Η χθεσινή μέρα ήταν μια μέρα όπου οι αγορές έβγαλαν αντίδραση, η οποία στην περίπτωση του αμερικανικού δείκτη Dow Jones είναι ουσιαστικής σημασίας, από τη στιγμή που κατέγραψε ισχυρά κέρδη άνω του 2% και ξεπέρασε εκ νέου τις 30.000 μονάδες, ξεπερνώντας μάλιστα τις 30.500 μονάδες.

Γράφει ο Λουκάς Γεωργιάδης

Ήταν η πρώτη συνεδρίαση της εβδομάδας για τη Wall Street μετά την αργία της Δευτέρας και επί της ουσίας η Νέα Υόρκη ευθυγραμμίστηκε με τη θετική πορεία των χρηματιστηριακών δεικτών στην Ευρώπη. Από κοντά και το Χρηματιστήριο Αθηνών, το οποίο έκλεισε με καλά κέρδη 1,07%, στον απόηχο των προβλέψεων της Oxford Economics για μια δυναμική χρονιά, λόγω του τουρισμού. Πάντως, εκτός από τις εξελίξεις στο πολεμικό μέτωπο Ρωσίας-Ουκρανίας, την έκρηξη του πληθωρισμού και τα ελληνοτουρκικά, ας έχουμε υπόψιν ότι ο κορωνοϊός είναι εδώ και μας υπόσχεται... συγκινήσεις!

Lagarde speaking (και για τα ακίνητα στην Ελλάδα)... 

Για να πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά, τον τόνο των οικονομικών εξελίξεων έδωσε χθες η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Κριστίν Λαγκάρντ, η οποία μίλησε στους Ευρωβουλευτές και προσπάθησε να τους βάλει στο πνεύμα της οικονομικής συγκυρίας. Δεν ξέρουμε πόσοι την κατάλαβαν ή δεν ξέρουμε πόσοι είναι οι ευρωβουλευτές που δεν έχουν επαφή με την πραγματικότητα (σαν μερικούς ημεδαπούς, όνομα και μη χωριό...), αλλά όσοι παρακολουθούν στενά τις οικονομικές εξελίξεις, αντιλαμβάνονται ότι οι προειδοποιήσεις της Προέδρου για τις αγορές ομολόγων και ακινήτων, ήταν ηχηρές. Και όλα αυτά συνέβαιναν ενώ οι ευρωβουλευτές, προσπαθούσαν να εκμαιεύσουν περισσότερες πληροφορίες για το νέο εργαλείο παρέμβασης της ΕΚΤ  στην αγορά ομολόγων.

Η κ. Λαγκάρντ ήταν "Σφίγγα", αλλά διαβεβαίωσε ότι το νέο πλαίσιο της ΕΚΤ θα λειτουργήσει αποτελεσματικά, έτσι ώστε να ομαλοποιηθεί η κατάσταση στην αγορά ομολόγων, κάτι που συμβαίνει σε σημαντικό βαθμό τις τελευταίες ημέρες. Εφόσον αποκατασταθούν οι ισορροπίες, τότε θα υπάρξει ανάλογο θετικό αντίκρισμα και στην πορεία των επιτοκίων. Ωστόσο, η κυρία Λαγκάρντ προειδοποίησε ότι "όποιος δεν πιστέψει στην αποτελεσματικότητα του νέου εργαλείου δεν θα τού βγει προς όφελός του". Από την άλλη, παραδέχθηκε ότι οι προβλέψεις για... παροδικό πληθωρισμό ήταν πέρα για πέρα άστοχες, καθώς κατά 85% η άνοδος οφείλεται στην εκτίναξη των τιμών της ενέργειας, λόγω της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία.

