Οι Ευρωπαίοι πελάτες συνήθως παραλαμβάνουν σαουδαραβικό αργό πετρέλαιο μέσω των λεγόμενων συμβολαίων προμήθειας ορισμένης διάρκειας (term contracts), τα οποία εξασφαλίζουν σταθερή ροή προμηθειών κάθε μήνα. Οι παραδόσεις αυτές δεν θα πραγματοποιηθούν τον επόμενο μήνα, ανέφεραν οι ίδιες πηγές, ζητώντας να μην κατονομαστούν. Η απόφαση ισχύει για όλους τους Ευρωπαίους αγοραστές, πρόσθεσαν.

Η Σαουδική Αραβία αναγκάστηκε να διακόψει τη λειτουργία του αγωγού Ανατολής-Δύσης την περασμένη εβδομάδα, μετά από επίθεση με μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Ο αγωγός αναμένεται να επαναλειτουργήσει εν μέρει μέσα στις επόμενες ημέρες και να επιστρέψει σε πλήρη λειτουργία μέσα σε έξι εβδομάδες, δήλωσε την Τετάρτη πρόσωπο που γνωρίζει το θέμα.

Τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια συνήθως παραλαμβάνουν σαουδαραβικό αργό πετρέλαιο από το μεσογειακό λιμάνι Σίντι Κερίρ της Αιγύπτου, το οποίο συνδέεται με την Ερυθρά Θάλασσα μέσω αγωγού.

Η διακοπή λειτουργίας του αγωγού οδήγησε ορισμένους πελάτες της Aramco σε εσπευσμένες αγορές, προκειμένου να εξασφαλίσουν εναλλακτικές προμήθειες. Η πολωνική Orlen SA προκήρυξε περισσότερους από δέκα διαγωνισμούς από την Παρασκευή, σε μια προσπάθεια να εξασφαλίσει εναλλακτικές προμήθειες.

Οι ευρωπαϊκές χώρες του ΟΟΣΑ εισήγαγαν τον Ιούνιο 577.000 βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως από τη Σαουδική Αραβία, σύμφωνα με τη μηνιαία Έκθεση για την Αγορά Πετρελαίου του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας.

Στελέχη της κυβέρνησης τονίζουν ότι παρακολουθούν τις εξελίξεις στις διεθνείς αγορές και θα παρέμβουν με μέτρα στήριξης εάν κλιμακωθεί η κρίση του πετρελαίου. Η συνεχιζόμενη ένταση στον Περσικό Κόλπο που επιβραδύνει τις ροές πετρελαίου και LNG στις παγκόσμιες αγορές, οι παρενέργειες σε ενεργειακές υποδομές από τον πόλεμο -τόσο στο Ιράν όσο και στην Ουκρανία- και τα χαμηλά για την εποχή αποθέματα φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχουν πυροδοτήσει ράλι των διεθνών τιμών και «σηκώνουν» κύμα ανατιμήσεων.

Σήμερα Τρίτη (15.9.2026), το Brent διαπραγματεύεται στα 108 δολάρια το βαρέλι σημειώνοντας αύξηση 57% σε ετήσια βάση ενώ η βενζίνη έχει εκτοξευθεί στα 2,5 ευρώ σε πολλά βενζινάδικα στα ελληνικά νησιά, με την τουριστική σεζόν να είναι ακόμη σε εξέλιξη. Ορισμένα πρατήρια μάλιστα διαθέτουν το καύσιμο πάνω και από αυτό το επίπεδο. Είναι ενδεικτικό ότι στις Κυκλάδες η μέση τιμή της αμόλυβδης έχει ήδη φτάσει τα 2,37 ευρώ ανά λίτρο.

Πανελλαδικά τα καύσιμα κινούνται πάνω από τα 2,12 ευρώ το λίτρο. Η μέση τιμή της αμόλυβδης βενζίνης 95 οκτανίων διαμορφώνεται σε 2,198 ευρώ ανά λίτρο και η τιμή του πετρελαίου κίνησης είναι στα 2,122 ευρώ το λίτρο.

Η τάση είναι ανοδική για τα καύσιμα πυροδοτώντας φόβους για ακριβό πετρέλαιο θέρμανσης όταν ανοίξει η αγορά τον Οκτώβριο. Παράγοντες της αγοράς προβλέπουν τιμές 80 με 90 λεπτά πάνω από πέρυσι.

