Ακολουθεί η πλήρης συνέντευξη του Κυριάκου Πιερρακάκη:

Νίκος Χατζηνικολάου: Κύριε Υπουργέ, καλώς ορίσατε και ευχαριστούμε για την παρουσία σας στο συνέδριό μας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αφαίρεσε πρόσφατα την Ελλάδα από τη λίστα των χωρών με μακροοικονομικές ανισορροπίες. Θέλω να ρωτήσω τι σημαίνει αυτό πρακτικά για τη χώρα. Είναι μια συμβολική αναγνώριση ή αλλάζει κάτι ουσιαστικό για τους πολίτες και για τις επιχειρήσεις;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Σας ευχαριστώ κύριε Χατζηνικολάου και για την ιδιαίτερα τιμητική πρόσκληση, κύριε Πρόεδρε, κύριε Γερουλάνε. Να πω ότι υπάρχει σίγουρα ένα έντονο στοιχείο συμβολισμού αλλά στο τέλος της ημέρας αυτό το οποίο μετράει είναι τα απτά αποτελέσματα. Αυτή η απόφαση, λοιπόν, τι σημαίνει; Λιγότερη εποπτεία, περισσότερη εμπιστοσύνη. Λιγότερη εποπτεία γιατί κλείσαμε έναν κύκλο 16 ετών που περάσαμε από μεγάλο βάθος κρίσεως σε αυτόν τον κύκλο: μνημόνια, ενισχυμένη εποπτεία, μακροοικονομικές ανισορροπίες τώρα…

Η Ελλάδα, λοιπόν, κλείνει έναν κύκλο και αυτός ο κύκλος περιβάλλεται με περισσότερη εμπιστοσύνη για τη χώρα και για την οικονομία. Και αυτό μεταφράζεται σε χαμηλότερο κόστος δανεισμού σε σχέση με αυτό που θα είχαμε, σε περισσότερες επενδύσεις, σε περισσότερες εξαγωγές…όλα αυτά καταλήγουν στο τέλος στον κόσμο. Και είναι πολύ σημαντικό να χτίζουμε πάνω στο άθροισμα των κεκτημένων μας. Είναι μια πάρα πολύ σημαντική εξέλιξη μέχρι την επόμενη.

Νίκος Χατζηνικολάου: Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε, επίσης, μεγαλύτερη ευελιξία στις δημόσιες δαπάνες που σχετίζονται με την ενέργεια. Θέλω να σας ρωτήσω τι σημαίνει πρακτικά αυτή η ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια; Αν δηλαδή θα μπορούσε να δώσει την ευκαιρία, τη δυνατότητα για νέα μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων σε περιόδους ενεργειακής πίεσης, όπως η σημερινή.

Κυριάκος Πιερρακάκης: Η ρήτρα διαφυγής που αποφασίστηκε έρχεται ως συνέχεια της ρήτρας διαφυγής για την Άμυνα. Που τι αφορούσε αυτό; Περισσότερες επενδύσεις στην Άμυνα, σε πρώτη φάση. Τί είναι να πω καταρχήν η ρήτρα διαφυγής; Στο πλαίσιο των νέων δημοσιονομικών κανόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης που εφαρμόζεται εδώ και κάποιο διάστημα, σου επιτρέπει η Ευρωπαϊκή Ένωση να ξοδέψεις περισσότερα χρήματα από τα δικά σου, από αυτά τα οποία εσύ έχεις. Πρώτη παρατήρηση.

Δεύτερη. Τί αφορά η συγκεκριμένη ρήτρα διαφυγής; Αφορά επενδύσεις στην ενέργεια. Πράσινες επενδύσεις. Δεν αφορά, δηλαδή, αμιγή μέτρα στήριξης τα οποία θα μπορούσαν να επιστρέψουν πίσω στον κόσμο, όπως κάναμε για παράδειγμα πριν από λίγες εβδομάδες.

Τρίτη παρατήρηση. Είναι σημαντικές οι επενδύσεις; Απολύτως. Έρευνα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου πριν από λίγο καιρό: η επίδραση της οικονομικής κρίσης στην Ευρώπη και στη χώρα μας είναι 12% μικρότερη λόγω των επενδύσεων που έχουν γίνει από το 2022 και μετά. Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Άρα, το να μπορείς να επενδύεις μακροπρόθεσμα και ό,τι κάνεις βραχυπρόθεσμα να κουμπώνει -εντός εισαγωγικών- με τον μακροπρόθεσμο στόχο σου, γυρνάει επίσης πίσω στον κόσμο. Ας μην υποτιμάται, λοιπόν, η επίδραση που μπορούν αυτές οι επενδύσεις να έχουν γενικότερα στην οικονομία μας και στην κοινωνική συνοχή. Θα έλεγα ότι είναι πάρα πολύ σημαντική. Άρα, προτιθέμεθα να αξιοποιήσουμε στοιχεία αυτών των δυνατοτήτων που θα μας δοθούν. Και βέβαια, να προσθέσω εδώ ότι το πώς αντιδράει η Κομισιόν, το λέγαμε και εξ αρχής αυτό, με το που ξεκίνησε η κρίση στη Μέση Ανατολή, η αντίδραση είναι συνάρτηση του βάθους του προβλήματος. Αν το πρόβλημα βαθύνει, θα βαθύνει και η αντίδραση. Θα είναι και μεγαλύτερης, δηλαδή, κλίμακας και βεληνεκούς η αντίδραση. Εδώ που είμαστε, όμως, αυτή τη στιγμή, αυτό είναι που έχουμε στα χέρια μας. Προφανώς στο Eurogroup που θα έχουμε αυτή την εβδομάδα, στο Λουξεμβούργο, θα συζητήσουμε περαιτέρω για την περίμετρο του συγκεκριμένου μέτρου.

Νίκος Χατζηνικολάου: Η ελληνική οικονομία κατέγραψε στο πρώτο τρίμηνο του έτους ανάπτυξη περίπου 2%. Το ερώτημα είναι ποιοι παράγοντες τροφοδοτούν αυτή την ανάπτυξη και πόσο ανθεκτική είναι;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Η ανάπτυξη αυτή είναι μεγαλύτερη σε σχέση με την ποιότητά της ως προς τις επενδύσεις, για παράδειγμα, σε σχέση με αυτό που περιμέναμε. Δηλαδή, αν δει κανείς ποιες είναι οι παράμετροι που ωθούν στην ώθηση της ανάπτυξης, θα λέγαμε ότι είναι περισσότερες επενδύσεις, περισσότερες εξαγωγές σε σχέση με εισαγωγές. Προφανώς υπάρχει και αύξηση στην κατανάλωση.

Έχουν παίξει θετικό ρόλο και τα μέτρα της ΔΕΘ, η μείωση των άμεσων φόρων -η μεγαλύτερη φοροαπαλλαγή της Μεταπολίτευσης- με έμφαση στους νέους και στις οικογένειες, και με απαλοιφή των φόρων κλιμακωτά, σε ό,τι αφορά τον ΕΝΦΙΑ στην Περιφέρεια, επειδή αναφέρθηκε πριν και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας στη διάχυση της ανάπτυξης στο σύνολο της χώρας. Να θυμίσω ότι το 50% του ΕΝΦΙΑ σε 12.000 περίπου οικισμούς αφαιρείται και θα αφαιρεθεί το σύνολο στην πορεία. Όλα αυτά, λοιπόν, μαζί, όλα αυτά σωρευτικά, δρουν θετικά σε σχέση με την πρόβλεψη για ανάπτυξη.

Και, επίσης, εδώ να θυμίσω ότι αν κάνουμε τη σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, δηλαδή αν δούμε που βρίσκεται αυτή τη στιγμή η πρόβλεψη για ανάπτυξη πανευρωπαϊκά, κινούμαστε υπερδιπλάσια. Η Ελλάδα, δηλαδή, έχει υπερδιπλάσιο ρυθμό ανάπτυξης σε σχέση με την Ευρώπη. Με δεδομένα και το ποια είναι η κατάσταση. Γιατί πανευρωπαϊκά έχουμε μία αναδιαμόρφωση των προβλέψεων. Η ανάπτυξη αναθεωρείται προς τα κάτω, λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή, και ο πληθωρισμός προς τα πάνω. Σε αυτό το πλαίσιο, λοιπόν, είναι πάρα πολύ σημαντικό ότι η Ελλάδα κατορθώνει να κατακτάει υπερδιπλάσιο ρυθμό ανάπτυξης, σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη. Πάνω σε αυτό χτίζουμε.

Νίκος Χατζηνικολάου: Σας άκουσα για άλλη μια φορά να λέτε, κατ’ ουσίαν ότι η Ελλάδα περνά από ένα μοντέλο που βασιζόταν κυρίως στην κατανάλωση, σε ένα μοντέλο που στηρίζεται περισσότερο στις επενδύσεις και στις εξαγωγές. Ποιο είναι το επόμενο βήμα για τη χώρα που πρέπει να γίνει μέχρι το 2030; Για να δικαιώσουμε και τον τίτλο.

Κυριάκος Πιερρακάκης: Για να δικαιώσουμε και το τίτλο…αλλά να πω καταρχήν ότι τι λέγαμε τα χρόνια της κρίσης; Ότι η Ελλάδα πρέπει να αλλάξει παραγωγικό μοντέλο. Έχουμε κατακτήσει πολλά στο μεσοδιάστημα. Πρώτον, υπάρχει πολιτική σταθερότητα στον τόπο. Δεν ήταν κεκτημένο αυτό παλαιότερα. Πάνω στην πολιτική σταθερότητα οικοδομήθηκε δημοσιονομική σταθερότητα. Δηλαδή, το γεγονός ότι αυτή τη στιγμή η Ελλάδα έχει διπλάσιο ρυθμό ανάπτυξης από την ΕΕ και ταυτοχρόνως, υψηλά πλεονάσματα και -ταυτοχρόνως- τη γρηγορότερη αποκλιμάκωση χρέους στον κόσμο, όχι απλά στην Ευρώπη…αν τα βάλει όλα αυτά κανείς μαζί, συν το γεγονός ότι πολύ σύντομα θα έχουμε το ιστορικό χαμηλό στην ανεργία -έχουν δημιουργηθεί πάνω από μισό εκατομμύριο θέσεις εργασίας από το ‘19 και μετά…αν τα βάλει όλα αυτά κανείς μαζί, είναι μια πολύ σημαντική κατάκτηση.

Το παραγωγικό μοντέλο, όμως, της χώρας αλλάζει. Δεν άλλαξε πλήρως ακόμα. Γιατί αυτή είναι μια διαδρομή. Αυτή είναι η αλήθεια. Να βάλω δύο παραμέτρους σε σχέση με αυτό, τις αναφέρατε στην ερώτησή σας.

Πάρτε τις επενδύσεις. Πού ήμασταν το ‘19 στις επενδύσεις; Για να αναφέρω δύο αριθμούς: 11% στο AΕΠ. Ευρωπαϊκός μέσος όρος: 21%. Τώρα είμαστε κάπου στο 17% με 18%. Προχωράμε, δηλαδή. Αυτό τί σημαίνει; Σημαίνει ότι είμαστε σε μια διαδρομή ως προς τις επενδύσεις. Θέλουμε και άλλες ξένες επενδύσεις. Θέλουμε και άλλες εγχώριες επενδύσεις. Θέλουμε και άλλες συγχωνεύσεις και εξαγορές. Θέλουμε και άλλες κινήσεις για να μπορέσουμε να ισχυριστούμε ότι ναι, το παραγωγικό μοντέλο της Ελλάδας άλλαξε πλέον πλήρως.

Και δεύτερον, εξαγωγές. Ανέφερα πριν ότι ο ρυθμός ανάπτυξης σε σχέση με πέρυσι κινείται περισσότερο υψηλά λόγω των εξαγωγών. Όταν μπαίναμε στην κρίση το 2009, οι εξαγωγές ήταν 20% στο ΑΕΠ. Τώρα είναι πάνω από 40%. Αλλά ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 51%, κύριε Χατζηνικολάου.

Άρα, τί πρέπει να δούμε ακόμα να συμβαίνει; Ολοκλήρωση αυτής της διαδρομής ως προς τις εξαγωγές και τις επενδύσεις και ταυτοχρόνως, βελτιώσεις στην παραγωγικότητα. Ταυτοχρόνως, μια μεγέθυνση των ελληνικών επιχειρήσεων, να μπορέσουμε συνολικότερα να κάνουμε τη χώρα μας να απευθυνθεί διεθνώς εκεί που μπορεί, και πραγματικά μπορεί.

Νίκος Χατζηνικολάου: Έρχομαι στο ιδιωτικό χρέος. Ανακοινώσατε την αύξηση του ακατάσχετου ορίου των τραπεζικών λογαριασμών από τα 1.250 στα 1.600 ευρώ. Έχετε λάβει μια σειρά από μέτρα για το ιδιωτικό χρέος και για την προστασία της πρώτης κατοικίας. Το ερώτημα είναι αν αυτά είναι αρκετά και αν σας ανησυχεί το μέγεθος του ιδιωτικού χρέους.

Κυριάκος Πιερρακάκης: Να πω ότι το σύνολο των μέτρων που έχουμε λάβει το τελευταίο διάστημα για το ιδιωτικό χρέος -θα τα αναφέρω- θα έλεγα ότι είναι η πληρέστερη και η μεγαλύτερη δέσμη μέτρων από την κρίση και μετά. Μας ανησυχεί το ιδιωτικό χρέος ως συστημικός κίνδυνος; Όχι. Ως κοινωνική πραγματικότητα; Ναι. Γιατί πίσω από κάθε οφειλή κρύβεται κάθε οικογένεια, κάθε πολίτης και κάθε επιχείρηση που φέρει αυτή την οφειλή. Άρα, αυτό αυτονόητα και αυταπόδεικτα μας απασχολεί -και με απασχολεί. Το ιδιωτικό χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ, βέβαια, είναι χαμηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 121,4% και στην Ελλάδα είμαστε στο 94,5%. Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια των τραπεζών είχαν φτάσει κάπου το 2016 να είναι στο 46% αν θυμάμαι καλά του συνόλου των δανείων. Τώρα είναι 3,3% και πέρυσι είχαμε 6,8 δισεκατομμύρια ρυθμίσεις.

Άρα, όλα αυτά τί δείχνουν; Δείχνουν ότι τα πράγματα κινούνται. Έχουν γίνει αλλαγές σε σχέση με τα μέτρα που ανέφερα; Αναφερθήκατε στο μέτρο που ανακοίνωσα στην Βουλή την περασμένη Παρασκευή, στην αύξηση του ορίου στον ακατάσχετο…αυτό είναι σίγουρα ένα από τα μέτρα, δεν είναι το μόνο: 72 δόσεις, μείωση του ορίου υπαγωγής στον εξωδικαστικό μηχανισμό από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ, η μετατροπή του εξωδικαστικού μηχανισμού σε ένα αποτελεσματικό και παραγωγικό εργαλείο προστασίας της πρώτης κατοικίας και η συνολικότερη πολιτική προστασίας της πρώτης κατοικίας της κυβέρνησης με τον Φορέα, ο οποίος θα ενεργοποιηθεί το φθινόπωρο και θα προστατεύει την πρώτη κατοικία κάθε πολίτη που ρυθμίζει τις οφειλές του.

Όλα αυτά μαζί είναι μια συνεκτική πολιτική. Αυτή η πολιτική λειτουργεί υπέρ της κοινωνίας και όπως έχουμε δείξει, έχουμε και τα αντανακλαστικά και τη διάθεση να προβαίνουμε διαρκώς και σε πρόσθετες ενέργειες εφόσον κρίνουμε ότι αυτές λειτουργούν ευρύτερα υπέρ της οικονομικής και κοινωνικής πραγματικότητας.

Νίκος Χατζηνικολάου: Είμαι βέβαιος ότι όση ώρα μας ακούν από τον Real FM χιλιάδες συμπολίτες μας στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη και σε περίπου 25 πόλεις που αναμεταδίδεται αυτή την ώρα το πρόγραμμά μας, θα λένε «Τι κάνεις ρε Χατζηνικολάου; Δεν έχεις πει λέξη για την ακρίβεια, δεν έχεις πει λέξη για τον πληθωρισμό». Έρχομαι, λοιπόν, σε αυτό το θέμα που απασχολεί περισσότερο από οτιδήποτε άλλο τα ελληνικά νοικοκυριά, αυτό είναι η ακρίβεια και το ερώτημα είναι τί θα κάνετε για να τιθασεύσετε τον πληθωρισμό και τί απαντάτε σε όλους όσους αισθάνονται ότι οι τιμές των προϊόντων συνεχίζουν να αυξάνονται πιο γρήγορα από τα εισοδήματά τους;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Θα ξεκινήσω λέγοντας ότι η ακρίβεια είναι ένα πολύ μεγάλο πρόβλημα, οποιοσδήποτε δεν το αναγνωρίζει αυτό, είναι τυφλός. Δεύτερον ότι είναι ένα πολύ μεγάλο πρόβλημα σε όλη την Ευρώπη. Με όλους μου τους συναδέλφους αυτό συζητάμε, κάθε φορά που βρισκόμαστε στα διάφορα συμβούλια και το τι κάνει η κάθε χώρα και ο καθένας μας για να μαθαίνουμε κι ο ένας απ’ τον άλλο. Τι μπορείς να κάνεις πρακτικά, δύο πράγματα. Το ένα είναι να δεις και να εφαρμόσεις ενέργειες, οι οποίες μπορούν να συγκρατήσουν τις τιμές.