Από τη στιγμή που ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη κινείται πολύ πάνω από τον αποδεκτό στόχο του 2%, είναι δεδομένο ότι στο μέτωπο των επιτοκίων, θα υπάρξουν οι ανάλογες προσαρμογές, που, ενδεχομένως, να κρύβουν πολύ δυσάρεστες εκπλήξεις. Πάντως, όπως ανέφερε, η αύξηση των επιτοκίων των κρατικών ομολόγων είχε προβλεφθεί. Όσο για τα επιτόκια, τον Ιούλιο περιμένουμε άνοδο κατά 0,25% και τα... σπουδαία έρχονται από τον Σεπτέμβριο. Γι αυτόν τον λόγο η Κυρία Λαγκάρντ προειδοποίησε τους επενδυτές για την πορεία των μετοχών, αλλά και για το ενδεχόμενο να σκάσει η "φούσκα" των ακινήτων σε ευρωπαϊκές χώρες, όπου τα πράγματα έχουν ξεφύγει εντελώς. Ευτυχώς, σ΄ αυτές δεν περιλαμβάνεται η Ελλάδα, καθώς όπως επεσήμανε η Κυρία Λαγκάρντ, οι αποτιμήσεις είναι δίκαιες. Και μέσα σε όλα αυτά... μάλωσε τις κυβερνήσεις της Ευρωζώνης, οι οποίες δίνουν μισθολογικές αυξήσεις πάνω από το 2% και μαζί με τις τιμές της ενέργειας, τροφοδοτούν τις πληθωριστικές τάσεις. Αυτά τα... ολίγα!

Ο Πισσαρίδης... σοκάρει

Δεν πέρασε απαρατήρητη χθες η παρέμβαση του νομπελίστα οικονομολόγου Χριστόφορου Πισσαρίδη, τον οποίο η κυβέρνηση συμβουλεύτηκε προκειμένου να χαράξει τον οδικό χάρτη για βιώσιμα οικονομικά και ένα ισχυρό αναπτυξιακό υπόβαθρο.

Ο καθηγητής του London School of Economicsμιλώντας στο CNBC, προειδοποίησε ότι η αγορά εργασίας βρίσκεται σε "χειρότερη κατάσταση από τη δεκαετία του 1970", φέρνοντας ως παράδειγμα τις απεργίες των σιδηροδρομικών στο Ηνωμένο Βασίλειο. Όπως επεσήμανε "αυτές δίνουν το στίγμα για το τι θα επακολουθήσει". Οι απεργιακές κινητοποιήσεις αυτήν την εβδομάδα, οδηγούν σε ακύρωση του 80% των δρομολογίων, ενώ ακολουθεί... καύσωνας και μέσα στον Ιούλιο. Σύμφωνα με τον νομπελίστα, πρέπει να γίνουν μεγαλύτερες προσαρμογές στην αγορά εργασίας, λόγω της περαιτέρω διείσδυσης της τεχνολογίας στη ζωή μας, μέσα από τη δοκιμασία της πανδημίας του κορωνοϊού. Σημειώνεται ότι ο κύριος Πισσαρίδης, κέρδισε το Νόμπελ Οικονομικών για το έργο του στην ανάλυση των αγορών εργασίας.

Το ΔΝΤ... ξανάρχεται

Χθες η κυβέρνηση ανακοίνωσε ομοβροντία μέτρων με την κάρτα καυσίμου, την αλλαγή ενεργοβόρων οικιακών συσκευών, ενώ "τρέχει" και η πλατφόρμα για την επιδότηση του ρεύματος. Και να που έσκασε μύτη το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο! Όχι, δεν ζητάει να μας βάλει σε μνημόνια, αλλά ούτε και λεφτά, καθώς ξεχρεώσαμε μέχρι και το τελευταίο σεντ πριν από μερικούς μήνες. Στην έκθεση του το Ταμείο ζητεί από την κυβέρνηση να ακολουθήσει την τακτική των στοχευμένων μέτρων, προβλέποντας φέτος ισχυρή ανάπτυξη 3,5% και πληθωρισμό 6,1%. Ωστόσο, το πιο σημαντικό απ΄ όλα είναι ότι εκφράζει τη βεβαιότητα για τη βιωσιμότητα του Ελληνικού χρέους, παρά το γεγονός ότι γίνεται... πόλεμος γύρω μας! Το ΔΝΤ ζητεί από την κυβέρνηση να προχωρήσει τις μεταρρυθμίσεις σε διάφορους τομείς, όπως η ψηφιοποίηση, οι ιδιωτικοποιήσεις (καλά, μέσα σε τέτοιο κλίμα δεν είναι και τόσο εύκολο...), ενώ συστήνει βελτίωση του μείγματος της δημοσιονομικής πολιτικής αλλά και του ισολογισμού των τραπεζών. 

