Οι εξελίξεις στις ενεργειακές αγορές και οι επιπτώσεις τους στην ευρωπαϊκή οικονομία βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα των δύο συνεδριάσεων, καθώς οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας επηρεάζουν άμεσα νοικοκυριά, επιχειρήσεις και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Στο Eurogroup, οι υπουργοί θα συζητήσουν τις επιπτώσεις των εξελίξεων στις αγορές ενέργειας στην οικονομία της ευρωζώνης, καθώς και την αποτελεσματικότητα των δημόσιων οικονομικών. Την Ελλάδα θα εκπροσωπήσει ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Θάνος Πετραλιάς.

Παράλληλα, σε διευρυμένη σύνθεση θα εξετάσουν την πρόοδο της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Στο πλαίσιο της ετήσιας αποτίμησης, θα συζητήσουν τις πρωτοβουλίες για την εμβάθυνση των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών, την καλύτερη διοχέτευση των ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων σε παραγωγικές επενδύσεις και τη διεύρυνση των χρηματοδοτικών επιλογών για τις επιχειρήσεις. Στο Eurogroup θα εξεταστούν επίσης οι συναλλαγματικές εξελίξεις ενόψει των επόμενων διεθνών οικονομικών συναντήσεων.

Η ενέργεια θα βρεθεί ψηλά και στις συζητήσεις του ECOFIN. Κεντρικό θέμα του οργάνου θα είναι επίσης η δέσμη μέτρων για την ολοκλήρωση και την εποπτεία των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών, γνωστή ως MISP (Market Integration and Supervision Package). Το Συμβούλιο θα επιδιώξει συμφωνία επί της γενικής προσέγγισης, ενώ στην ατζέντα περιλαμβάνεται και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του ευρωπαϊκού τραπεζικού τομέα. Στόχος είναι ένα πιο ολοκληρωμένο και αποτελεσματικό χρηματοπιστωτικό σύστημα, ικανό να κινητοποιεί περισσότερα ευρωπαϊκά κεφάλαια για επενδύσεις, καινοτομία και ανάπτυξη.

Οι υπουργοί θα ενημερωθούν ακόμη για την πορεία υλοποίησης του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, τα συμπεράσματα από το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο και την εφαρμογή του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης. Στο επίκεντρο θα βρεθούν, παράλληλα, οι οικονομικές και χρηματοοικονομικές επιπτώσεις του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Οι υπουργοί θα συντονίσουν τις ευρωπαϊκές θέσεις ενόψει των συναντήσεων της G20 και των ετήσιων συνόδων του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας, ενώ θα συζητήσουν και τη χρηματοδότηση για το κλίμα ενόψει της COP31.

Σχετικά με τον παράνομο τζόγο, ο κ. Πιερρακάκης δήλωσε ότι η δύσκολη πραγματικότητα που είχαμε μπροστά μας αποτυπώνεται σε τρεις αριθμούς για το 2025:

• περίπου 1,8 δισ. ευρώ παίχτηκαν στην παράνομη αγορά,
• περίπου 900.000 άνθρωποι συμμετείχαν σε παράνομα παίγνια και
• περίπου 15.000 ιστότοποι είχαν ενταχθεί στη blacklist».

• Δώσαμε στην Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων ισχυρότερα μέσα για να κάνει αποτελεσματικότερα τη δουλειά της,
• ενισχύσαμε το Σώμα Ελεγκτών Παιγνίων με ειδικές ανακριτικές αρμοδιότητες,
• στελεχώσαμε την Επιτροπή με 110 οργανικές θέσεις, εκ των οποίων οι 40 ειδικού επιστημονικού προσωπικού, ώστε να διαθέτει την τεχνογνωσία και την επιχειρησιακή ικανότητα που απαιτεί μια σύγχρονη εποπτική Αρχή.
• θεσπίσαμε τη δυνατότητα άμεσων διοικητικών κυρώσεων για την παράνομη διαδικτυακή προώθηση, με πρόστιμα που μπορούν να φτάσουν τις 50.000 ευρώ ανά παράβαση.

«Με το νέο πλαίσιο βάζουμε καθαρούς κανόνες στην αγορά του ιδιωτικού χρέους και πραγματικές συνέπειες όταν αυτοί παραβιάζονται», τονίζει χαρακτηριστικά ο κ. Πιερρακάκης, ενώ για τη λειτουργία των servicers σημειώνει ότι αυστηροποιείται το πλαίσιο λειτουργίας, με μεγαλύτερη διαφάνεια, αυστηρότερο έλεγχο, δεσμευτικές κυρώσεις και πρόστιμα που φτάνουν έως τις 500.000 ευρώ.

Η δήλωση του κ. Πιερρακάκη

«Με το νέο πλαίσιο βάζουμε καθαρούς κανόνες στην αγορά του ιδιωτικού χρέους και πραγματικές συνέπειες όταν αυτοί παραβιάζονται.

Για πρώτη φορά μπαίνει τέλος στις διαπραγματεύσεις χωρίς προθεσμίες. Θεσπίζουμε πλαφόν 15% στην προκαταβολή, αντί για απαιτήσεις 30%, 40% ή ακόμη και 50%. Προστατεύουμε τον συνεπή οφειλέτη. Όσο τηρεί τη ρύθμισή του, δεν μπορεί να βρίσκεται αντιμέτωπος με κατάσχεση ή πλειστηριασμό. Και αν ο servicer δεν του δώσει πλήρη στοιχεία για το χρέος του μέσα σε 45 ημέρες, οι τόκοι παγώνουν.

Ταυτόχρονα, αυστηροποιούμε το πλαίσιο λειτουργίας των servicers. Μεγαλύτερη διαφάνεια, αυστηρότερος έλεγχος, δεσμευτικές κυρώσεις και πρόστιμα που φτάνουν έως τις 500.000 ευρώ.

Η λογική είναι απλή. Ο πολίτης που χρωστά πρέπει να ξέρει τι ισχύει και να έχει πρόταση ρύθμισης, ώστε να μπορέσει να αποπληρώσει το χρέος του. Και όποιος διαχειρίζεται αυτό το χρέος οφείλει να σέβεται τη συμφωνία, τον πολίτη και τον νόμο.

Θέλουμε προστασία για τον συνεπή οφειλέτη. Και λογοδοσία για όποιον παραβιάζει τους κανόνες».

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν οι πρόσφατες οικονομικές εξαγγελίες της κυβέρνησης, οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις, καθώς και οι προϋποθέσεις για την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου της χώρας, με έμφαση στη χρηματοδότηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, το ιδιωτικό χρέος, το ενεργειακό και μη μισθολογικό κόστος και την επόμενη ημέρα μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης.

Ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, κ. Κυριάκος Πιερρακάκης, κατά την τοποθέτησή του ανέφερε:  «Η πολιτική έχει αξία όταν αντέχει την κριτική όσων παράγουν. Θα πρέπει σήμερα, και μέσα από τον ρόλο μου, όμως, να υπογραμμίσω και να τεκμηριώσω ότι αυτό το οποίο κάνουμε είναι ότι εξαντλούμε όλες τις δυνατότητες στήριξης  των επιχειρήσεων, όσες δηλαδή δυνατότητες μας επιτρέπει η οικονομική πραγματικότητα.

Συμφωνώ απολύτως μαζί σας: όλα τα κόμματα πρέπει να βάλουν τα προγράμματά τους στο Δημοσιονομικό Συμβούλιο, για να δούμε πραγματικά ποιος είναι ο διαθέσιμος χώρος και ποια είναι η συζήτηση επί του πραγματικού.

Ξέρετε, νομίζω ότι ένας επιχειρηματίας ξέρει καλύτερα από τους περισσότερους ποια είναι τα όρια της πραγματικότητας. Και εμείς, ως πολιτικός χώρος και ως κυβέρνηση, δεν δίνουμε έωλες υποσχέσεις. Να μη θυμίσω, άλλωστε, και πόσο αποφασιστικά και γενναιόδωρα στηρίχθηκαν οι επιχειρήσεις μας από το ελληνικό κράτος τη δύσκολη περίοδο της πανδημίας.

Θέλω να πω επίσης, ότι προτεραιότητα στην επιχειρηματικότητα για εμάς είναι σαφής και είναι στον πυρήνα του προγράμματός μας, δεν είναι κάτι που ξεκίνησε σήμερα. Είναι μια σταθερή επιλογή από το 2019. Αποτυπώνεται σε συγκεκριμένες αποφάσεις. Έχουμε κάνει 23 συγκεκριμένες παρεμβάσεις για τις επιχειρήσεις, τις επενδύσεις και την ανταγωνιστικότητα.»

Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος του ΕΒΕΑ, κ. Γιάννης Μπρατάκος, απευθυνόμενος στον Υπουργό, σημείωσε: «Κύριε Υπουργέ, είστε άνθρωπος της αγοράς. Έμπειρος πολύ, πολιτικά, και μπορείτε να αναγνωρίσετε τις δυσκολίες και τις ανησυχίες της επιχειρηματικής κοινότητας. Για εμάς, είναι ευτυχές ότι βρίσκεστε στη θέση του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών». Παράλληλα, αναγνώρισε ότι οι εξαγγελίες της ΔΕΘ περιλαμβάνουν θετικές παρεμβάσεις, υπογραμμίζοντας, ωστόσο, ότι η χώρα χρειάζεται πλέον ένα συγκεκριμένο και εφαρμόσιμο σχέδιο για την αύξηση του πλούτου που παράγει.

Όπως τόνισε, «η χώρα δεν μπορεί να περιοριστεί σε μια συζήτηση για το πώς θα μοιράσει όσα ήδη έχει. Πρέπει να συζητήσει, επιτέλους, πώς θα παράγει περισσότερα», επισημαίνοντας ότι οι στόχοι για περισσότερες επενδύσεις, ισχυρότερη βιομηχανία, αύξηση των εξαγωγών και της παραγωγικότητας είναι προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά πρέπει να συνοδεύονται από συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις, χρηματοδοτικούς πόρους, χρονοδιαγράμματα και μετρήσιμα αποτελέσματα.