Έχουμε κάνει πολλές τέτοιες ενέργειες. Από την επιδότηση του 15% στα λιπάσματα, μέχρι την κίνηση επιδότησης στο diesel, αλλά και όλα τα μέτρα που αφορούν την ακτοπλοΐα, το αγροτικό πετρέλαιο. Αυτά τα μέτρα έχουν αυτή τη λογική και αυτή τη φιλοσοφία. Και από την άλλη, ακόμη πιο ουσιαστικό, να ενισχύεις το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών. Σε κάποιες περιπτώσεις αυτό, όπως αναφέρατε, δεν το προλαβαίνεις.

Γιατί, για συγκεκριμένες κατηγορίες του πληθυσμού, ανάλογα με το τι αγοράζουν και το τι είδος δαπανών έχουν, πρέπει να δράσεις ακόμη πιο στοχευμένα και ακόμη πιο γρήγορα. Και ξέρω, πάρα πολύ καλά, ότι δεν είναι η απάντηση, πάντα να υπογραμμίζεις στατιστικές. Αλλά, παρ’ όλα αυτά, οι στατιστικές που σε βοηθάνε; Σε βοηθάνε, να διαβάζεις το εύρος και το μέγεθος του προβλήματος.

Δηλαδή, ότι ο κατώτατος μισθός έχει ανέβει 46% από το 19%, ενώ ο αντίστοιχος σωρευτικός πληθωρισμός είναι κάπου στο 20-21% μέχρι σήμερα. Είναι μια πραγματικότητα. Έρχεται, αυτή η πραγματικότητα να πει ότι λύθηκαν όλα τα προβλήματα; Σε καμία των περιπτώσεων. Ούτε καν. Αλλά, ξέρουμε ότι ο μόνος τρόπος για να τα λύνεις, ο μόνος τρόπος για να προχωράς μπροστά και να βοηθάς όλους όσοι έχουν την ανάγκη της πολιτείας, της αρωγής της πολιτείας, της στήριξης της πολιτείας, με μέτρα όπως η φοροαπαλλαγή που ανέφερα πριν στη ΔΕΘ, είναι να μπορεί η οικονομία να είναι ισχυρή.

Λοιπόν, αυτό που εγώ μπορώ να πω είναι ότι ο Πρωθυπουργός, το Υπουργικό Συμβούλιο, εγώ ως Υπουργός Οικονομικών, η πρώτη και απόλυτη και καθοριστική μας προτεραιότητα είναι να μπορέσουμε να βοηθήσουμε εκείνους, οι οποίοι πλήττονται από την ακρίβεια, ενισχύοντας το διαθέσιμο εισόδημά τους. Με κάθε ευρώ το οποίο θα είναι διαθέσιμο. Αυτό το οποίο δεν θα κάνουμε όμως, θα είναι να παραπλανήσουμε ή να υπονομεύσουμε την πορεία της οικονομίας. Γιατί στο τέλος, αυτό θα δράσει υπονομευτικά ακριβώς για εκείνους, οι οποίοι έχουν ανάγκη την αρωγή και τη στήριξη της πολιτείας.

Νίκος Χατζηνικολάου: Βλέπουμε θετικούς δείκτες στην οικονομία. Αναφέρατε μερικούς από αυτούς στις προηγούμενες απαντήσεις σας. Πολλοί συμπολίτες μας λένε ότι δεν τους βλέπουν ακόμη στην καθημερινότητά τους. Το ερώτημα λοιπόν παραμένει πώς, θα μεταφραστεί η ανάπτυξη σε καλύτερους μισθούς, σε μεγαλύτερο διαθέσιμο εισόδημα, σε καλύτερη ποιότητα ζωής.

Κυριάκος Πιερρακάκης: Εγώ θα πω ότι αυτός ακριβώς οφείλει να είναι ο στόχος της κυβερνητικής πολιτικής και της τρίτης μας τετραετίας. Ακριβώς αυτό το οποίο αναφέρατε. Η απόλυτη θεμελίωση της σύνδεσης ανάμεσα στις οικονομικές επιδόσεις και στην κοινωνική πραγματικότητα. Γίνεται ήδη αυτό. Έχει ξεκινήσει να βελτιώνεται. Πολύ απλά να πω ότι έχουμε μισό εκατομμύριο νέες θέσεις εργασίας plus. Η αντανάκλαση που έχουν αυτοί οι άνθρωποι στη ζωή τους είναι από τη δουλειά που βρήκαν.

Αυτό είναι ένα παράδειγμα. Αντιστοίχως, η βελτίωση του διαθέσιμου εισοδήματος με μέτρα όπως αυτά που εφαρμόσαμε στη ΔΕΘ ήταν μέτρα για το ιδιωτικό χρέος. Όλα αυτά δρουν μαζί και σωρευτικά. Δεν έχουν όλα αυτά ακόμη κατακτήσει τον στόχο που θέτεται. Δηλαδή, αυτό το οποίο ακούμε για την Ελλάδα διεθνώς, τα όσα έχει κατακτήσει, πώς διαρκώς βελτιώνει τη θέση της, να φτάσουν και να διαχυθούν πραγματικά σε κάθε σπίτι και σε κάθε οικογένεια. Αλλά, κάθε μέρα που περνάει, κάθε εβδομάδα που περνάει, κάθε μήνας που περνάει, εγώ θα σας πω ότι, κουνάμε τη βελόνα. Και ότι αυτό βελτιώνεται. Ο στόχος μας δεν μπορεί να είναι άλλος από αυτό το οποίο περιγράφετε με την ερώτησή σας. Να μπορέσει πραγματικά να φτάσει σε κάθε σπίτι.

Νίκος Χατζηνικολάου: Ως πρόεδρος του Eurogroup πλέον, έχετε μια ευρύτερη εικόνα της ευρωπαϊκής οικονομίας. Θέλω να ρωτήσω λοιπόν, ποια θεωρείτε ότι είναι η μεγαλύτερη πρόκληση για την Ευρώπη μέχρι το 2030. Είναι η ανταγωνιστικότητα, έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής και της Κίνας, είναι η χρηματοδότηση της Άμυνας ή είναι το δημογραφικό πρόβλημα;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Όλα όσα αναφέρατε είναι θεμελιώδη για να μπορέσει η Ευρώπη να πάει πραγματικά, εκεί που δύναται. Να υπερβεί τις προκλήσεις και να κατακτήσει τις ευκαιρίες. Αν έπρεπε όμως να διαλέξω ένα, θα διάλεγα τη λέξη ανταγωνιστικότητα. Είναι αυτό που περιγράφει η Έκθεση Ντράγκι, η Έκθεση Λέτα. Και είναι και το προφανές ξέρετε. Δηλαδή, το νιώθει κανείς αυτό στα ευρωπαϊκά συμβούλια, ότι υπάρχει ένα μέρισμα του προφανούς. Όλα εκείνα, τα οποία δεν έκανες εδώ και χρόνια, το είχαμε και αυτό ως Ελλάδα. Το νιώθαμε πολύ χαρακτηριστικά. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης και η κυβέρνησή του, μετά το 2019. Όλα εκείνα που δεν έχεις κάνει για δεκαετίες σου δίνουν ένα μέρισμα ανάπτυξης, αν τα κάνεις. Γιατί, οι κυβερνήσεις δεν έχουν να κάνουν μόνο αυτό. Έχουν να λύσουν και το πώς ανταποκρίνονται στο απρόβλεπτο. Στο φάσμα του απρόβλεπτου.

Αντίστοιχο θέμα έχει και η Ευρώπη. Έχουμε 27 κατακερματισμένες αγορές σε μεγάλο βαθμό. Για παράδειγμα, στις 27 κεφαλαιαγορές ακόμη και σήμερα. Στην Τραπεζική Ένωση, αναφέρθηκε πολύ εύγλωττα πριν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, στην Ευρωπαϊκή πρόκληση. Η Ευρωπαϊκή πρόκληση ό,τι αφορά τις κεφαλαιαγορές, τις τράπεζες, την καινοτομία, είναι πολύ μπροστά μας για να μην το κάνουμε. Και νομίζω ότι η μεγαλύτερη πρόκληση μιας γενιάς πολιτικών στην Ευρώπη, εγώ θα πω ανεξαρτήτως πολιτικής οικογένειας, είναι να μπορέσουμε να δράσουμε όλοι μαζί, ώστε να υπερβούμε αυτά τα εμπόδια και να απελευθερώσουμε αυτό το δυναμικό. Θα είναι προς όφελος πραγματικά κάθε ευρωπαϊκής κοινωνίας, σίγουρα και της ελληνικής.

Νίκος Χατζηνικολάου: Συχνά, σας ακούω να λέτε ότι η μεγάλη πρόκληση για την ελληνική οικονομία είναι να αυξηθεί η παραγωγικότητα. Αν έπρεπε να επιλέξετε μία, μόνο μία μεταρρύθμιση, που θα μπορούσε να αλλάξει ουσιαστικά την παραγωγικότητα της χώρας μέσα στην επόμενη πενταετία. Ποια θα ήταν και γιατί;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Δεν θα σας εκπλήξω με την απάντησή μου. Η ολοκλήρωση της ψηφιοποίησης με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης. Και να πω γιατί. Βιώσαμε πολύ χαρακτηριστικά το τι μπορεί να πετύχει η ψηφιοποίηση, είτε μιλάγαμε για την πάταξη της φοροδιαφυγής και την βελτίωση των πλεονασμάτων, μαζί με την ανεξαρτησία της ΑΑΔΕ, είτε μιλάμε για το gov.gr που έκλεισε τα έξι χρόνια του και πλέον έχεις 2.200 plus λόγους να μην φύγεις από το σπίτι σου ή από τη δουλειά σου για να εξυπηρετηθείς. Αυτή η διαδρομή δεν έχει ολοκληρωθεί. Είναι σε μια πορεία. Η ολοκλήρωση αυτής της διαδρομής με την χρήση της τεχνητής νοημοσύνης δίνει το εξής πολύ απλό, κατά τη γνώμη μου, να μην υπάρχει χαμένος χρόνος. Να μην αναζητάς το χαμένο χρόνο «α λα Προυστ».

Να μπορείς διαρκώς να κάνεις τη δουλειά σου γρήγορα και συστηματικά. Είτε αυτό αφορά μια αδειοδότηση επιχείρησης, είτε αυτό αφορά την απονομή Δικαιοσύνης. Και γενικώς, εγώ θα έλεγα ότι δεν μπορείς να μετρήσεις, δεν μπορείς να το μεταρρυθμίσεις, δεν μπορείς καν να το παρακολουθήσεις.

Άρα, αυτή τη στιγμή, αξιοποιώντας τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, εφαρμόζουμε μια σειρά από έργα ψηφιοποίησης οριζόντια στο δημόσιο, είτε αφορά το χώρο της Δικαιοσύνης, είτε το χώρο της Υγείας. Σκέφτομαι, λοιπόν, πώς όταν θα έχουμε συνολική κάτοψη δεδομένων του κράτους, το τι πραγματικά θα μπορούμε να κάνουμε με αυτό. Και σε ό,τι αφορά την εξυπηρέτηση, γιατί αυτό είναι μπροστά μας.

Δεν απέχουμε πολύ από αυτό. Πολύ λίγα χρόνια από την ολοκλήρωση αυτών των έργων. Άρα, και σε ό,τι αφορά την απλούστευση, και σε ό,τι αφορά την εξυπηρέτηση, και σε ό,τι αφορά το να μπορείς να λαμβάνεις έξυπνες και σωστές αποφάσεις, αυτό θα κάνει πολύ μεγάλη διαφορά, κύριε Χατζηνικολάου και θα την κάνει, παρότι ακούγεται τεχνικό, με έναν πολύ απλό και καθημερινό τρόπο για κάθε άνθρωπο που μας ακούει.

Νίκος Χατζηνικολάου: Κύριε Υπουργέ, κύριε Πιερρακάκη, θα σας παρακαλέσω τώρα να μεταφερθείτε νοητά στο 2030. Να κάνετε ένα ταξίδι στο μέλλον. Αν λοιπόν βρισκόμασταν στο 2030 και κάναμε τον απολογισμό όλης αυτής της περιόδου μέχρι τότε, ποιο θα ήταν το ένα οικονομικό ή κοινωνικό αποτέλεσμα που θα σας έκανε να πείτε, να περηφανευτείτε ότι η Ελλάδα πέτυχε πραγματικά τον στόχο της;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Μια ποιοτική παράμετρο, θα βάλω παρά μια απομονωμένη ποσοτική, είναι μια αλλαγή νοοτροπίας. Η αλλαγή νοοτροπίας, η οποία εκτιμώ ότι συντελείται, είναι να προσπαθείς να μην μοιράζεις μια ολοένα και μικρότερη αναπτυξιακή πίτα, αλλά διαρκώς να παράγεις μια ολοένα και μεγαλύτερη. Να έχεις κυρίως την πεποίθηση ως χώρα, εσύ ως χώρα και ο λαός της, ότι ζεις σε μια χώρα μεταρρύθμιση, με την βαθιά πίστη ότι αυτή η χώρα μπορεί να αλλάζει διαρκώς.

Η Ελλάδα αυτό έχει ξεκινήσει να το κατακτά. Και εκτιμώ ότι αν συνεχίσουμε σε αυτή την πορεία, με ακόμη μεγαλύτερη ταχύτητα και με ακόμη μεγαλύτερη πεποίθηση ότι η Ελλάδα μπορεί, θα δούμε αποτελέσματα τα οποία ελάχιστοι από εμάς θα μπορούσαν να περιμένουν νωρίτερα. Το παραγωγικό μοντέλο μέχρι το 2030 πρέπει να έχει αλλάξει πλήρως.

Η Ελλάδα από το 2027, όχι από το 2030, δεν θα είναι η πιο υπερχρεωμένη χώρα στην Ευρώπη. Όλα αυτά είναι σημαντικά. Η μεγάλη ποιοτική αλλαγή είναι η Ελλάδα, ως χώρα εξωστρεφής που παράγει και ανοίγει τον εαυτό της στον κόσμο.
Και νομίζω ότι είμαστε προ των πυλών.

Νίκος Χατζηνικολάου: Ευχαριστώ θερμά τον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Πρόεδρο του Eurogroup.

Κυριάκος Πιερρακάκης: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Ο κ. Πιερρακάκης αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στην ανάγκη η Ευρώπη να επενδύσει περισσότερο στην ανταγωνιστικότητα, την καινοτομία, την τεχνολογία και την ασφάλειά της, υπογραμμίζοντας παράλληλα τη σημασία της οικονομικής ανθεκτικότητας και της δημοσιονομικής σταθερότητας σε μια περίοδο πολλαπλών προκλήσεων.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην πορεία της ελληνικής οικονομίας, η οποία παρουσιάστηκε ως παράδειγμα μεταρρυθμιστικής προόδου, δημοσιονομικής υπευθυνότητας και ανθεκτικότητας, έπειτα από μια μακρά περίοδο κρίσεων και προσαρμογών.

Στη συζήτηση συμμετείχαν δημοσιογράφοι, τραπεζικά στελέχη, οικονομολόγοι και υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, οι οποίοι είχαν την ευκαιρία να υποβάλουν ερωτήσεις και να ανταλλάξουν απόψεις με τον υπουργό για τις προοπτικές της ευρωπαϊκής και της ελληνικής οικονομίας.

Αναλυτικά, η συζήτηση έχει ως εξής:

Fabrizio Pagani: Αυτήν τη στιγμή βλέπουμε μεγάλο κατακερματισμό στην παγκόσμια οικονομία και έχουμε αρκετές εκθέσεις από διεθνείς οργανισμούς, όπως το ΔΝΤ και τον ΟΟΣΑ, πάνω σε αυτό το θέμα. Έχουμε δει επίσης όσα έχουν γραφτεί στον Τύπο σχετικά με την πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ για το εμπόριο. Θα θέλαμε λοιπόν να ακούσουμε τις απόψεις σας για τις παγκόσμιες προοπτικές και τον ρόλο που διαδραματίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με το πρώτο έτος της θητείας σας, ποια είναι η κατεύθυνση προς την οποία θα πρέπει να στρέψουμε τις οικονομικές μας πολιτικές τους επόμενους μήνες;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Καταρχάς, σας ευχαριστώ για τη φιλοξενία σας. Χαίρομαι ιδιαίτερα που βρίσκομαι μαζί σας στο Παρίσι. Και, περιττό να πω, διανύουμε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα περίοδο, με την ευρύτερη έννοια. Όπως λέει και η γνωστή φράση, ζούμε σε ενδιαφέροντες καιρούς. Δυστυχώς, κάποιες εβδομάδες έχουμε την αίσθηση ότι οι καιροί αλλάζουν ακόμη πιο γρήγορα.