Θετικό σοκ από τον τουρισμό

Η κυβέρνηση κινείται μόνο εκ του ασφαλούς στις παροχές και στις στοχευμένες παρεμβάσεις της, ρίχνοντας... κλεφτές ματιές στην πορεία των τουριστικών εισπράξεων.

Όπως διαμορφώνονται μέχρι στιγμής τα πράγματα (φτου, να μην το ματιάσουμε...), ίσως να... τρίβουμε τα μάτια μας φέτος! Δεν είναι ευχή, αλλά είναι ισχυρή ένδειξη, μετά και την πορεία των τουριστικών εισπράξεων και του τουριστικού πλεονάσματος στο τετράμηνο. Λοιπόν, έχουμε και λέμε. Σε σχέση με τον Απρίλιο του 2019, δηλαδή προ πανδημίας, ο φετινός μήνας παρουσίασε αύξηση των ταξιδιωτικών εισπράξεων κατά 19,0%, ενώ η μέση δαπάνη ανά ταξίδι αυξήθηκε κατά 15,0% και η εισερχόμενη ταξιδιωτική κίνηση κατά 7,5%. Πρακτικά, το ταξιδιωτικό πλεόνασμα τον φετινό Απρίλιο ήταν υπερδιπλάσιο σε σχέση με το αντίστοιχο του 2019, ενώ το φετινό α΄ τετράμηνο ήταν καλύτερο κατά 80% σε σχέση με το αντίστοιχο του 2019! Ο φετινός Απρίλιος εμφανίζει πλεόνασμα κατά 432 εκατ. ευρώ υψηλότερο από το αντίστοιχο μήνα του 2019, έναντι 211 εκατ. ευρώ τον αντίστοιχο μήνα του 2019. Σε επίπεδα τετράμηνου, φέτος βρισκόμαστε με ταξιδιωτικό πλεόνασμα 633 εκατ. ευρώ, ενώ το αντίστοιχο διάστημα του 2019, είχαμε 375,7 εκατ. ευρώ. Αυτά βλέπουν στην κυβέρνηση και τρίβουν τα χέρια τους, τόσο για τον φετινό ρυθμό ανάπτυξης, όσο και για το περιθώριο περαιτέρω παροχών ενόψει εκλογών...

Πανηγύρι στη ΔΕΠΑ Εμπορίας

Αίσθηση προκαλούν στην αγορά τα αποτελέσματα της ΔΕΠΑ Εμπορίας το 2021, χωρίς να λάβουμε υπόψιν τι έχει γίνει φέτος από την αρχή του έτους και πώς θα αποτυπωθούν οι εξελίξεις στα μεγέθη της τρέχουσας χρήσης, όταν αυτά ανακοινωθούν του χρόνου τέτοια εποχή.

Στην περυσινή χρήση πέτυχε κέρδη προ φόρων 334.956.189 ευρώ, εκ των οποίων τα 93 και κάτι ήταν μη επαναλαμβανόμενα, καθώς αποτελούσαν έσοδα μετά τη δικαστική διαμάχη με την τουρκική BOTAS για την τιμολόγηση του αερίου και επιπλέον 10 εκατ. ευρώ, αποτελούσαν μέρισμα θυγατρικής της. Συνεπώς, μιλάμε για κέρδη 241.461.144 ευρώ, τα οποία είναι επαναλαμβανόμενα και προέρχονται από τη χονδρεμπορική δραστηριότητα. Τα μερίσματα ανήλθαν σε 90,6 εκατ. ευρώ, γεμίζοντας τα ταμεία του Δημοσίου, το οποίο μέσω του ΤΑΙΠΕΔ κατέχει το 65%, αλλά και των Ελληνικών Πετρελαίων που κατέχουν το υπόλοιπο 35%. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η ΔΕΠΑ Εμπορίας έχει συμβάλει κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης, μέσω εκπτώσεων, μερισμάτων και φόρων συνολικά 317 εκατομμύρια ευρώ στην Εθνική Οικονομία. Επιπλέον, η ΔΕΠΑ Εμπορίας κατάφερε πέρυσι να αυξήσει το μερίδιο της στην αγορά του φυσικού αερίου στο 55%, έναντι 39% το 2020. Παράλληλα, η μεγάλη άνοδος των τιμών του φυσικού αερίου το διάστημα Οκτωβρίου – Δεκεμβρίου 2021, συνέβαλε στην ενίσχυση της κερδοφορίας της. Πανηγύρι!

