, οι τιμές ανέκαμψαν την Τρίτη, δείχνοντας ότι οι αγορές παραμένουν ιδιαίτερα ευαίσθητες σε ειδήσεις για τις διαπραγματεύσεις και την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών. Για την Ευρώπη, η εξέλιξη έχει πρόσθετη σημασία λόγω της εποχικής αύξησης της ζήτησης θέρμανσης. Η διακύμανση πετρελαίου και αερίου ενισχύει την ανάγκη προσεκτικής διαχείρισης των ενεργειακών δαπανών από επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Τα επόμενα κρίσιμα σημεία για την αγορά

Το βασικό ερώτημα είναι αν η υποχώρηση του Brent θα αποκτήσει διάρκεια ή αν θα αποδειχθεί ακόμη μία προσωρινή αντίδραση στις ειδήσεις. Οι επενδυτές θα παρακολουθούν την πρόοδο των διπλωματικών επαφών, τις εξελίξεις στις πετρελαϊκές υποδομές, τη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο και τις πραγματικές ροές εξαγωγών. Μέχρι να διαμορφωθεί πιο σταθερή εικόνα, οι απότομες διακυμάνσεις παραμένουν πιθανές. Για την ελληνική οικονομία, το ζητούμενο δεν είναι μόνο μια χαμηλότερη ημερήσια τιμή, αλλά μια σταθερότερη ενεργειακή αγορά που θα επιτρέπει καλύτερο προγραμματισμό κόστους και επενδύσεων.

Η νέα εβδομάδα ξεκίνησε με απώλειες για το πετρέλαιο, καθώς οι επενδυτές επιχειρούν να αξιολογήσουν δύο αντικρουόμενες εξελίξεις. Από τη μία πλευρά, οι απειλές για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού περιορίζουν τα περιθώρια ουσιαστικής αποκλιμάκωσης των τιμών. Από την άλλη, η παρατεταμένη ακρίβεια στα καύσιμα ενισχύει τους φόβους ότι νοικοκυριά και επιχειρήσεις θα αναγκαστούν να περιορίσουν την κατανάλωσή τους.Η εικόνα αυτή διαμορφώνει ένα ιδιαίτερα σύνθετο περιβάλλον για την παγκόσμια οικονομία, καθώς οι υψηλές τιμές ενέργειας επηρεάζουν το κόστος παραγωγής, τις μεταφορές, τον πληθωρισμό και την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών.

Brent στα 114,5 δολάρια και WTI στα 101 δολάρια

Στις συναλλαγές της Δευτέρας 26 Οκτωβρίου, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent υποχωρούσαν περίπου 1,9%, στα 114,51 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό αργό WTI κατέγραφε απώλειες 2,19%, διαμορφούμενο κοντά στα 101 δολάρια.Η διόρθωση ακολουθεί μία εβδομάδα έντονης ανόδου, κατά την οποία το Brent ενισχύθηκε κατά περίπου 6% και το WTI κατά 2,3%. Οι επιθέσεις σε εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας είχαν προκαλέσει ανησυχίες για ενδεχόμενες διαταραχές στην παραγωγή και στις εξαγωγές πετρελαίου, ωθώντας τους επενδυτές να ενσωματώσουν υψηλότερο γεωπολιτικό κίνδυνο στις τιμές.Παρά τη σημερινή υποχώρηση, οι τιμές παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, γεγονός που δεν επιτρέπει ακόμη να θεωρηθεί ότι η ενεργειακή αγορά έχει επιστρέψει σε συνθήκες ομαλότητας.

Η Σαουδική Αραβία στο επίκεντρο της ανησυχίας

Οι συνεχιζόμενες επιθέσεις των Χούθι εναντίον στόχων στη Σαουδική Αραβία διατηρούν την ένταση στις διεθνείς αγορές. Κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου αναφέρθηκαν νέα πλήγματα και απόπειρες επιθέσεων σε υποδομές, ενώ οι σαουδαραβικές αρχές ανακοίνωσαν αναχαιτίσεις πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών.Η Σαουδική Αραβία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παραγωγούς και εξαγωγείς πετρελαίου παγκοσμίως. Επομένως, οποιαδήποτε σοβαρή διαταραχή στις εγκαταστάσεις παραγωγής, διύλισης ή μεταφοράς μπορεί να επηρεάσει άμεσα τη διαθεσιμότητα αργού στις διεθνείς αγορές.Ιδιαίτερη σημασία έχει ο αγωγός Ανατολής–Δύσης, ο οποίος επιτρέπει τη μεταφορά πετρελαίου προς την Ερυθρά Θάλασσα. Μια σοβαρή διακοπή της λειτουργίας του θα μπορούσε να περιορίσει τις εναλλακτικές οδούς εξαγωγής και να ενισχύσει τις πιέσεις στις τιμές.