Με αυτά τα δεδομένα, στις περισσότερες συναντήσεις στις οποίες συμμετέχουμε, και ιδίως στις συνεδριάσεις του Eurogroup, η προσοχή στρέφεται αναπόφευκτα στις κρίσεις και τις προκλήσεις που έχουμε μπροστά μας.

Στις τελευταίες συνεδριάσεις συζητήσαμε εκτενώς τις επιπτώσεις από το ενδεχόμενο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και την ευρύτερη κρίση στη Μέση Ανατολή, τόσο άμεσα όσον αφορά στις τιμές της ενέργειας όσο και έμμεσα σε σχέση με τις γενικότερες οικονομικές προοπτικές. Η τάση προς τον στασιμοπληθωρισμό εξακολουθεί να υπάρχει. Δεν βρισκόμαστε σε καθεστώς στασιμοπληθωρισμού, αλλά βρισκόμαστε σε μια τάση προς τον στασιμοπληθωρισμό. Και αυτό προφανώς προκαλεί ανησυχία.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές αναθεωρούν τις προβλέψεις τους για τις οικονομικές προοπτικές του έτους: προς τα πάνω όσον αφορά στον πληθωρισμό και προς τα κάτω όσον αφορά στην ανάπτυξη. Παρακολουθούμε στενά την κατάσταση.

'Αλλα ζητήματα, βεβαίως, είναι εξίσου ή ακόμη πιο σημαντικά αν τα εξετάσουμε από μακροοικονομική σκοπιά. Οι επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης, το νέο μοντέλο LLM της Anthropic, αποτελούν επίσης έναν τομέα έντονου προβληματισμού σε ό, τι αφορά στην ορθή διακυβέρνησή του και το κανονιστικό πλαίσιο που θα το διέπει.

Και συνολικά, πιστεύω ότι η εποχή της γεωπολιτικής αθωότητας για την Ευρώπη έχει πλέον τελειώσει. Από αυτή την άποψη, έχουμε μπροστά μας ένα προφανές μέρισμα. Το «μέρισμα του προφανούς» είναι ένας όρος που χρησιμοποιώ συχνά, γιατί τον θεωρώ πολύ ακριβή.

Η Ελλάδα το βίωσε αυτό όταν έβγαινε από τη δική της κρίση τα προηγούμενα χρόνια. Είναι πολύ χρήσιμο να υπάρχει κάτι προφανές που δεν έχεις κάνει για πολύ καιρό. Και αν το κάνεις, μπορεί να σου προσφέρει ένα αναπτυξιακό μέρισμα.

Για την Ελλάδα αυτό ήταν μια σειρά χρόνιων μεταρρυθμίσεων, συσσωρευμένων μεταρρυθμίσεων που δεν είχαν υλοποιηθεί σε όλους τους τομείς πολιτικής, σε όλους τους κλάδους, πάνω στο θεμέλιο της πολιτικής σταθερότητας και της δημοσιονομικής σταθερότητας. Για την Ευρώπη, το αντίστοιχο είναι η Ένωση Κεφαλαιαγορών. Μαζί με το έργο του Ψηφιακού Ευρώ, η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.

Πρόκειται για έναν τομέα που οι Ευρωπαίοι υπουργοί Οικονομικών συζητούν πολύ. Δεν είναι ένα μόνο θέμα. Είναι ένα χαρτοφυλάκιο που περιλαμβάνει μια σειρά από επιμέρους ζητήματα πολιτικής: από την τραπεζική ενοποίηση και την ενοποίηση των χρηματιστηριακών αγορών, μέχρι την ανάπτυξη των νεοφυών επιχειρήσεων στην Ευρώπη και μια σειρά άλλων θεμάτων πολιτικής.

Αυτήν τη στιγμή υπάρχει δυναμική ώστε να ολοκληρωθούν αυτές οι πρωτοβουλίες. Οι εκθέσεις Letta και Draghi έχουν διαδραματίσει πολύ σημαντικό ρόλο στον καθορισμό των πολιτικών που απαιτούνται για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης. Αυτήν τη στιγμή, για παράδειγμα, συζητούμε εκτενώς το πακέτο εποπτείας των αγορών και το πώς μπορούμε να ενισχύσουμε τον ρόλο της ESMA σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σε μια πρόσφατη συζήτηση στο ECOFIN, είχα την ευκαιρία να πω ότι, κατά τη γνώμη μου, είναι προφανές πως δεν θα πρέπει να κάνουμε το ίδιο πράγμα 27 φορές.

Θα πρέπει να ενισχύσουμε συνολικά τον ρόλο της ESMA σε ευρωπαϊκό επίπεδο, διότι καθώς η τεχνολογική καινοτομία επιταχύνεται ολοένα και περισσότερο, χρειάζεται να ενισχύσουμε και τις εποπτικές μας αρχές ώστε να μπορούν να παρακολουθούν αποτελεσματικά τις αγορές και να επιτελούν τον ρόλο τους. Και είναι σαφώς πιο λογικό να γίνεται αυτό κεντρικά παρά 27 φορές κατά τόπους. Αυτό είναι ένα από τα πεδία όπου πρέπει να κινηθούμε.

Πέρα από την ενίσχυση του κεντρικού ρόλου της Ευρώπης, θα έλεγα ότι χρειαζόμαστε επίσης καλύτερο συντονισμό μεταξύ των κρατών- μελών. Στην πρόσφατη συνεδρίαση του Eurogroup στη Λευκωσία και στο άτυπο ECOFIN είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε το στεγαστικό ζήτημα.

Σε πολλές χώρες της Ευρώπης, και το διαπιστώνω καθημερινά στις συνομιλίες μου με συναδέλφους μου, αντιμετωπίζουμε μια στεγαστική πρόκληση. Σε ορισμένες χώρες θα έλεγα ότι πρόκειται για στεγαστική κρίση. Προφανώς αυτό δεν αποτελεί αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε κεντρικό επίπεδο, αφορά περισσότερο στις αρμοδιότητες των κρατών- μελών. Ωστόσο, σε ζητήματα όπως αυτό, το ελάχιστο που μπορούμε να κάνουμε ως υπουργοί Οικονομικών είναι να συζητούμε τα θέματα που απασχολούν τους πολίτες, να ασχολούμαστε με αυτά και να μαθαίνουμε ο ένας από τον άλλο. Να μαθαίνουμε από τις επιτυχίες, τις αποτυχίες, τα λάθη και τις προκλήσεις, ώστε να μπορούμε να εφαρμόζουμε αυτές τις πολιτικές άμεσα, σε μεγάλη κλίμακα και με τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα.

Όλα αυτά μαζί, θα έλεγα ότι διαμορφώνουν ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο η ευρωπαϊκή πολιτική μπορεί να προχωρήσει ταχύτερα απ' ό, τι στο παρελθόν. Και σε μια παρόμοια συνάντηση, ένας από τους συμμετέχοντες μου ανέφερε ότι φαίνεται πως πρέπει να κάνουμε όλα αυτά τα πράγματα ταυτόχρονα. Δηλαδή, πράγματα που δεν είχαν συμβεί επί γενιές στην Ευρώπη. Φαίνεται πως υπάρχει ανάγκη για ταυτόχρονη εφαρμογή πολλαπλών λύσεων. Και η απάντηση είναι ναι.

Αυτό είναι το βάρος που πέφτει στους ώμους αυτής της γενιάς υπεύθυνων χάραξης πολιτικής. Μετά την ενεργειακή κρίση, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και μετά από μια σειρά εξωγενών γεγονότων, η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να ενισχύσει ουσιαστικά την ευρωπαϊκή κυριαρχία. Και είμαι αρκετά αισιόδοξος. Δεν πρόκειται για ένα ερώτημα του τύπου «ναι ή όχι». Δεν είναι ένα ζήτημα άσπρου ή μαύρου. Είναι περισσότερο ένα ζήτημα του πόση απόσταση μπορούμε να καλύψουμε. Και είμαι αισιόδοξος ότι αυτή η απόσταση μπορεί να καλυφθεί. Αυτή τη στιγμή υπάρχει δυναμική σε επίπεδο ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ώστε να καλυφθεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος αυτής της απόστασης.

Fabrizio Pagani: Ευχαριστώ. Αυτό είναι πολύ ενθαρρυντικό. Νομίζω ότι είναι επίσης πολύ ορθό από τη δική μας οπτική εδώ. Εργαζόμαστε ακριβώς πάνω σε αυτό: να συνδέσουμε την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων με την ιδέα της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης, της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας. Είναι πραγματικά ενθαρρυντικό ότι λέτε πως υπάρχει δυναμική και πρόοδος. Βλέπετε κάποιον συγκεκριμένο τομέα της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων στον οποίο θα μπορούσαν να επιτευχθούν απτά αποτελέσματα τους επόμενους μήνες;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Το ζητούμενο εδώ είναι να προχωρήσουμε σε πολλά μέτωπα ταυτόχρονα και συγχρόνως. Διότι υπάρχουν τομείς στους οποίους θα υπάρξει προφανής πρόοδος. Συζητούμε το πακέτο για τις συμπληρωματικές συντάξεις, το πακέτο εποπτείας των αγορών, και σε αυτούς τους τομείς, ενώ και η επερχόμενη ιρλανδική προεδρία, εκφράζει αισιοδοξία και βούληση να προωθήσει σημαντικά τόσο αυτές τις δύο πρωτοβουλίες όσο και συνολικά την ατζέντα της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Θα έλεγα όμως ότι στόχος μας είναι να ενσωματώσουμε όλα τα στοιχεία της συζήτησης, όλες τις συζητήσεις και όλα τα θέματα της ατζέντας του Eurogroup. Έχουμε ήδη συζητήσει την έκθεση Kukies- Noyer από τις αρχές του έτους.

Αναφερθήκατε προηγουμένως στη διοχέτευση των αποταμιεύσεων σε επενδύσεις εντός της Ευρώπης αντί για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αν εξετάσει κανείς τα οικοσυστήματα νεοφυών επιχειρήσεων στην Ευρώπη και στα διάφορα κράτη- μέλη, εξακολουθώ να χρησιμοποιώ τον όρο «οικοσυστήματα» στον πληθυντικό, ενώ θα έπρεπε να μιλάμε για ένα ενιαίο ευρωπαϊκό οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων.

Σήμερα έχουμε μια περιορισμένη εμπειρία ως προς το πώς οι νεοφυείς επιχειρήσεις αναπτύσσονται και επεκτείνονται στην Ευρώπη. Ακόμη και έτσι, κάθε νεοφυής επιχείρηση στην Ευρώπη γνωρίζει ότι, μετά από ένα ορισμένο σημείο ανάπτυξης, ενδέχεται να χρειαστεί αμερικανική χρηματοδότηση για να συνεχίσει να αναπτύσσεται. Αυτό θα έπρεπε να αποτελεί επιλογή. Θα έπρεπε να είναι επιλογή για μια νεοφυή επιχείρηση να μετατραπεί σε εταιρεία του Delaware. Δεν θα έπρεπε να είναι αναγκαιότητα. Θα έπρεπε να μπορεί να βρει αυτή τη δυνατότητα χρηματοδότησης στην Ευρώπη.

Μπορεί το «28ο καθεστώς» (28th regime) να διαδραματίσει ρόλο σε αυτό; Ναι, μπορεί. Αυτός είναι ένας τομέας στον οποίο πιστεύω ότι μπορεί να υπάρξει πρόοδος.

Η τραπεζική ενοποίηση είναι επίσης ένας τομέας όπου απαιτείται περισσότερη πρόοδος. Και, υπό μία έννοια, είμαι ένθερμος υποστηρικτής της συμβουλής που έδινε ο William Faulkner στους νέους συγγραφείς: «δείξε, μην λες». Είμαι ο υπουργός Οικονομικών μιας χώρας όπου η Unicredit απέκτησε πρόσφατα σημαντικό ποσοστό σε μία από τις συστημικές μας τράπεζες. Και η Euronext εξαγόρασε το Χρηματιστήριο Αθηνών. Χρειαζόμαστε ευρωπαϊκούς πρωταθλητές. Δεν χρειαζόμαστε εθνικούς πρωταθλητές. Αυτή είναι η φυσική συνέπεια, η φυσική προέκταση, τόσο της έκθεσης Letta όσο και της έκθεσης Draghi. Και ασφαλώς χρειαζόμαστε κάτι τέτοιο ιδιαίτερα στους τομείς όπου απαιτείται περισσότερη καινοτομία.

Πρόσφατα είχα την ευκαιρία να παρουσιάσω στους συναδέλφους μου στο Eurogroup ορισμένες διαφάνειες σχετικά με τις τράπεζες και την τραπεζική ενοποίηση. Νομίζω ότι δύο στοιχεία ξεχωρίζουν από αυτή την παρουσίαση. Το πρώτο αφορά στο επίπεδο των τεχνολογικών επενδύσεων των ευρωπαϊκών τραπεζών σε σύγκριση με τις αμερικανικές και τις κινεζικές τράπεζες, το οποίο είναι χαμηλότερο. Επομένως, χρειαζόμαστε σαφώς περισσότερες τεχνολογικές επενδύσεις από τις ευρωπαϊκές τράπεζες ώστε να μπορούν να ανταγωνίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο. Το δεύτερο αφορά στις διασυνοριακές συγχωνεύσεις και εξαγορές στον τραπεζικό τομέα στην Ευρώπη μετά το 2008, το 2009 και το 2010, δηλαδή μετά την κρίση κρατικού χρέους. Έχουν υπάρξει κάποιες, αλλά χρειαζόμαστε ακόμη περισσότερες. Όλα αυτά μαζί περιλαμβάνουν ένα μέρος ενός κανονιστικού πλαισίου, ένα μέρος ρυθμιστικής πολιτικής, ένα μέρος χάραξης πολιτικής σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Ένα άλλο, εξίσου σημαντικό μέρος αφορά στην πολιτική βούληση σε εθνικό επίπεδο. Αφορά επίσης στο να μιλάμε την ίδια γλώσσα όταν περιγράφουμε τα πράγματα, όταν κατανοούμε τα γεγονότα, όταν τα αφομοιώνουμε και όταν παράγουμε πολιτική.

Και γι' αυτό ξεκίνησα την απάντησή μου λέγοντας ότι, στην περίπτωση της Ελλάδας- φορώντας το εθνικό και όχι το ευρωπαϊκό μου καπέλο- υπάρχει αυτή η κατανόηση, διότι θεωρούμε ότι υπάρχει ακόμη ένα πρόσθετο αναπτυξιακό μέρισμα που μπορεί να αποκομιστεί.

Η Ελλάδα αναπτύσσεται σήμερα με ρυθμό περίπου 2%, σύμφωνα με τις τρέχουσες προβλέψεις, δηλαδή περίπου διπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Όμως κατανοούμε ότι υπάρχει περιθώριο για ακόμη μεγαλύτερη ανάπτυξη, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Χρειαζόμαστε περισσότερη παραγωγικότητα.

Η Ευρώπη αντιμετωπίζει επίσης συνολικά πρόβλημα παραγωγικότητας. Και δεν μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε αν δεν συνεργαστούμε με μεγαλύτερους ευρωπαϊκούς παίκτες και αν δεν καταφέρουμε να προωθήσουμε περισσότερες συγχωνεύσεις. Αυτό θα αποτελέσει μέρος αυτής της ατζέντας. Και ασφαλώς χρειαζόμαστε την ανάπτυξη και την εδραίωση ενός κοινού λεξιλογίου.

Για να κλείσω με μια αισιόδοξη νότα: αυτή η νοοτροπία γίνεται ολοένα και πιο εμφανής και πιο ισχυρή στο επίπεδο των ηγετών. Αυτό ήταν και το συμπέρασμα της πρόσφατης άτυπης συνάντησής τους, όπου ζήτησαν από τους υπουργούς Οικονομικών να παραδώσουν αποτελέσματα πολύ γρήγορα όσον αφορά στην υλοποίηση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Αλλά το ίδιο ισχύει και σε επίπεδο υπουργών Οικονομικών. Αυτό θα απαιτήσει συμβιβασμούς, κάτι που αποτελεί μια πολύ ευρωπαϊκή προσέγγιση. Ωστόσο, βλέπω τις χώρες να κινούνται προς μια συναινετική κατεύθυνση, ώστε να μπορέσουμε να παραδώσουμε τα αποτελέσματα που μας ζητούνται.