Ο Πρόεδρος του ΕΒΕΑ χαρακτήρισε θετική την κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος και τη μείωση της προκαταβολής φόρου, σημειώνοντας όμως ότι το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα δεν ανταποκρίνεται στις σημερινές ανάγκες της αγοράς. Ειδικά για την προκαταβολή φόρου, υπογράμμισε ότι η διατήρησή της σε υψηλά επίπεδα δεσμεύει πολύτιμη ρευστότητα που θα μπορούσε να κατευθυνθεί σε επενδύσεις, προσλήψεις και κεφάλαιο κίνησης, ζητώντας ταχύτερη εφαρμογή της μείωσής της.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην πρόσβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση. Χαρακτήρισε σημαντικά τα νέα χρηματοδοτικά και εγγυοδοτικά εργαλεία μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, σημειώνοντας ότι η επιτυχία τους θα κριθεί από το κατά πόσο οι πόροι θα φτάσουν πράγματι στις μικρές επιχειρήσεις και δεν θα περιοριστούν σε όσες είναι ήδη τραπεζικά επιλέξιμες. «Η χρηματοδότηση πρέπει να φτάσει στην πραγματική οικονομία», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, επανέφερε την πρόταση του ΕΒΕΑ για λειτουργική ρύθμιση έως 120 δόσεις για φορολογικές και ασφαλιστικές οφειλές, καθώς και για δυνατότητα επανένταξης επιχειρήσεων που έχασαν προηγούμενες ρυθμίσεις, περιορισμό των προσαυξήσεων και βελτίωση του εξωδικαστικού μηχανισμού. Όπως επισήμανε, δεν μπορεί να γίνεται συζήτηση για νέα χρηματοδότηση όταν ένα σημαντικό μέρος της αγοράς παραμένει αποκλεισμένο από αυτήν εξαιτίας παλαιών χρεών.

Τέλος, ο Πρόεδρος του ΕΒΕΑ υπογράμμισε ότι η βασική πρόκληση για την ελληνική οικονομία παραμένει η αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου, με περισσότερες παραγωγικές επενδύσεις, ισχυρότερη βιομηχανία, μεγαλύτερες εξαγωγές και επιχειρήσεις μεγαλύτερης κλίμακας. Στο πλαίσιο αυτό, ζήτησε σταθερά κίνητρα για επενδύσεις, συγχωνεύσεις και συνεργασίες, απλούστερες αδειοδοτήσεις, ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης και, κυρίως, ένα σαφές σχέδιο για τη χρηματοδότηση της οικονομίας μετά το Ταμείο Ανάκαμψης.

Κλείνοντας, ο κ. Μπρατάκος σημείωσε: «Το κρίσιμο ερώτημα της επόμενης περιόδου δεν είναι ποιος θα υποσχεθεί τα περισσότερα. Είναι ποιος διαθέτει το πιο σοβαρό και εφαρμόσιμο σχέδιο για να παράγει η χώρα περισσότερα. Πριν αποφασίσουμε πώς θα μοιράσουμε τον πλούτο, πρέπει να εξηγήσουμε με ειλικρίνεια πώς θα τον δημιουργήσουμε».

Ο υπουργός χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντική την ένταξη του Χρηματιστηρίου Αθηνών στο δίκτυο της Euronext, υπογραμμίζοντας ότι μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για τις ελληνικές επιχειρήσεις, προσφέροντας πρόσβαση σε μεγαλύτερη ρευστότητα, περισσότερους επενδυτές και ουσιαστικά σε μια αγορά χωρίς σύνορα. Όπως επισήμανε, το ΧΑ εντάσσεται πλέον σε ένα δίκτυο με περισσότερες από 1.800 εισηγμένες εταιρείες και συνολική κεφαλαιοποίηση περίπου €7 τρισ., γεγονός που αυξάνει σημαντικά τη διεθνή ορατότητα των ελληνικών εταιρειών και περιορίζει την εικόνα της Αθήνας ως μιας μικρής περιφερειακής αγοράς.

Ο κ. Πιερρακάκης συνέδεσε άμεσα την ανάπτυξη της κεφαλαιαγοράς με τον επενδυτικό στόχο της χώρας για το τέλος της δεκαετίας. Όπως ανέφερε, οι επενδύσεις αντιστοιχούσαν περίπου στο 11% του ΑΕΠ το 2019, ενώ στόχος είναι να φθάσουν στο 20% του ΑΕΠ το 2030, πλησιάζοντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 21%. Σε ονομαστικούς όρους, οι επενδύσεις από περίπου €46 δισ. σήμερα θα πρέπει να ξεπεράσουν τα €60 δισ. έως το 2030, με τον υπουργό να χαρακτηρίζει την κεφαλαιαγορά «υπαρξιακό» μέσο για την επίτευξη αυτού του στόχου.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις επιδόσεις της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς και συνολικά της αγοράς την περίοδο 2019-2026. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, μέσω 94 ενημερωτικών δελτίων αντλήθηκαν κεφάλαια €25,3 δισ., ενώ το ενεργητικό των αμοιβαίων κεφαλαίων υπερτετραπλασιάστηκε, από €6,1 δισ. το 2019 σε €25,6 δισ. σήμερα. Παράλληλα, μηδενίστηκαν οι εκκρεμείς υποθέσεις ηλικίας άνω των πέντε ετών, προχώρησε η εσωτερική αναδιοργάνωση και ο ψηφιακός μετασχηματισμός της Επιτροπής, ενισχύθηκε η προληπτική εποπτεία και χορηγήθηκαν οι πρώτες άδειες σε παρόχους κρυπτοστοιχείων βάσει του ευρωπαϊκού πλαισίου MiCA. Η Επιτροπή εμφάνισε επίσης πλεόνασμα χρήσης για το 2025 ύψους €11,4 εκατ., χωρίς επιβάρυνση του Δημοσίου.

Ο υπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία της εποπτείας για την προστασία της εμπιστοσύνης των επενδυτών, τονίζοντας ότι ο ρόλος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς δεν περιορίζεται απλώς στον έλεγχο της αγοράς. Όπως υπογράμμισε, μια αποτελεσματική κεφαλαιαγορά πρέπει να διοχετεύει τις αποταμιεύσεις σε πραγματικές επενδύσεις, να ενισχύει τη διαφάνεια, να προστατεύει τον μικρό αποταμιευτή από καταχρηστικές πρακτικές και χειραγώγηση και να αυξάνει το βάθος και την ανταγωνιστικότητα της αγοράς.

Στο ίδιο πλαίσιο, σημείωσε ότι ενισχύονται θεσμικά και ουσιαστικά οι δυνατότητες της Επιτροπής, μεταξύ άλλων και μέσω επιτόπιων ελέγχων. Κατά τον ίδιο, η προστασία του επενδυτή δεν μπορεί να εξαντλείται σε εγκυκλίους, αλλά απαιτεί πραγματικό έλεγχο των προϊόντων και των υπηρεσιών που διατίθενται στην αγορά. Η εξέλιξη αυτή, όπως είπε, έχει επιτρέψει στην Ελλάδα να περάσει από μια εποχή κατά την οποία το Χρηματιστήριο αποτελούσε σύμβολο κρίσης σε μια νέα περίοδο όπου μπορεί να λειτουργεί ως υποδομή ανάπτυξης.

Ταυτόχρονα, ο κ. Πιερρακάκης έστειλε σαφές μήνυμα προς τις εισηγμένες και τις επιχειρήσεις που επιδιώκουν πρόσβαση στις αγορές κεφαλαίου. Όπως τόνισε, τα φορολογικά και θεσμικά κίνητρα έχουν αξία μόνο όταν συνοδεύονται από αξιόπιστους ισολογισμούς, έγκυρη πληροφόρηση και λογοδοσία των διοικήσεων. Η εισαγωγή στο Χρηματιστήριο, όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, δεν αποτελεί «παιχνίδι δημοσίων σχέσεων», αλλά δέσμευση διαφάνειας και ελέγχου.

Σημαντικό σκέλος της στρατηγικής αποτελεί και η καλλιέργεια επενδυτικής κουλτούρας στα ελληνικά νοικοκυριά. Ο υπουργός αναφέρθηκε στον Ειδικό Επενδυτικό Λογαριασμό για τα νεογέννητα παιδιά που ανακοινώθηκε στη ΔΕΘ, εκφράζοντας την προσδοκία ότι θα συμβάλει ώστε οι οικογένειες να εξοικειωθούν όχι μόνο με την αποταμίευση, αλλά και με τη μακροπρόθεσμη επένδυση.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η ευρωπαϊκή αποταμίευση παραμένει σε μεγάλο βαθμό κατακερματισμένη στα εθνικά συστήματα, περιορίζοντας τη ρευστότητα και τη χρηματοδότηση της καινοτομίας. Όπως σημείωσε, τα αναξιοποίητα ευρωπαϊκά κεφάλαια ξεπερνούν τα €10 τρισ., γι' αυτό και η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (SIU) αποτελεί κρίσιμο εργαλείο ώστε οι αποταμιεύσεις να διοχετεύονται σε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, στην πράσινη μετάβαση, στην ψηφιοποίηση και στην καινοτομία.