"Απόβαση" της Eurobank στην Κρήτη

Το πόσο σημαντική είναι η Κρήτη στους σχεδιασμούς της διοίκησης της Eurobank, φαίνεται από την... απόβαση που πραγματοποίησε η διοίκηση στο νησί, προκειμένου να έχει εικόνα από πρώτο χέρι.

Ο Πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου και πρώην υπουργός Οικονομικών Γιώργος Ζαννιάς, καθώς και ο Διευθύνων Σύμβουλος Φωκίων Καραβίας, μαζί με άλλα υψηλόβαθμα στελέχη της τράπεζας επισκέπτονται από χθες όλες τις πόλεις και θα έχουν συναντήσεις με τους παραγωγικούς φορείς, επιχειρηματίες και την ακαδημαϊκή κοινότητα. Χθες, ο κ. Καραβίας παρέθεσε δείπνο εργασίας στο Ηράκλειο και αναμένεται να γίνει το ίδιο σήμερα στα Χανιά. Σε αυτό θα συμμετάσχουν επιχειρηματικοί πελάτες, που θα παρακολουθήσουν ανοικτές συζητήσεις για τα επιδοτούμενα και συγχρηματοδοτούμενα αναπτυξιακά προγράμματα. Η Κρήτη αποτελεί κορυφαία επιχειρησιακή προτεραιότητα για τη Eurobank που αναγνωρίζει την ισχυρή αναπτυξιακή δυναμική και το ρόλο της συγκεκριμένης περιφέρειας ως μια ολοκληρωμένη οικονομία, πρότυπο ανάπτυξης, καινοτομίας και εξωστρέφειας για την εγχώρια επιχειρηματική κοινότητα. Κλάδοι αιχμής όπως ο τουρισμός, η αγροδιατροφή, η «πράσινη»ενέργεια, η ακαδημαϊκή έρευνα και η ψηφιακή καινοτομία, με ιδιαίτερο χαρακτηριστικό το υψηλής κατάρτισης ανθρώπινο δυναμικό, συγκροτούν ισχυρά συγκριτικά πλεονεκτήματα και μια ισορροπημένη παραγωγική βάση για την Κρήτη, με κομβική αξία και στο νέο αναπτυξιακό κύκλο.

Σημειώνεται ότι η Eurobank αποτελεί την πρώτη τράπεζα με τις μεγαλύτερες χρηματοδοτήσεις στον τουριστικό κλάδο, αλλά στοχεύει σε μια συνολική θεώρηση του χρηματοδοτικού της πλάνου στη μεγαλόνησο, με αιχμή τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Ο Διευθύνων Σύμβουλος κ. Φωκίων Καραβίας, τόνισε ότι η  Κρήτη είναι μια ολοκληρωμένη οικονομία, η οποία μπορεί να αποτελέσει πρότυπο για την Ελλάδα. Μάλιστα, διαβεβαίωσε ξεκάθαρα ότι στόχος της τράπεζας είναι η επέκταση των δραστηριοτήτων στη μεγαλόνησο, καθώς εκεί τα επόμενα χρόνια η "πίτα" αναμένεται να μεγαλώσει πάρα πολύ. Αυτό σημαίνει στρατηγικό πλάνο και διορατικότητα...

Ο Πρωθυπουργός έχει πλέον στα χέρια του την κατάλληλη συνταγή για να υλοποιήσει τις δεσμεύσεις του απέναντι στον ελληνικό λαό και να μετατρέψει την Ελλάδα σε ένα νέο παραγωγικό μοντέλο με έντονα στοιχεία εξωστρέφειας και ανταγωνιστικότητας μακριά, από τις αγκυλώσεις και τις προκαταλήψεις της περιόδου της μεταπολίτευσης που κράτησαν τη χώρα καθηλωμένη και την οδήγησαν στις οικονομικές περιπέτειες της περασμένης δεκαετίας.