Fabrizio Pagani: Αυτά είναι πράγματι καλά νέα, γιατί τους τελευταίους μήνες, αλλά και τα τελευταία χρόνια, έχουμε δει πολλές αντιστάσεις, ακόμη και όσον αφορά στην τραπεζική ενοποίηση. Στην Ιταλία, τη χώρα μου, είχαμε σημαντική τραπεζική ενοποίηση σε εθνικό επίπεδο, αλλά συναντήσαμε αντιστάσεις στο εξωτερικό. Όχι βέβαια στην Ελλάδα. Αναφερθήκατε στην τεχνολογία και γνωρίζω ότι παρακολουθείτε πολύ στενά τις εξελίξεις γύρω από την ψηφιοποίηση των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, την τοκενικοποίηση (tokenization) των χρηματοοικονομικών συναλλαγών και τη δημιουργία του ψηφιακού ευρώ, το οποίο ενδέχεται να δει το φως της δημοσιότητας τα επόμενα δύο χρόνια.

Για τον μέσο πολίτη, ποιος είναι ο σκοπός όλων αυτών; Γιατί αυτή είναι η ερώτηση που δεχόμαστε συχνότερα. Ποια είναι η λειτουργία του ψηφιακού ευρώ και ποιο θα είναι το όφελος για τον γενικό πληθυσμό και την οικονομία;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Η ψηφιοποίηση των πληρωμών, πριν ακόμη φτάσουμε στην ψηφιοποίηση του νομίσματος, μπορεί να διαδραματίσει τεράστιο ρόλο όσον αφορά στη διαφάνεια και στον τρόπο λειτουργίας της οικονομίας στον κόσμο στον οποίο ζούμε.

Πριν μιλήσουμε για το ίδιο το νόμισμα, μπορώ να σας πω ότι ένα μέρος της ψηφιοποίησης που εφαρμόσαμε στην Ελλάδα ήταν ότι καταφέραμε να περιορίσουμε τη φοροδιαφυγή, αφενός επειδή δημιουργήσαμε μια ανεξάρτητη αρχή και αφετέρου επειδή ψηφιοποιήσαμε τη διαδικασία είσπραξης των φόρων. Δεν χρειάζεται να κάνει κανείς κάτι εξαιρετικά περίπλοκο ή τεχνολογικά προηγμένο για να πετύχει αποτελέσματα. Χρειάζονται εφαρμόσιμες λύσεις. Και η απλή διασύνδεση των POS με τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην Ελλάδα αποδείχθηκε ιδιαίτερα αποτελεσματική όσον αφορά στη συλλογή φόρων.

Ο περιορισμός της φοροδιαφυγής δημιούργησε ένα κοινωνικό μέρισμα. Θεωρώ ότι αυτό ήταν ιδιαίτερα σημαντικό και αναγνωρίζεται ευρέως. Αυτό αφορά στις πληρωμές και την ψηφιοποίηση των πληρωμών. Η ψηφιοποίηση του ίδιου του νομίσματος είναι ένα πολύ ευρύτερο εγχείρημα. Υπάρχουν αρκετές χώρες που δεν εξετάζουν την ψηφιοποίηση του νομίσματός τους. Η Κίνα το κάνει. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επιλέξει να μην ακολουθήσουν αυτή την οδό.

Η βασική στρατηγική τους είναι να στηριχθούν στην ιδιωτική καινοτομία που αναπτύσσεται γύρω από το χρηματοπιστωτικό σύστημα, αντί στην ψηφιοποίηση του ίδιου του νομίσματος. Για αυτό και η έμφαση δίνεται στα stablecoins.

Σε αυτό το πλαίσιο, το Genius Act αποτελεί βασικό εργαλείο για την ενσωμάτωση των stablecoins στην ευρύτερη στρατηγική των Ηνωμένων Πολιτειών και στη συνολική μακροοικονομική τους διαχείριση. Στη δική μας περίπτωση, ο ανταγωνισμός γύρω από τα stablecoins είναι ένας τομέας στον οποίο η Ευρώπη έχει σήμερα πολύ περιορισμένη παρουσία. Το 95% των stablecoins έχει σημείο αναφοράς το δολάριο. Ωστόσο, εκεί όπου έχουμε τη δυνατότητα να προχωρήσουμε γρήγορα είναι στη δημιουργία της δημόσιας υποδομής που θα μας επιτρέψει να ενισχύσουμε τον διεθνή ρόλο του ευρώ.

Και αυτή η υποδομή δεν είναι άλλη από το ψηφιακό ευρώ. Πλέον, το θέμα βρίσκεται στα χέρια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Θα υπάρξει ψηφοφορία στις αρμόδιες επιτροπές σχετικά με τις τροπολογίες εντός του έτους. Ελπίζω ότι σύντομα θα έχουμε ένα σαφές χρονοδιάγραμμα. Θα μπορούσε να ξεκινήσει σχετικά γρήγορα ένα πιλοτικό πρόγραμμα για το ψηφιακό ευρώ και στη συνέχεια να προχωρήσουμε στην πλήρη εφαρμογή του. Όσο ταχύτερα προχωρήσουμε, καθώς η συνολική λειτουργία της οικονομίας γίνεται ολοένα και πιο ψηφιακή, τόσο καλύτερο θα είναι να διαθέτουμε και μια ψηφιακή εκδοχή του νομίσματός μας.

Αυτό είναι σημαντικό τόσο για την κυριαρχία του νομίσματός μας όσο και για τη συνολική ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού οικονομικού συστήματος. Γι' αυτό είναι προτιμότερο να προχωρήσουμε με μια ισχυρή και αξιόπιστη δημόσια υποδομή. Χρειάζεται στρατηγική. Και στο δίλημμα μεταξύ ιδιωτικής καινοτομίας και ισχυρής δημόσιας υποδομής, η απάντηση είναι ότι πρέπει να κάνουμε και τα δύο.

Fabrizio Pagani: 'Αρα βλέπετε συμπληρωματικότητα μεταξύ των stablecoins που βασίζονται στο ευρώ και του ψηφιακού ευρώ;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Απολύτως. Κατά την άποψή μου δεν υπάρχει άλλη επιλογή. Αν δούμε τι συμβαίνει παγκοσμίως και συγκρίνουμε τις Ηνωμένες Πολιτείες με την Κίνα, οι Ηνωμένες Πολιτείες επενδύουν κυρίως στην ιδιωτική καινοτομία, ενώ η Κίνα δίνει έμφαση κυρίως στη δημόσια υποδομή. Στη δική μας περίπτωση, θα πρέπει να συνδυάσουμε τα καλύτερα στοιχεία και των δύο προσεγγίσεων.

Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να διαθέτουμε μια ισχυρή δημόσια υποδομή, η οποία θα ενισχύει τη διαφάνεια και την αξιοπιστία του νομίσματός μας, και ταυτόχρονα να επιτρέπουμε στην ιδιωτική καινοτομία να αναπτύσσεται πάνω σε αυτή την υποδομή. Ο κανονισμός MiCA συμβάλλει ήδη προς αυτή την κατεύθυνση. Ωστόσο, πρέπει να συνεχίσουμε να προσαρμοζόμαστε και να κινούμαστε γρήγορα, διότι πρόκειται για έναν τομέα στον οποίο η καινοτομία επιταχύνεται συνεχώς. Είμαι αρκετά αισιόδοξος ότι πρόκειται για έναν τομέα όπου θα δούμε απτά αποτελέσματα, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που ανέφερα προηγουμένως.

Απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με τις επιπτώσεις του πολέμου μεταξύ Ισραήλ και Ιράν στις αγορές ενέργειας, την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και την πράσινη μετάβαση, ο κ. Πιερρακάκης ανέφερε:

«Καταρχάς, έχουμε ήδη ξεκινήσει να συζητούμε την ενεργειακή πολιτική σε επίπεδο υπουργών Οικονομικών. Και αυτό δεν συνδέεται μόνο με τις επιπτώσεις των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή. Είχαμε ήδη εντάξει το θέμα της ενέργειας στην ατζέντα του προηγούμενου Eurogroup, πριν ακόμη από τα γεγονότα στη Μέση Ανατολή. Και το κάναμε συνειδητά, επειδή αντιλαμβανόμαστε τη στρατηγική σημασία που έχει η ενεργειακή πολιτική για την ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνολικά και της ευρωζώνης ειδικότερα. Αυτή είναι η πρώτη μου παρατήρηση.

Η δεύτερη παρατήρηση είναι ότι, αν εξετάσει κανείς τα στοιχεία που παρουσίασε πρόσφατα το ΔΝΤ, οι επιπτώσεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή είναι κατά 12% μικρότερες από ό, τι θα ήταν εάν δεν είχαμε λάβει μια σειρά μέτρων μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Επομένως, η λήψη βραχυπρόθεσμων μέτρων που είναι συμβατά με τους μακροπρόθεσμους στρατηγικούς στόχους αποδίδει. Γι' αυτό και οι επιπτώσεις της σημερινής κρίσης είναι κατά 12% μικρότερες σε σχέση με εκείνες που θα αντιμετωπίζαμε υπό διαφορετικές συνθήκες.

Η τρίτη μου παρατήρηση είναι ότι η αντίδραση σε τέτοιου είδους κρίσεις έχει μακροχρόνιες συνέπειες. Ας θυμηθούμε τη δεκαετία του 1970. Η αντίδραση στην πετρελαϊκή κρίση εκείνης της περιόδου είχε σημαντικές επιπτώσεις που διήρκεσαν δεκαετίες: από τη δημιουργία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), έως την εντατικοποίηση των ερευνών για πετρέλαιο στη Βόρεια Θάλασσα, την ανάπτυξη πυρηνικής ενέργειας σε χώρες όπως η Γαλλία- σχεδόν το 40% της πυρηνικής της ισχύος αναπτύχθηκε μετά τη δεκαετία του 1970- αλλά και, δυστυχώς, την αυξημένη εξάρτηση από σοβιετικές ενεργειακές πηγές. Αν συγκεντρώσουμε όλα τα παραπάνω, αυτό που είναι σήμερα προφανές στην Ευρώπη είναι ότι χρειαζόμαστε μία ενιαία ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας.

Τι πρέπει να κάνουμε βραχυπρόθεσμα; Πρέπει να στηρίξουμε τους πολίτες μας, ιδίως τους πιο ευάλωτους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη καθορίσει τις προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούν τα μέτρα στήριξης: να είναι στοχευμένα, προσαρμοσμένα στις ανάγκες και οπωσδήποτε προσωρινά. Διότι ορισμένα μέτρα τείνουν να αποκτούν μόνιμο χαρακτήρα, και όταν συμβαίνει αυτό, η δημοσιονομική πολιτική μπορεί να έρχεται σε αντίθεση με τη νομισματική πολιτική. Επομένως, πρέπει να στηρίζουμε τους πιο ευάλωτους με στοχευμένο τρόπο και με παρεμβάσεις που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες και προτεραιότητες.

Εξίσου προφανές είναι ότι η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερες διασυνδέσεις, περισσότερες δυνατότητες αποθήκευσης ενέργειας και σημαντικές επενδύσεις στα ενεργειακά δίκτυα. Χρειάζονται επενδύσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ στα δίκτυα. Όλα αυτά είναι απολύτως αναγκαία προκειμένου να επιτύχουμε τους μεσοπρόθεσμους στρατηγικούς μας στόχους. Και γι' αυτό οι υπουργοί Οικονομικών πρέπει να έχουν σαφή εικόνα του οδικού χάρτη που απαιτείται για την επίτευξή τους.

Παράλληλα, βρισκόμαστε αντιμέτωποι και με τις σημαντικές τεχνολογικές εξελίξεις στον τομέα της ενέργειας, οι οποίες έχουν καθοριστική σημασία για το μέλλον του ενεργειακού μας συστήματος».

Απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με το κατά πόσο η ενοποίηση των ευρωπαϊκών αγορών και χρηματοπιστωτικών υποδομών αρκεί για να κατευθύνει τις ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις προς επενδύσεις εντός της Ευρώπης ή αν απαιτούνται πρόσθετα κίνητρα, όπως φορολογικές πολιτικές, ο κ. Πιερρακάκης επεσήμανε:

«Χρειάζεται να αλλάξουμε τις πολιτικές μας και να προσπαθήσουμε να διατηρήσουμε μεγαλύτερο μέρος των αποταμιεύσεών μας στην Ευρώπη; Ναι. Όμως χρειάζεται να αλλάξουμε πολλά πράγματα. Και θεωρώ ιδιαίτερα σωστό το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αναλάβει πρωτοβουλίες προς αυτή την κατεύθυνση. Χρειάζεται να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο επενδύουμε. Χρειάζεται να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τις χρηματοοικονομικές έννοιες και το χρηματοοικονομικό λεξιλόγιο σε κάθε κράτος- μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό από μόνο του είναι εξαιρετικά σημαντικό, γιατί θα επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο διαχειριζόμαστε τις προσωπικές και οικογενειακές μας αποταμιεύσεις και τον τρόπο με τον οποίο τις κατευθύνουμε προς επενδύσεις.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες υπάρχει διαφορετική διάθεση ανάληψης κινδύνου σε σχέση με την Ευρώπη. Και αυτές οι διαφορές, προφανώς, παίζουν τον ρόλο τους. Αν όμως δούμε και την άλλη όψη του νομίσματος, αυτό που δεν συνηθίζεις να κάνεις συχνά μπορεί να σου προσφέρει ένα προφανές μέρισμα ανάπτυξης. Και πιστεύω ότι αυτό μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα ωφέλιμο. Γιατί, και πάλι, δεν πρόκειται για ένα ζήτημα «ναι ή όχι». Όσο περισσότερο καταφέρουμε να υλοποιήσουμε την ατζέντα της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, τόσο μεγαλύτερο θα είναι το αναπτυξιακό μέρισμα που θα αποκομίσουμε, τόσο συλλογικά ως Ευρώπη όσο και σε επίπεδο επιμέρους κρατών- μελών».

Τέλος, σε ερώτηση σχετικά με τη δημοσιονομική ευελιξία που εφαρμόστηκε κατά την πανδημία και τις επόμενες κρίσεις, καθώς και για τις μακροπρόθεσμες δημοσιονομικές προκλήσεις που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές οικονομίες, ο κ. Πιερρακάκης απάντησε:

«Πρόκειται για μια λεπτή άσκηση ισορροπίας. Ιδίως υπό το πρίσμα των επιπτώσεων που έχει ήδη η κρίση στη Μέση Ανατολή. Όλοι οι υπουργοί Οικονομικών και όλες οι κυβερνήσεις στην Ευρώπη καλούνται να στηρίξουν τους πολίτες τους, ιδιαίτερα εκείνους που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη, τους πιο ευάλωτους. Αυτό οφείλεται στις πληθωριστικές πιέσεις που εξακολουθούν να υφίστανται.

Το ζήτημα, όμως, βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο γίνεται αυτή η στήριξη. Η αποτελεσματικότητα κρίνεται στις λεπτομέρειες. Όπως ανέφερα προηγουμένως, όταν η δημοσιονομική πολιτική έρχεται σε αντίθεση με τη νομισματική πολιτική, το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς αναποτελεσματικό, αλλά ενδέχεται να καταστεί και αντιπαραγωγικό.

Τι προτείνουν το ΔΝΤ και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή; Πολιτικές που στοχεύουν στους πιο ευάλωτους. Τα μέτρα που εφαρμόστηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας ή οι εξαιρέσεις που δόθηκαν μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία εντάσσονται σε αυτό το πλαίσιο.

Τι σημαίνει η ρήτρα διαφυγής; Σημαίνει ότι επιτρέπεται στα κράτη να δαπανούν περισσότερα και να αποκλίνουν προσωρινά από το νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο. Ποια είναι η λογική αυτού του πλαισίου; Να συμφωνείται ένα συγκεκριμένο επίπεδο δαπανών για κάθε έτος και στη συνέχεια, είτε μια χώρα βρίσκεται σε καθεστώς ελλείμματος είτε πλεονάσματος, να λειτουργεί εντός ενός προκαθορισμένου πλαισίου. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να δαπανά περισσότερα σε περιόδους κρίσης και να μειώνει το χρέος της σε περιόδους ισχυρότερης ανάπτυξης. Η απόκλιση από αυτό το πλαίσιο θα πρέπει να αποτελεί την εξαίρεση και όχι τον κανόνα. Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία κατέστησε αναγκαία την αύξηση των αμυντικών δαπανών σε όλα τα κράτη- μέλη της Ευρώπης.

Προέρχομαι από μια χώρα που διατηρούσε ήδη υψηλό επίπεδο αμυντικών δαπανών λόγω των ιδιαίτερων γεωπολιτικών συνθηκών και προκλήσεων που αντιμετωπίζει. 'Αλλες χώρες δεν βρίσκονταν στο ίδιο επίπεδο, γι' αυτό και δόθηκε αυτή η πρόσθετη ευελιξία.

Σήμερα διεξάγεται μια ευρωπαϊκή συζήτηση σχετικά με το εύρος των δημοσιονομικών ευελιξιών που θα πρέπει να υπάρχουν. Ορισμένες χώρες υποστηρίζουν μία προσέγγιση, ενώ άλλες μια διαφορετική. Εκεί όπου υπάρχει σαφής συμφωνία σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι ως προς το είδος των πολιτικών που πρέπει να εφαρμόζονται, ανεξαρτήτως του βαθμού δημοσιονομικής ευελιξίας. Αν εξετάσουμε τη συνολική εικόνα στην Ευρώπη, η δημοσιονομική θέση πολλών χωρών είναι σήμερα ασθενέστερη σε σχέση με το 2022. Αυτό πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη στις αξιολογήσεις μας.