Ο ίδιος συνέδεσε την εξέλιξη αυτή και με την ανάγκη ολοκλήρωσης της Τραπεζικής Ένωσης, επισημαίνοντας ότι η βαθύτερη ενοποίηση των κεφαλαιαγορών ενισχύει παράλληλα και τη διεθνή θέση του ευρώ. Τόνισε επίσης ότι δεν μπορεί να υπάρξει πραγματικά ενιαία ευρωπαϊκή κεφαλαιαγορά με 27 διαφορετικές εποπτικές προσεγγίσεις, υποστηρίζοντας ότι τα μεγάλα διασυνοριακά σχήματα, όπως οι σημαντικοί πάροχοι υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων, χρειάζονται κοινή ευρωπαϊκή εποπτεία όταν ο κίνδυνος αποκτά συστημική διάσταση.

Ταυτόχρονα, ξεκαθάρισε ότι η τεχνολογική καινοτομία δεν πρέπει ούτε να χρησιμοποιείται ως άλλοθι ασυδοσίας ούτε να περιορίζεται από ξεπερασμένους κανόνες, αναδεικνύοντας την ανάγκη ισορροπίας μεταξύ καινοτομίας, εποπτείας και προστασίας του επενδυτή.

Ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα είχε η αναφορά του στην πολιτική σταθερότητα, την οποία χαρακτήρισε θεμελιώδη προϋπόθεση για την προσέλκυση κεφαλαίων. Όπως υπογράμμισε, όταν ενισχύεται η αβεβαιότητα ή ο κίνδυνος ακυβερνησίας, θολώνει η προοπτική για την οικονομία και υπονομεύεται η εμπιστοσύνη του επενδυτή, επηρεάζοντας άμεσα τις οικονομικές συμπεριφορές και τις επενδυτικές αποφάσεις.

Κλείνοντας, ο κ. Πιερρακάκης περιέγραψε μια ισορροπία μεταξύ πολιτικής και εποπτείας: η πολιτική θέτει τις προτεραιότητες, ενώ οι ανεξάρτητες αρχές πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι κανόνες εφαρμόζονται. Όπως υπογράμμισε, αν η πολιτική επιχειρήσει να υποκαταστήσει την εποπτεία, η αγορά χάνει αξιοπιστία, αλλά και αν η εποπτεία λειτουργήσει χωρίς αναπτυξιακό προσανατολισμό, η αγορά κινδυνεύει να στεγνώσει από κεφάλαια. Στόχος, όπως είπε, είναι μια αγορά που λειτουργεί με κανόνες και ένα κράτος που σχεδιάζει στρατηγικά με ορίζοντα πέρα από τον εκλογικό κύκλο.

«Οι εύκολες αποφάσεις κοιτάζουν το σήμερα, οι δύσκολες κοιτάζουν την επόμενη γενιά», τονίζει ο υπουργός, υποστηρίζοντας ότι η επιτάχυνση της αποκλιμάκωσης του χρέους αποτελεί επιλογή με μακροπρόθεσμο όφελος για τη χώρα.

Στο επίκεντρο του σχεδιασμού βρίσκονται οι πρόωρες αποπληρωμές ύψους 12,8 δισ. ευρώ, οι οποίες, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν χρηματοδοτούνται με νέο δανεισμό αλλά από τα διαθέσιμα του Δημοσίου και το πλεόνασμα που έχει ήδη δημιουργηθεί.

Γιατί δεν είναι πλέον «φθηνά» τα δάνεια

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης απορρίπτει την άποψη ότι η Ελλάδα χρησιμοποιεί τα διαθέσιμά της για να εξοφλήσει πρόωρα δάνεια με εξαιρετικά χαμηλό κόστος, της τάξης του 1,5%.

Όπως εξηγεί, τα συγκεκριμένα δάνεια του πρώτου μνημονίου έχουν κυμαινόμενο επιτόκιο Euribor συν 0,5%, γεγονός που σημαίνει ότι το πραγματικό κόστος τους σήμερα βρίσκεται περίπου στο 3%.

Η σύγκριση με την απόδοση των ταμειακών διαθεσίμων αποτελεί βασικό επιχείρημα της κυβερνητικής στρατηγικής. Εφόσον τα χρήματα που παραμένουν στα ταμεία αποδίδουν λιγότερο από το επιτόκιο που καταβάλλει το Δημόσιο για τα συγκεκριμένα δάνεια, η πρόωρη εξόφλησή τους περιορίζει το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους.

Δανεισμός 8 δισ., κανονικές αποπληρωμές 8,9 δισ.

Ο υπουργός επισημαίνει επίσης ότι η πρόωρη εξόφληση δεν γίνεται με την έκδοση νέου και ακριβότερου χρέους.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει, μέσα στο 2026 η Ελλάδα σχεδιάζει να δανειστεί 8 δισ. ευρώ από τις αγορές, ενώ μόνο οι κανονικά προγραμματισμένες αποπληρωμές χρέους φθάνουν τα 8,9 δισ. ευρώ.

Επιπλέον αυτών, θα πραγματοποιηθούν οι πρόωρες αποπληρωμές των 12,8 δισ. ευρώ, οι οποίες θα καλυφθούν από τα ταμειακά διαθέσιμα και τα πλεονάσματα που έχουν ήδη συσσωρευθεί.

Με αυτόν τον τρόπο, σύμφωνα με το οικονομικό επιτελείο, επιταχύνεται η αποκλιμάκωση του συνολικού χρέους χωρίς να δημιουργείται αντίστοιχη νέα υποχρέωση για το Δημόσιο.

Γιατί τα 12,8 δισ. δεν μπορούν να γίνουν παροχές

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο Κυριάκος Πιερρακάκης και στο ερώτημα γιατί οι συγκεκριμένοι πόροι δεν χρησιμοποιούνται για πρόσθετες παροχές ή άλλα μέτρα στήριξης.

Όπως σημειώνει, λόγω των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων, η ύπαρξη ταμειακών διαθεσίμων δεν σημαίνει ότι το αντίστοιχο ποσό μπορεί αυτομάτως να μετατραπεί σε πρόσθετες κρατικές δαπάνες.

Επομένως, η επιλογή δεν είναι, σύμφωνα με το υπουργείο, μεταξύ αποπληρωμής χρέους και παροχών ύψους 12,8 δισ. ευρώ. Εφόσον οι δημοσιονομικοί κανόνες δεν επιτρέπουν την αξιοποίησή τους με αυτόν τον τρόπο και η απόδοσή τους είναι χαμηλότερη από το κόστος των δανείων που μπορούν να εξοφληθούν, η κυβέρνηση θεωρεί οικονομικά αποδοτικότερη τη μείωση του χρέους.

Το στοίχημα του δημοσιονομικού χώρου

Πέρα από την άμεση εξοικονόμηση τόκων, το οικονομικό επιτελείο συνδέει τις πρόωρες αποπληρωμές με τη δημιουργία μεγαλύτερου δημοσιονομικού χώρου τα επόμενα χρόνια.

Η ταχύτερη αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους περιορίζει τις μελλοντικές ανάγκες εξυπηρέτησής του, βελτιώνει τους δείκτες βιωσιμότητας και ενισχύει την αξιοπιστία της χώρας απέναντι στις αγορές και στους οίκους αξιολόγησης.

«Η βιωσιμότητα του χρέους συνδέεται μεσοπρόθεσμα με τον δημοσιονομικό χώρο που έχουμε. Όσο, δηλαδή, μειώνουμε το χρέος, τόσο αυξάνουμε τη δυνατότητα να στηρίζουμε τους πολίτες και να ενισχύουμε την αξιοπιστία της χώρας», σημειώνει ο υπουργός.

Η στρατηγική των πρόωρων αποπληρωμών αποτελεί έτσι για την κυβέρνηση ένα διπλό στοίχημα: μικρότερο κόστος εξυπηρέτησης σήμερα και μεγαλύτερα περιθώρια δημοσιονομικών κινήσεων στο μέλλον, με τα 12,8 δισ. ευρώ να χρησιμοποιούνται για την ταχύτερη αποκλιμάκωση ενός από τα υψηλότερα δημόσια χρέη στην Ευρώπη.

Ο κ. Πιερρακάκης αναφέρθηκε, επίσης, στις προκλήσεις της τραπεζικής εποπτείας και στην Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη χρειάζεται ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα ικανό να κινητοποιεί περισσότερα ευρωπαϊκά κεφάλαια και να τα κατευθύνει εκεί όπου μπορούν να στηρίξουν καλύτερα την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και τις στρατηγικές προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Έπειτα, ο ίδιος αναφέρθηκε στο διακύβευμα της τεχνητής νοημοσύνης και στο πώς οι ευρωπαϊκές τράπεζες μπορούν να λειτουργικούς κινδύνους αλλά και θέματα κυβερνοασφάλειας καθώς και στο κομμάτι των μη εξυπηρετούμενων δανείων, τονίζοντας τα διδάγματα που μπορούν να αντλήσουν οι εποπτικές αρχές, ενώ δεν παρέλειψε να αναφερθεί και στον ψηφιακό μετασχηματισμό της Ελλάδας, με έμφαση στη διαλειτουργικότητα. Υπογράμμισε δε ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει τις αρχές να εντοπίζουν έγκαιρα κινδύνους και να δίνουν έμφαση εκεί που χρειάζεται.

Αναλυτικά, η συνέντευξη στο ECB Supervision Newsletter:

1. Κατά τη διάρκεια της υποψηφιότητάς σας για την προεδρία του Eurogroup είχατε δηλώσει ότι τα ευρωπαϊκά κεφάλαια παραμένουν «παγιδευμένα σε εθνικά στεγανά που κατακερματίζουν τη ρευστότητα και περιορίζουν το βάθος των αγορών». Τι πρέπει να αλλάξει στην εποπτεία, το κανονιστικό πλαίσιο και τη δομή της αγοράς ώστε η Τραπεζική Ένωση να λειτουργεί ως μια πραγματικά ενοποιημένη αγορά;

Η βασική πρόκληση που αντιμετωπίζει σήμερα ο ευρωπαϊκός χρηματοπιστωτικός τομέας έχει αλλάξει θεμελιωδώς. Για πολλά χρόνια, προτεραιότητά μας ήταν να οικοδομήσουμε ένα τραπεζικό σύστημα ισχυρό, σταθερό και ανθεκτικό. Αυτόν τον στόχο τον πετύχαμε. Σήμερα, η Ευρώπη καλείται να ανταποκριθεί σε μια διαφορετική πρόκληση: να διασφαλίσει ότι το χρηματοπιστωτικό της σύστημα θα αποτελέσει μοχλό ανταγωνιστικότητας και μακροπρόθεσμης ανάπτυξης.