Ο φόβος για τη ζήτηση φρενάρει το ράλι

Το βασικό στοιχείο που συγκρατεί την ανοδική πορεία του πετρελαίου είναι πλέον η ανησυχία για τις αντοχές της παγκόσμιας ζήτησης.Όταν οι τιμές των καυσίμων παραμένουν υψηλές για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν αυξημένο λειτουργικό κόστος, ενώ τα νοικοκυριά διαθέτουν μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους για μετακινήσεις και θέρμανση.Σε τέτοιες συνθήκες, η κατανάλωση μπορεί να περιοριστεί, καθώς οι καταναλωτές μειώνουν τις μετακινήσεις τους και οι επιχειρήσεις αναπροσαρμόζουν τις δραστηριότητές τους. Πρόκειται για το φαινόμενο που στις διεθνείς αγορές χαρακτηρίζεται ως «καταστροφή ζήτησης».Αναλυτές επισημαίνουν ότι μια παρατεταμένη παραμονή του Brent πάνω από τα 120 ή 130 δολάρια θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά αυτές τις πιέσεις. Το ενδεχόμενο αυτό λειτουργεί ως αντίβαρο στους γεωπολιτικούς κινδύνους, δημιουργώντας έντονες διακυμάνσεις στις τιμές.

Ο κίνδυνος από τα διυλιστήρια και οι επιπτώσεις στα καύσιμα

Πέρα από την παραγωγή αργού, κρίσιμο ζήτημα αποτελεί η λειτουργία των διυλιστηρίων. Ακόμη και εάν η παγκόσμια αγορά διαθέτει επαρκείς ποσότητες πετρελαίου, μια σοβαρή διαταραχή στη διύλιση μπορεί να περιορίσει την προσφορά τελικών προϊόντων, όπως η βενζίνη και το ντίζελ.Αυτό σημαίνει ότι η υποχώρηση της διεθνούς τιμής του αργού δεν μεταφράζεται απαραίτητα σε αντίστοιχη και άμεση μείωση των τιμών στην αντλία.Οι τιμές των καυσίμων επηρεάζονται επίσης από τα περιθώρια διύλισης, τις μεταφορές, τη συναλλαγματική ισοτιμία ευρώ–δολαρίου, τη φορολογία και τον ανταγωνισμό στην εγχώρια αγορά.Για τον λόγο αυτό, οι εξελίξεις στις εγκαταστάσεις διύλισης της Μέσης Ανατολής παρακολουθούνται με ιδιαίτερη προσοχή από τις διεθνείς αγορές.

Τι σημαίνει για την ελληνική οικονομία

Για την Ελλάδα, η παραμονή του πετρελαίου σε υψηλά επίπεδα δημιουργεί πρόσθετες προκλήσεις, ιδιαίτερα για τις μεταφορές, τη βιομηχανία, τη ναυτιλία και τα νοικοκυριά.Η αύξηση του ενεργειακού κόστους μπορεί να μεταφερθεί στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών, καθώς επηρεάζει ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα. Από τη μεταφορά πρώτων υλών και την παραγωγή μέχρι τη διανομή των προϊόντων, οι επιχειρήσεις καλούνται να απορροφήσουν ή να μετακυλίσουν μέρος των πρόσθετων επιβαρύνσεων.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η επίδραση στο πετρέλαιο θέρμανσης, καθώς η χειμερινή περίοδος αυξάνει τις ενεργειακές ανάγκες των νοικοκυριών. Ωστόσο, οι τελικές τιμές στην ελληνική αγορά δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από την ημερήσια πορεία του Brent.Για τη ναυτιλία, οι υψηλότερες τιμές καυσίμων μπορούν να αυξήσουν τα λειτουργικά έξοδα των πλοίων, ενώ οι εντάσεις σε κρίσιμες θαλάσσιες διαδρομές ενδέχεται να επιβαρύνουν επιπλέον το κόστος μεταφοράς και ασφάλισης φορτίων.