Την ίδια ώρα το φυσικό αέριο καλπάζει πάνω από τα 80 ευρώ ανά MWh, δηλαδή σε υπερδιπλάσια τιμή απ’ ότι τον περσυνό χειμώνα (156% σε ετήσια βάση) δίνοντας ώθηση στην χονδρική τιμή ρεύματος πάνω από τα 170 ευρώ/MWh.

Αυτοκατανάλωση και φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι

Νωρίτερα ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου μιλώντας στον ΑΝΤ1, σημείωσε ότι είμαστε στις 10 φθηνότερες χώρες της ΕΕ στη χονδρική ηλεκτρικού ρεύματος σπεύδοντας να τονίσει ότι «αυτό δεν σημαίνει ότι η τιμή είναι ικανοποιητική». Εξήγησε πάντως ότι το μεγάλο πλεονέκτημα της Ελλάδας σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές αγορές είναι η μεγάλη διείσδυση στις ΑΠΕ.

Όπως είπε, η κυβέρνηση προωθεί μέτρα στήριξης των πολιτών, όπως τα κίνητρα για αυτοκατανάλωση ρεύματος και φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι. Το θεσμικό πλαίσιο είναι σε ισχύ από χθες ενώ αναμένονται οι τεχνικές προδιαγραφές από τον ΔΕΔΔΗΕ. Ο κ. Παπασταύρου εκτίμησε ότι το κόστος είναι προσιτό, περίπου 1.000 ευρώ για ένα φωτοβολταϊκό στο μπαλκόνι ενώ η εξοικονόμηση κυμαίνεται σε 20%, 25% ακόμη και 30%.

Ο κ. Παπασταύρου επανέλαβε τη θέση της κυβέρνησης για στήριξη της κοινωνίας απέναντι στο υψηλό ενεργειακό κόστος εφόσον χρειαστεί. «Δεν θα προκαταλάβω τις αποφάσεις… Είμαστε σε επαφή με τον Κυριάκο Πιερρακάκη… Η κοινωνία δεν θα μείνει μόνη της αν η κατάσταση συνεχιστεί», ανέφερε μεταξύ άλλων.

Προ των πυλών μέτρα στήριξης

Τα παραπάνω προοιωνίζονται ανακοινώσεις από την πλευρά της κυβέρνησης για στήριξη νοικοκυριών και μικρών επιχειρήσεων που επηρεάζονται περισσότερο. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, έχει πει ότι η συζήτηση για στήριξη στο πετρέλαιο κίνησης θα ανοίξει τον Οκτώβριο, όταν θα ξεκινήσει και η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης ενώ για τα καύσιμα έχει τονίσει ότι αυτήν τη στιγμή, το ντίζελ επιδοτείται στην αντλία.

Προς την κατεύθυνση της επίσπευσης των μέτρων στήριξης πιέζουν οι πρατηριούχοι, με την Πανελλήνια Ομοσπονδία να ζητά με επιστολή της προς τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το επίδομα πετρελαίου θέρμανσης να χορηγείται απευθείας στην τιμή της αντλίας ενώ τονίζουν ότι οι υψηλές τιμές πιθανόν θα ωθήσουν περισσότερους καταναλωτές στην καύση ξύλων, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ατμόσφαιρα και τη δημόσια υγείας.

Αναφορικά με το επίδομα θέρμανσης στο επίκεντρο είναι και τα κριτήρια χορήγησης του επιδόματος που κυμαίνεται από 100 έως 800 ευρώ, αλλά σε περιοχές με αυξημένες ενεργειακές ανάγκες αυξάνεται κατά 25% και φτάνει στα 1.000 ευρώ με 1.200 ευρώ. Η αναπροσαρμογή, σύμφωνα με τα σενάρια αφορά:

το ύψος του επιδόματος,
τα εισοδηματικά κριτήρια και
τους συντελεστές για τις κλιματικές συνθήκες ανά περιοχή.

Το Γιανμπού αποτελούσε σημαντική εναλλακτική οδό για τη μεταφορά ενεργειακών προϊόντων, καθώς μέσω του αγωγού East-West Petroline, μήκους περίπου 1.200 χιλιομέτρων, μπορούσαν να μεταφέρονται έως και 5 εκατ. βαρέλια πετρελαίου την ημέρα από την ανατολική προς τη δυτική πλευρά της Αραβικής Χερσονήσου. Από εκεί, τα δεξαμενόπλοια μέσω των Στενών Μπαμπ ελ Μαντέμπ έβγαιναν στον Ινδικό Ωκεανό με προορισμό τις ασιατικές αγορές. Ωστόσο, η κατάσταση στην περιοχή έχει αλλάξει δραματικά, καθώς οι Χούθι έχουν πλέον τον έλεγχο των Στενών του Μπαμπ ελ Μαντέμπ, περιορίζοντας περαιτέρω τις διαθέσιμες θαλάσσιες οδούς.