Η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης εξαρτάται από την ικανότητά της να επενδύει στην καινοτομία, στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, στην άμυνα, στις υποδομές και στις επιχειρήσεις που θα διαμορφώσουν το μέλλον της ηπείρου μας.

Γι’ αυτό, τόσο η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων  όσο και ένας ανταγωνιστικός τραπεζικός τομέας αποτελούν τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Οι ευρωπαϊκές τράπεζες εξακολουθούν να αποτελούν τη βασική πηγή χρηματοδότησης της οικονομίας μας. Αν θέλουμε η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων να πετύχει, χρειαζόμαστε τράπεζες που να μπορούν να λειτουργούν πραγματικά σε ευρωπαϊκή κλίμακα, να στηρίζουν τις επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ενιαία Αγορά και να κατευθύνουν αποτελεσματικά τα κεφάλαια προς τις στρατηγικές προτεραιότητες της Ευρώπης.

Η πρόσφατη Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θέτει ακριβώς τα σωστά ζητήματα.

Πρώτον, πρέπει η διασυνοριακή τραπεζική δραστηριότητα να γίνει ο κανόνας και όχι η εξαίρεση. Τα κεφάλαια και η ρευστότητα πρέπει να μπορούν να κυκλοφορούν πιο ελεύθερα εντός της Τραπεζικής Ένωσης, στηριζόμενα σε ισχυρότερες κοινές δικλίδες ασφαλείας και σε μεγαλύτερη εμπιστοσύνη μεταξύ των εποπτικών αρχών. Μια ενοποιημένη τραπεζική αγορά δεν αποτελεί αυτοσκοπό – είναι το μέσο που επιτρέπει στα κεφάλαια να κατευθύνονται προς τις πιο παραγωγικές επενδυτικές ευκαιρίες σε ολόκληρη την Ευρώπη, διευρύνοντας τις δυνατότητες χρηματοδότησης των επιχειρήσεων και αξιοποιώντας αποτελεσματικότερα τις ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις.

Δεύτερον, χρειαζόμαστε ένα κανονιστικό πλαίσιο που να ενισχύει τόσο την ανθεκτικότητα όσο και την ανταγωνιστικότητα. Η Ευρώπη οφείλει να συνεχίσει να διατηρεί υψηλά πρότυπα εποπτείας και ρύθμισης, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι οι κανόνες της ανταποκρίνονται στις πραγματικές συνθήκες λειτουργίας του ευρωπαϊκού τραπεζικού τομέα. Η προσαρμογή του κανονιστικού πλαισίου δεν σημαίνει χαλάρωση των προτύπων. Σημαίνει ένα πλαίσιο πιο προβλέψιμο, που θα στηρίζει αποτελεσματικότερα τις επενδύσεις, την καινοτομία και τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Τρίτον, χρειάζεται απλούστευση. Η πολυπλοκότητα δεν πρέπει να μετατρέπεται σε ανταγωνιστικό μειονέκτημα. Μειώνοντας τις περιττές διοικητικές επιβαρύνσεις και καθιστώντας πιο συνεκτικά τα πλαίσια προληπτικής εποπτείας και εξυγίανσης, μπορούμε να επιτρέψουμε στις τράπεζες να επικεντρωθούν σε αυτό που γνωρίζουν να κάνουν καλύτερα: να χρηματοδοτούν νοικοκυριά και επιχειρήσεις, αντί να αναλώνονται στη διαχείριση περιττής κανονιστικής πολυπλοκότητας.

Σε τελική ανάλυση, το ζήτημα υπερβαίνει κατά πολύ τον τραπεζικό τομέα. Αφορά το ίδιο το μέλλον της Ευρώπης. Η Ευρώπη δεν στερείται ταλέντου, ούτε φιλοδοξίας. Και, ασφαλώς, δεν στερείται αποταμιεύσεων. Αυτό που μας έλειπε ήταν η δυνατότητα να συνδέσουμε αυτές τις αποταμιεύσεις με τις επενδυτικές ευκαιρίες που θα διαμορφώσουν το επόμενο κεφάλαιο της ευρωπαϊκής ανάπτυξης. Η γεφύρωση αυτού του κενού αποτελεί μία από τις σημαντικότερες οικονομικές προκλήσεις που έχουμε μπροστά μας.

2. Σε αυτό το πλαίσιο, τι θα μπορούσε να συμβάλει στην υπέρβαση του πολιτικού αδιεξόδου γύρω από το Ευρωπαϊκό Σύστημα Ασφάλισης Καταθέσεων (EDIS) και την ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης;

Πιστεύω ότι πρέπει να ξεκινήσουμε αλλάζοντας την οπτική μας. Για πολλά χρόνια, η συζήτηση γύρω από το EDIS περιστρεφόταν γύρω από την ισορροπία μεταξύ της μείωσης των κινδύνων και του επιμερισμού τους. Αυτό εξακολουθεί να είναι σημαντικό. Ωστόσο, ο κατακερματισμός δεν αποτελεί πλέον απλώς μια χρηματοπιστωτική αναποτελεσματικότητα, αλλά συνιστά μια στρατηγική ευπάθεια. Μπορεί η Ευρώπη να χρηματοδοτήσει το μέλλον της εάν η τραπεζική της αγορά εξακολουθεί να παραμένει διαιρεμένη από εθνικά σύνορα;

Η κοινή προστασία και η ενοποίηση της αγοράς πρέπει να προχωρήσουν παράλληλα.

Η πορεία προς τα εμπρός θα πρέπει να βασιστεί στη διαδοχή των βημάτων που συμφωνήθηκε στο Eurogroup το 2022: πρώτα, να ενισχυθεί το κοινό πλαίσιο για τη διαχείριση τραπεζικών κρίσεων και τα εθνικά συστήματα εγγύησης καταθέσεων και, στη συνέχεια, να αξιολογηθούν, με βάση τη συναίνεση, τα εναπομείναντα στοιχεία που απαιτούνται για την ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης.

Η μεταρρύθμιση του πλαισίου CMDI, που υιοθετήθηκε φέτος, ολοκληρώνει το πρώτο στάδιο αυτής της διαδικασίας. Βελτιώνει τη διαχείριση των τραπεζικών αποτυχιών, ενισχύει την προστασία των καταθετών και συμβάλλει στον περιορισμό της επιβάρυνσης των φορολογουμένων. Προτεραιότητα πλέον αποτελεί η αποτελεσματική εφαρμογή της.

Βλέπω επίσης θετικά την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αντικαταστήσει την πρόταση του 2015 για το EDIS με ένα απλούστερο πλαίσιο, το οποίο θα κατανέμει με πιο ισορροπημένο τρόπο τις αρμοδιότητες και τη χρηματοδότηση μεταξύ εθνικού και κεντρικού επιπέδου, θα αντιμετωπίζει ενδεχόμενα προβλήματα ρευστότητας και θα διασφαλίζει ισότιμη προστασία των καλυπτόμενων καταθέσεων σε ολόκληρη την Τραπεζική Ένωση.

Το πρόγραμμα εργασιών του Eurogroup για τον Ιούλιο μάς παρέχει έναν σαφή οδικό χάρτη για το δεύτερο στάδιο: να αξιολογήσουμε την πρόοδο που έχει επιτευχθεί από το 2022 και να εντοπίσουμε, μέσα από συναινετική προσέγγιση, τα πρόσθετα μέτρα που απαιτούνται για την άρση των εναπομείναντων εμποδίων στην ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του τραπεζικού τομέα της ζώνης του ευρώ, ενόψει των νομοθετικών προτάσεων που αναμένεται να παρουσιάσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2027.

Μια ισχυρότερη Τραπεζική Ένωση αποτελεί το θεμέλιο τόσο για την επιτυχή υλοποίηση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων όσο και για την ικανότητα της Ευρώπης να χρηματοδοτήσει το δικό της μέλλον. Γι’ αυτό πιστεύω ότι σήμερα υπάρχουν οι προϋποθέσεις για τη διαμόρφωση μιας νέας πολιτικής συναίνεσης. Ευθύνη μας είναι να μετατρέψουμε αυτή την κοινή αντίληψη σε συγκεκριμένα, ρεαλιστικά και συναινετικά βήματα που θα ενισχύσουν την Τραπεζική Ένωση προς όφελος όλων των Ευρωπαίων πολιτών.

3. Το Eurogroup διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών της ζώνης του ευρώ και στη διαμόρφωση κοινών προσεγγίσεων. Γιατί θεωρείτε ότι αυτό το φόρουμ είναι τόσο σημαντικό στο σημερινό περιβάλλον και ποιο είναι το όραμά σας, ως Πρόεδρος, για την περαιτέρω ενίσχυση αυτού του συντονιστικού ρόλου, ιδίως σε ό,τι αφορά τον τραπεζικό τομέα;

Όσο ισχυρότερη θέλει να γίνει η Ευρώπη, τόσο μεγαλύτερη σημασία αποκτά ο οικονομικός συντονισμός.

Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο συλλογικά: η επιβράδυνση της παραγωγικότητας, η εντεινόμενη διεθνής ανταγωνιστικότητα, ο γεωπολιτικός κατακερματισμός, οι αυξημένες επενδυτικές ανάγκες και το ταχέως μεταβαλλόμενο περιβάλλον ασφάλειας. Όλες απαιτούν κοινή ανάληψη ευθύνης και συντονισμένη δράση.