Η Ελλάδα βρίσκεται σε ισχυρή δημοσιονομική θέση και διαθέτει μία από τις ταχύτερες πορείες αποκλιμάκωσης του δημόσιου χρέους διεθνώς. Ωστόσο, η συνολική ευρωπαϊκή εικόνα δεν δείχνει ότι τα δημοσιονομικά ελλείμματα ανήκουν στο παρελθόν. Όλα αυτά απαιτούν ιδιαίτερα στοχευμένες και προσεκτικά σχεδιασμένες παρεμβάσεις. Για τον λόγο αυτό βρισκόμαστε σε συνεχή διάλογο με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με το εύρος των αποδεκτών μέτρων και, ανάλογα με τις εξωτερικές συνθήκες, προσαρμόζουμε τον τρόπο εφαρμογής των κανόνων».

Παράλληλα, μιλώντας στον ΣΚΑΪ, ο υπουργός εξέφρασε την πεποίθηση ότι δεν θα πέσει γρήγορα η τιμή στο πετρέλαιο, ακόμα και αν τελειώσει ο πόλεμος. «Αν δούμε ότι λύνεται το θέμα στα Στενά του Ορμούζ και ανοίγουν, εκεί θα δούμε το πετρέλαιο να πέφτει. Αν με ρωτάτε αν πιστεύω ότι θα πέσει γρήγορα στα 70, σας απαντώ με ειλικρίνεια και κάθετα ότι δεν το πιστεύω ότι θα γυρίσει γρήγορα στα 70», όπως είπε.

Και πρόσθεσε: «Το τι θα συμβεί στην αξιολόγηση έχει να κάνει με το βάθος της ζημιάς που έχει συντελεστεί στη συνεργειακές υποδομές της περιοχής. Eχει να κάνει με το καθεστώς το οποίο θα υπάρχει στα Στενά μετά. Oλα αυτά λοιπόν πρέπει να τα συμπεριλάβουμε στην αξιολόγησή μας και στο πώς θα αντιδράσουμε βέβαια και ως Ελλάδα και ως ευρωπαϊκές κοινωνίες».

Αιχμές για το κόμμα του Αλ. Τσίπρα

Ο κ. Πιερρακάκης άφησε αιχμές για το νέο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα και την παρουσίασή του στο Θησείο, υποστηρίζοντας ότι δεν άκουσε κάτι πραγματικά νέο από τον πρώην πρωθυπουργό.

«Οταν θέλεις να ανεβάσεις ένα νέο έργο, δεν αρκεί να αλλάξεις τον φωτισμό και τη μουσική. Πρέπει να αλλάζεις και το σενάριο» ανέφερε χαρακτηριστικά στον ΣΚΑΪ, σχολιάζοντας πως όσα παρουσιάστηκαν από τον Αλέξη Τσίπρα ήταν «μια σειρά από τσιτάτα το ένα μετά το άλλο» και «μια επανάληψη πολλών πραγμάτων που είχαν ειπωθεί και στο παρελθόν».

Ο υπουργός στάθηκε και στην ονομασία του νέου κόμματος «Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη» (ΕΛΑΣ), σημειώνοντας με χιούμορ: «Το πιο ωραίο που μου είπε κάποιος είναι ότι αν το κόμμα λέγεται ΕΛΑΣ, τότε η νεολαία του θα λέγεται ΕΠΟΝ».

«Αυτοί οι εμφυλιοπολεμικοί συνειρμοί δεν είναι και πολύ ευχάριστοι. Είμαστε στο 2026, δεν χρειάζεται. Κάθε φορά που η χώρα διχάστηκε, το πλήρωσε με αίμα. Κυριολεκτικά στο παρελθόν, μεταφορικά στη συνέχεια» είπε χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με τον κ. Πιερρακάκη, η ομιλία του πρώην πρωθυπουργού παρέπεμπε περισσότερο στο παρελθόν παρά σε μια νέα πολιτική πρόταση.

«Δεν άκουσα μια ομιλία του χθες. Άκουσα από τα χείλη του Αλέξη Τσίπρα ρητορική, πολιτική και λογικές του προχθές. Και αυτό κατά τη γνώμη μου δεν ανήκει στο 2026» σημείωσε.

Ο υπουργός αναφέρθηκε ειδικά και σε μία από τις δεσμεύσεις που παρουσίασε ο Αλέξης Τσίπρας, αυτή περί «ψηφιακής δημοκρατίας και κυριαρχίας με εθνικές τεχνολογικές υποδομές και ρήτρες κυριαρχίας», λέγοντας ότι δεν έγινε κατανοητή ούτε από τον ίδιο ούτε από στελέχη του υπουργείου του.

«Εγώ δεν έχω καταλάβει τι είναι. Ρώτησα και την ομάδα μου στο υπουργείο, καμιά δεκαριά άτομα που έχουν ασχοληθεί με τα ψηφιακά, και δεν κατάλαβε κανένας» σχολίασε.

Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι δεν υποτιμά καμία πολιτική πρωτοβουλία και πως αναμένει να ακούσει συγκεκριμένες προτάσεις.

«Σε καμία περίπτωση δεν υποτιμώ καμία πολιτική πρόταση. Με πολύ μεγάλο ενδιαφέρον περιμένω να ακούσω τις προτάσεις. Αλλά περιμένω να ακούσω την ουσία, το τι έχουμε να πούμε» κατέληξε.

Ο κ. Πιερρακάκης, κατά την ακρόαση του κ. Στουρνάρα, σημείωσε: «Εισηγούμαι με ιδιαίτερη αίσθηση ευθύνης την ανανέωση της θητείας του Γιάννη Στουρνάρα στη θέση του διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος. Και η απόφαση αυτή δεν αφορά μόνο το πρόσωπο του Γιάννη Στουρνάρα, αφορά τη θεσμική αντοχή της χώρας και την αξιοπιστία της ελληνικής οικονομίας σε μια εποχή όπου η αβεβαιότητα έχει μετατραπεί σε μόνιμο χαρακτηριστικό της διεθνούς πραγματικότητας».

Ο υπουργός τόνισε πως με «την ανανέωση της θητείας του κ. Στουρνάρα, αυτός γίνεται ο πρώτος διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος με τρειίς διαδοχικές θητείες», ξεπερνώντας ιστορικά τον χρόνο θητείας του Ξενοφώντα Ζολώτα, οι θητείες του οποίου δεν ήταν συνεχόμενες. «Η θεσμική συνέχεια για εμάς αποκτά ιδιαίτερη αξία σε στιγμές που η σταθερότητα και η αξιοπιστία αποτελούν στρατηγικά πλεονεκτήματα για κάθε χώρα, πόσο μάλλον για τη δική μας», πρόσθεσε.

Μιλώντας για την εμπειρία του κ. Στουρνάρα, επεσήμανε πως «τις πιο κρίσιμες στιγμές της σύγχρονης οικονομικής ιστορίας της χώρας ήταν παρών. Η δημόσια διαδρομή του συνδέεται με τις μεγάλες καμπές της οικονομικής πορείας της Ελλάδας. Με την ευρωπαϊκή σύγκλιση και την προετοιμασία της χώρας για τη συμμετοχή της στον σκληρό πυρήνα της Ευρώπης. Με τη δύσκολη περίοδο της κρίσης χρέους, όταν η Ελλάδα έδωσε μάχη για να παραμείνει όρθια μέσα στην Ευρωζώνη. Και με την αποκατάσταση της σταθερότητας του τραπεζικού συστήματος και της αξιοπιστίας της οικονομίας μετά από μια δεκαετία βαθιάς αμφισβήτησης».

Σύμφωνα με τον υπουργό, ο Γιάννης Στουρνάρας «δεν υπήρξε ποτέ ένας βολικός κεντρικός τραπεζίτης. Μίλησε όταν πίστευε ότι έπρεπε να μιλήσει. Υπερασπίστηκε δύσκολες θέσεις ακόμη και όταν αυτό είχε πολιτικό κόστος. Αυτό είναι το πραγματικό περιεχόμενο της ανεξαρτησίας των θεσμών. Η αξιοπιστία τους».

Υπογραμμίζοντας ότι «η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της μεγάλης συζήτησης για το μέλλον της ανταγωνιστικότητας, της χρηματοδότησης και της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης», ο κ. Πιερρακάκης ανέφερε πως «μαζί με τον Γιάννη Στουρνάρα συμμετέχουμε καθημερινά σε αυτές τις κρίσιμες ευρωπαϊκές μάχες ο καθένας από την ιδιότητά του» και σημείωσε: «Εδώ βρίσκεται και η βαθύτερη σημασία της σημερινής επιλογής (για τον επαναδιορισμό του κ. Στουρνάρα στη θέση του διοικητή της ΤτΕ). Καθώς η Ελλάδα χρειάζεται ανθρώπους με γνώση, με εμπειρία και διεθνές κύρος, που μπορούν να εκπροσωπούν τη χώρα με σοβαρότητα και αξιοπιστία σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο ευρωπαϊκό και διεθνές περιβάλλον».

Επίσης, τόνισε ότι «η επόμενη δεκαετία θα κριθεί όχι μόνο από την ανάπτυξη των οικονομιών, αλλά και από την αξιοπιστία των επιλογών και την ισχύ της κάθε χώρας μέσα στην Ευρώπη». Για την κατάσταση στη Μέση Ανατολή επεσήμανε: «Ελπίζουμε ότι οι ειρηνευτικές προσπάθειες στη Μέση Ανατολή που βρίσκονται σε εξέλιξη θα αποδώσουν και θα οδηγήσουν σε μεγαλύτερη σταθερότητα στην περιοχή. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια εμπεδώσαμε με τον πιο δύσκολο και τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο ότι ζούμε σε μια εποχή μεγάλων ανατροπών». «Ο πόλεμος στην Ουκρανία ανέτρεψε δεδομένα δεκαετιών για την ασφάλεια και την ενέργεια. Η κρίση στη Μέση Ανατολή υπογράμμισε πόσο εύθραυστη παραμένει η παγκόσμια σταθερότητα. Ο πληθωρισμός επέστρεψε βίαια στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα. Και η Ευρώπη καλείται πλέον να χρηματοδοτήσει ταυτόχρονα την άμυνά της, την πράσινη μετάβαση, την τεχνολογική της αυτονομία και την ανταγωνιστικότητά της», επεσήμανε για να συμπληρώσει: «Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, τα κράτη προφανώς αξιολογούνται μέσα από τους οικονομικούς τους δείκτες. Όμως, κρίνονται και από την ποιότητα των θεσμών τους, τη σοβαρότητα των επιλογών τους και τα πρόσωπα που τα εκπροσωπούν στα ευρωπαϊκά και διεθνή κέντρα αποφάσεων».

Ο κ. Πιερρακάκης έδωσε το στίγμα για το πού βρίσκεται σήμερα η οικονομία και το τραπεζικό σύστημα: «Η Ελλάδα έχει πλέον ανακτήσει την επενδυτική βαθμίδα. Και αυτό σημαίνει αλλαγή θέσης της χώρας στον παγκόσμιο οικονομικό χάρτη. Σήμερα η Ελλάδα δανείζεται με όρους που πριν από λίγα χρόνια θα θεωρούνταν αδιανόητοι και όχι αυτονόητοι. Η αποκατάσταση αυτής της αξιοπιστίας αποτυπώνεται πλέον και στο τραπεζικό σύστημα. Το 2019 η πιστωτική επέκταση προς τον ιδιωτικό τομέα ήταν αρνητική, περίπου στο -0,4%. Σήμερα η χρηματοδότηση προς τις επιχειρήσεις καταγράφει ισχυρούς ρυθμούς ανάπτυξης. Με βάση τα επίσημα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, την περίοδο 2022-2025 η Ελλάδα κατέγραψε μέσο ετήσιο ρυθμό πιστωτικής επέκτασης προς τις μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις 10,9%, ένας από τους υψηλότερους στην Ευρωζώνη. Ταυτόχρονα, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, που το 2016 ξεπερνούσαν το 48% των συνολικών χαρτοφυλακίων των τραπεζών, έχουν πλέον περιοριστεί στο 3,3%, το χαμηλότερο επίπεδο εδώ και περισσότερο από δύο δεκαετίες. Αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα σε ένα τραπεζικό σύστημα που παλεύει να επιβιώσει και σε ένα τραπεζικό σύστημα που μπορεί ξανά να στηρίξει την παραγωγική οικονομία».

Όμως, υπογράμμισε ότι «δεν πρέπει να υπάρχει εφησυχασμός. Η ελληνική οικονομία χρειάζεται ακόμη μεγαλύτερη πιστωτική επέκταση και περισσότερη χρηματοδότηση της καινοτομίας, των επενδύσεων και της εξωστρέφειας. Γιατί το ζητούμενο, πλέον, δεν είναι μόνο η σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος. Είναι η δυνατότητά του να στηρίξει πιο δυναμικά το νέο παραγωγικό μοντέλο της χώρας και την ανάπτυξη που θα χρειαστούμε την επόμενη δεκαετία».

Ο κ. Πιερρακάκης ανέφερε ότι «η Ελλάδα αντιμετωπίζεται, πλέον, διαφορετικά από τις διεθνείς αγορές, αποτυπώνεται και στη διεθνή εμπιστοσύνη προς το τραπεζικό σύστημα». «Η στρατηγική συνεργασία της UniCredit με την Alpha Bank αποτέλεσε μία από τις σημαντικότερες ψήφους εμπιστοσύνης προς την ελληνική οικονομία τα τελευταία χρόνια. Την ίδια στιγμή, βλέπουμε ελληνικά τραπεζικά σχήματα να αποκτούν μεγαλύτερη εξωστρέφεια και μεγαλύτερη περιφερειακή παρουσία, κάτι που πριν από λίγα χρόνια θα φάνταζε αδιανόητο. Όμως ακριβώς γι' αυτό οι απαιτήσεις της επόμενης περιόδου γίνονται ακόμη μεγαλύτερες», σημείωσε και τόνισε: «Εδώ βρίσκεται μια μεγάλη πρόκληση όχι μόνο για τη χώρα μας, αλλά και ευρύτερα και για την Ευρώπη. Διαθέτουμε στην Ευρώπη τεράστιες αποταμιεύσεις, τεχνογνωσία και ανθρώπινο δυναμικό. Και όμως, μεγάλο μέρος αυτών των πόρων εξακολουθεί να χρηματοδοτεί επενδύσεις εκτός Ευρώπης. Γι' αυτό η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων αποτελεί ίσως το μεγαλύτερο στρατηγικό στοίχημα της Ευρώπης και όλων των κρατών-μελών της. Η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της μεγάλης συζήτησης για το μέλλον της ανταγωνιστικότητας, της χρηματοδότησης και της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης. Μαζί με τον Γιάννη Στουρνάρα συμμετέχουμε καθημερινά σε αυτές τις κρίσιμες ευρωπαϊκές μάχες, ο καθένας από την ιδιότητά του. Και εδώ βρίσκεται, επιτρέψτε μου να πω, και η βαθύτερη σημασία της σημερινής επιλογής. Η Ελλάδα χρειάζεται ανθρώπους με γνώση, με εμπειρία και διεθνές κύρος, που μπορούν να εκπροσωπούν τη χώρα με σοβαρότητα και αξιοπιστία σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο ευρωπαϊκό και διεθνές περιβάλλον».

«Ο Ιούνιος θα είναι χειρότερος από τον Μάιο και ο Ιούλιος θα είναι χειρότερος από τον Ιούνιο», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης παρακολουθούν στενά την κατάσταση στις αγορές ενέργειας και ομολόγων.

Ο κ. Πιερρακάκης παραδέχθηκε ότι οι νέες οικονομικές προβλέψεις της Κομισιόν δείχνουν χαμηλότερη ανάπτυξη και υψηλότερο πληθωρισμό για την Ευρώπη, κάνοντας λόγο για «στασιμοπληθωριστική πίεση», ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να βρίσκεται σε τροχιά θετικής ανάπτυξης.

Όπως είπε, η Ευρώπη επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη στήριξης πολιτών και επιχειρήσεων και στην ανάγκη να μη μετατραπεί η ενεργειακή κρίση σε νέα δημοσιονομική κρίση. Για τον λόγο αυτό, τα μέτρα που εξετάζονται θα πρέπει –όπως τόνισε– να είναι «προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα», στα πρότυπα της περιόδου του 2022.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο στεγαστικό πρόβλημα, το οποίο χαρακτήρισε «ζήτημα κοινωνικής συνοχής για την Ευρώπη», σημειώνοντας ότι οι υπουργοί Οικονομικών δεν μπορούν πλέον να αποφεύγουν τη συζήτηση για τις τιμές κατοικιών και τα ενοίκια που πιέζουν τα νοικοκυριά σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Στην ατζέντα της συνεδρίασης θα βρεθεί επίσης και το ψηφιακό ευρώ, με τον πρόεδρο του Eurogroup να το χαρακτηρίζει ζήτημα «χρηματοοικονομικής κυριαρχίας» και στρατηγικής σημασίας για τον διεθνή ρόλο του ευρώ.