Με τα δύο κρίσιμα περάσματα ουσιαστικά κλειστά ή σημαντικά περιορισμένα, η εναλλακτική για τη μεταφορά πετρελαίου προς τις ασιατικές αγορές είναι ο περίπλους της Αφρικής. Η διαδρομή αυτή απαιτεί περίπου 40 ημέρες και προσθέτει 3.000 έως 4.000 ναυτικά μίλια, αυξάνοντας τον χρόνο παράδοσης κατά δύο έως τέσσερις εβδομάδες και, κατ’ επέκταση, το κόστος μεταφοράς.

Οι εναλλακτικές διαδρομές του Ιράκ

Την ίδια ώρα, το Ιράκ εξετάζει δύο εναλλακτικές διαδρομές για τη μεταφορά πετρελαίου προς τη Μεσόγειο. Η πρώτη αφορά τη μεταφορά μέσω Τουρκίας, με αγωγό μήκους περίπου 970 χιλιομέτρων, από το Κιρκούκ στο λιμάνι Τσεϊχάν. Η ποσότητα που προβλέπεται να διακινείται ανέρχεται σε περίπου 250.000 βαρέλια την ημέρα, ποσότητα που απέχει σημαντικά από το να καλύψει τη διεθνή ζήτηση.

Η δεύτερη εναλλακτική αφορά τη Συρία. Το Ιράκ έχει υπογράψει συμφωνία για την ανακατασκευή του αγωγού που συνδέει το Κιρκούκ με τη Μεσόγειο και το λιμάνι Μπανίγιας της Συρίας. Ο αγωγός, μήκους περίπου 800 χιλιομέτρων, είχε καταστραφεί το 2003, κατά την εισβολή των ΗΠΑ στο Ιράκ, και προβλέπεται να έχει δυναμικότητα έως 700.000 βαρέλια πετρελαίου την ημέρα.

Ωστόσο, οι νέες αυτές οδεύσεις του πετρελαίου δεν μπορούν να υποκαταστήσουν σε έκταση και ταχύτητα τις κρίσιμες θαλάσσιες διαδρομές του Ορμούζ και της Ερυθράς Θάλασσας. Η εξέλιξη αυτή προκαλεί νέο ενεργειακό σοκ στις αγορές, ασκώντας πιέσεις στο κόστος μεταφοράς και δημιουργώντας ένα ισχυρό πλήγμα στον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό.

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για το Brent ενισχύθηκαν κατά 2,80% στα 107,54 το βαρέλι. Την ίδια ώρα, το αμερικανικό WTI σημείωνε παράλληλα άνοδο 2,29%, στα 102,34 δολάρια.

Η νέα εκτίναξη των τιμών αποδίδεται στην έντονη ανησυχία για την ασφάλεια της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.

Οι φόβοι εντάθηκαν μετά την απόφαση της Σαουδικής Αραβίας να διακόψει προσωρινά τη λειτουργία του κρίσιμου πετρελαιαγωγού East-West, μήκους περίπου 1.200 χιλιομέτρων, ο οποίος διασχίζει την Αραβική Χερσόνησο

Η εξέλιξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία για καταναλωτές και επιχειρήσεις, καθώς το Brent έκλεισε την εβδομάδα στα 104,61 δολάρια το βαρέλι, έχοντας προηγουμένως κινηθεί ακόμη υψηλότερα. Το πρόβλημα δεν περιορίζεται πλέον στο αργό πετρέλαιο: οι πιέσεις περνούν στα διυλισμένα προϊόντα, στο ντίζελ, στις μεταφορές και σταδιακά σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα.

Η μεγάλη αναθεώρηση της IEA

Η IEA αναθεώρησε επί τα χείρω τις προηγούμενες προβλέψεις της, εκτιμώντας πλέον ότι η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου θα υποχωρήσει κατά περίπου 6% φέτος, δηλαδή κατά 5,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Η προηγούμενη πρόβλεψη έκανε λόγο για μείωση περίπου 4%, γεγονός που δείχνει πόσο γρήγορα έχει επιδεινωθεί η κατάσταση.

Κρίσιμος παράγοντας είναι η καθυστέρηση στην αποκατάσταση των κανονικών πετρελαϊκών ροών από τον Περσικό Κόλπο. Η IEA θεωρεί πλέον ότι η επιστροφή σε πιο φυσιολογικές συνθήκες μετατίθεται για το 2027.