Η ολοκλήρωση του σχεδίου Πισσαρίδη και η δημοσιοποίηση του ανοίγει πλέον τον δρόμο στους κυβερνητικούς επιτελείς για να δώσουν το εναρκτήριο λάκτισμα, ώστε η χώρα με σταθερά βήματα να μπει σε τροχιά ανάκαμψης και να πρωταγωνιστήσει τα επόμενα χρόνια στους κόλπους της Ε.Ε και της ευρύτερης περιοχής της νοτιοανατολικής Μεσογείου.

Ο κ. Μητσοτάκης εμφανίζεται αποφασισμένος να πορευτεί στο δρόμο των αλλαγών είτε εξαντλώντας την τετραετία, προχωρώντας στον κατάλληλο χρόνο τις απαραίτητες αλλαγές στο κυβερνητικό σχήμα, είτε ανανεώνοντας τη λαϊκή εντολή αν και εφόσον οι υγειονομικές συνθήκες το επιτρέψουν εντός της Άνοιξης.

Στην προσπάθεια αυτή το κυβερνητικό επιτελείο αναμένεται να παίξει τα ρέστα του και να συγκρουστεί με κατεστημένες νοοτροπίες πάνω σε ένα ιδεολογικό και πολιτικό πλαίσιο με βασικό γνώμονα το δημόσιο συμφέρον.

Σ΄αυτή τη δύσκολη μάχη για τη Νέα Ελλάδα, η σημερινή κυβέρνηση διαθέτει ένα μεγάλο όπλο, δηλαδή της εμπιστοσύνης της συντριπτικής πλειοψηφίας των πολιτών που στις τελευταίες εθνικές εκλογές έστειλαν ένα ισχυρό μήνυμα να αλλάξουν τα πάντα.

Θεμέλιο ενός βιώσιμου οικονομικού μοντέλου εμφανίζονται οι παρεμβάσεις στη φορολογία, με ελάφρυνση των φορολογικών βαρών ,προκειμένου να μειωθεί η παραοικονομία και να ενισχυθεί η απασχόληση. Σύμφωνα με την Έκθεση της Επιτροπής, υπό τον Χριστόφορο Πισσαρίδη,  δεδομένης της σημερινής δομής του φορολογικού και ασφαλιστικού συστήματος, όπως και της δομής της οικονομίας, απόλυτη προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στην ελάφρυνση του βάρους στη μισθωτή εργασία. Τονίζεται ότι το υπερβολικά μεγάλο μέρος της εργασίας αφορά την αυτοαπασχόληση, τους άτυπους τομείς της οικονομίας και την εργασία με χαμηλά δηλωμένα εισοδήματα που εξαιρούνται από τη φορολογία, ενώ η φορολογική σφήνα (tax wedge) για εισοδήματα πάνω από τα χαμηλότερα είναι εξαιρετικά υψηλή, αναφέρει το in.gr.

Τονίζει πως οι ειδικοί περιβαλλοντικοί φόροι μπορούν επίσης να έχουν σταδιακά υψηλότερο μερίδιο στο μείγμα των εσόδων. Είναι σημαντικό, όπως εισηγείται η Επιτροπή, οι περιβαλλοντικοί φόροι είτε να αντικαθιστούν με διαφάνεια υπάρχοντες φόρους είτε να επιστρέφονται εξ’ ολοκλήρου στους φορολογούμενους ως εμφανής μείωση φόρου εισοδήματος.

Διεύρυνση της φορολογικής βάσης

Επίσης, σημαντική προϋπόθεση για τη διατήρηση των εσόδων στο απαραίτητο επίπεδο με ταυτόχρονη ενίσχυση της παραγωγικής βάσης είναι η διεύρυνση της φορολογικής βάσης. Σε αυτό θα συμβάλλει η κατάλληλη χρήση των ηλεκτρονικών συναλλαγών και άλλων μέσων που ενισχύουν τη διαφάνεια και δημιουργούν τα κίνητρα για νοικοκυριά και επιχειρήσεις να κινηθούν στην τυπική και όχι στην άτυπη οικονομία. Σε δραστηριότητες που εμφανίζουν υψηλά επίπεδα φοροδιαφυγής μπορεί να εφαρμοστούν στοχευμένες πολιτικές μειωμένων φορολογικών συντελεστών προκειμένου να περιοριστεί το ανταγωνιστικό-φορολογικό πλεονέκτημα όσων δραστηριοποιούνται στην άτυπη οικονομία. 