Ο επικεφαλής του Eurogroup συμμερίστηκε την αισιοδοξία για την αντοχή της οικονομίας της ΕΕ, ωστόσο τόνισε ότι απαιτούνται βραχυπρόθεσμα μέτρα πολιτικής για την αντιμετώπιση της ανόδου των τιμών.

Ο επίτροπος Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Βάλντις Ντομπρόβσκις, δήλωσε ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα χρειαστεί να αντιμετωπίσει την άνοδο του πληθωρισμού στην Ευρώπη εξαιτίας του πολέμου στο Ιράν.

«Είναι σαφές ότι η ΕΚΤ θα πρέπει να ανταποκριθεί στην αύξηση του πληθωρισμού», δήλωσε στους δημοσιογράφους στη Λευκωσία, κατά την άφιξή του στη συνεδρίαση των υπουργών Οικονομικών της ΕΕ, προσθέτοντας ότι η ΕΚΤ παραμένει ανεξάρτητη ώστε να λαμβάνει τις δικές της αποφάσεις.

Οι δηλώσεις του Ντομπρόβσκις έρχονται μία ημέρα μετά την απόφαση της Κομισιόν να μειώσει τις προβλέψεις ανάπτυξης και να αυξήσει τις εκτιμήσεις για τον πληθωρισμό το 2026.

Οι νέες προβλέψεις της Κομισιόν δείχνουν ότι η οικονομία της ευρωζώνης θα επιβραδυνθεί αισθητά, ενώ ταυτόχρονα θα αντιμετωπίσει τον υψηλότερο πληθωρισμό από το 2023, καθώς υφίσταται τις συνέπειες της εκτίναξης του ενεργειακού κόστους λόγω του πολέμου στο Ιράν.

Σύμφωνα με οικονομολόγους και αγορές, η αύξηση των πληθωριστικών πιέσεων ενδέχεται να οδηγήσει σε νέα αύξηση επιτοκίων από την ΕΚΤ στη συνεδρίαση του Ιουνίου.

Παράλληλα, ο Ντομπρόβσκις υπογράμμισε την ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας και επανέλαβε την ανάγκη η Ευρώπη να απομακρυνθεί από την εξάρτησή της από τα ορυκτά καύσιμα.

Σε γενικές γραμμές, οι υπουργοί συμφώνησαν ότι οι κρατικές παρεμβάσεις θα πρέπει να παραμείνουν προσωρινές, καθώς οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προσπαθούν να βοηθήσουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις να αντεπεξέλθουν στους αυξημένους λογαριασμούς ενέργειας.

«Είναι η χειρότερη οικονομική κατάσταση στην οποία θα μπορούσαμε να βρεθούμε», δήλωσε ο υπουργός Οικονομικών της Λιθουανία, Κριστούπας Βαϊτικιούνας. «Πρέπει να επιλέξουμε ανάμεσα στη στήριξη της ανάπτυξης ή στη σταθεροποίηση των τιμών».

Η Ιταλία και η Ισπανία συγκαταλέγονται μεταξύ των χωρών που πιέζουν για μεγαλύτερη ευελιξία στους δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ, προκειμένου να δοθεί περιθώριο για επιπλέον κρατική στήριξη.

«Όσο περισσότερο διαρκεί η σύγκρουση, τόσο περισσότερο θα αισθανόμαστε τις επιπτώσεις της, όχι μόνο στις τιμές αλλά και στην οικονομική δραστηριότητα», δήλωσε ο υπουργός Οικονομίας της Ισπανίας Κάρλος Κουέρπο.

«Κατανοώ ότι η Κομισιόν θα παραμείνει ευέλικτη απέναντι στις επιπτώσεις που ενδέχεται να δούμε, ώστε να μας παρέχει όλα τα απαραίτητα εργαλεία και να προστατεύσει τους πολίτες», πρόσθεσε.

Πολλοί αξιωματούχοι υποστήριξαν ότι η κατάσταση αναδεικνύει την ανάγκη η Ευρώπη να συνεχίσει πιο αποφασιστικά τη μετάβαση προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα.

«Η Ευρώπη πρέπει να γίνει ισχυρότερη και να απεξαρτηθεί από τα ορυκτά καύσιμα το συντομότερο δυνατό», δήλωσε ο υπουργός Οικονομικών της Αυστρία, Μάρκους Μάρτερμπαουερ.

Ο Κουέρπο κάλεσε επίσης την ΕΕ να προσφέρει μεγαλύτερη δημοσιονομική στήριξη στην πράσινη μετάβαση, τονίζοντας ότι «οι κανόνες πρέπει να προσαρμοστούν τόσο σε επίπεδο ευρωπαϊκής όσο και εθνικής χρηματοδότησης».

«Υπήρξαν πολλές μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο αυτών των προγραμμάτων σταθεροποίησης που ήταν απολύτως αναγκαίες. Αποτελούσαν εκ των ων ουκ άνευ προϋπόθεση για τις σημερινές επιδόσεις», αναγνώρισε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Σημειώνεται πως η Ελλάδα είναι σήμερα μία από τις πέντε χώρες της Ε.Ε. που εμφανίζει πρωτογενές πλεόνασμα.

Ο υπουργός επισήμανε βέβαια ότι η διαχείριση της τρόικας είχε και αρνητικές και θετικές πτυχές. «Θα πρότεινα στο μέλλον να πάρουμε μαθήματα από την εφαρμογή εκείνων των προγραμμάτων και εφόσον υπάρξει κάποια χώρα που θα χρειαστεί στήριξη, να εφαρμόσουμε όσα λειτούργησαν και όχι όσα δεν απέδωσαν», τόνισε.

Σημειώνεται πως την περασμένη εβδομάδα, το ΔΝΤ είπε ότι η Ελλάδα έχει τοποθετηθεί καλά, ώστε να αντιμετωπίσει τα εξωτερικά σοκ, συμπεριλαμβανομένων αυτών που προκύπτουν από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, εν μέρει χάρη στις φορολογικές μεταρρυθμίσεις που επιβλήθηκαν μετά το 2010.

Βέβαια, ακόμα και οι ίδιοι οι «αρχιτέκτονες» των προγραμμάτων παραδέχονται πια ότι οι μεταρρυθμίσεις αυτές επιβλήθηκαν με υπερβολικό κόστος, οδηγώντας μεταξύ άλλων σε συρρίκνωση του ελληνικού ΑΕΠ κατά 2025 μεταξύ 2008 και 2013 και εκτίναξη της ανεργίας στο 26,6% το 2014.

«Είχαμε υπερβολική λιτότητα. Πιστεύω ότι πρέπει κανείς να το αναγνωρίσει», είπε χαρακτηριστικά ο Marco But, πρώην υπεύθυνος της διεύθυνσης οικονομικών και νομισματικών υποθέσεων της Κομισιόν.

Από την πλευρά του, ο πρώην πρόεδρος του Eurogroup, Jeroen Dijsselbloem, είπε: «Ολες εκείνες οι μεταρρυθμίσεις στην περίοδο βαθιάς κρίσης και υπό αυτή την πίεση δεν ήταν δίκαιες και στην πραγματικότητα υπήρξαν αρκετά καταστροφικές…Το διαχειριστήκαμε σωστά; Οχι. Είμαστε σε καλύτερη θέση; Ναι, αλλά με μεγάλο τίμημα.»

Σημειώνεται πως από φέτος η Ελλάδα δεν θα είναι πια η πιο χρεωμένη χώρα της Ευρωζώνης, καθώς θα πέσει κάτω από την Ιταλία, σύμφωνα με τις επίσημες προβλέψεις των δύο χωρών. «Πολλά πράγματα έχουν αλλάξει», είπε ο κ. Πιερρακάκης στους FT.

Υπενθυμίζεται ότι οι ρυθμοί ανάπτυξης στην Ελλάδα, την Πορτογαλία, την Ιρλανδία και την Ισπανία, χώρες είχαν βρεθεί στη δίνη της κρίσης χρέους, πλέον ξεπερνούν την ανάπτυξη της Γαλλίας και της Γερμανίας, του «πυρήνα» της Ευρωζώνης.

Για την κρίση στη Μέση Ανατολή, ο κ. Πιερρακάκης επανέλαβε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ορίσει ότι τα μέτρα που λαμβάνουν τα κράτη- μέλη πρέπει να είναι προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα στις εκάστοτε ανάγκες. Τονίζοντας ότι τα Στενά του Ορμούζ πρέπει να ανοίξουν, δεν πρέπει να μετατραπούν σε δρόμο διοδίων, και προσθέτοντας ότι «πρέπει να ενεργούμε καθημερινά, με συντονισμένο τρόπο, και να έχουμε πλήρη εικόνα των εξελίξεων».

Παράλληλα, έθεσε τρεις παραμέτρους σχετικά με την κρίση: «Πρώτον, ως πολιτικοί και ως υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, γνωρίζουμε ότι οφείλουμε να στηρίξουμε τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, διότι υπάρχουν άνθρωποι που πλήττονται βαθιά από αυτή την κρίση και παρακολουθούν με αγωνία τις αποφάσεις μας. Δεύτερον, πρέπει να διασφαλίσουμε ότι η ενεργειακή κρίση δεν θα εξελιχθεί σε δημοσιονομική κρίση. Τρίτον, οι αποφάσεις που λαμβάνουμε βραχυπρόθεσμα, επηρεάζουν βαθιά τις μακροπρόθεσμες εξελίξεις». Ζήτησε τέλος, να επιταχύνει η Ευρώπη τις κινήσεις της, όπως στην τραπεζική ένωση και την ενοποίηση των κεφαλαιαγορών.

Ερώτηση: Κύριε Πιερρακάκη, σας ευχαριστούμε και πάλι. Είστε ο πρόεδρος του Eurogroup, το οποίο περιλαμβάνει τα 21 μέλη της Ευρωζώνης, της ζώνης του ενιαίου νομίσματος, του ευρώ. Το ουσιαστικό κλείσιμο (των Στενών του Ορμούζ), όπως μόλις ακούσαμε από τον Γάλλο υπουργό, και οι εντάσεις γύρω από τον Κόλπο προκαλούν ήδη τεράστιο αντίκτυπο στην παγκόσμια οικονομία. Οι υψηλές τιμές της ενέργειας ωθήσαν πλέον προς τα πάνω τον γενικό πληθωρισμό στην Ευρωζώνη τον Απρίλιο, κυρίως λόγω του αυξημένου ενεργειακού κόστους. Τι πρόκειται, λοιπόν, να θέσουν στη συνέχεια στην ατζέντα οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Καταρχάς, επιτρέψτε μου να πω ότι είμαι πολύ χαρούμενος που βρίσκομαι μαζί σας και ότι είχαμε μια πολύ ενδιαφέρουσα συνεδρίαση της G7. Η γαλλική προεδρία της G7 κάνει εξαιρετική δουλειά. Το μόνο που θα ήθελα να πω είναι ότι υπάρχουν γεωπολιτικές διαχωριστικές γραμμές τις οποίες πρέπει να συζητήσουμε και για τις οποίες χρειάζεται να αναπτύξουμε ένα κοινό λεξιλόγιο μεταξύ μας.

Και, φυσικά, σε ευρωπαϊκό επίπεδο πρέπει να κάνουμε ακριβώς αυτό που υπονοεί η ερώτησή σας. Πρέπει να εφαρμόσουμε μια σειρά πολιτικών που να είναι συντονισμένες, ενορχηστρωμένες και αποτελεσματικές. Σε πολύ μεγάλο βαθμό, αυτό ακριβώς συζητούσαμε με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Είδαμε τι ίσχυε το 2022, όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία. Ορισμένες από τις πολιτικές λειτούργησαν, κάποιες άλλες όχι. Έτσι, τώρα διαθέτουμε μια έτοιμη εργαλειοθήκη. Την έχουμε ήδη ενεργοποιήσει; Σε πολύ μεγάλο βαθμό, ναι.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ορίσει ότι τα μέτρα που λειτουργούν πρέπει να είναι προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα στις εκάστοτε ανάγκες. Σε πολλές χώρες της Ευρωζώνης εφαρμόζουμε ακριβώς αυτά τα μέτρα.

Επομένως, όλα εξαρτώνται από το πώς θα εξελιχθεί αυτή η κρίση. Συμφωνώ με τον καλό μου φίλο, Ρολάν Λεσκύρ. Τα Στενά πρέπει να ανοίξουν. Δεν πρέπει να μετατραπούν σε δρόμο διοδίων. Όμως, η διάρκεια της κρίσης, η έντασή της και το καθεστώς των Στενών του Ορμούζ μετά το τέλος της κρίσης θα καθορίσουν ακριβώς την τελική έκβαση.

Περιττό να πω ότι παρακολουθούμε στενά την κατάσταση, αλλά γνωρίζουμε ότι πρέπει να ενεργούμε καθημερινά με συντονισμένο τρόπο και να έχουμε πλήρη εικόνα των εξελίξεων.

 Ερώτηση: Τώρα απαιτούνται συντονισμένες προσπάθειες. Συμφωνούμε σε αυτό. Υπάρχουν όμως διαφωνίες. Ο υπουργός Οικονομικών των Ηνωμένων Πολιτειών, Σκοτ Μπέσεντ, κάλεσε την Ευρωπαϊκή Ένωση να συμμετάσχει στην προσπάθεια των ΗΠΑ να διαλύσουν τα χρηματοοικονομικά δίκτυα που στηρίζουν το ιρανικό καθεστώς, επισημαίνοντας επικριτικά ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται ορισμένες φορές μόνες τους σε αυτή την προσπάθεια. Τι έχετε να πείτε επ’ αυτού;

 Κυριάκος Πιερρακάκης: Πρώτον, είμαστε μέρος της λύσης και όχι μέρος του προβλήματος σε ό, τι αφορά στα Στενά του Ορμούζ. Αυτό που μόλις περιγράψατε εντάσσεται στο πλαίσιο μιας ευρύτερης πρωτοβουλίας που πραγματοποιείται εδώ στο Παρίσι, στο Μπερσί, την οποία ανέλαβε η γαλλική προεδρίατης G7: πώς να σταματήσει η χρηματοδότηση της τρομοκρατίας.

Όλοι μας, λοιπόν, αποτελούμε μέρος της λύσης και είμαστε αποφασισμένοι να συμβάλουμε. Αυτό όμως που κατανοούμε, και το οποίο όλοι αντιλαμβανόμαστε, είναι ότι ορισμένα ζητήματα υπερβαίνουν τις δυνατότητες μιας μόνο χώρας, ακόμη και της μεγαλύτερης και ισχυρότερης χώρας στον κόσμο.

Υπάρχουν ζητήματα που απαιτούν πολυμερή συνεργασία. Και χαίρομαι που μπορώ να πω ότι, στο πλαίσιο της συνάντησης -δεν μπορώ, όπως καταλαβαίνετε, να αναφερθώ ρητά σε όσα συζητήθηκαν- το πνεύμα των συζητήσεων ήταν εποικοδομητικό και θετικό.

Υπάρχει η κατανόηση ότι στα περισσότερα από τα ζητήματα που προσπαθούμε σήμερα να αντιμετωπίσουμε, είτε πρόκειται για την ενεργειακή κρίση που έχουμε μπροστά μας και τις γεωπολιτικές της προεκτάσεις, είτε πρόκειται για την τεχνητή νοημοσύνη και για το πώς θα τη ρυθμίσουμε, με αφορμή τις πρόσφατες εξελίξεις γύρω από το Mythos της  Anthropic, χρειαζόμαστε ένα περισσότερο πολυμερές πλαίσιο συνεργασίας.

Και αυτό συμβαίνει σε μια περίοδο όπου, για να είμαι ειλικρινής, η ίδια η έννοια της πολυμερούς συνεργασίας αμφισβητείται. Ωστόσο, υπάρχει η κοινή αντίληψη ότι ορισμένα ζητήματα καθιστούν αναγκαίο μεγαλύτερο και βαθύτερο συντονισμό μεταξύ μας.

Ερώτηση: Η πολυμερής συνεργασία είναι μια λέξη-κλειδί, γιατί το 2008, απέναντι στη χρηματοπιστωτική κρίση, όλοι έπρεπε να κινούνται στην ίδια γραμμή. Οι καιροί είναι διαφορετικοί το 2026. Την Παρασκευή, ο Ντόναλντ Τραμπ πρόκειται να ορκίσει προσωπικά τον νέο πρόεδρο της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των Ηνωμένων Πολιτειών (FederalReserve). Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα επικρίνει τα υψηλά επιτόκια, την ώρα όμως που ο πληθωρισμός παραμένει. Βλέπετε να διαμορφώνεται στο εξής μια απόκλιση μεταξύ της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και εκείνης της Federal Reserve;

 Κυριάκος Πιερρακάκης: Καταρχάς, επειδή με ρωτήσατε για τα επιτόκια, για εμάς τα επιτόκια και η πολιτική επιτοκίων συνδέονται άρρηκτα με την ανεξαρτησία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, την οποία οφείλουμε να διαφυλάξουμε και να προστατεύσουμε.