Ταυτόχρονα, οι επιθέσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, διυλιστήρια και θαλάσσιες οδούς μεταφοράς αυξάνουν το ρίσκο για ολόκληρο το ενεργειακό σύστημα.

Στα 6 εκατ. βαρέλια η Σαουδική Αραβία

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο αφορά τη Σαουδική Αραβία.

Σύμφωνα με την IEA, η προσφορά σαουδαραβικού αργού μειώθηκε τον Αύγουστο κατά περίπου 2,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως και περιορίστηκε στα 6 εκατ. βαρέλια την ημέρα.

Πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο περισσότερο από 30 χρόνια.

Η πτώση συνδέεται με τις επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις και κρίσιμες θαλάσσιες διαδρομές. Παράλληλα, οι φορτώσεις σαουδαραβικού αργού υποχώρησαν κατά περίπου 1,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως, στα 3,5 εκατ. βαρέλια.

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή η Σαουδική Αραβία αποτελεί τον μεγαλύτερο εξαγωγέα πετρελαίου στον κόσμο και παραδοσιακά λειτουργεί ως ένας από τους σημαντικότερους μηχανισμούς εξισορρόπησης της διεθνούς αγοράς.

Τα παγκόσμια αποθέματα εξαντλούνται

Το δεύτερο μεγάλο καμπανάκι αφορά τα αποθέματα.

Παρά την υποχώρηση της ζήτησης λόγω των υψηλών τιμών, η προσφορά μειώνεται ακόμη ταχύτερα. Αυτό αναγκάζει την αγορά να καλύπτει μέρος των αναγκών της χρησιμοποιώντας τα υπάρχοντα αποθέματα.

Μόνο τον Αύγουστο, σύμφωνα με την IEA, τα παγκόσμια αποθέματα μειώθηκαν με ρυθμό περίπου 3,1 εκατ. βαρελιών ημερησίως, φτάνοντας σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από το 2023.

Μέχρι στιγμής τα αποθέματα λειτουργούν ως «μαξιλάρι» απέναντι στην κρίση. Όσο όμως αυτό το μαξιλάρι μικραίνει, η διεθνής αγορά γίνεται περισσότερο ευάλωτη σε κάθε νέα διακοπή παραγωγής ή μεταφοράς.

Το Brent πάνω από τα 100 δολάρια

Οι τιμές έχουν ήδη αρχίσει να ενσωματώνουν αυτή τη νέα πραγματικότητα.

Το Brent έκλεισε την Παρασκευή στα 104,61 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI στα 100,05 δολάρια. Σε εβδομαδιαία βάση το πετρέλαιο κατέγραψε άνοδο άνω του 8%.

Ακόμη μεγαλύτερη πίεση εμφανίζεται στα διυλισμένα προϊόντα. Στις ΗΠΑ το ντίζελ κινήθηκε σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, καθώς οι περιορισμένες πετρελαϊκές ροές από τη Μέση Ανατολή συμπίπτουν με προβλήματα σε διυλιστήρια άλλων μεγάλων παραγωγών.

Η αγορά βρίσκεται επομένως μπροστά σε ένα διπλό πρόβλημα: λιγότερο διαθέσιμο αργό και περιορισμένες δυνατότητες διύλισης.

Η Ρωσία προσθέτει ακόμη έναν πονοκέφαλο

Στην ήδη δύσκολη εξίσωση προστίθεται και η Ρωσία.

Η IEA μείωσε εκ νέου την πρόβλεψή της για τη ρωσική παραγωγή εξαιτίας των συνεχιζόμενων επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές.

Η παραγωγή ρωσικού αργού υποχώρησε τον Αύγουστο στα 8,36 εκατ. βαρέλια ημερησίως, περίπου 940.000 βαρέλια χαμηλότερα από την κορυφή του Ιανουαρίου.

Για ολόκληρο το 2026 η IEA προβλέπει πλέον ρωσική παραγωγή περίπου 8,7 εκατ. βαρελιών ημερησίως.

Έτσι, δύο από τους μεγαλύτερους παραγωγούς του κόσμου –Σαουδική Αραβία και Ρωσία– αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα σημαντικές πιέσεις στην παραγωγή.

Γιατί αφορά άμεσα την Ελλάδα

Για την ελληνική οικονομία, η παραμονή του Brent πάνω από τα 100 δολάρια δεν αποτελεί απλώς μια εξέλιξη στις διεθνείς αγορές.