Ακριβώς εκεί έγκειται η προστιθέμενη αξία του Eurogroup. Αποτελεί τον χώρο όπου οι υπουργοί Οικονομικών μπορούν να συναντώνται και να διεξάγουν ειλικρινείς και στρατηγικού χαρακτήρα συζητήσεις. Μας επιτρέπει να αποστασιοποιούμαστε από τα επιμέρους ζητήματα της καθημερινής ατζέντας και να αποκτούμε μια συνολική εικόνα των προκλήσεων που αντιμετωπίζουμε.

Συχνά λέω ότι η σημαντικότερη συμβολή του Eurogroup είναι πως βοηθά την Ευρώπη να αποκτήσει ένα κοινό λεξιλόγιο. Όταν συμφωνούμε στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε μια πρόκληση, γίνεται πολύ ευκολότερο να συμφωνήσουμε και για την κατεύθυνση που πρέπει να ακολουθήσουμε. Αυτή η πολιτική σύγκλιση είναι συχνά εκείνη που ανοίγει τον δρόμο για την επίτευξη νομοθετικών συμφωνιών.

Το Eurogroup έχει αποδείξει επανειλημμένα την αξία του, από τη συμβολή του στη διαχείριση της κρίσης δημόσιου χρέους και της πανδημίας έως τη διαμόρφωση της συζήτησης για το ψηφιακό ευρώ, την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και την Τραπεζική Ένωση. Πρόσφατα, διαμορφώσαμε επίσης την κοινή μας προσέγγιση για τον ιδιαίτερα δυναμικό και πολλά υποσχόμενο τομέα της ψηφιακής χρηματοδότησης.

Ως Πρόεδρος, επιθυμώ ένα Eurogroup ακόμη πιο δυναμικό, με πιο στρατηγικό προσανατολισμό και μεγαλύτερη προσήλωση στο μέλλον. Ο συντονισμός των δημοσιονομικών και οικονομικών πολιτικών θα παραμείνει στον πυρήνα του έργου μας, ιδιαίτερα καθώς τα δημοσιονομικά περιθώρια στενεύουν, ενώ οι επενδυτικές ανάγκες στους τομείς της άμυνας, της πράσινης μετάβασης, της ψηφιοποίησης και της αντιμετώπισης των δημογραφικών προκλήσεων συνεχίζουν να αυξάνονται. Για τον λόγο αυτό στηρίζω θερμά την πρωτοβουλία για την ποιότητα των δημόσιων οικονομικών (quality of public finances). Η αξιολόγηση όχι μόνο του ύψους των δημόσιων δαπανών, αλλά και της αποτελεσματικότητας, της αποδοτικότητας και της διακυβέρνησής τους, θα μας βοηθήσει να μάθουμε ο ένας από τον άλλο, να περιορίσουμε τον κατακερματισμό και να αξιοποιήσουμε καλύτερα τους δημόσιους πόρους.

Παράλληλα, το Eurogroup θα πρέπει να αφιερώσει μεγαλύτερη προσοχή στις διαρθρωτικές αλλαγές που θα διαμορφώσουν το μέλλον της Ευρώπης, όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη, οι δημογραφικές εξελίξεις, το ευρωπαϊκό επενδυτικό κενό, ο γεωπολιτικός κατακερματισμός και η οικονομική κυριαρχία. Κατά την άποψή μου, ο ρόλος του Eurogroup στον συντονισμό των οικονομικών προκλήσεων του παρόντος συμβαδίζει με την προετοιμασία της Ευρώπης για τις εξελίξεις του μέλλοντος.

Η πρόοδος στην ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης και η προώθηση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων θα αποτελέσουν βασικές προτεραιότητές μου ως Προέδρου. Πρόκειται για δύο μεταρρυθμίσεις κομβικής σημασίας για την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης και για την ικανότητά της να χρηματοδοτήσει τις στρατηγικές της φιλοδοξίες. Το Eurogroup είναι το πλέον κατάλληλο ώστε να φέρει κοντά τους υπουργούς Οικονομικών και να οικοδομήσει την πολιτική συναίνεση που απαιτείται για την άρση των εναπομεινάντων εμποδίων στην ενοποίηση, την ενίσχυση της εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών-μελών και τη διατήρηση της δυναμικής αυτών των μεταρρυθμίσεων.

Ο δικός μου ρόλος ως Προέδρου δεν θα είναι να επιβάλλω λύσεις, αλλά να δημιουργώ τις προϋποθέσεις ώστε να αναδύεται η συναίνεση, να χτίζω γέφυρες και να βοηθώ τους υπουργούς να μεταβαίνουν από μια εθνική οπτική σε μια πραγματικά ευρωπαϊκή προσέγγιση.

Φιλοδοξία μου είναι το Eurogroup να αναγνωρίζεται ως κινητήριος δύναμη της μελλοντικής ευημερίας της Ευρώπης. Στον σημερινό κόσμο, η σταθερότητα, η ανταγωνιστικότητα και η στρατηγική αυτονομία είναι ολοένα και πιο αλληλένδετες, και θεωρώ ότι το Eurogroup βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης.

4. Πώς αξιολογείτε το πρόσφατο έργο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ανταγωνιστικότητα του τραπεζικού τομέα; Ποιες θα πρέπει να είναι οι βασικές προτεραιότητες, εάν η Ευρώπη θέλει έναν τραπεζικό τομέα που να είναι όχι μόνο ανθεκτικός, αλλά και περισσότερο ικανός να χρηματοδοτεί την ανάπτυξη, την καινοτομία και τις στρατηγικές επενδύσεις;

Η ανθεκτικότητα παραμένει το θεμέλιο του ευρωπαϊκού τραπεζικού τομέα, αλλά πλέον δεν αρκεί. Σήμερα, η Ευρώπη χρειάζεται επίσης έναν τραπεζικό τομέα που να μπορεί να χρηματοδοτήσει ένα νέο αναπτυξιακό πρότυπο.

Η ήπειρός μας δεν στερείται ιδεών, ταλέντου ή επιστημονικής αριστείας. Όταν όμως οι καινοτόμες επιχειρήσεις επιχειρούν να αναπτυχθούν, συχνά δεν διαθέτουν το απαιτούμενο χρηματοδοτικό βάθος και την αναγκαία κλίμακα για να μετατρέψουν τις καινοτόμες ιδέες τους σε επιχειρήσεις παγκόσμιας εμβέλειας. Γι’ αυτό και η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων είναι τόσο σημαντική. Δημιουργεί το πλαίσιο για την κινητοποίηση των άφθονων ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων, οι οποίες σήμερα, πολύ συχνά, παραμένουν εγκλωβισμένες σε καταθέσεις χαμηλής απόδοσης αντί να κατευθύνονται σε παραγωγικές επενδύσεις.

Ωστόσο, η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων πρέπει να συμπληρωθεί από την Τραπεζική Ένωση. Οι τράπεζες εξακολουθούν να παρέχουν περίπου το 70% της χρηματοδότησης της ευρωπαϊκής οικονομίας και θα παραμείνουν, στο ορατό μέλλον, η βασική πηγή χρηματοδότησης των επιχειρήσεων, ιδίως των μικρομεσαίων.

Αυτό δεν αναιρεί τον αρχικό σκοπό της Τραπεζικής Ένωσης, που είναι η ενίσχυση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. Αντιθέτως, η ανθεκτικότητα εξακολουθεί να αποτελεί το θεμέλιό της. Στο σημερινό όμως περιβάλλον, η Τραπεζική Ένωση είναι ταυτόχρονα και ένα εγχείρημα ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας. Η Ευρώπη χρειάζεται τράπεζες που να μπορούν να λειτουργούν σε ευρωπαϊκή κλίμακα, να στηρίζουν τις επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ενιαία Αγορά και να κατευθύνουν κεφάλαια προς τις στρατηγικές μας προτεραιότητες.

Η Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δημοσιεύθηκε μόλις πρόσφατα και δεν θα ήθελα να προδικάσω τις συζητήσεις που θα ακολουθήσουν στο Eurogroup. Ωστόσο, πιστεύω ότι οι εργασίες μας θα πρέπει να επικεντρωθούν σε τρεις βασικούς στόχους:

Πρώτον, στην ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής χρηματοπιστωτικής ενοποίησης, με βασικό πυλώνα την εφαρμογή του νέου πλαισίου CMDI.

Δεύτερον, στη διευκόλυνση της διασυνοριακής τραπεζικής δραστηριότητας και της διασυνοριακής ενοποίησης του τραπεζικού τομέα. Πρέπει να συνεχίσουμε τη συζήτηση στο Eurogroup για το πώς η βαθύτερη ενοποίηση μπορεί να βελτιώσει την κατανομή κεφαλαίων και ρευστότητας, να δημιουργήσει οικονομίες κλίμακας και να διευρύνει τις δυνατότητες χρηματοδότησης των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.

Τρίτον, στη διαμόρφωση συναίνεσης σχετικά με τους τομείς στους οποίους μπορούμε να απλοποιήσουμε το κανονιστικό πλαίσιο, διατηρώντας παράλληλα την ανθεκτικότητα και ενισχύοντας την κλίμακα και την ανταγωνιστικότητα του τραπεζικού τομέα. Η προσαρμογή του κανονιστικού πλαισίου δεν σημαίνει χαλάρωση των προτύπων, σημαίνει να διασφαλίσουμε ότι οι ευρωπαϊκές τράπεζες θα μπορούν να ανταγωνίζονται αποτελεσματικά, διατηρώντας ταυτόχρονα τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

Ο τελικός μας στόχος είναι η δημιουργία ενός τραπεζικού τομέα που θα είναι ανθεκτικός, ανταγωνιστικός και πραγματικά ευρωπαϊκός, ενός τραπεζικού τομέα που θα συμπληρώνει την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και θα συμβάλλει στη χρηματοδότηση της ανάπτυξης και της μακροπρόθεσμης ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης.