 Ερώτηση: Και τι θα συμβεί αν η Federal Reserve δεν είναι πλέον ανεξάρτητη;

 Κυριάκος Πιερρακάκης: Η Federal Reserve διαθέτει μια θεσμικά κατοχυρωμένη ανεξαρτησία, όπως αυτή προβλέπεται από την αρχιτεκτονική των θεσμών της ομοσπονδιακής κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών. Ωστόσο, αυτό που μπορώ να σας πω είναι ποια είναι η δική μας πολιτική.

Η διατλαντική σχέση, η οποία συνδέεται με το ζήτημα που θέσατε, αλλά και με πολλά άλλα ζητήματα -ανέφερα προηγουμένως την τεχνητή νοημοσύνη- είναι, κατά την άποψή μου, μια σχέση υπαρξιακής σημασίας. Και είναι μια σχέση που πρέπει να υπερβαίνει κατά πολύ τη συγκυρία, τη ρητορική της στιγμής ή το εκάστοτε θέμα της επικαιρότητας.

Ερώτηση: Τι θα συμβεί αν τα επιτόκια αυξηθούν στην Ευρώπη και μειωθούν στις Ηνωμένες Πολιτείες;

 Κυριάκος Πιερρακάκης: Εφόσον, ή αν συμβεί κάτι τέτοιο, θα ακολουθήσουν περαιτέρω οικονομικές συζητήσεις. Δεν πρόκειται να σχολιάσω ένα τέτοιο ενδεχόμενο εκ των προτέρων. Είναι κάτι που θα αξιολογήσουμε με βάση τα πραγματικά δεδομένα.

Αυτό που μπορώ να πω συνολικά για τη σχέση μας είναι ότι, στο πλαίσιο της G7, είχαμε μόλις συναντήσεις με τους ομολόγους μας από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ιαπωνία.

Έχουμε την τάση να υπερδραματοποιούμε το παρόν και να υποτιμούμε το μέλλον, ακόμη και το εγγύς μέλλον. Υπάρχει, ωστόσο, η κοινή κατανόηση ότι, λόγω της σοβαρότητας των ζητημάτων που συζητούμε και για τα οποία αναζητούμε λύσεις, χρειαζόμαστε καλύτερο συντονισμό μεταξύ μας.

Και θεωρώ ότι αυτή η ανάγκη γίνεται ολοένα πιο εμφανής όσο δυσκολότερα καθίστανται τα ζητήματα που αντιμετωπίζουμε, είτε πρόκειται για τις κρίσιμες πρώτες ύλες, είτε για την τεχνητή νοημοσύνη, είτε για τον τρόπο αντιμετώπισης της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ.

Κατανοούμε ότι οι επιπτώσεις είναι παγκόσμιες και, ως εκ τούτου, η λύση που απαιτείται είναι εκ φύσεως παγκόσμια.

Ερώτηση: Θα μπορούσε η σημερινή κρίση να επηρεάσει και τα μακροπρόθεσμα σχέδια της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Eurogroup, όπως την τραπεζική ένωση και την ενοποίηση των κεφαλαιαγορών;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Ναι, ασφαλώς, και πράγματι πρέπει να τα επηρεάσει. Διότι, αν εξετάσουμε όσα μας ανέφερε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο σε πρόσφατη συνεδρίαση του Eurogroup, όπου παρουσίασε μια αξιολόγηση των ενεργειών που ανέλαβε η Ευρώπη από το 2022 και μετά, το συμπέρασμα ήταν ότι τα μέτρα που υιοθετήθηκαν από το 2022 περιόρισαν τις επιπτώσεις της σημερινής κρίσης κατά 12% συγκριτικά με ένα σενάριο στο οποίο δεν θα είχαν ληφθεί καθόλου μέτρα τότε. Δηλαδή, η διαφοροποίηση από τις ρωσικές ενεργειακές πηγές και οι επενδύσεις στις ενεργειακές υποδομές απέδωσαν ουσιαστικά αποτελέσματα.

Επομένως, πρέπει να κάνουμε ακόμη περισσότερα σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Πρέπει να παράγουμε περισσότερο. Για την Ευρώπη ισχύει ένα απλό αξίωμα: χωρίς παραγωγή, δεν υπάρχει ισχύς.

Πρέπει να αντιληφθούμε ότι οφείλουμε να βάλουμε σε τάξη τις ευρωπαϊκές μας υποθέσεις. Και αυτό έχει σημαντικές συνέπειες για την ενεργειακή πολιτική: περισσότερη αποθήκευση ενέργειας, περισσότερες επενδύσεις στα ηλεκτρικά δίκτυα, περισσότερη καινοτομία και μια ευρύτερη, πραγματικά ενιαία ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας.

Αυτό αποτελεί ένα πρώτο πακέτο λύσεων που πρέπει οπωσδήποτε να εξετάσουμε και να εφαρμόσουμε. Υπάρχει όμως και η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, την οποία συζητούμε εδώ και χρόνια. Την είχαμε προσεγγίσει στο παρελθόν μέσω της Ένωσης Κεφαλαιαγορών και της Τραπεζικής Ένωσης, όπως πολύ σωστά επισημάνατε. Αν συγκεντρώσουμε όλα αυτά τα στοιχεία, προκύπτει ουσιαστικά αυτό που χρειάζεται σήμερα η Ευρώπη.

Εξακολουθούμε να λειτουργούμε σε ένα κατακερματισμένο περιβάλλον 27 επιμέρους κεφαλαιαγορών και δεν αξιοποιούμε πλήρως αυτή τη δυναμική. Δεν κατευθύνουμε επαρκώς τις αποταμιεύσεις προς τις επενδύσεις. Και αυτό είναι κρίσιμο τόσο για την οικονομική ανάπτυξη όσο και για τη χρηματοδότηση της ενεργειακής μετάβασης.

Το γνωρίζουμε. Το γνωρίζουν οι Ευρωπαίοι ηγέτες. Το γνωρίζουν οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρώπης. Μπορώ να σας το διαβεβαιώσω.

Σήμερα, το ζητούμενο είναι η υλοποίηση. Όλα έχουν ήδη αποτυπωθεί στα κείμενα στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είτε πρόκειται για την έκθεση Ντράγκι είτε για την έκθεση Λέττα. Γνωρίζουμε πολύ καλά τι πρέπει να κάνουμε. Τώρα βρισκόμαστε στη φάση της εφαρμογής.

 Ερώτηση: Με τον πληθωρισμό να αυξάνεται και πολλά νοικοκυριά να δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στο αυξημένο κόστος ζωής, ίσως να είναι δύσκολο να ζητήσει κανείς από τους πολίτες να επενδύσουν περισσότερο. Είναι πράγματι η κατάλληλη στιγμή για να επενδύσει κανείς αντί να διατηρεί τα χρήματά του σε μετρητά;

 Κυριάκος Πιερρακάκης: Πρόκειται αναμφίβολα για μια πρόκληση, διότι αυτή τη στιγμή πρέπει να έχουμε κατά νου τρεις βασικές παραμέτρους.

Πρώτον, ως πολιτικοί και ως υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής γνωρίζουμε ότι οφείλουμε να στηρίξουμε τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, διότι υπάρχουν άνθρωποι που πλήττονται βαθιά από αυτή την κρίση και παρακολουθούν με αγωνία τις αποφάσεις μας.

Δεύτερον, πρέπει να διασφαλίσουμε ότι η ενεργειακή κρίση δεν θα εξελιχθεί σε δημοσιονομική κρίση. Είδατε σήμερα τις εξελίξεις στις αγορές ομολόγων. Σε πολύ μεγάλο βαθμό, οι κινήσεις αυτές αντανακλούν την αβεβαιότητα που προκαλούν οι εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ. Ταυτόχρονα, γνωρίζουμε καλά ότι η οικονομική πολιτική πρέπει να λαμβάνει υπόψη της τη λειτουργία και τα μηνύματα των αγορών.

Τρίτον, οι αποφάσεις που λαμβάνουμε βραχυπρόθεσμα επηρεάζουν βαθιά τις μακροπρόθεσμες εξελίξεις. Αρκεί να θυμηθούμε την πετρελαϊκή κρίση της δεκαετίας του 1970. Πολλές από τις αποφάσεις εκείνης της περιόδου είχαν μόνιμο αποτύπωμα: η ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας, ιδίως στη Γαλλία, η εντατικοποίηση των ερευνών για πετρέλαιο στη Βόρεια Θάλασσα και η δημιουργία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας. Την ίδια περίοδο, η Ευρώπη ανέπτυξε μια μακροχρόνια εξάρτηση από τις σοβιετικές, και αργότερα ρωσικές, ενεργειακές πηγές.

Ορισμένες από τις συνέπειες εκείνης της ενεργειακής κρίσης ήταν θετικές, άλλες αποδείχθηκαν αρνητικές.

Γι’ αυτό και πρέπει να διασφαλίσουμε ότι όσα κάνουμε σήμερα για την αντιμετώπιση της τρέχουσας κρίσης θα είναι συμβατά με τις μακροπρόθεσμες φιλοδοξίες της Ευρώπης.

Το κρίσιμο ερώτημα για την Ευρώπη είναι αν μπορούμε να ενισχύσουμε την κυριαρχία μας, όχι κατ’ ανάγκην την αυτονομία μας, καθώς η αυτονομία δεν ταυτίζεται πλήρως με την κυριαρχία.

Πρέπει να κατανοήσουμε πώς θα γίνουμε πιο κυρίαρχοι, είτε στον τομέα της τεχνολογίας είτε συνολικά στην ικανότητά μας να προβάλλουμε ισχύ. Όπως είπα και προηγουμένως: χωρίς παραγωγή, δεν υπάρχει ισχύς.

Πρέπει να ενισχύσουμε τις παραγωγικές και στρατηγικές μας δυνατότητες και να προχωρήσουμε γρήγορα στην υλοποίηση αυτής της στρατηγικής μας.

 Ερώτηση: Επιστρέφοντας στο θέμα της τεχνητής νοημοσύνης, είδαμε νωρίτερα φέτος τις δυνατότητες -και τις δυνητικές επιπτώσεις- μεθόδων που ανέπτυξε η Anthropic, οι οποίες θα μπορούσαν να προκαλέσουν κατάρρευση των παγκόσμιων χρηματοπιστωτικών αγορών μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Είναι σήμερα οι τράπεζες ασφαλείς απέναντι στις απειλές της τεχνητής νοημοσύνης;

 Κυριάκος Πιερρακάκης: Καταρχάς, πρόκειται για μια συζήτηση με εκθετική δυναμική. Κάθε τεχνολογική καινοτομία εξελίσσεται εκθετικά. Πάντοτε. Η πρόκληση για όλους μας είναι ότι σήμερα η ταχύτητα αυτής της εκθετικής αλλαγής δεν μετριέται πλέον σε χρόνια, αλλά σε μήνες ή ακόμη και σε εβδομάδες.

Σήμερα το επίκεντρο της συζήτησης είναι το μεγάλο γλωσσικό μοντέλο Mythos της Anthropic. Ωστόσο, σε λίγους μήνες -ή και νωρίτερα- ενδέχεται να δούμε μια άλλη εταιρεία στις Ηνωμένες Πολιτείες να πραγματοποιεί ένα αντίστοιχο τεχνολογικό άλμα, και στη συνέχεια μια άλλη στην Κίνα ή σε οποιοδήποτε άλλο μέρος του κόσμου.

Εστιάζουμε συχνά στο δέντρο και χάνουμε το δάσος όταν περιορίζουμε τη συζήτησή μας σε ένα συγκεκριμένο μεγάλο γλωσσικό μοντέλο. Το ευρύτερο ερώτημα είναι πώς θα ρυθμίσουμε με τον βέλτιστο τρόπο την τεχνητή νοημοσύνη.

Και για να το επιτύχουμε αυτό, καμία χώρα στον κόσμο δεν είναι αρκετά μεγάλη ώστε να δράσει μόνη της. Απαιτείται παγκόσμιος, πολυμερής συντονισμός.

Ίσως χρειαστεί να δημιουργήσουμε και νέους θεσμούς, ώστε να παρακολουθούμε και να καθοδηγούμε την ανάπτυξη αυτών των τεχνολογιών. Διότι, πράγματι, η τεχνητή νοημοσύνη έχει τεράστιες θετικές προοπτικές. Θυμίζει μια «κούρσα προς τη Σελήνη» ως προς την αύξηση της παραγωγικότητας που μπορεί να προσφέρει. Ταυτόχρονα, όμως, ενέχει και χαρακτηριστικά μιας «κούρσας πυρηνικών εξοπλισμών», καθώς μπορεί να επιφέρει σοβαρές αρνητικές συνέπειες.

Αναφερθήκατε στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και στους κινδύνους που ανακύπτουν για τη σταθερότητά του, καθώς και στις προκλήσεις για την κυβερνοασφάλεια των θεσμών. Ναι, αυτή η ανησυχία είναι απολύτως υπαρκτή.

Ταυτόχρονα, όμως, οι δυνατότητές μας να προστατευθούμε θα αυξάνονται όσο περισσότερο μελετούμε αυτές τις τεχνολογίες και αποκτούμε πρόσβαση σε αυτές. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν μπορούμε να αναπτύξουμε γρήγορα τις αναγκαίες δυνατότητες και να δημιουργήσουμε το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο, ώστε να περιορίσουμε τους κινδύνους και, ταυτόχρονα, να αξιοποιήσουμε τα σημαντικά οφέλη παραγωγικότητας που προσφέρει η τεχνητή νοημοσύνη.

 Ερώτηση: Αναφέρεστε στη ρύθμιση και στο θεσμικό πλαίσιο, αλλά στο επίπεδο της κλιμάκωσης δεν υπάρχει ακόμη ένας πραγματικά πανευρωπαϊκός πρωταθλητής. Υπάρχει η γαλλική Mistral στον χώρο των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων, αλλά όχι ένας ευρωπαϊκός πρωταθλητής με την ευρεία έννοια. Σας προβληματίζει το γεγονός ότι δεν έχει υπάρξει μια πραγματικά πανευρωπαϊκή προσπάθεια για την ανάπτυξη τέτοιων εταιρειών;

 Κυριάκος Πιερρακάκης: Αν μου επιτρέπετε, ως πρόεδρος του Eurogroup θεωρώ τη Mistral ευρωπαϊκό πρωταθλητή και όχι απλώς γαλλικό πρωταθλητή.

Και πιστεύω ότι πρέπει να καλλιεργήσουμε αυτή τη νοοτροπία σε ολόκληρη την Ευρώπη – είτε στον τραπεζικό τομέα είτε στις τηλεπικοινωνίες είτε σε οποιονδήποτε άλλο κλάδο. Πρέπει να αφήσουμε πίσω μας τη λογική των εθνικών πρωταθλητών που λειτουργούν σε 27 κατακερματισμένες αγορές. Αυτό που χρειάζεται η Ευρώπη είναι ευρωπαϊκοί πρωταθλητές, ικανοί να αναπτυχθούν σε κλίμακα και να ανταγωνιστούν διεθνώς.

Αυτό ακριβώς είναι η μεγάλη πρόκληση που αντιμετωπίζουμε σήμερα ως υπουργοί Οικονομικών και ως Ευρωπαίοι ηγέτες.

Αν εξετάσουμε τον τραπεζικό τομέα, για παράδειγμα, και συγκρίνουμε τις ευρωπαϊκές τράπεζες με τις αμερικανικές ή τις κινεζικές, το ερώτημα είναι κατά πόσον πραγματοποιούν τις απαραίτητες τεχνολογικές επενδύσεις ώστε να συμμετάσχουν αποτελεσματικά στον νέο παγκόσμιο ανταγωνισμό.

Η ειλικρινής απάντηση είναι ότι δεν επενδύουν στην τεχνολογία με την κλίμακα και την ταχύτητα που απαιτούνται. Από πλευράς μεγέθους, οι ευρωπαϊκές τράπεζες μοιάζουν περισσότερο με τις τράπεζες του Ηνωμένου Βασιλείου ή της Ιαπωνίας.

Το θέμα αυτό έχει ήδη συζητηθεί στο Eurogroup και σκοπεύουμε να συνεχίσουμε τη συζήτηση σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, διότι κατανοούμε ότι η Ευρώπη χρειάζεται μεγαλύτερη τραπεζική ενοποίηση – περισσότερες διασυνοριακές συγχωνεύσεις και εξαγορές στον τραπεζικό τομέα.

Η συζήτηση, ωστόσο, δεν αφορά μόνο την τεχνητή νοημοσύνη. Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί βεβαίως κρίσιμο στοιχείο και, σε μεγάλο βαθμό, μια στρατηγική υποδομή. Στην ουσία, πρόκειται για μια ευρύτερη συζήτηση σχετικά με την τεχνολογική κυριαρχία της Ευρώπης: τι αποφασίζουμε να κάνουμε, πότε το κάνουμε και με ποιον τρόπο το υλοποιούμε.