Η Ελλάδα εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενα ενεργειακά προϊόντα. Ακριβότερο πετρέλαιο σημαίνει μεγαλύτερο κόστος στα καύσιμα, στις οδικές και θαλάσσιες μεταφορές, στην αεροπορία και στην παραγωγή επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν πετρελαϊκά προϊόντα.

Η πίεση μπορεί στη συνέχεια να περάσει στις τελικές τιμές προϊόντων και υπηρεσιών, δημιουργώντας νέο πληθωριστικό κύμα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ελληνική ναυτιλία. Η αναστάτωση στις θαλάσσιες διαδρομές μπορεί να αυξήσει τα τονομίλια και σε ορισμένες περιπτώσεις τους ναύλους, αλλά ταυτόχρονα ανεβάζει το κόστος καυσίμων, ασφάλισης και διαχείρισης του γεωπολιτικού κινδύνου.

Το μεγάλο ερώτημα για το 2027

Παρά τη σημερινή δύσκολη εικόνα, η IEA προβλέπει ισχυρή ανάκαμψη της ζήτησης το επόμενο έτος.

Για το 2026 εκτιμά ότι η παγκόσμια ζήτηση θα μειωθεί κατά 2,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, σημαντικά περισσότερο από την προηγούμενη πρόβλεψη για πτώση 1,6 εκατ. βαρελιών.

Το 2027, όμως, προβλέπει αύξηση κατά 2,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Εάν αυτή η επιστροφή της ζήτησης συμπέσει με αργή αποκατάσταση της παραγωγής στη Μέση Ανατολή, η διεθνής αγορά θα μπορούσε να παραμείνει ιδιαίτερα σφιχτή.

Γι' αυτό και το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι μόνο αν το Brent θα βρίσκεται αύριο στα 100 ή στα 110 δολάρια. Είναι πόσο γρήγορα εξαντλούνται τα διαθέσιμα αποθέματα και αν η παγκόσμια παραγωγή θα μπορέσει να επιστρέψει εγκαίρως σε φυσιολογικά επίπεδα.

Η νέα διαταραχή έρχεται σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη περίοδο για την ενεργειακή αγορά και αυξάνει τον κίνδυνο νέων ανατιμήσεων στο αργό, με πιθανές συνέπειες στο κόστος των καυσίμων, στις μεταφορές και στον πληθωρισμό.

Γιατί ο East–West είναι τόσο κρίσιμος

Ο East–West έχει μήκος περίπου 1.200 χιλιομέτρων και συνδέει τις πετρελαιοπαραγωγικές περιοχές της ανατολικής Σαουδικής Αραβίας με το λιμάνι Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα.

Η στρατηγική σημασία του είναι τεράστια. Επιτρέπει στη Saudi Aramco να διοχετεύει αργό προς τη δυτική ακτή της χώρας χωρίς να χρειάζεται να περάσει από τα Στενά του Ορμούζ.

Ο αγωγός μπορεί να μεταφέρει περίπου 4–5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 4%–5% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.

Η Aramco είχε ήδη επισημάνει ότι αξιοποιούσε τον East–West για να διατηρεί τις ροές του δικτύου και τις εξαγωγές της εν μέσω των πρωτοφανών προβλημάτων στα Στενά του Ορμούζ.

Τι συνέβη στον αγωγό

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του υπουργείου Ενέργειας της Σαουδικής Αραβίας, ο East–West δέχθηκε πολλαπλές επιθέσεις στις περιοχές του Ριάντ και της Μεδίνας.

Οι επιθέσεις προκάλεσαν τραυματισμούς και ζημιές, με τις τεχνικές και τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης να κινητοποιούνται για την ασφάλεια των εγκαταστάσεων και την αξιολόγηση της κατάστασης.

Η λειτουργία του αγωγού διακόπηκε προληπτικά, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την πλήρη επαναλειτουργία του.

Το Ριάντ υποστηρίζει ότι τα drones εκτοξεύθηκαν από το Ιράκ. Η Βαγδάτη έχει ξεκινήσει έρευνα για την επίθεση, ενώ προχώρησε και σε μέτρα σε συνοριακά περάσματα.

Η αγορά χάνει τη βασική παράκαμψη του Ορμούζ

Εδώ βρίσκεται και η οικονομική ουσία της υπόθεσης.

Τα προβλήματα στα Στενά του Ορμούζ έχουν ήδη δημιουργήσει σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς ενεργειακές ροές. Πριν από τη σημερινή κρίση, από την περιοχή περνούσε περίπου το 20% της παγκόσμιας ημερήσιας προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Το MoneyPress είχε ήδη καταγράψει τις ισχυρές διακυμάνσεις σε Brent και WTI λόγω της έντασης γύρω από το Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ.