Όπως παρατηρεί η Έκθεση, η διεύρυνση της φορολογικής βάσης απαιτεί μια αργή και επίπονη διαδικασία μετασχηματισμού της ελληνικής οικονομίας. Μεταρρυθμίσεις, όπως η δραστική μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης της εργασίας είναι χρονικά πιεστικές, απαραίτητες για την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας. Στο μεταβατικό στάδιο, και ανάλογα με τη δημοσιονομική ισορροπία, μέρος του κενού από τη μείωση των φορολογικών εσόδων μπορεί να χρειαστεί να ισοσκελιστεί από μείωση δαπανών, με έμφαση στην περιττή γραφειοκρατία, οργανισμούς χαμηλής απόδοσης, και άλλες μη αποτελεσματικές λειτουργίες. Η μείωση των δαπανών απαιτεί μια δύσκολη ισορροπία διότι υπάρχουν τομείς που χρήζουν ενίσχυσης, όπως η προσχολική εκπαίδευση, η υγεία και άλλες σημαντικές προτεραιότητες.

Υπέρμετρη επιβάρυνση της μισθωτής εργασίας  και της μεσαίας τάξης

Όπως αναφέρει η Έκθεση, οι  πολύ υψηλοί συντελεστές φόρων στην εργασία (μετά τα εισαγωγικά κλιμάκια), ενώ υπάρχει υστέρηση στα αντίστοιχα έσοδα, αντανακλούν το μικρό ποσοστό οικονομικά ενεργού πληθυσμού, την υψηλή ανεργία και το υψηλό ποσοστό αδήλωτης ή υποδηλωμένης εργασίας.

Η υπέρμετρη επιβάρυνση της μισθωτής εργασίας από φόρους και εισφορές, όπως αναφέρει το πόρισμα, ειδικά στη μεσαία εισοδηματική κλίμακα, έχει αρνητικές συνέπειες στην ανταγωνιστικότητα, την παραμονή εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού στη χώρα και τα κίνητρα για επίσημη εργασία. Μειώνει τα κίνητρα για παραγωγή, εξωθεί εργαζόμενους στην παραοικονομία ή στην αλλοδαπή, και καθυστερεί τη στροφή της οικονομίας προς την εξωστρέφεια.  

Οι ισχύοντες οριακοί συντελεστές, συμπεριλαμβανομένης και της εισφοράς αλληλεγγύης, είναι ιδιαίτερα υψηλοί και εμφανίζουν πολύ έντονη προοδευτικότητα ήδη από μεσαία εισοδήματα. Η υψηλή φορολόγηση αποθαρρύνει τη δημιουργία θέσεων εργασίας για εργαζόμενους με ιδιαίτερες δεξιότητες, καθώς και τις αντίστοιχες επενδύσεις, που όμως χρειάζεται η χώρα να προσελκύσει για να επιτύχει ισχυρούς ρυθμούς ανάπτυξης.  Στη μεταποίηση, το υψηλό μη μισθολογικό κόστος εργασίας επιδεινώνει περαιτέρω τις αρνητικές επενέργειες στη διεθνή ανταγωνιστικότητα από το σχετικά υψηλό κόστος ενέργειας.

Στο διάστημα από το 2010 έως σήμερα και στο πλαίσιο της επίτευξης δημοσιονομικής ισορροπίας, τα φορολογικά έσοδα αυξήθηκαν σταδιακά από το 32% σε 38,9% (στοιχεία 2018) του ΑΕΠ, ποσοστό που πλέον αντιστοιχεί περίπου στον μέσο όρο των οικονομιών της Ευρωζώνης (40,5%). Αντίστοιχα, οι δαπάνες της Γενικής Κυβέρνησης περιορίστηκαν στον μ.ό. της Ευρωζώνης (47% του ΑΕΠ), σε 46,9% του ΑΕΠ το 2018 από 52,5% το 2009 (Πίνακας 4.5). Σε σύγκριση με την Ευρωζώνη, η Ελλάδα υπολείπεται σημαντικά στα έσοδα από άμεσους φόρους (10,2% έναντι 13,3% του ΑΕΠ), έχει δυσανάλογα υψηλότερα έσοδα από έμμεσους φόρους (17,1% έναντι 9,9% του ΑΕΠ) και σημαντικά υψηλότερη φορολογική επιβάρυνση στην εργασία (έμμεσος φορολογικός συντελεστής 43,2% έναντι 38,6%), στην ακίνητη περιουσία και στα ενεργειακά προϊόντα.