5. Πώς μπορούν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και οι εποπτικές αρχές να απλοποιήσουν τους κανόνες και τις διαδικασίες, διατηρώντας παράλληλα την ανθεκτικότητα και την αξιοπιστία που αποτελούν τη βάση της εμπιστοσύνης στο τραπεζικό σύστημα;

Το σημείο εκκίνησης πρέπει να είναι απολύτως σαφές: η απλούστευση δεν μπορεί να σημαίνει αποδυνάμωση των δικλίδων ασφαλείας. Η ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού τραπεζικού τομέα αποτελεί το αποτέλεσμα της συστηματικής προσπάθειας που έχουν καταβάλει, επί σειρά ετών, τόσο οι ίδιες οι τράπεζες όσο και οι αρμόδιες αρχές. Είναι ένα επίτευγμα που κατακτήθηκε με κόπο και το οποίο αποτελεί το θεμέλιο της εμπιστοσύνης προς το χρηματοπιστωτικό μας σύστημα. Δεν πρέπει όμως να το θεωρούμε δεδομένο. Σε ένα περιβάλλον αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, εντεινόμενων κυβερνοαπειλών και ταχύτατων τεχνολογικών εξελίξεων, οι τράπεζες οφείλουν να συνεχίσουν να ενισχύουν την ανθεκτικότητά τους και να διατηρούν υψηλό επίπεδο ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων.

Ένα ισχυρό κανονιστικό πλαίσιο δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκη περιττή πολυπλοκότητα. Αντιθέτως, η υπερβολική πολυπλοκότητα μπορεί να καταστήσει το σύστημα λιγότερο διαφανές, δυσκολότερο στην εποπτεία και πιο δαπανηρό στη λειτουργία του. Στόχος μας πρέπει να είναι ένα πλαίσιο κανόνων που να είναι αυστηρό, αλλά ταυτόχρονα συνεκτικό, αναλογικό και προβλέψιμο.

Σημαντικός είναι και ο ρόλος των εποπτικών αρχών. Ο στενότερος συντονισμός, οι σαφέστερες εποπτικές προσδοκίες και η πιο συνεπής εφαρμογή του Ενιαίου Κανόνα (Single Rulebook) σε όλα τα κράτη-μέλη θα περιόριζαν την αβεβαιότητα και τις περιττές επικαλύψεις. Οι τράπεζες δεν θα πρέπει να βρίσκονται αντιμέτωπες με διαφορετικές ερμηνείες των ίδιων ευρωπαϊκών κανόνων, ανάλογα με το κράτος-μέλος στο οποίο δραστηριοποιούνται.

Η τεχνολογία μπορεί επίσης να αποτελέσει μέρος της λύσης. Η καλύτερη ανταλλαγή δεδομένων, η περαιτέρω εναρμόνιση των υποχρεώσεων αναφοράς και η ευρύτερη εφαρμογή της αρχής της συλλογής των πληροφοριών μία φορά – και της επαναχρησιμοποίησής τους όπου αυτό είναι εφικτό –  μπορούν να μειώσουν τις διοικητικές επιβαρύνσεις, προσφέροντας παράλληλα στις εποπτικές αρχές σαφέστερη και πιο έγκαιρη εικόνα των κινδύνων. Η βασική αρχή πρέπει να είναι απλή: κάθε κανονιστική απαίτηση οφείλει να εξυπηρετεί έναν σαφή προληπτικό εποπτικό σκοπό και παρόμοιοι κίνδυνοι να αντιμετωπίζονται με συνέπεια.

Η εμπιστοσύνη δεν απορρέει από τον αριθμό των κανόνων. Απορρέει από την ποιότητα του θεσμικού πλαισίου, την αποτελεσματικότητα της εποπτείας και τη βεβαιότητα ότι οι κίνδυνοι γίνονται σωστά αντιληπτοί και αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά. Η Ευρώπη δεν χρειάζεται να επιλέξει ανάμεσα στην ανθεκτικότητα και την ανταγωνιστικότητα. Με ένα τραπεζικό πλαίσιο απλούστερο, πιο διαφανές και πιο αναλογικό, μπορεί να ενισχύσει και τα δύο, διατηρώντας παράλληλα τα υψηλά πρότυπα που αποτελούν το θεμέλιο της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.

6. Πριν αναλάβετε το χαρτοφυλάκιο της οικονομίας, ηγηθήκατε του ψηφιακού μετασχηματισμού του ελληνικού κράτους. Ποια διδάγματα από αυτή την εμπειρία θεωρείτε ότι είναι περισσότερο χρήσιμα σήμερα για τον τραπεζικό τομέα και την εποπτεία, ιδίως όσον αφορά τη βελτίωση της ποιότητας των δεδομένων, την αποτελεσματικότητα και την αλληλεπίδραση μεταξύ εποπτικών αρχών και τραπεζών;

Η εμπειρία της ηγεσίας του ψηφιακού μετασχηματισμού της Ελλάδας μου δίδαξε ένα μάθημα που υπερβαίνει κατά πολύ την ίδια την τεχνολογία: ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν αφορά απλώς τη μεταφορά των υφιστάμενων διαδικασιών στο διαδίκτυο. Αφορά τον επανασχεδιασμό του τρόπου με τον οποίο λειτουργούν οι θεσμοί. Στην τραπεζική εποπτεία, όλα ξεκινούν από τα δεδομένα. Καλύτερα δεδομένα οδηγούν σε καλύτερη εποπτεία και καλύτερη εποπτεία ενισχύει την εμπιστοσύνη.

Ένα από τα σημαντικότερα διδάγματα από την εμπειρία του gov.gr ήταν ότι οι πολίτες δεν θα πρέπει να καλούνται να υποβάλλουν επανειλημμένα τις ίδιες πληροφορίες σε διαφορετικές υπηρεσίες του Δημοσίου. Αντίθετα, οι πληροφορίες θα πρέπει να συλλέγονται μία φορά, να διαμοιράζονται με ασφάλεια όπου αυτό είναι αναγκαίο και να επαναχρησιμοποιούνται σε ολόκληρο το φάσμα των δημόσιων υπηρεσιών. Με αυτόν τον τρόπο μειώσαμε τη γραφειοκρατία, βελτιώσαμε την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών και ενισχύσαμε την εμπιστοσύνη των πολιτών προς το κράτος.

Πιστεύω ότι η ίδια φιλοσοφία πρέπει να καθοδηγήσει και το μέλλον της τραπεζικής εποπτείας στην Ευρώπη. Όταν οι εποπτικές αρχές λαμβάνουν τις ίδιες πληροφορίες σε διαφορετικές μορφές, σε διαφορετικές χρονικές στιγμές και μέσω διαφορετικών διαύλων, αφιερώνουν υπερβολικά πολύ χρόνο στη συμφωνία και επεξεργασία των δεδομένων, και όχι στην ανάλυση των κινδύνων. Ο στόχος μας πρέπει να είναι απλός: οι τράπεζες δεν θα πρέπει να υποχρεώνονται να υποβάλλουν επανειλημμένα τις ίδιες πληροφορίες σε διαφορετικές εποπτικές αρχές και σε διαφορετικές μορφές. Οι πληροφορίες θα πρέπει να συλλέγονται μία φορά, σύμφωνα με κοινά πρότυπα, και να επαναχρησιμοποιούνται με ασφάλεια όπου αυτό είναι απαραίτητο.

Η διαλειτουργικότητα είναι θεμελιώδους σημασίας. Ένας από τους βασικούς λόγους της επιτυχίας του gov.gr ήταν ότι συνέδεσε μέχρι πρότινος απομονωμένα μητρώα σε ένα ενιαίο ψηφιακό οικοσύστημα. Η τραπεζική εποπτεία θα πρέπει να ακολουθήσει την ίδια λογική. Φανταστείτε την ΕΚΤ, την Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (EBA), τις εθνικές αρμόδιες αρχές και τις αρχές εξυγίανσης να εργάζονται πάνω στην ίδια βάση ποιοτικών δεδομένων, αντί να βασίζονται σε κατακερματισμένες αναφορές και επαναλαμβανόμενα αιτήματα παροχής πληροφοριών. Αυτό θα αναβάθμιζε την ποιότητα της εποπτείας, ενώ παράλληλα θα μείωνε σημαντικά το κόστος συμμόρφωσης και τις διοικητικές επιβαρύνσεις για τις τράπεζες, επιτρέποντάς τους να επικεντρωθούν περισσότερο στη χρηματοδότηση των νοικοκυριών, των επιχειρήσεων και της καινοτομίας.

Τα υψηλής ποιότητας δεδομένα αποτελούν επίσης τη βάση για μια πιο έξυπνη εποπτεία. Η τεχνητή νοημοσύνη και οι προηγμένες τεχνικές ανάλυσης δεδομένων μπορούν να βοηθήσουν τις εποπτικές αρχές να εντοπίζουν έγκαιρα τους αναδυόμενους κινδύνους, να αναγνωρίζουν αποτελεσματικότερα τις ανωμαλίες και να εστιάζουν την προσοχή τους εκεί όπου πραγματικά χρειάζεται.

Η αξία της τεχνητής νοημοσύνης δεν έγκειται στην υποκατάσταση της ανθρώπινης κρίσης, αλλά στο ότι επιτρέπει στους επόπτες να θέτουν νωρίτερα τα σωστά ερωτήματα και να λαμβάνουν καλύτερα τεκμηριωμένες αποφάσεις.