Η επόμενη ημέρα στις αγορές ενέργειας

Οι επενδυτές παρακολουθούν τις διπλωματικές προσπάθειες για αποκλιμάκωση των εντάσεων μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, αλλά και τις εξελίξεις γύρω από τις σαουδαραβικές ενεργειακές υποδομές.Παράλληλα, η Saudi Aramco σχεδιάζει να ξεκινήσει την αποθήκευση αργού στη Σιγκαπούρη από το δεύτερο εξάμηνο του 2027, στο πλαίσιο της ενίσχυσης της ανθεκτικότητας της εφοδιαστικής της αλυσίδας στην Ασία.Η κίνηση αυτή αναδεικνύει τη σημασία που αποκτά η διαφοροποίηση των υποδομών αποθήκευσης και διανομής πετρελαίου σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Η σημερινή πτώση του πετρελαίου δεν σηματοδοτεί απαραίτητα το τέλος της ενεργειακής αναταραχής. Η αγορά βρίσκεται ανάμεσα στον φόβο νέων προβλημάτων στην προσφορά και στην ανησυχία ότι οι υπερβολικά υψηλές τιμές θα περιορίσουν τη ζήτηση. Η ισορροπία αυτή αναμένεται να καθορίσει τη μεταβλητότητα των επόμενων εβδομάδων.

Οι ροές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένων των φορτίων που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ και των εναλλακτικών διαδρομών, ξεπέρασαν τα 24 εκατ. βαρέλια ημερησίως την εβδομάδα έως τις 18 Οκτωβρίου, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler. Πριν από τον πόλεμο, ο αντίστοιχος όγκος ανερχόταν σε 23,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Οι ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ, συμπεριλαμβανομένων των μεταφορτώσεων στον Κόλπο του Ομάν, διαμορφώθηκαν σε περίπου 14 εκατ. βαρέλια ημερησίως, καλύπτοντας το 82% των προπολεμικών επιπέδων. Την ίδια ώρα, το Brent κινήθηκε κοντά στα 108 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι αγορές παραμένουν επιφυλακτικές απέναντι στο ενδεχόμενο νέας κλιμάκωσης.

Τα υπερκέρδη των δεξαμενόπλοιων και το κόστος του πολέμου

Καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση των μεταφορών παίζουν τα υψηλά περιθώρια κέρδους. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Kpler, οι έμποροι μπορούν να αποκομίσουν επιπλέον 20 δολάρια ανά βαρέλι από τη μεταπώληση ιρακινού πετρελαίου σε σχέση με την προπολεμική περίοδο. Για ένα φορτίο υπερδεξαμενόπλοιου, αυτό μεταφράζεται σε περίπου 40 εκατ. δολάρια πρόσθετων εσόδων.

Παράλληλα, ναυτικοί δελεάζονται με αμοιβές δύο ή τρεις φορές υψηλότερες από τους συνηθισμένους μηνιαίους μισθούς τους, προκειμένου να συμμετάσχουν σε επικίνδυνες διαδρομές. Ορισμένες εταιρείες προσφέρουν έως και 25.000 δολάρια για ένα ταξίδι μετ’ επιστροφής διάρκειας μίας έως δύο εβδομάδων.

Η αυξημένη κερδοφορία προσελκύει επίσης παλαιότερα δεξαμενόπλοια, τα οποία προηγουμένως μετέφεραν πετρέλαιο από τη Βενεζουέλα και τη Ρωσία. Πολλά πραγματοποιούν σύντομες διαδρομές εντός του Κόλπου, μεταφέροντας φορτία μέσω του Ορμούζ προς τον Κόλπο του Ομάν, όπου το πετρέλαιο μεταφορτώνεται σε άλλα πλοία για τις διεθνείς αγορές.

Εναλλακτικές διαδρομές και επιθέσεις

Την ίδια στιγμή, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αξιοποιούν αγωγούς για τη μεταφορά πετρελαίου εκτός της περιοχής, παρακάμπτοντας τα Στενά. Τον Σεπτέμβριο, περίπου το 40% των εξαγωγών αργού πετρελαίου από τον Κόλπο, εξαιρουμένου του ιρανικού, διοχετεύθηκε μέσω εναλλακτικών διαδρομών, έναντι 17% πριν από τον πόλεμο.

Ωστόσο, ο κίνδυνος παραμένει υψηλός. Περίπου 30 επιθέσεις σε πλοία καταγράφηκαν τον Οκτώβριο, σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε η Wall Street Journal. Στις 16 Οκτωβρίου, το δεξαμενόπλοιο Loyalty, το οποίο μετέφερε 2 εκατ. βαρέλια ιρακινού αργού, δέχθηκε επίθεση με ρουκέτα από μικρό σκάφος, σύμφωνα με εταιρεία ναυτικής ασφάλειας.

Οι επιθέσεις αυξάνουν δραστικά το κόστος μεταφοράς. Τα ναύλα για υπερδεξαμενόπλοιο που μεταφέρει πετρέλαιο από τον Κόλπο στην Κίνα πλησίασαν τα 37,37 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου έφτασαν έως το 10% της αξίας ενός πλοίου, από λιγότερο από 3% πριν από την κρίση.