Ο East–West λειτουργούσε ακριβώς ως μία από τις σημαντικότερες «βαλβίδες ασφαλείας» απέναντι σε αυτόν τον κίνδυνο.

Με την προσωρινή διακοπή του, η αγορά βρίσκεται αντιμέτωπη με το ενδεχόμενο να περιοριστούν ταυτόχρονα τόσο η βασική θαλάσσια οδός του Ορμούζ όσο και μία από τις σημαντικότερες εναλλακτικές χερσαίες διαδρομές.

Νέα πίεση στις τιμές του πετρελαίου

Η γεωπολιτική αβεβαιότητα έχει ήδη περάσει στις τιμές.

Το Brent κινήθηκε πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι επενδυτές επαναξιολογούν τον κίνδυνο για την προσφορά πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή.

Η αγορά δεν αντιδρά μόνο στις ποσότητες που μπορεί να χαθούν άμεσα. Ενσωματώνει στις τιμές και ένα αυξανόμενο «ασφάλιστρο γεωπολιτικού κινδύνου».

Κάθε νέα επίθεση σε αγωγούς, διυλιστήρια, τερματικούς σταθμούς ή θαλάσσιες οδούς αυξάνει την πιθανότητα μεγαλύτερων διαταραχών.

Το αποτέλεσμα είναι ότι ακόμη και όταν η φυσική προσφορά δεν έχει μειωθεί δραματικά, οι τιμές μπορούν να παραμένουν σε υψηλά επίπεδα λόγω του φόβου για το τι μπορεί να ακολουθήσει.

Από το πετρέλαιο στο ντίζελ και τις μεταφορές

Η διάρκεια της διακοπής του East–West είναι πλέον καθοριστική.

Μια γρήγορη αποκατάσταση θα μπορούσε να περιορίσει την αντίδραση της αγοράς. Αντίθετα, μία παρατεταμένη διακοπή, σε συνδυασμό με τα προβλήματα στο Ορμούζ και την ένταση στην Ερυθρά Θάλασσα, θα μπορούσε να προκαλέσει νέα πίεση στις τιμές των ενεργειακών προϊόντων.

Ήδη στις ΗΠΑ οι τιμές του ντίζελ έχουν ξεπεράσει τα 6 δολάρια ανά γαλόνι, αποτυπώνοντας το πόσο γρήγορα μια ενεργειακή κρίση μπορεί να περάσει από τις διεθνείς αγορές στην πραγματική οικονομία.

Το ντίζελ έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή χρησιμοποιείται στις οδικές μεταφορές, στη βιομηχανία και σε μεγάλο μέρος της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα

Για την ελληνική οικονομία, η βασική απειλή βρίσκεται σε μια παρατεταμένη παραμονή του Brent σε τριψήφια επίπεδα.

Η Ελλάδα εισάγει το μεγαλύτερο μέρος των ενεργειακών πρώτων υλών που καταναλώνει. Επομένως, η άνοδος των διεθνών τιμών μπορεί να μεταφερθεί σταδιακά στο κόστος των καυσίμων, στις μεταφορές, στις επιχειρήσεις και τελικά στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.

Ιδιαίτερα ευαίσθητοι είναι κλάδοι όπως οι οδικές μεταφορές, η ακτοπλοΐα, η αεροπορία, ο τουρισμός και η βιομηχανία.

Παράλληλα, ένα νέο ενεργειακό κύμα ανατιμήσεων μπορεί να δυσκολέψει την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού, καθώς αυξάνει το λειτουργικό κόστος σε ολόκληρη την οικονομία.

Η επόμενη κίνηση της Σαουδικής Αραβίας

Το κρίσιμο ερώτημα είναι πόσο γρήγορα θα μπορέσει η Saudi Aramco να αποκαταστήσει πλήρως τον East–West.

Η Σαουδική Αραβία έχει ανακοινώσει ότι αξιολογεί την ασφάλεια του αγωγού και ότι θα υπάρξει νεότερη ενημέρωση για τις εξελίξεις.

Παράλληλα, το Ριάντ ανακοίνωσε ότι δεν θα απαντήσει στρατιωτικά στο παρόν στάδιο, δίνοντας στην κυβέρνηση του Ιράκ χρόνο να αντιμετωπίσει το ζήτημα των επιθέσεων από το έδαφός του.

Ωστόσο, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.