Τελικά, ο ψηφιακός μετασχηματισμός αποτελεί επένδυση για καλύτερη εποπτεία και καλύτερη διακυβέρνηση. Αξιοποιώντας τις δυνατότητες της ψηφιοποίησης, μπορούμε να οικοδομήσουμε ένα εποπτικό πλαίσιο πιο διαφανές, πιο αποτελεσματικό και καλύτερα εξοπλισμένο ώστε να στηρίζει την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης, χωρίς ποτέ να διακυβεύεται η χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

7. Οι εποπτικές αρχές έχουν πρόσφατα επισημάνει τους λειτουργικούς κινδύνους και τα ζητήματα κυβερνοασφάλειας που συνδέονται με ολοένα και πιο ισχυρά εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης, όπως το Mythos. Πώς μπορούν οι τράπεζες και οι αρμόδιες αρχές να διασφαλίσουν ότι η ανθεκτικότητα θα συμβαδίζει με την καινοτομία, ιδίως όσον αφορά τη διακυβέρνηση, την έγκαιρη εφαρμογή ενημερώσεων ασφαλείας και τη λειτουργική ανθεκτικότητα;

Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι μία από τις πλέον μετασχηματιστικές τεχνολογίες της εποχής μας. Για την Ευρώπη, όμως, το διακύβευμα υπερβαίνει κατά πολύ την ίδια την τεχνολογία. Αφορά την ανθεκτικότητά μας και την ικανότητά μας να διαμορφώσουμε το δικό μας οικονομικό μέλλον.

Γι’ αυτό και η συζήτηση που είχαμε πρόσφατα στο Eurogroup είναι τόσο σημαντική. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο πώς οι ευρωπαϊκές τράπεζες θα διαχειριστούν τους λειτουργικούς κινδύνους και τα ζητήματα κυβερνοασφάλειας που συνδέονται με ολοένα και πιο ισχυρά εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, όπως το Mythos. Το σημαντικότερο είναι αν θα μπορέσουν να αξιοποιήσουν τις δυνατότητές τους. Η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να μείνει πίσω σε κανένα από αυτά τα δύο μέτωπα.

Η λειτουργική ανθεκτικότητα πρέπει να εξελίσσεται παράλληλα με την τεχνολογική καινοτομία. Αυτό προϋποθέτει ισχυρή εταιρική διακυβέρνηση, ουσιαστική ανθρώπινη εποπτεία, ισχυρή κυβερνοασφάλεια, έγκαιρη εφαρμογή των ενημερώσεων ασφαλείας και συνεχή δοκιμή της ανθεκτικότητας των συστημάτων. Η καινοτομία και η ανθεκτικότητα πρέπει να προχωρούν μαζί.

Η ανθεκτικότητα απαιτεί επενδύσεις και οι επενδύσεις απαιτούν κλίμακα. Ακόμη και οι μεγαλύτερες ευρωπαϊκές τράπεζες παραμένουν σχετικά μικρές σε σύγκριση με τους διεθνείς ανταγωνιστές τους. Οι πέντε μεγαλύτερες τράπεζες της ζώνης του ευρώ έχουν, συνολικά, μέγεθος αντίστοιχο με εκείνο των μεγαλύτερων τραπεζών του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιαπωνίας, παρότι εξυπηρετούν μια πολύ μεγαλύτερη αγορά, ενώ εξακολουθούν να υπολείπονται σημαντικά των μεγαλύτερων τραπεζών των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας. Ένας από τους βασικούς λόγους είναι ο περιορισμένος βαθμός διασυνοριακής ενοποίησης του τραπεζικού τομέα. Η κλίμακα καθορίζει ολοένα και περισσότερο τη δυνατότητα επένδυσης σε τεχνολογίες αιχμής. Οι επενδύσεις των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών τραπεζών στην τεχνολογία, ως ποσοστό του ενεργητικού τους, είναι σημαντικά χαμηλότερες από εκείνες των αμερικανικών τραπεζών. Αυτό αποτελεί πραγματική πρόκληση.

Γι’ αυτό και έχω θέσει στο Eurogroup να ανοίξει μια ουσιαστική συζήτηση σχετικά με τα εμπόδια που δεν επιτρέπουν στις ευρωπαϊκές τράπεζες να αποκτήσουν μεγαλύτερη κλίμακα και να προχωρήσουν σε περισσότερη διασυνοριακή ενοποίηση. Πρέπει να προσεγγίσουμε αυτή τη συζήτηση με ανοιχτό πνεύμα. Ένας περισσότερο ενοποιημένος ευρωπαϊκός τραπεζικός τομέας θα προσέφερε στις τράπεζες μεγαλύτερη δυνατότητα να επενδύσουν στην καινοτομία, να ενισχύσουν τη λειτουργική τους ανθεκτικότητα και να παραμείνουν ανταγωνιστικές σε παγκόσμιο επίπεδο.

Στόχος μας είναι ένας ευρωπαϊκός τραπεζικός τομέας που θα μπορεί όχι μόνο να ανταγωνίζεται, αλλά και να πρωτοστατεί στις τεχνολογίες που θα διαμορφώσουν την επόμενη δεκαετία.

8. Οι ελληνικές τράπεζες έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο στην αντιμετώπιση των μη εξυπηρετούμενων δανείων του παρελθόντος. Ποια διδάγματα μπορούν να αντλήσουν οι εποπτικές αρχές από αυτή την εμπειρία, ιδίως όσον αφορά τα πρότυπα χορήγησης πιστώσεων, τις ορθές πρακτικές χορήγησης δανείων και την αποτροπή μιας νέας συσσώρευσης μη εξυπηρετούμενων δανείων;

Η εμπειρία της τελευταίας δεκαετίας μάς δίδαξε ένα απλό αλλά ουσιαστικό μάθημα: ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης των μη εξυπηρετούμενων δανείων είναι να αποτρέπεται εξαρχής η δημιουργία τους. Η εξυγίανση των ισολογισμών είναι απαραίτητη, όμως η πραγματική επιτυχία έγκειται στο να διασφαλίσουμε ότι δεν θα συσσωρευθούν εκ νέου υπερβολικοί κίνδυνοι. Η πρόληψη είναι πάντοτε προτιμότερη από τη θεραπεία.

Ο ελληνικός τραπεζικός τομέας σήμερα δεν έχει καμία σχέση με εκείνον που γνωρίζαμε πριν από δέκα χρόνια. Οι ισολογισμοί έχουν εξυγιανθεί σε μεγάλο βαθμό, η ποιότητα του ενεργητικού έχει βελτιωθεί θεαματικά και οι τράπεζες βρίσκονται πλέον σε πολύ καλύτερη θέση για να χρηματοδοτήσουν τις επενδύσεις και την οικονομική ανάπτυξη. Αυτό αποδεικνύει ότι οι αποφασιστικές μεταρρυθμίσεις και η αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ τραπεζών, εποπτικών αρχών και δημόσιων φορέων μπορούν να αποφέρουν διαρκή αποτελέσματα.

Το σημαντικότερο δίδαγμα είναι ότι η ανθεκτικότητα ξεκινά από τη συνετή χορήγηση πιστώσεων. Τα αυστηρά πρότυπα πιστοδοτήσεων εξακολουθούν να αποτελούν την πρώτη γραμμή άμυνας απέναντι στα μελλοντικά προβλήματα ποιότητας του ενεργητικού. Η πιστωτική πειθαρχία είναι, μάλιστα, ακόμη σημαντικότερη σε περιόδους ισχυρής οικονομικής ανάπτυξης, όταν ο πειρασμός να χαλαρώσουν τα κριτήρια χορήγησης δανείων είναι μεγαλύτερος.

Το δεύτερο δίδαγμα είναι ότι η εποπτεία πρέπει να έχει προληπτικό και μακροπρόθεσμο χαρακτήρα. Στόχος δεν είναι να εντοπίζουμε τους κινδύνους του σήμερα, αλλά να προλαμβάνουμε τους κινδύνους του αύριο. Αυτό προϋποθέτει δεδομένα υψηλής ποιότητας, αναλογική εποπτεία και την ετοιμότητα να παρεμβαίνουμε έγκαιρα. Επιδίωξή μας δεν πρέπει να είναι να γίνουμε αποτελεσματικότεροι στη διαχείριση των κρίσεων, αλλά να τις καθιστούμε εξαρχής λιγότερο πιθανές.

Ίσως το σημαντικότερο επίτευγμα του ελληνικού τραπεζικού τομέα να ήταν η εμπέδωση μιας ισχυρότερης κουλτούρας διαχείρισης κινδύνων και πιστωτικής πειθαρχίας. Αυτή η αλλαγή νοοτροπίας είναι που θα διασφαλίσει τη διατήρηση της ανθεκτικότητας και στο μέλλον.

Το σημαντικότερο δίδαγμα από την ελληνική εμπειρία είναι ότι η ανθεκτικότητα δεν αποτελεί αυτοσκοπό. Αποτελεί το θεμέλιο ενός τραπεζικού συστήματος που μπορεί να χρηματοδοτεί με αυτοπεποίθηση το μέλλον, στηρίζοντας την ανάπτυξη και την επιχειρηματικότητα, ενώ παράλληλα διαφυλάσσει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα σε όλη τη διάρκεια του πιστωτικού κύκλου.

Οι τράπεζες, τόνισε, έχουν τώρα μπροστά τους μια σπάνια δυνατότητα: να δημιουργήσουν οι ίδιες τον κόσμο μέσα στον οποίο θα λειτουργήσουν. Όχι απλώς να προσαρμοστούν στην οικονομία που υπάρχει. Να χρηματοδοτήσουν την οικονομία που μπορεί να υπάρξει. Γιατί οι τράπεζες δεν είναι απλώς μέρος του οικονομικού οικοσυστήματος. Είναι ο καταλύτης του. Και ο καταλύτης δεν παρακολουθεί την αντίδραση, είναι εκείνος που την πυροδοτεί.