Η συνέχιση των εξαγωγών περιορίζει, προς το παρόν, την αποτελεσματικότητα της ιρανικής προσπάθειας να ελέγξει τις θαλάσσιες μεταφορές. Ωστόσο, η εξάντληση των παγκόσμιων αποθεμάτων και η πιθανότητα νέων επιθέσεων αφήνουν μικρά περιθώρια για διαταραχές.

Όπως επισημαίνουν αναλυτές, το πρόβλημα έχει μετατοπιστεί: από την έλλειψη αργού πετρελαίου που χαρακτήριζε την αγορά τον Απρίλιο, τον Οκτώβριο το βασικό ζήτημα είναι πλέον το κόστος μεταφοράς του. Εάν η Τεχεράνη εντείνει τις επιθέσεις, η ενεργειακή αγορά θα μπορούσε να βρεθεί ξανά αντιμέτωπη με ισχυρές πιέσεις στις τιμές και στην εφοδιαστική αλυσίδα.

Την ίδια ώρα,, εντείνεται η στροφή σε εναλλακτικές λύσεις, όπως τα κλιματιστικά και τα καυσόξυλα.

Η μέση τιμή των 1,56 ευρώ ανά λίτρο που καταγράφηκε στο ξεκίνημα της σεζόν μετά την επιδότηση είναι κατά 39% υψηλότερη σε σχέση με την περυσινή αλλά και η ακριβότερη που έχει καταγραφεί.

Το προηγούμενο ρεκόρ σημειώθηκε το 2022 όταν λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, το λίτρο του πετρελαίου θέρμανσης ξεκίνησε να πωλείται προς 1,41 ευρώ το λίτρο.

Το ενδεχόμενο οι υψηλές τιμές να οδηγήσουν σε μείωση της κατανάλωσης στη φετινή σεζόν είναι ανοικτό καθώς το ίδιο συνέβη και το 2023 όταν καταγράφηκε υποχώρηση από τα 1,38 δισεκατομμύρια λίτρα στα 930 εκατ. λίτρα από τη μία χρονιά στην άλλη.

Η διστακτικότητα αποτυπώνεται και στη Βόρειο Ελλάδα που η πίεση για προμήθεια πετρελαίου λόγω των καιρικών συνθηκών είναι μεγαλύτερη. Εκεί, καταγράφονται μικρές παραγγελίες αλλά μεγαλύτερη ζήτηση για ξύλα.

Οι καταναλωτές αναμένεται να στραφούν φέτος και στο ηλεκτρικό ρεύμα για θέρμανση προκειμένου να εκμεταλλευτούν και το αυξημένο επίδομα. Ωστόσο, απαιτείται σωστή επιλογή παρόχου και τιμολογίου καθώς οι αποκλίσεις είναι πολύ μεγάλες.

Εξήγησε ότι οι πρωτοβουλίες της κυβέρνησης θα αφορούν αρχικά το πεδίο της θέρμανσης με ενέργειες οι οποίες θα φανούν στο «πορτοφόλι» των πολιτών. «Δεν μιλάμε για μαγικές συνταγές, αλλά ο στόχος μας είναι οι Έλληνες να μπορούν να θερμανθούν μέσα σε έναν δύσκολο χειμώνα», ανέφερε χαρακτηριστικά, ενώ πρόσθεσε ότι «οι δράσεις θα είναι συνεχόμενες έτσι ώστε να υπάρξει κοινωνική στήριξη».

Ο κ. Μαρκόπουλος επισήμανε τις ενέργειες από την πλευρά της κυβέρνησης για το ενεργειακό κόστος, διευκρινίζοντας ότι «μέσα στον Νοέμβριο θα κάνουμε τις αυξήσεις στους συνταξιούχους, θα δώσουμε το ενοίκιο, ενώ ξεκινάμε και προωθούμε νομοθετικά τις 120 δόσεις ώστε να ελαφρυνθούν περαιτέρω οι πολίτες, καθώς και το voucher των 3.000 ευρώ για το σύστημα εισροών-εκροών στους βενζινοπώλες».

«Επιδιώκουμε τη βέλτιστη δυνατή λύση»

Την ίδια, σχετικά με το χρονοδιάγραμμα των μέτρων της κυβέρνησης, σημείωσε ότι «εμείς προσαρμοζόμαστε στα δικά μας δεδομένα για να ξεκινήσει η δράση. Αυτό το οποίο θα παρουσιάσουμε αύριο, εξαντλεί τα περιθώριά μας. Έχουμε κοιτάξει να δώσουμε την καλύτερη δυνατή λύση. Οι παρεμβάσεις αυτές έχουν ένα βασικό χαρακτηριστικό: την εξάντληση κάθε περιθωρίου».