Η αγορά πετρελαίου βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη όχι με ένα μεμονωμένο σημείο κινδύνου, αλλά με ένα πλέγμα πιθανών διαταραχών που εκτείνεται από τα Στενά του Ορμούζ μέχρι την Ερυθρά Θάλασσα.

Και όσο αυτό το πλέγμα διευρύνεται, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος το ενεργειακό κόστος να αποτελέσει ξανά έναν από τους βασικούς παράγοντες πίεσης για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Υπενθυμίζεται ότι παρά τη χθεσινή διορθωτική κίνηση, το ράλι που έκανε το πετρέλαιο αυτή την εβδομάδα δεν έχει «σβήσει» και η τιμή του Brent βρίσκεται στα 104,62 δολάρια ανά βαρέλι, με το πλάνο της κυβέρνησης να στρέφεται στην ενίσχυση των νοικοκυριών.

Το πρωί το πετρέλαιο Brent ξεπέρασε τα 107 δολάρια το βαρέλι, πλησιάζοντας ακόμη και τα 108 δολάρια, πριν υποχωρήσει στη συνέχεια στα επίπεδα των 104,6 δολαρίων. Παρά τη διόρθωση, η εβδομαδιαία αύξηση παραμένει ιδιαίτερα υψηλή, κοντά στο 9%-10%.

Η κυβέρνηση επεξεργάζεται σειράμέτρων στήριξης για την αντιμετώπιση των ανατιμήσεων. Όπως δήλωσε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου,εξετάζονται όλα τα διαθέσιμα σενάρια, ανάλογα με την πορεία των τιμών και των γεωπολιτικών εξελίξεων.

Στο τραπέζι βρίσκεται η παράταση των υφιστάμενων επιδοτήσεων, ενώ εξετάζεται και η επέκταση μέτρων στο πετρέλαιο θέρμανσης ενόψει του χειμώνα.

Οι αυξήσεις αποτυπώνονται ήδη στη χονδρική αγορά καυσίμων, με τους πρατηριούχους να κάνουν λόγο για νέες ανατιμήσεις μέσα στο Σαββατοκύριακο.

Η μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης διαμορφώνεται πλέον πάνω από τα 2,12 ευρώ το λίτρο, το πετρέλαιο κίνησης στα 2,07 ευρώ, ενώ το υγραέριο κίνησης πλησιάζει το 1 ευρώ ανά λίτρο.

Προβληματισμός επικρατεί και για την πορεία του φυσικού αερίου, με την τιμή του να κινείται γύρω από τα 80 ευρώ ανά μεγαβατώρα, επίπεδα αισθητά υψηλότερα σε σχέση με τους προηγούμενους μήνες.

«Παρακολουθούμε καθημερινά, να μην πω κάθε ώρα, τις εξελίξεις. Έχουμε αποδείξει στο παρελθόν και στην πράξη ότι οποτεδήποτε χρειάστηκε στηρίζουμε την κοινωνία και δεν αφήνουμε κανέναν πίσω», τόνισε ο κ. Παπασταύρου, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο λήψης πρόσθετων μέτρων εφόσον οι διεθνείς τιμές παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα.

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του πετρελαίου Brent κατέγραψαν άνοδο κατά 34 σεντς, ή 0,35%, φτάνοντας στα 97,34 δολάρια το βαρέλι στις 00:00 GMT. Την ίδια ώρα, το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate (WTI) ενισχύθηκε κατά 1,15 δολάρια, σημειώνοντας άνοδο 1,26%, στα 92,63 δολάρια το βαρέλι.

Η νέα άνοδος αποδίδεται κυρίως στην αυξανόμενη ανησυχία των αγορών για το ενδεχόμενο μιας παρατεταμένης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με το Reuters, οι φόβοι για πιθανές επιπτώσεις στην ενεργειακή τροφοδοσία ενισχύθηκαν μετά τις απειλές του Ιράν ότι θα απαντήσει σε ενδεχόμενες νέες αμερικανικές επιθέσεις εναντίον περιουσιακών στοιχείων του.

Οι τιμές τώρα:

• τιμή πετρελαίου Brendt τώρα
• τιμή αργού πετρελαίου WTI: (crude oil) τώρα
• τιμή φυσικού αερίου τώρα
• Χρηματιστήρια τώρα
• τιμή Διυλιστηρίου σήμερα.

Ο Daan Struyven, συν-επικεφαλής της παγκόσμιας έρευνας εμπορευμάτων της Goldman Sachs, επισήμανε ότι οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών έχουν αυξήσει αισθητά τον κίνδυνο διεύρυνσης των προβλημάτων στις βασικές ενεργειακές οδούς της περιοχής.