Φοροδιαφυγή παρατηρείται και στην έμμεση φορολογία, ιδίως καθώς μεγάλο μέρος των υπηρεσιών που αντιστοιχεί σε υψηλό συντελεστή ΦΠΑ δραστηριοποιείται στην άτυπη οικονομία και δεν καταγράφεται. Ειδικότερα, η Ελλάδα εμφανίζει τη δεύτερη υψηλότερη υστέρηση στον ΦΠΑ (VAT gap) στην ΕΕ, με 33,6% της συνολικής φορολογικής απαίτησης (VAT total tax liability).

Σειρά παρεμβάσεων

Από τη σημερινή βάση αφετηρίας, προκρίνονται μια σειρά από ειδικότερες παρεμβάσεις με στόχο τη δικαιότερη, παραγωγικότερη και αναπτυξιακά φιλικότερη κατανομή των φορολογικών βαρών σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις:
1. Αναμόρφωση των φορολογικών συντελεστών και των φορολογικών κλιμακίων εισοδήματος
στην κατεύθυνση της περαιτέρω απλοποίησης. Σύγκλιση προς τον μέσο όρο της Ευρωζώνης
(προσαρμοσμένη στα μέσα εισοδήματα). Εναρμόνιση των κλιμακίων φορολογίας
εισοδήματος και ασφαλιστέων αποδοχών ώστε να μην επιβαρύνονται τα εισοδήματα από
εργασία, ταυτόχρονα με υψηλούς φορολογικούς συντελεστές και υψηλές ασφαλιστικές
εισφορές.
2. Συνεχή προσπάθεια απλοποίησης του φορολογικού συστήματος, με τη θέσπιση ειδικού
θεσμού (στο πρότυπο του Office for Tax Simplification του Ηνωμένου Βασίλειου).
3. Κατά το δυνατό εξομοίωση και ενιαία φορολογική μεταχείριση των εισοδημάτων από
διαφορετικές πηγές ώστε να μην καταστρατηγείται και η έννοια της προοδευτικότητας της
φορολογικής κλίμακας.
4. Σταδιακή μεταφορά του ΕΝΦΙΑ σε τοπικό επίπεδο, με αντίστοιχη προσαρμογή των
μεταβιβάσεων από την κεντρική κυβέρνηση προς τους ΟΤΑ.
5. Ενίσχυση αποταμίευσης νοικοκυριών με κίνητρα για μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες
επενδύσεις μέσω της ελληνικής κεφαλαιαγοράς και ειδικών επενδύσεων.
6. Ευνοϊκότερη φορολογική μεταχείριση των επενδύσεων των επιχειρήσεων σε μηχανολογικό
εξοπλισμό, με μεταβολή του σημερινού εισοδήματος δεκαετούς φορολογικής απόσβεσης με
επιταχυνόμενες αποσβέσεις εντός τριετίας.
7. Άρση αντικινήτρων για τη μεγέθυνση εταιρειών εντός της χώρας.
8. Σταθερό φορολογικό πλαίσιο για τις επιχειρήσεις. Δεκαετής ρήτρα μη επιδείνωσης του
φορολογικού πλαισίου για νέες επενδύσεις.
9. Μείωση της φορολόγησης των ενεργειακών προϊόντων για τη βιομηχανία και εξέταση της
δυνατότητας επιβολής περιβαλλοντικού φόρου σε εισαγωγές (carbon border tax) από χώρες
οι οποίες δεν έχουν θεσπίσει τα κατάλληλα περιβαλλοντικά μέτρα.
10. Αυστηρότερα και εντατικότερα μέτρα ελέγχου για τον περιορισμό της λαθραίας διακίνησης
καυσίμων και καπνικών προϊόντων, με εξασφάλιση του κατάλληλου εξοπλισμού και
τεχνογνωσίας.
11. Ενίσχυση κινήτρων για συρρίκνωση της παραοικονομίας μέσω επιβράβευσης και
στοχευμένης χρήσης ηλεκτρονικών πληρωμών.