Ερωτηθείς για το επίδομα θέρμανσης, σχολίασε ότι «ο στόχος είναι να κινηθούμε οριζόντια και ενισχυμένα. Η ενίσχυση αφορά πρωτίστως τις πιο κρύες περιοχές στη Βόρεια Ελλάδα. Επιδιώκουμε τη βέλτιστη δυνατή λύση».

«Η διεθνής τιμή πετρελαίου έχει αυξηθεί κατά 60%»

Ο Δημήτρης Μαρκόπουλος εξαπέλυσε αιχμές και κατά της αντιπολίτευσης, τονίζοντας ότι η διεθνής τιμή πετρελαίου έχει αυξηθεί κατά 60%.

«Κάποιοι προσπαθούν να περιορίσουν τη συζήτηση αποκλειστικά στο εσωτερικό μέτωπο, αγνοώντας το διεθνές περιβάλλον», είπε.

Έπειτα, δήλωσε ότι «αντιλαμβανόμαστε την πίεση των Ελλήνων, την πίεση των νοικοκυριών και κυρίαρχα των λαϊκών στρωμάτων. Από την άλλη πλευρά όμως, δεν μπορούμε να είμαστε ακοστολόγητοι. Πείτε μου μια κυβέρνηση που έχει ρυθμίσει απόλυτα τα ζητήματα της διεθνούς ακρίβειας στο πετρέλαιο. Όλοι είναι σε κινητικότητα και προβληματισμό. Η Ελλάδα, όμως, έχει καταφέρει και έχει το δικό της εθνικό πρόγραμμα».

Οι διακοπές στην παραγωγή

Οι ενεργειακές εταιρείες προχώρησαν σε προληπτικά μέτρα προστασίας των εγκαταστάσεων και του προσωπικού. Σύμφωνα με τις πρόσφατες αναφορές, ανεστάλη προσωρινά μεγάλο μέρος της υπεράκτιας παραγωγής πετρελαίου στην περιοχή.

Οι επιπτώσεις στις υποδομές

Η ένταση των ανέμων και ο κίνδυνος πλημμυρών μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα σε πλατφόρμες, αγωγούς και εγκαταστάσεις διύλισης. Η διάρκεια των διακοπών εξαρτάται από την έκταση των ζημιών και την ταχύτητα των ελέγχων ασφαλείας.

Η αντίδραση των αγορών

Η πιθανότητα περιορισμού της παραγωγής μπορεί να ενισχύσει την αβεβαιότητα στις τιμές πετρελαίου. Ωστόσο, οι επιπτώσεις εξαρτώνται από τη διάρκεια των διακοπών, τα διαθέσιμα αποθέματα και την κατάσταση της διεθνούς ζήτησης.

Τα προβλήματα στην ηλεκτροδότηση

Οι ισχυροί άνεμοι και οι πλημμύρες μπορούν να προκαλέσουν εκτεταμένες βλάβες στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας. Η αποκατάσταση απαιτεί τεχνικά συνεργεία και ασφαλή πρόσβαση στις πληγείσες περιοχές.

Η κλιματική διάσταση

Οι υψηλές θερμοκρασίες της θάλασσας μπορούν να προσφέρουν πρόσθετη ενέργεια σε τροπικούς κυκλώνες. Η ένταση ενός συγκεκριμένου φαινομένου, όμως, εξαρτάται και από άλλους ατμοσφαιρικούς παράγοντες, όπως η διάτμηση των ανέμων.

Οι οικονομικές συνέπειες

Οι ζημιές σε κατοικίες, επιχειρήσεις και υποδομές δημιουργούν άμεσες δαπάνες αποκατάστασης. Παράλληλα, η διακοπή οικονομικών δραστηριοτήτων μπορεί να επηρεάσει την απασχόληση και τις τοπικές αλυσίδες εφοδιασμού.

Η επόμενη ημέρα

Η προτεραιότητα μεταφέρεται στην ασφάλεια των κατοίκων, στην αποκατάσταση των δικτύων και στην επαναλειτουργία των ενεργειακών εγκαταστάσεων. Το περιστατικό αναδεικνύει την ανάγκη ανθεκτικότερων υποδομών απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα.

Η τιμή του Brent υποχωρούσε κατά 66 σεντς, ή 0,65%, στα 101,59 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI σημείωνε πτώση 95 σεντς, ή 1,03%, στα 90,12 δολάρια.

Η εξέλιξη έρχεται καθώς οι χώρες της G7 συμφώνησαν την Παρασκευή να διαθέσουν 100 εκατ. βαρέλια αργού και ντίζελ από τα στρατηγικά αποθέματα έκτακτης ανάγκης, ενώ δεσμεύτηκαν επίσης να μην επιβάλουν περιορισμούς στις εξαγωγές ενέργειας.