Η μακροπρόθεσμη αξία μιας τράπεζας κρίνεται, τελικά, από την οικονομία που χρηματοδοτεί. Σε μια οικονομία που μένει στάσιμη, καμία κερδοφορία δεν είναι διατηρήσιμη. Η χρηματοδότηση του μετασχηματισμού δεν είναι, επομένως, μια θυσία προς όφελος τρίτων. Είναι η καλύτερη επένδυση που μπορούν να κάνουν οι τράπεζες για τους ίδιους τους μετόχους τους. Από εδώ και πέρα, η κερδοφορία των ελληνικών τραπεζών και ο ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας, θα πηγαίνουν μαζί. Το ένα δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς το άλλο.

Όπως επισήμανε μεταξύ άλλων, για κάθε εκατό ευρώ καταθέσεων, οι ελληνικές τράπεζες δανείζουν σήμερα περίπου εβδομήντα, όταν στην υπόλοιπη ευρωζώνη ο λόγος πλησιάζει τα εκατό. Τα δανειακά χαρτοφυλάκια των ελληνικών τραπεζών, ως ποσοστό του ΑΕΠ, δεν είναι από τα πιο υψηλά στο ευρωσύστημα. Αυτό, διευκρίνισε, δεν το αναφέρει ως μομφή. Είναι, αντίθετα, το μέτρο της ευκαιρίας. Υπάρχει ρευστότητα που περιμένει να γίνει ανάπτυξη - ένα προνόμιο το οποίο λίγοι στην Ευρώπη διαθέτουν.

Αυτά τα εργαλεία δεν θα τα φέρει κανένας άλλος. Η δυνατότητα να τα δημιουργήσει κανείς, ανήκει σε εσάς. Έχετε ήδη αποδείξει ότι μπορείτε να καινοτομείτε: το IRIS το αποδεικνύει καθημερινά. Η ίδια καινοτομία μπορεί να περάσει τώρα από τις πληρωμές στη χρηματοδότηση. Και σας διαβεβαιώνω ότι η Πολιτεία θα σταθεί αρωγός σε κάθε τέτοια δική σας πρωτοβουλία.

Η σχέση των τραπεζών με την κοινωνία κρίνεται και στα καθημερινά - στις προμήθειες, στην απόδοση της κατάθεσης του μικροκαταθέτη, στην εξυπηρέτηση εκεί όπου το κατάστημα έκλεισε αλλά η ανάγκη έμεινε. Ο κόσμος θα πιστέψει στον νέο ρόλο των τραπεζών όταν τον δει στη δική του τσέπη και στη δική του γειτονιά, είπε.

Υπογράμμισε επίσης ότι εκατομμύρια άνθρωποι και τα περιουσιακά τους στοιχεία βρίσκονται σήμερα στους servicers και, στην πράξη, εκτός οικονομικής δραστηριότητας. 'Άνθρωποι που δεν μπορούν να δανειστούν, ακίνητα που δεν μπορούν να αξιοποιηθούν, μικρές επιχειρήσεις που δεν μπορούν να επανεκκινήσουν. Ένα κομμάτι της οικονομίας μας έχει βρεθεί, εδώ και χρόνια, σε αναστολή.

Αυτό δεν λύνεται αποσπασματικά. Χρειάζονται συνολικές λύσεις, που πατούν σε τρεις πυλώνες.

* Το κράτος, που ρυθμίζει και συντονίζει - και το κάνει ήδη, ενισχύοντας το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των servicers.

* Τις τράπεζες, που μπορούν να ανοίξουν τον δρόμο της επανένταξης: ο δανειολήπτης που ρύθμισε και εξυπηρετεί τα δάνειά του, πρέπει να έχει διαδρομή επιστροφής στο τραπεζικό σύστημα, πρόσβαση σε αναχρηματοδότηση, δεύτερη ευκαιρία με όρους αγοράς.

* Και τους servicers, που οφείλουν βιώσιμες ρυθμίσεις και διαφάνεια - γιατί διαχειρίζονται όχι απλώς χαρτοφυλάκια, αλλά ζωές. Εμείς, ως Πολιτεία, ως κυβέρνηση, αλλά και ως οικονομικό επιτελείο, σε συνεργασία με την Τράπεζα της Ελλάδος, με όλους τους θεσμούς, νομίζω ότι δείξαμε έμπρακτα τη βούλησή μας να επανεντάξουμε αυτούς τους ανθρώπους στην καρδιά της οικονομικής δραστηριότητας. Γι' αυτό προχωρήσαμε στη μεγαλύτερη, πρακτικά, παρέμβαση που έχει γίνει μέχρι σήμερα για το ιδιωτικό χρέος.

- Διευρύναμε σημαντικά τον εξωδικαστικό μηχανισμό, μειώνοντας το όριο ένταξης των οφειλών στις 5.000 ευρώ και επιταχύνοντας τις διαδικασίες. Δημιουργήσαμε ένα ισχυρότερο πλαίσιο προστασίας της κύριας κατοικίας μέσα από τον εξωδικαστικό.

- Μετατρέψαμε δηλαδή τον εξωδικαστικό σε εργαλείο προστασίας της πρώτης κατοικίας.

-Αυξήσαμε το ακατάσχετο όριο των τραπεζικών καταθέσεων στα 1.600 ευρώ και θεσπίσαμε τη δυνατότητα άρσης κατασχέσεων για όσους ρυθμίζουν και τηρούν τις υποχρεώσεις τους.

- Ενεργοποιούμε τη νέα ρύθμιση των 72 δόσεων για παλαιές οφειλές και αποκαταστήσαμε μια σημαντική αδικία για περισσότερους από 100.000 δανειολήπτες του λεγόμενου νόμου Κατσέλη. Και εδώ δεν μείναμε στο ελάχιστο που προέκυπτε από την απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου. Προχωρήσαμε στην αναδρομική εφαρμογή της ρύθμισης, ώστε το όφελος να φτάσει και σε όσους είχαν ήδη επιβαρυνθεί με υψηλότερες καταβολές. Κι όλα αυτά, σωρευτικά, είναι μια προσπάθεια που πρέπει να τη στηρίξουμε όλοι μαζί: το κράτος, οι τράπεζες, οι servicers, η αγορά συνολικά.

Το στοίχημα της επόμενης δεκαετίας είναι στοίχημα εντονότερης ανάκαμψης. Αλλά είναι, εξίσου, στοίχημα συμπερίληψης. Γιατί χωρίς συμπερίληψη, η ανάκαμψη θα «κουτσαίνει». Θα προχωρά, αλλά θα αφήνει πίσω της ένα μέρος της κοινωνίας, και μια οικονομία που αφήνει ανθρώπους πίσω είναι άδικη και εν τέλει και αναποτελεσματική, είπε ο υπουργός.

Ο κ. Πιερρακάκης χαρακτήρισε τη σημερινή συζήτηση πολιτική δέσμευση και όχι μια ακόμη τεχνική διαπραγμάτευση, υπογραμμίζοντας ότι η επίτευξη κοινής πολιτικής κατεύθυνσης αποτελεί την απαραίτητη προϋπόθεση ώστε να ολοκληρωθούν με επιτυχία οι τεχνικές διαπραγματεύσεις τους επόμενους μήνες. Όπως σημείωσε, η συμφωνία επί του στόχου για ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων έως τον Οκτώβριο δημιουργεί την αναγκαία πολιτική βεβαιότητα για την προώθηση της μεταρρύθμισης.

Κεντρικό σημείο της τοποθέτησής του αποτέλεσε η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (Savings and Investments Union – SIU), την οποία χαρακτήρισε ως πιθανώς τη σημαντικότερη οικονομική μεταρρύθμιση που μπορεί να υλοποιήσει η σημερινή γενιά ευρωπαίων πολιτικών. Σύμφωνα με τον ίδιο, η εμβάθυνση της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς κεφαλαίων αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας, τη διευκόλυνση της χρηματοδότησης των επιχειρήσεων και την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων.

Ο πρόεδρος του Eurogroup συνέδεσε τη σημερινή πρωτοβουλία με τη λεγόμενη «μέθοδο Monnet», επικαλούμενος σχετική ομιλία του συγγραφέα Giuliano da Empoli προς τιμήν του Jean Monnet. Όπως ανέφερε, η ευρωπαϊκή ενοποίηση δεν οικοδομήθηκε μέσα από μεγάλες πολιτικές διακηρύξεις αλλά μέσα από διαδοχικές τεχνικές συμφωνίες, οι οποίες σταδιακά απέκτησαν βαθιά πολιτική σημασία και δημιούργησαν τις προϋποθέσεις για τα επόμενα βήματα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Στο πλαίσιο αυτό, υποστήριξε ότι η σημερινή απόφαση για κοινή πολιτική κατεύθυνση μπορεί σήμερα να φαίνεται διαδικαστική, ωστόσο στο μέλλον ενδέχεται να αποδειχθεί καθοριστική για τη δημιουργία μιας πραγματικά ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς κεφαλαίων.

Ο κ. Πιερρακάκης αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη συλλογικής ευθύνης των κρατών-μελών απέναντι στις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Υιοθετώντας την προσέγγιση του Giuliano da Empoli περί ενός «συλλογικού Monnet», τόνισε ότι η Ευρώπη δεν χρειάζεται πλέον έναν μόνο οραματιστή, αλλά τη συνεργασία όλων των κρατών-μελών ώστε να συνδυαστούν η πολιτική φιλοδοξία με την τεχνική αρτιότητα, η αποτελεσματική εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων με το κοινό ευρωπαϊκό όραμα.

Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών εξέφρασε την πλήρη στήριξη της Ελλάδας στην πρωτοβουλία της Ιρλανδικής Προεδρίας, επισημαίνοντας ότι η χώρα υποστηρίζει τη συγκεκριμένη πολιτική προσέγγιση και θα συνεργαστεί με όλα τα κράτη-μέλη ώστε η σημερινή πολιτική δέσμευση να οδηγήσει σε οριστική συμφωνία για το πακέτο μεταρρυθμίσεων έως τον Οκτώβριο.