Χρειάζεται να λάβουμε συνειδητές αποφάσεις.

Υπάρχουν τομείς στους οποίους η Ευρώπη διαθέτει ήδη εξαιρετικούς παγκόσμιους πρωταθλητές: η ASML στην Ολλανδία, η Mistral στη Γαλλία, αλλά και εταιρείες υποδομών όπως η Ericsson και η Nokia στον τομέα των δικτύων 5G.

Το ζητούμενο είναι αν μπορούμε να ενισχύσουμε περαιτέρω αυτές τις εταιρείες, ώστε να εξελιχθούν όχι μόνο σε ευρωπαϊκούς αλλά σε πραγματικά παγκόσμιους πρωταθλητές, και αν μπορούμε να δημιουργήσουμε γύρω τους τα κατάλληλα οικοσυστήματα.

Αυτή είναι η πρόκληση. Αυτό είναι το βασικό κριτήριο επιτυχίας για όλους μας.

 Ερώτηση: Μια τελευταία σύντομη ερώτηση. Ο τεχνολογικός κλάδος αντιπροσωπεύει σχεδόν το 40% της συνολικής κεφαλαιοποίησης της WallStreet. Συνιστά αυτό πρόβλημα για την Ευρώπη;

 Κυριάκος Πιερρακάκης: Η εστίασή μας δεν πρέπει να είναι πρωτίστως στις αποτιμήσεις των χρηματιστηριακών αγορών.

Το ουσιαστικό ερώτημα είναι αν διαθέτουμε αρκετούς τεχνολογικούς πρωταθλητές ώστε να συμμετέχουμε ισότιμα σε αυτόν τον παγκόσμιο ανταγωνισμό.

Με άλλα λόγια, βρισκόμαστε σε σχέση ασύμμετρης αλληλεξάρτησης; Διότι πλήρης αυτονομία δεν είναι εφικτή. Μπορούμε να επιδιώξουμε μεγαλύτερη αυτονομία σε ορισμένους κρίσιμους τομείς που συνδέονται με την εθνική ασφάλεια. Στους υπόλοιπους τομείς, το ζητούμενο είναι να μην καταλήξουμε σε μια σχέση όπου εξαρτόμαστε δυσανάλογα από άλλους.

Το ερώτημα, λοιπόν, είναι αν μπορούμε να λάβουμε τις κατάλληλες αποφάσεις ώστε να αναδείξουμε τεχνολογικούς πρωταθλητές σε πολλούς κλάδους και να αποφύγουμε μια σχέση ασύμμετρης αλληλεξάρτησης τόσο με τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και με την Κίνα.

Πιστεύω ότι μπορούμε. Αυτό είναι το φυσικό συμπέρασμα τόσο της έκθεσης Ντράγκι όσο και της έκθεσης Λέττα. Αυτή είναι η Ευρώπη που μπορούμε να οικοδομήσουμε και αυτή είναι η φιλοδοξία της σημερινής γενιάς Ευρωπαίων υπευθύνων χάραξης πολιτικής.

 Ερώτηση: Άρα μπορούμε να περιμένουμε κάποια στιγμή να δούμε μια ευρωπαϊκή Wall Street.

 Κυριάκος Πιερρακάκης: Θα έλεγα ότι ας δημιουργήσουμε πρώτα τη Silicon Valley της Ευρώπης και όλα τα υπόλοιπα θα ακολουθήσουν.

Ο συμπληρωματικός προϋπολογισμός, καθώς και το μεγαλύτερο μέρος των έκτακτων και μόνιμων μέτρων στήριξης που έχουν ανακοινωθεί, θα περιληφθούν στο νομοσχέδιο για την αντιμετώπιση του παράνομου τζόγου που θα αναρτηθεί προς δημόσια διαβούλευση την επόμενη εβδομάδα.

Παράλληλα, ο υπουργός ανακοίνωσε ότι την ενίσχυση των 300 ευρώ θα πάρουν και οι χήρες άνω των 60 ετών, από τη στιγμή που η μοναδική σύνταξη που έχουν είναι η σύνταξη χηρείας, και όχι από τα 65 έτη. Όπως είπε, πρόκειται κυρίως για γυναίκες που βρίσκονται σε δύσκολη θέση, με περιορισμένη πρόσβαση στην αγορά εργασίας και η Πολιτεία οφείλει να σταθεί δίπλα τους με ευαισθησία και δικαιοσύνη.

Όπως είπε ο υπουργός, «πρόκειται για παρεμβάσεις με σαφές κοινωνικό αποτύπωμα.

Πρώτον, μέτρα για τα παιδιά και την οικογένεια. Θεσπίζεται η ενίσχυση των 150 ευρώ για κάθε τέκνο, με διευρυμένα εισοδηματικά κριτήρια.

Δεύτερον, μέτρα για τη στέγη. Διευρύνονται οι δικαιούχοι της ετήσιας επιστροφής ενοικίου, ενώ θεσπίζεται επιστροφή δύο ενοικίων για δημόσιους λειτουργούς που υπηρετούν μακριά από τον τόπο κατοικίας τους — γιατρούς, εκπαιδευτικούς και νοσηλευτές. Είναι άνθρωποι που κρατούν, εγώ θα πω, όρθιο το κοινωνικό κράτος.

Παράλληλα, νομοθετείται η απαγόρευση νέων αδειών βραχυχρόνιας μίσθωσης τύπου Airbnb στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, μέτρο που θα εφαρμοστεί αμέσως μετά την ψήφιση του νομοσχεδίου. Η κατοικία πρέπει να παραμένει προσιτή, ιδιαίτερα για τους νέους ανθρώπους.

Τρίτον, μέτρα για τους συνταξιούχους. Αυξάνεται τόσο ο αριθμός των δικαιούχων όσο και το ύψος της ενίσχυσης, η οποία από 250 ευρώ φτάνει στα 300 ευρώ.

Και εδώ θέλω να σταθώ ιδιαίτερα σε μια σημαντική κοινωνική παρέμβαση: αποκαθιστούμε μια αδικία που αφορά τις χήρες. Από τη στιγμή που η μοναδική σύνταξη που έχουν είναι η σύνταξη χηρείας, θα λαμβάνουν την ενίσχυση των 300 ευρώ από τα 60 έτη και όχι από τα 65. Πρόκειται κυρίως για γυναίκες που βρίσκονται σε δύσκολη θέση , με περιορισμένη πρόσβαση στην αγορά εργασίας και η Πολιτεία οφείλει να σταθεί δίπλα τους με ευαισθησία και δικαιοσύνη.

Στο ίδιο σχέδιο νόμου περιλαμβάνεται επίσης η ένταξη των νέων αγροτών στο τιμολόγιο ΓΕΑ, μειώνοντας το ενεργειακό τους κόστος, καθώς και η φορολόγηση των ηλεκτρονικών εταιρειών στοιχημάτων, από την οποία το Δημόσιο θα έχει σταθερά ετήσια έσοδα ύψους, όπως το υπολογίζουμε, 100 εκατομμυρίων ευρώ.

Στα μέτρα που ανακοινώσαμε πρόσφατα έγινε σαφές, μέσα από αυτά, ότι δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στη διαχείριση και αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους. Γιατί πίσω από τους αριθμούς υπάρχουν άνθρωποι, οικογένειες και επιχειρήσεις που βρέθηκαν αντιμέτωποι όχι μόνο με μία, αλλά με αλλεπάλληλες κρίσεις.

Δημιουργήθηκε λοιπόν η δυνατότητα άρσης κατάσχεσης τραπεζικού λογαριασμού με την εξόφληση του 25% της οφειλής. Διευρύνεται ο εξωδικαστικός μηχανισμός για οφειλές από 5.000 έως 10.000 ευρώ , που αφορά περίπου 300.000 συμπολίτες μας. Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα ρύθμισης έως 72 δόσεων για οφειλές που δημιουργήθηκαν έως τον Δεκέμβριο του 2023.

Οι παρεμβάσεις αυτές δεν είναι απλώς κοινωνικά μέτρα. Είναι μέτρα οικονομικής επανένταξης. Μέτρα που δίνουν στους πολίτες τη δυνατότητα να σταθούν ξανά στα πόδια τους.

Για να παραφράσω τον Ουίνστον Τσώρτσιλ: οι επιτυχίες δεν είναι οριστικές, αλλά ούτε και οι αποτυχίες πρέπει να είναι μοιραίες. Εκείνο που έχει σημασία είναι να έχεις το κουράγιο να συνεχίσεις.

Και αυτό ακριβώς θέλουμε να δώσουμε σήμερα στους πολίτες: τη δύναμη να συνεχίσουν.

Γι’ αυτό και στο σχέδιο νόμου που τίθεται άμεσα σε διαβούλευση εντάσσεται και μία ακόμη σημαντική παρέμβαση που ανακοινώσαμε πριν από λίγες εβδομάδες. Μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, οι οφειλέτες θα μπορούν πλέον να διεκδικήσουν ρύθμιση για την κύρια κατοικία τους, διαχωρίζοντάς την από την υπόλοιπη περιουσία τους. Το ύψος του «κουρέματος» και της μηνιαίας δόσης θα καθορίζεται με βάση την αξία της πρώτης κατοικίας, εφόσον ο οφειλέτης επιλέξει τη ρευστοποίηση της υπόλοιπης περιουσίας του.

Αυτό αποτελεί μια ουσιαστική προστασία της πρώτης κατοικίας. Μια δίκαιη και ρεαλιστική λύση που δίνει ξανά προοπτική σε ανθρώπους που βρέθηκαν σε αδιέξοδο», τόνισε ο υπουργός.

Εάν και προς το παρόν δεν υπάρχει ο σχεδιασμός για την ανακοίνωση ενός νέου πακέτου, ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η χώρα, εφόσον η κατάσταση επιδεινωθεί, έχει την αναγκαία «δύναμη πυρός» για να υποστηρίξει πρόσθετα μέτρα, στο πλαίσιο φυσικά των δημοσιονομικών κανόνων. «Αλλά δεν είμαστε ακόμη εκεί. Το ξεκαθαρίζω απολύτως», έσπευσε να προσθέσει, υπενθυμίζοντας ότι πριν δύο μέρες ανακοινώθηκαν ορισμένα μέτρα.

Παράλληλα, σχολίασε σκωπτικά πως «έχει ενδιαφέρον ότι κάθε φορά που ένας Έλληνας Υπουργός ανακοινώνει δημοσιονομικά μέτρα, η πρώτη ερώτηση που δέχεται είναι "πότε θα ανακοινώσετε τα επόμενα"», ενώ δεν παρέλειψε να αναφερθεί στα δημοσιονομικά πλεονάσματα και στην αποκλιμάκωση του χρέους. «Είναι απόφαση μιας γενιάς να μην περάσει τον λογαριασμό στην επόμενη», υπογράμμισε.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τώρα, ο κ. Πιερρακάκης έκανε παραλληλισμό με όσα είχαν συμβεί στην ενεργειακή κρίση του 2022. «Πολλά από τα μέτρα που εφαρμόσαμε δεν λειτούργησαν και είχαν το αντίθετο αποτέλεσμα. Τώρα το γνωρίζουμε και γι' αυτό έχουμε ορίσει ένα πλαίσιο», επεσήμανε, μεταξύ άλλων. Με τα δεδομένα που έχουμε έως σήμερα, συνέχισε, «δεν έχει νόημα να κάνουμε κάτι παραπάνω, γιατί θα ήταν αντιπαραγωγικό».

Ελπίζουμε, πρόσθεσε, ότι δεν θα βρεθούμε σε βαθύτερο σενάριο κρίσης που θα απαιτήσει άλλου τύπου μέτρα. Πάντως, ξεκαθάρισε ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε πολύ καλύτερη θέση απ' ό,τι ήταν το 2022, καθώς υπάρχει πιο διαφοροποιημένο ενεργειακό μίγμα. Βέβαια, δεν παρέλειψε να αναφερθεί στις προκλήσεις, όπως στην ανάγκη επένδυσης στην αποθήκευση και στα δίκτυα ενέργειας.

Ερωτηθείς για την ευρωπαϊκή ατζέντα, σημείωσε μεταξύ άλλων ότι «Σήμερα ξέρουμε τι πρέπει να γίνει. Η Κομισιόν κινείται πολύ γρήγορα και οι ηγέτες προωθούν μια πολύ φιλόδοξη ατζέντα».

Ως παράδειγμα επικαλέστηκε το πακέτο για την εποπτεία των αγορών, το οποίο ενισχύει τον ρόλο της ESMA. «Προτιμώ τη λέξη κυριαρχία από τη λέξη αυτονομία. Όσο πιο κυρίαρχοι είμαστε, τόσο λιγότερα εμπόδια έχουμε», επεσήμανε.

Όσον αφορά τις διατλαντικές σχέσεις, ο κ. Πιερρακάκης δήλωσε ότι μέρος της λύσης είναι η ενίσχυση των ικανοτήτων της Ευρώπης. «Να βάλουμε σε τάξη το σπίτι μας», διαμήνυσε, παραπέμποντας σ' όλα τα αναγκαία έργα, όπως την Ένωση Αποταμίευσης και Επενδύσεων, το ψηφιακό ευρώ, τις διασυνοριακές συγχωνεύσεις και εξαγορές, την ανάπτυξη των τραπεζών και των τεχνολογικών εταιρειών κ.α. «Πιστεύω ότι τα μεγαλύτερα εμπόδια είναι τα εσωτερικά. Και είναι ακριβώς αυτά που πρέπει να γκρεμίσουμε», πρόσθεσε.

Σε κάθε περίπτωση, ο ίδιος εξέφρασε την άποψη ότι η διατλαντική σχέση είναι υπαρξιακή και πρέπει να συνεχιστεί. «Πρέπει να εξελίσσεται πέρα από το λεξιλόγιο της στιγμής, διότι δεν είναι μια σχέση που κρατά ένα, δύο ή τρία χρόνια. Το πώς συμμετέχεις σ' αυτή τη σχέση είναι συνάρτηση του ποιος είσαι. Πρέπει να ενισχύσουμε την άμυνά μας. Πρέπει να υλοποιήσουμε την ενιαία αγορά. Πρέπει να γίνουμε ισχυρότεροι», κατέληξε.

Από την πλευρά του, ο Valdis Dombrovskis, Ευρωπαίος Επίτροπος για την Οικονομία και την Παραγωγικότητα, αναγνώρισε ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει αρνητικές επιπτώσεις, η οποία υπολογίζεται σε 0,2 έως 0,6 ποσοστιαίες μονάδες για την ευρωπαϊκή οικονομία.

Ταυτόχρονα, επικαλούμενος τα σενάρια που εξετάζονται, εξέφρασε την εκτίμηση για αύξηση του πληθωρισμού άνω της μίας ποσοστιαίας μονάδας, προειδοποιώντας για το φαινόμενο του στασιμοπληθωρισμού. Πάντως, επιφυλάχθηκε να επικαιροποιήσει τις οικονομικές προβλέψεις στο β' μισό του Μαΐου, όταν και «γνωρίζουμε καλύτερα τι ακριβώς συμβαίνει».

Ερωτηθείς για το βασικό πρόβλημα της κρίσης, εξήγησε ότι η κεντρική ανησυχία δεν αφορά στη διαθεσιμότητα της ενέργειας, αλλά την τιμή της ενέργειας. «Συντονίζουμε αυτήν την περίοδο την απελευθέρωση αποθεμάτων πετρελαίου, ώστε να μεγιστοποιήσουμε τη θετική επίδραση στην αγορά», διευκρίνισε.

Όσον αφορά στα αεροπορικά καύσιμα, διαβεβαίωσε ότι τώρα δεν υπάρχει πρόβλημα, αλλά ο κίνδυνος διαθεσιμότητας είναι υπαρκτός. «Είναι ένα από τα πεδία που πρέπει να επικεντρωθούμε, καθώς το 30% εξαρτάται από τις εισαγωγές», ανέφερε, προτού επαναλάβει ότι «πρέπει να παρακολουθούμε την κατάσταση και να είμαστε έτοιμοι να αντιδράσουμε εφόσον χρειαστεί».

Την ίδια στιγμή, υποστήριξε ότι τα μέτρα πρέπει να είναι προσωρινά και στοχευμένα, λαμβάνοντας υπόψη τους δημοσιονομικούς περιορισμούς. «Γενικά βρισκόμαστε σε υψηλότερα επίπεδα ελλείμματος και χρέους από ό,τι πριν την κρίση του COVID και πριν την πρώτη ενεργειακή κρίση», συνέχισε. Γι’ αυτό θέσαμε, συμπλήρωσε, την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας ως την υπέρτατη προτεραιότητά μας, αποσαφηνίζοντας ότι η τρέχουσα θητεία της Κομισιόν έχει δύο βασικές προτεραιότητες. Πρώτον την ανταγωνιστικότητα και δεύτερον την ασφάλεια - άμυνα.

]]>