Δείτε τη διακύμανση των τιμών

• τιμή πετρελαίου Brendt τώρα
• τιμή αργού πετρελαίου WTI: (crude oil) τώρα
• τιμή φυσικού αερίου τώρα
• Χρηματιστήρια τώρα
• Tιμή Διυλιστηρίου σήμερα (μέσος όρος χωρίς ΦΠΑ)
• Τιμές καυσίμων σε όλη την Ελλάδα ανά περιοχή

Αυξάνονται οι εξαγωγές από τη Μέση Ανατολή

Στην υποχώρηση των τιμών συμβάλλει και η αύξηση των εξαγωγών αργού από τη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με στοιχεία από τις θαλάσσιες μεταφορές, οι εξαγωγές ξεπέρασαν τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο σε τέσσερις από τις επτά ημέρες της τελευταίας εβδομάδας του Σεπτεμβρίου, παρά τις επιθέσεις σε πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ.

«Η απόφαση της G7 να αξιοποιήσει τα στρατηγικά αποθέματα απομακρύνει μέρος της άμεσης ανησυχίας για την προσφορά από τις τιμές», δήλωσε ο Τιμ Γουότερ, επικεφαλής αναλυτής της KCM Trade.

Όπως σημείωσε, ενισχύεται παράλληλα η εκτίμηση ότι οι εξαγωγές της Σαουδικής Αραβίας επιστρέφουν σταδιακά στα προπολεμικά επίπεδα, παρότι το πετρέλαιο εξακολουθεί να μεταφέρεται με υψηλότερο κόστος και μέσω λιγότερο αποδοτικών διαδρομών.

Νέα επίθεση των Χούθι σε εγκαταστάσεις της Aramco

Την ίδια ώρα, παραμένουν υψηλοί οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι στην περιοχή.

Οι Χούθι ανακοίνωσαν ότι εκτόξευσαν βαλλιστικούς πυραύλους και drones εναντίον εγκαταστάσεων της Saudi Aramco στο Ριάντ και στην περιοχή Χουράις, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για αντίποινα στις 50 αεροπορικές και πυραυλικές επιθέσεις που εξαπέλυσαν οι δυνάμεις της Σαουδικής Αραβίας στην Υεμένη μέσα σε διάστημα 12 ωρών.

Η Σαουδική Αραβία δεν έχει επιβεβαιώσει τις συγκεκριμένες επιθέσεις.

Την Κυριακή, η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης, που υποστηρίζεται από τη Σαουδική Αραβία, ανακοίνωσε ότι ξεκινά μεγάλη στρατιωτική επιχείρηση για την ανακατάληψη όλων των περιοχών που ελέγχονται από τους Χούθι, οι οποίοι υποστηρίζονται από το Ιράν.

Παράλληλα, η Saudi Aramco προχώρησε απροσδόκητα σε μείωση των τιμών του αργού για την Ασία τον Νοέμβριο, οδηγώντας τις τιμές σε χαμηλό εξαετίας.

Το Brent παραμένει πάνω από τα 100 δολάρια

Παρά την πρόσφατη υποχώρηση, το Brent εξακολουθεί να διαπραγματεύεται πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις παραμένουν έντονες και έχουν αυξηθεί οι επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων στον Κόλπο.

Αναλυτές της ING εκτιμούν ότι η κατάσταση παραμένει ιδιαίτερα ευαίσθητη, καθώς οποιαδήποτε νέα ζημιά σε ενεργειακές υποδομές της περιοχής θα μπορούσε να ανατρέψει γρήγορα την εικόνα της προσφοράς.

Την ίδια ώρα, ο OPEC+ ανέβαλε την αξιολόγηση της παραγωγικής δυναμικότητας, η οποία θα χρησιμοποιηθεί για τον καθορισμό των ποσοστώσεων παραγωγής των μελών του για το 2027. Ο πόλεμος με το Ιράν έχει προκαλέσει αναστάτωση σε έργα επέκτασης της παραγωγικής δυναμικότητας στη Μέση Ανατολή, δημιουργώντας αβεβαιότητα γύρω από τις μελλοντικές δυνατότητες παραγωγής.

Σύμφωνα με τη βρετανική υπηρεσία United Kingdom Maritime Trade Operations (UKMTO), ο πλοίαρχος του δεξαμενόπλοιου ανέφερε ότι το πλοίο χτυπήθηκε από αγνώστου ταυτότητας βλήμα στην αριστερή πλευρά του, ενώ βρισκόταν περίπου τέσσερα ναυτικά μίλια ανατολικά των ακτών του Ομάν. Το πλήρωμα είναι ασφαλές και, σύμφωνα με την τελευταία ενημέρωση, δεν υπάρχουν ενδείξεις περιβαλλοντικής ζημιάς.