Το ενδιαφέρον των αγορών παραμένει στραμμένο στα Στενά του Ορμούζ, καθώς ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονται σε παρατεταμένη αντιπαράθεση, με την ένταση να μεταφέρεται όλο και περισσότερο στις θαλάσσιες μεταφορές πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Οι τελευταίες εξελίξεις έχουν ήδη οδηγήσει το αργό στα υψηλότερα επίπεδα από τον Ιούλιο, ενώ το Brent κινείται κοντά στα 97 δολάρια το βαρέλι.

Η Goldman Sachs θεωρεί ότι, σε περίπτωση περαιτέρω κλιμάκωσης και σοβαρότερης διαταραχής των ενεργειακών ροών από τη Μέση Ανατολή, το Brent θα μπορούσε να κινηθεί προς τα 120 δολάρια.

Το ανοδικό αυτό σενάριο, ωστόσο, δεν αποτελεί τη μοναδική εκτίμηση της αμερικανικής τράπεζας. Εφόσον οι εξαγωγές από την περιοχή ομαλοποιηθούν και περιοριστούν οι κίνδυνοι για τη ναυσιπλοΐα, η Goldman βλέπει περιθώριο υποχώρησης της τιμής προς τα 80 δολάρια το βαρέλι.

Το μεγαλύτερο ρίσκο σε φυσικό αέριο και ντίζελ

Παρά την εντυπωσιακή άνοδο του αργού, η Goldman Sachs θεωρεί ότι οι μεγαλύτερες επιπτώσεις από ένα νέο σοκ προσφοράς μπορεί να εμφανιστούν σε άλλες αγορές ενέργειας.

Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει ήδη οδηγήσει σε ισχυρές ανατιμήσεις στο φυσικό αέριο και στα διυλισμένα πετρελαϊκά προϊόντα, με τις αυξήσεις σε αρκετές περιπτώσεις να ξεπερνούν εκείνες του αργού.

Χαρακτηριστική είναι η εικόνα στο ντίζελ, η τιμή του οποίου έχει υπερδιπλασιαστεί από την αρχή του έτους, αποτυπώνοντας τις αυξανόμενες ανησυχίες για την επάρκεια της προσφοράς και τις δυσκολίες στη μεταφορά ενεργειακών προϊόντων.

Για τον λόγο αυτό, η Goldman Sachs θεωρεί ότι οι επενδυτές που επιδιώκουν να αντισταθμίσουν τον γεωπολιτικό κίνδυνο θα πρέπει να εξετάζουν κυρίως long θέσεις στο φυσικό αέριο και στα προϊόντα διύλισης, αντί να περιορίζονται αποκλειστικά στο αργό πετρέλαιο.

Όπως επισημαίνει ο Struyven, τα πιθανά σοκ στην προσφορά είναι μεγαλύτερα σε αυτές τις αγορές από ό,τι στο ίδιο το αργό, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε εντονότερες μεταβολές των τιμών σε περίπτωση νέας κλιμάκωσης.

Ο ρόλος της Κίνας

Ένας από τους παράγοντες που μπορεί να συγκρατήσει την άνοδο του πετρελαίου είναι η Κίνα.

Σύμφωνα με την Goldman Sachs, το Πεκίνο εξακολουθεί να λειτουργεί ως μια μορφή «σταθεροποιητικής δύναμης» στην παγκόσμια αγορά αργού, καθώς σε περιόδους απότομης ανόδου των τιμών μπορεί να περιορίζει τις εισαγωγές του, μειώνοντας αντίστοιχα τη διεθνή ζήτηση.

Η δυνατότητα αυτή λειτουργεί ως ένας έμμεσος μηχανισμός περιορισμού των ακραίων διακυμάνσεων στις τιμές του πετρελαίου.

Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο στην αγορά φυσικού αερίου και στα προϊόντα πετρελαίου, όπου, σύμφωνα με την Goldman, η Κίνα δεν μπορεί να διαδραματίσει αντίστοιχο εξισορροπητικό ρόλο.

Αυτός είναι και ο βασικός λόγος για τον οποίο η αμερικανική επενδυτική τράπεζα θεωρεί ότι, σε περίπτωση νέας επιδείνωσης της κατάστασης στη Μέση Ανατολή, οι ισχυρότερες ανατιμητικές πιέσεις ενδέχεται τελικά να καταγραφούν στο φυσικό αέριο, στο ντίζελ και στα υπόλοιπα προϊόντα διύλισης, ακόμη περισσότερο από ό,τι στο ίδιο το Brent.