Δεύτερο περιστατικό μέσα σε λίγες ώρες

Το νέο συμβάν προκαλεί μεγαλύτερη ανησυχία επειδή ακολουθεί ακόμη ένα πλήγμα σε δεξαμενόπλοιο μέσα σε διάστημα λίγων ωρών. Στο προηγούμενο περιστατικό, πλοίο που εξερχόταν από τα Στενά του Ορμούζ χτυπήθηκε επίσης από άγνωστο βλήμα, με αποτέλεσμα να προκληθούν μικρή πυρκαγιά και διακοπή ηλεκτροδότησης. Η φωτιά κατασβέστηκε, το πλοίο συνέχισε την πορεία του και δεν αναφέρθηκαν θύματα.

Μέχρι στιγμής δεν έχει διευκρινιστεί ποιος βρίσκεται πίσω από τα συγκεκριμένα πλήγματα. Οι αρμόδιες αρχές διερευνούν τα περιστατικά, ενώ η UKMTO έχει καλέσει τα εμπορικά πλοία που κινούνται στην περιοχή να επιδεικνύουν αυξημένη προσοχή και να αναφέρουν οποιαδήποτε ύποπτη δραστηριότητα.

Γιατί το Ορμούζ είναι τόσο σημαντικό

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα για την παγκόσμια αγορά ενέργειας. Πριν από την τελευταία μεγάλη κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό περνούσε περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και LNG.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και χωρίς πλήρη διακοπή της ναυσιπλοΐας, η αύξηση του κινδύνου μπορεί να επηρεάσει την αγορά. Οι ναυτιλιακές εταιρείες καλούνται να αξιολογούν καθημερινά την ασφάλεια των δρομολογίων, ενώ οι ασφαλιστές επανατιμολογούν τον κίνδυνο για πλοία που κινούνται σε περιοχές αυξημένης γεωπολιτικής έντασης.

Οι ναύλοι έχουν ήδη εκτοξευθεί

Η αγορά των δεξαμενόπλοιων έχει ήδη δεχθεί ισχυρές πιέσεις. Όπως είχε καταγράψει το MoneyPress, η μειωμένη πραγματική διαθεσιμότητα πλοίων, οι αλλαγές στις διαδρομές και η ένταση γύρω από το Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ είχαν οδηγήσει τους ναύλους των πολύ μεγάλων δεξαμενόπλοιων VLCC σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα.

Σύμφωνα με στοιχεία της Xclusiv Shipbrokers που είχαν δημοσιευθεί στα τέλη Σεπτεμβρίου, ο μέσος όρος της αγοράς VLCC είχε κινηθεί περίπου στα 198.000 δολάρια ημερησίως τον Ιούλιο, στα 272.000 δολάρια τον Αύγουστο και κοντά στα 449.000 δολάρια ημερησίως κατά το πρώτο μισό του Σεπτεμβρίου. Η αύξηση του γεωπολιτικού κινδύνου μπορεί να διατηρήσει την πίεση στους ναύλους όσο περιορίζεται η πραγματική προσφορά διαθέσιμων πλοίων.

Το επόμενο μέτωπο είναι τα ασφάλιστρα

Εξίσου σημαντική παράμετρος είναι το κόστος ασφάλισης. Όταν μια θαλάσσια περιοχή χαρακτηρίζεται από αυξημένο πολεμικό κίνδυνο, τα πλοία μπορεί να χρειαστούν πρόσθετη ασφαλιστική κάλυψη, με το κόστος να ενσωματώνεται τελικά στην τιμή της μεταφοράς.

Για ένα μεγάλο δεξαμενόπλοιο που μεταφέρει φορτίο αξίας δεκάδων ή εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων, ακόμη και μικρές μεταβολές στα ασφάλιστρα μπορούν να μεταφραστούν σε σημαντικά ποσά. Αν τα περιστατικά συνεχιστούν, οι εταιρείες θα πρέπει να συνυπολογίζουν όχι μόνο το κόστος καυσίμων και ναύλωσης αλλά και το αυξημένο premium κινδύνου για τη διέλευση από την περιοχή.

Τι σημαίνει για το πετρέλαιο

Το βασικό ερώτημα για τις αγορές είναι εάν τα περιστατικά θα παραμείνουν μεμονωμένα ή εάν θα οδηγήσουν σε ουσιαστικότερη διαταραχή των ενεργειακών ροών. Ένα μεμονωμένο πλήγμα δεν συνεπάγεται αυτομάτως περιορισμό της προσφοράς πετρελαίου. Αν όμως αυξηθούν οι επιθέσεις, καθυστερήσουν οι διελεύσεις ή περισσότερες εταιρείες αποφασίσουν να περιορίσουν την έκθεσή τους στην περιοχή, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ακριβότερη και δυσκολότερη μεταφορά φορτίων.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, οι τιμές του πετρελαίου δεν επηρεάζονται μόνο από την πραγματική ποσότητα αργού που λείπει από την αγορά. Στην τιμή ενσωματώνεται και ένα γεωπολιτικό premium, καθώς οι traders προσπαθούν να αποτιμήσουν τον κίνδυνο μιας μεγαλύτερης διαταραχής.

Η ελληνική ναυτιλία παρακολουθεί στενά

Οι εξελίξεις έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για την Ελλάδα λόγω της ισχυρής παρουσίας της ελληνόκτητης ναυτιλίας στη μεταφορά πετρελαίου και ενεργειακών προϊόντων. Οι αποφάσεις για διαδρομές, ασφάλιση, ναύλωση και διαχείριση κινδύνου αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα όταν ένα στρατηγικό πέρασμα παρουσιάζει επαναλαμβανόμενα περιστατικά ασφαλείας.

Ταυτόχρονα, η άνοδος των ναύλων μπορεί να δημιουργεί υψηλότερα έσοδα για τους πλοιοκτήτες που συνεχίζουν να δραστηριοποιούνται στην αγορά, αλλά συνοδεύεται από σημαντικά υψηλότερο επιχειρησιακό κίνδυνο. Για τον τελικό καταναλωτή και τις επιχειρήσεις, το κρίσιμο ζήτημα είναι εάν το πρόσθετο κόστος μεταφοράς και ασφάλισης θα αρχίσει να περνά στις διεθνείς τιμές ενέργειας.

Το κρίσιμο επόμενο 24ωρο

Προς το παρόν, το πλήρωμα του δεξαμενόπλοιου είναι ασφαλές και δεν έχει αναφερθεί περιβαλλοντική ζημιά. Ωστόσο, το γεγονός ότι πρόκειται για δεύτερο περιστατικό μέσα σε λίγες ώρες ανεβάζει το επίπεδο επιφυλακής στη ναυτιλιακή αγορά.

Οι επόμενες κινήσεις των πλοίων στην περιοχή, οι ανακοινώσεις των αρχών και κυρίως το εάν θα υπάρξουν νέα περιστατικά θα καθορίσουν εάν πρόκειται για μια πρόσκαιρη αναταραχή ή για νέα φάση αυξημένου κινδύνου στο Ορμούζ. Για τις αγορές πετρελαίου και τη ναυτιλία, αυτό είναι πλέον το στοιχείο που παρακολουθείται στενά.

Οι Ευρωπαίοι πελάτες συνήθως παραλαμβάνουν σαουδαραβικό αργό πετρέλαιο μέσω των λεγόμενων συμβολαίων προμήθειας ορισμένης διάρκειας (term contracts), τα οποία εξασφαλίζουν σταθερή ροή προμηθειών κάθε μήνα. Οι παραδόσεις αυτές δεν θα πραγματοποιηθούν τον επόμενο μήνα, ανέφεραν οι ίδιες πηγές, ζητώντας να μην κατονομαστούν. Η απόφαση ισχύει για όλους τους Ευρωπαίους αγοραστές, πρόσθεσαν.

Η Σαουδική Αραβία αναγκάστηκε να διακόψει τη λειτουργία του αγωγού Ανατολής-Δύσης την περασμένη εβδομάδα, μετά από επίθεση με μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Ο αγωγός αναμένεται να επαναλειτουργήσει εν μέρει μέσα στις επόμενες ημέρες και να επιστρέψει σε πλήρη λειτουργία μέσα σε έξι εβδομάδες, δήλωσε την Τετάρτη πρόσωπο που γνωρίζει το θέμα.

Τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια συνήθως παραλαμβάνουν σαουδαραβικό αργό πετρέλαιο από το μεσογειακό λιμάνι Σίντι Κερίρ της Αιγύπτου, το οποίο συνδέεται με την Ερυθρά Θάλασσα μέσω αγωγού.

Η διακοπή λειτουργίας του αγωγού οδήγησε ορισμένους πελάτες της Aramco σε εσπευσμένες αγορές, προκειμένου να εξασφαλίσουν εναλλακτικές προμήθειες. Η πολωνική Orlen SA προκήρυξε περισσότερους από δέκα διαγωνισμούς από την Παρασκευή, σε μια προσπάθεια να εξασφαλίσει εναλλακτικές προμήθειες.

Οι ευρωπαϊκές χώρες του ΟΟΣΑ εισήγαγαν τον Ιούνιο 577.000 βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως από τη Σαουδική Αραβία, σύμφωνα με τη μηνιαία Έκθεση για την Αγορά Πετρελαίου του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας.