Ο αριθμός των πλουσίων στον κόσμο, οι οποίοι ορίζονται από το Capgemini ως οι άνθρωποι των οποίων τα διαθέσιμα χρήματα πλην της κύριας κατοικίας τους υπερβαίνουν το ένα εκατομμύριο δολάρια, αυξήθηκε σε ένα χρόνο κατά 5,1%, και έφθασε το 2023 τα 22,8 εκατομμύρια άτομα, υπολόγισε το γραφείο στη μελέτη του με τίτλο «Έκθεση για τον Παγκόσμιο Πλούτο» (World Wealth Report).

Η περιουσία τους αυξήθηκε επίσης και υπολογίζεται συνολικά σε 86,8 τρισεκατομμύρια δολάρια, κατέγραψε δηλαδή αύξηση κατά 4,7% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Πρόκειται για δύο ρεκόρ, τόσο όσον αφορά τον αριθμό των προσώπων αυτών όσο και για το ύψος της περιουσίας τους, από το 1997 που το Capgemini άρχισε να δημοσιεύει αυτή την ετήσια έρευνα.

«Οι μετοχές έκαναν άλμα από κοινού με την αγορά της τεχνολογίας, τροφοδοτούμενες από τον ενθουσιασμό για τη δημιουργική τεχνητή νοημοσύνη και τον εν δυνάμει αντίκτυπό της στην οικονομία», αναφέρει το γραφείο στη μελέτη, στο πλαίσιο της οποίας αξιολογήθηκαν 71 χώρες και η οποία χρησιμοποιεί ως μεθοδολογία ένα στατιστικό σύστημα απογραφής και μια γραφική απεικόνιση που αποκαλείται καμπύλη Lorenz.

Το 2022, οι πιο πλούσιοι άνθρωποι είχαν δει την αξία της περιουσίας τους να καταγράφει την ισχυρότερη υποχώρηση σε διάστημα δεκαετίας, εξαιτίας αυτή τη φορά μιας αναδίπλωσης των τιμών στα χρηματιστήρια.

Το ύψος των περιουσιών και η παράλληλη αύξηση των ανισοτήτων έχουν προκαλέσει τα τελευταία χρόνια πολλές συζητήσεις για τον καλύτερο τρόπο με τον οποίο θα μπορούσαν οι πιο πλούσιοι να συνεισφέρουν στη φορολογία.

Στην G20 η Βραζιλία και η Γαλλία ωθούν για ένα παγκόσμιο ελάχιστο φόρο στις μεγαλύτερες περιουσίες, ο οποίος θα μπορούσε να αποφέρει 250 δισ. δολάρια επιπλέον, αν οι 3.000 δισεκατομμυριούχοι του πλανήτη πλήρωναν τουλάχιστον το ισόποσο του 2% της περιουσίας τους σε φόρους εισοδήματος, ένα από τα σενάρια που συζητούνται.

Η έκθεση που δημοσιεύτηκε με αφορμή την επικείμενη συνάντηση των υπουργών Οικονομικών και διοικητών των κεντρικών τραπεζών της ομάδας του G20, από τις 14 έως τις 18 Ιουλίου, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου επισημαίνοντας πως τόσο τα εγχώρια όσο και τα εξωτερικά χρέη των κρατών αυξήθηκαν πάνω από πέντε φορές μέσα στις τελευταίες δύο δεκαετίες. Ο ρυθμός δε, αυτός ξεπέρασε κατά πολύ τους ρυθμούς ανάπτυξης τους, καθώς κατά μέσο όρο οι ρυθμοί ανάπτυξης τριπλασιάστηκαν (στην καλύτερη περίπτωση) μεταξύ 2002 και 2022.

Συνολικά την περσινή χρονιά το δημόσιο χρέος παγκοσμίως άγγιξε το ποσό ρεκόρ των 92 τρισ. δολαρίων, αν και τα βάρη αυξήθηκαν πολύ περισσότερο στον αναπτυσσόμενο κόσμο σε σχέση με τις ανεπτυγμένες οικονομίες. Έτσι πλέον, 59 χώρες κυρίως του αναπτυσσόμενου κόσμου επιβαρύνονται με μια αναλογία χρέους προς ΑΕΠ άνω του 60%, που θεωρείται το όριο πέραν του οποίου το χρέος εκτιμάται ως πολύ υψηλό. Το 2011 ο αριθμός των κρατών δεν ξεπερνούσε τις 22!

Από το συνολικό ποσό των παγκόσμιων χρέων το 30% αναλογεί στις αναπτυσσόμενες χώρες και μάλιστα μόνο τρεις χώρες μαζί, η Κίνα, η Ινδία και η Βραζιλία κατέχουν το μερίδιο του λέοντος με περίπου το 70% της πίτας.  Μεταξύ των ανεπτυγμένων οικονομιών πλέον φορτωμένη με χρέη είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες, με την Ιαπωνία και μεγάλες χώρες της Ευρώπης όπως η Γαλλία και η Γερμανία να ακολουθούν.

Το συνολικό δημόσιο χρέος των αναπτυσσόμενων κρατών αυξήθηκε από το 35% επί το ΑΕΠ το 2010 στο 60% το 2021. Αναλόγως το εξωτερικό δημόσιο χρέος αυξήθηκε από το 19% επί το ΑΕΠ στο 29% επί το ΑΕΠ το 2021.

Τα βάρη αυτά αποτελούν τροχοπέδη για τις οικονομίες, προειδοποιεί η έκθεση, καθώς περιορίζουν την πρόσβαση των κρατών σε χρηματοδοτήσεις, ενώ παράλληλα μεταφράζονται σε αυξημένο κόστος δανεισμού, υποτίμηση των νομισμάτων τους και αναιμική ανάπτυξη.

Εξάλλου, ο ΟΗΕ υπογραμμίζει πως η δομή του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος καθιστά την πρόσβαση των αναπτυσσόμενων κρατών σε χρηματοδοτήσεις όχι μόνο πιο ακριβή αλλά και ανεπαρκή. «Η ανισότητα είναι ενσωματωμένη στο διεθνές χρηματοπιστωτικό οικοδόμημα» καταγγέλλει χαρακτηριστικά η έκθεση. Σημειωτέον δε, πως οι αναπτυσσόμενες οικονομίες έχουν μεγαλύτερη έκθεση σε εξωτερικά σοκ ακριβώς, διότι δανείζονται κυρίως σε ξένο συνάλλαγμα.

«Στην Αφρική ενδεικτικά τα χρήματα που δαπανώνται για την πληρωμή των τόκων είναι περισσότερα από όσα δαπανώνται για τομείς όπως η παιδεία και η υγεία» καταγγέλλει η έκθεση. Υπολογίζεται πως συνολικά 3,3 δισ. άνθρωποι στον πλανήτη ζουν σε χώρες όπου οι δαπάνες για την κάλυψη του κόστους των τόκων των δημόσιων χρεών είναι μεγαλύτερες από τον προϋπολογισμό τους για θέματα υγείας και παιδείας.

Παράλληλα, οι χώρες της Αφρικής δανείζονται με επιτόκια έως και τέσσερις φορές υψηλότερα σε σχέση με τις ΗΠΑ και έως και οκτώ φορές υψηλότερα σε σχέση με τη Γερμανία. Είναι εύλογο δε, πως το υψηλό κόστος δανεισμού καθιστά πιο δύσκολο για τις αναπτυσσόμενες χώρες να συγκεντρώσουν τα κεφάλαια για να επενδύσουν σε σημαντικά έργα, κάτι που τελικά υπονομεύει την ανάπτυξη των οικονομιών τους και τη δυνατότητα τους να καταστήσουν βιώσιμο το χρέος τους.

Όσον αφορά στο προφίλ των πιστωτών, πρόκειται κυρίως για ιδιώτες πιστωτές, κατόχους ομολόγους αλλά και τράπεζες, που ελέγχουν περίπου το 62% του εξωτερικού χρέους των αναπτυσσόμενων κρατών. Από όλες τις περιοχές του πλανήτη, πάντως, η Λατινική Αμερική είναι αυτή που παρουσιάζει το υψηλότερο ποσοστό κατοχής κρατικού χρέους από ιδιώτες πιστωτές σε ποσοστό που φτάνει το 74%!

Υπό τα δεδομένα αυτά, ο ΟΗΕ καλεί το G20 και την παγκόσμια κοινότητα να καταλήξει σε βιώσιμες λύσεις για την ανακούφιση των κρατών από τα βάρη των υπερβολικών και μη βιώσιμων χρεών, αλλά και καθιστώντας το σύστημα δανεισμού πιο δίκαιο και βιώσιμο.

Χρησιμοποιήθηκε ο όρος «ψυχρός», διότι δεν συνέβη κάποια κύρια ένοπλη σύρραξη ανάμεσα στους δύο συνασπισμούς χωρών, παρόλο που συνέβησαν περιφερειακές συρράξεις σε διάφορες περιοχές του πλανήτη (Κορέα, Βιετνάμ, Αφγανιστάν κ.α.), με άμεση ή έμμεση εμπλοκή των δύο πλευρών.

ΗΠΑ και ΕΣΣΔ είχαν μπει σε ένα απίστευτο ράλι εξοπλισμών και το χειρότερο ήταν πως οι εξοπλισμοί αυτοί ήταν και πυρηνικοί. Όλος ο κόσμος ζούσε για περισσότερα από 50 χρόνια με τον φόβο εάν κάποιος από τους δυο «πατήσει το κουμπί» και επέλθει η πλήρης καταστροφή της ανθρωπότητας.

Και οι δύο πλευρές διέθεταν κολοσσιαία οπλοστάσια πυρηνικών όπλων προκειμένου να εξασφαλισθεί η βέβαιη ολοκληρωτική καταστροφή του αντιπάλου εάν αυτός επιχειρούσε πρώτος επίθεση με ατομικά ή συμβατικά όπλα. Το δόγμα αυτό είναι γνωστό σαν Αμοιβαία Εξασφαλισμένη Καταστροφή (Mutually Assured Destruction ή MAD).

Η λήξη του ψυχρού πολέμου

Παρόλο που υπάρχουν διαφωνίες σχετικά με το πότε οριοθετείται η αρχή του Ψυχρού Πολέμου, αναμφισβήτητα η πτώση της ΕΣΣΔ σηματοδότησε το τέλος του και την μετάβαση σε έναν μονοπολικό κόσμο, με τις ΗΠΑ να είναι τα επόμενα χρόνια αναμφισβήτητα η ισχυρότερη γεωπολιτικά χώρα στην υφήλιο.

Η Ρωσία πέρασε μια περίοδο κρίσης και κάμψης όμως διατηρούσε στα χέρια της ένα ισχυρότατο χαρτί που την κατέτασσαν στη μεγαλύτερη υπερδύναμη μετά τις ΗΠΑ. Είχε το τεράστιο πυρηνικό οπλοστάσιο της ΕΣΣΔ.

Ο τρόμος δεν έφυγε ποτέ

Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και η δήλωση του Πούτιν για τα πυρηνικά ήρθε να μας θυμίσει ότι ο τρόμος μιας ολοκληρωτικής καταστροφής της ανθρωπότητας δεν πέρασε ποτέ.

Πόσα πυρηνικά έχουν όμως αποθηκευμένα στο οπλοστάσιο τους όχι μόνο οι 2 υπερδυνάμεις αλλά και άλλες χώρες. Σύμφωνα με το DODS (Design Of Defence System)  αλλά και το List of states with nuclear weapons και το SIPRI (Stockholm International Peace Research Institute) υπάρχουν αρκετά πυρηνικά για να καταστρέψουν τη γη όχι μια αλλά πολλές φορές.

Οι δυνάμεις

Οι χώρες που διαθέτουν πυρηνικά όπλα στο οπλοστάσιο τους είναι οι εξής.

–Βόρεια Κορέα με 45 πυρηνικές κεφαλές

–Ισραήλ με 90 πυρηνικές κεφαλές

–Ινδία με 160 πυρηνικές κεφαλές

–Πακιστάν με 165 πυρηνικές κεφαλές

–Ηνωμένο Βασίλειο με 225 πυρηνικές κεφαλές

–Γαλλία με 290 πυρηνικές κεφαλές

–Κίνα με 350 πυρηνικές κεφαλές

–Ηνωμένες Πολιτείες με 5.600 πυρηνικές κεφαλές

–Ρωσία με 6.257 πυρηνικές κεφαλές

Αυτό δήλωσε σε συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Γενικός Γραμματέας της Ακαδημίας Αθηνών και Εκπρόσωπος της Ελλάδας για την Κλιματική Αλλαγή, Χρήστος Ζερεφός, με αφορμή τους καύσωνες και τις δασικές πυρκαγιές, σε Ελλάδα, Σιβηρία, Βόρεια Ευρώπη, Καναδά, ΗΠΑ κα, αλλά και τις καταστροφικές πλημμύρες σε Γερμανία, Κίνα και Ινδία.

Μάλιστα, σε οικονομικό επίπεδο, όπως τονίζει ο κ. Ζερεφός «στη χώρα μας, το κόστος των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής σε περίπτωση μη προσαρμογής αναμένεται να φθάσει τα 700 δισεκατομμύρια μέχρι το τέλος του αιώνα, ποσό διπλάσιο από το εθνικό μας χρέος».

«Η ζημιά σε περίπτωση που προσαρμοστούμε θα μειωθεί στο μισό. Είναι ακριβό πράγμα η κλιματική αλλαγή. Όλοι το ξέρουν αυτό», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με τον διεθνούς φήμης Έλληνα Ακαδημαϊκό: «Τα τελευταία 30 χρόνια έχουμε δει καύσωνες και δασικές πυρκαγιές στη Σιβηρία. Καύσωνες στην Αλάσκα, τον Βόρειο Καναδά, σε μεγάλα γεωγραφικά πλάτη, στην Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη και μάλιστα ανάλογους με αυτούς που παρατηρούμε στη Μεσόγειο.

Καύσωνες που συνέβαιναν μία φορά στα 20 χρόνια, τώρα συμβαίνουν μία φορά στα δέκα ίσως και πιο σύντομα».

Ειδικότερα, όσον αφορά τη χώρα μας ο έγκριτος καθηγητής τονίζει: «Η Ελλάδα επλήγη τέσσερις φορές από καύσωνα στον προηγούμενο αιώνα. Η τελευταία φορά ήταν το 1987 που είχαμε σχεδόν 3.000 θύματα από θερμοπληξία.

Στα 20 πρώτα χρόνια του αιώνα που διανύουμε, είχαμε καύσωνα το 2007 με τις φοβερές πυρκαγιές και τον φοβερό άνεμο. Συνολικά, ήρθαμε αντιμέτωποι με τρεις καύσωνες μέχρι τώρα, ενώ αυτός που αντιμετωπίζουμε αυτή την περίοδο είναι ο τέταρτος.

Για να το πούμε απλά: Συνολικά αντιμετωπίζουμε έναν καύσωνα κάθε πέντε χρόνια», εξηγεί.

Και συνεχίζει λέγοντας: «Αν συγκρίνουμε τις συνέπειες των καυσώνων σε σχέση με τις απώλειες σε ανθρώπινες ζωές, θα διαπιστώσει ότι το 1987 και χωρίς βασικό εξοπλισμό στα νοσοκομεία, χωρίς επαρκή συστήματα θέρμανσης και ψύξης, είχαμε πάνω από δύο χιλιάδες θανάτους από θερμοπληξία.

Στους καύσωνες του 2007 και του 2009 ωστόσο, δεν είχαμε αυξημένους θανάτους. Ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι όταν χτύπησε ο καύσωνας την κεντρική και δυτική Ευρώπη τον Αύγουστο του 2003, είχαμε 70.000 θύματα από θερμοπληξία.

Το πάθημα φαίνεται ότι έγινε μάθημα, με αποτέλεσμα στον καύσωνα του 2010 και ιδιαιτέρως τον καύσωνα του 2017 στο Παρίσι, να μην έχουμε και εκεί κανένα θύμα από θερμοπληξία».

«Αυτό σημαίνει» αναφέρει ο κ. Ζερεφός, ότι «ο κόσμος άρχισε να προσαρμόζεται, να προσέχει και να μην εκτίθεται. Ειδικά εάν ανήκει σε ευάλωτες ομάδες ή είναι κάποιας ηλικίας, οφείλει να προσέχει να μην εκτίθεται σε υψηλές θερμοκρασίες, να μην αφυδατώνεται, να παραμένει σπίτι του, να αναβάλει τις δουλειές του για την επόμενη εβδομάδα εάν το επιτρέπουν οι καιρικές συνθήκες».

«Πρέπει να μάθουμε να ζούμε με τα αποτελέσματα της κλιματικής αλλαγής και να μην προσπαθούμε να ανταγωνιστούμε τη φύση. Είναι ουσιωδέστατο αυτό έτσι ώστε και να μην έχουμε θύματα», δηλώνει ο εκπρόσωπος της χώρας μας για την Κλιματική Αλλαγή.

Κρούει δε, τον κώδωνα του κινδύνου επισημαίνοντας: «Ναι μεν τα θύματα μειώνονται σε αριθμό, όμως η ραγδαιότητα των φαινομένων αυξάνει, με αποτέλεσμα να εκτίθενται περισσότεροι άνθρωποι σε κινδύνους, όπως συνέβη πρόσφατα στη Γερμανία, μία χώρα με ένα εξαιρετικό σύστημα πολιτικής προστασίας.

Παρόλα αυτά είχαμε εκατοντάδες θύματα, που πνίγηκαν, εξαιτίας των εξαιρετικής σφοδρότητας βροχοπτώσεων που έπνιξαν τη χώρα, αλλά και το Βέλγιο, την Ολλανδία, την Αγγλία και πολλές άλλες χώρες. Ενώ τα ίδια φαινόμενα βλέπουμε στην Κίνα και την Ινδία».

Και συμπληρώνει αναλύοντας τις αιτίες των καταστροφών που προκαλούνται από τις πλημμύρες και τις πυρκαγιές: «Αν και το νερό είναι κυρίαρχο στον πλανήτη μας και δεν μπορεί να αλλάξει το συνολικό ποσό του ύδατος που υπάρχει στη γη, με την αποσταθεροποίηση του κλίματος ανακατανέμεται σε διάφορες περιοχές. Αλλού αυξάνεται και αλλού μειώνεται.

Σε περιοχές που πάσχουν από ξηρασία δυστυχώς μειώνεται και σε περιοχές που πάσχουν από πλημμύρες αυξάνεται. Αυτές οι μεταβολές είναι θεαματικές και στις δύο περιπτώσεις που μπορεί να τις καταλάβει ο καθένας», αναφέρει χαρακτηριστικά.

«Να σεβαστούμε τους φυσικούς πόρους του πλανήτη»

«Η υπερθέρμανση του πλανήτη, που είναι αποτέλεσμα ανθρώπινης παρέμβασης, έχει ως αιτία τον τρόπο με τον οποίο κινούμαστε, ζεσταινόμαστε, ψυχόμαστε, παράγουμε προϊόντα.

Ο τρόπος αυτός στηρίχθηκε στον άνθρακα. Δηλαδή, σε φυσικούς πόρους που όταν καίγονται εκλύουν σημαντικές ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα και πολλά άλλα παράγωγα, που ονομάζονται αέρια του θερμοκηπίου.

Αυτά τα αέρια δημιουργούν μία αόρατη κουβέρτα που περιβάλλει όλο τον πλανήτη, καθώς αυτά τα αέρια δεν έχουν χρώμα, με αποτέλεσμα να μην τον αφήνουν να ψυχθεί προς το διάστημα με αποτέλεσμα να διαταράσσεται η θερμική του ισορροπία. Μαζί με τη διαταραχή αυτή ακολουθεί η αποσταθεροποίηση του κλίματος», εξηγεί ο κ. Ζερεφός.

«Αυτή τη στιγμή υπάρχει η βούληση να απαλλαγούμε από τα ορυκτά καύσιμα και να μεταβούμε σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Υπάρχει επιτακτική ανάγκη να μπορέσουμε να σταθεροποιήσουμε την ύπαρξή μας εξοικονομώντας φυσικούς πόρους», αναφέρει.

Τί μπορεί να κάνει ο κάθε ένας από εμάς; «Θα πρέπει ο καθένας να σέβεται τους φυσικούς πόρους, να μην σπαταλάει το νερό, να παράγει λιγότερα σκουπίδια, και ο ίδιος να συμπεριφέρεται όσο το δυνατόν πιο φιλικά προς το περιβάλλον.

Και όχι μόνο ως προς τα οικοσυστήματα. Γενικότερα, στο σπίτι μας, να φροντίσουμε για ενεργειακή εξοικονόμηση και αποδοτικότητα, να μάθουμε να αντιδρούμε σε περίπτωση πυρκαγιάς», τονίζει ο Γενικός Γραμματέας της Ακαδημίας Αθηνών.

«Στην Ελλάδα γίνεται σοβαρή δουλειά»

Όπως αναφέρει ο κ. Ζερεφός: «Στην Ελλάδα γίνεται πολύ σοβαρή δουλειά. Με την αιγίδα του ΥΠΕΝ προχωράμε στην ολοκλήρωση των σχεδίων για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και για τις 13 Περιφέρειες της χώρας. Ενώ, το Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα είναι απότοκο της νομοθεσίας που δημιουργούμε για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή».

Μάλιστα, ο κ. Ζερεφός εξέφρασε την ικανοποίησή του για την πρόσφατη νομοθετική ρύθμιση στον Ποινικό Κώδικα, με την οποία αυστηροποιήθηκαν οι ποινές για εξ΄αμελείας πρόκληση πυρκαγιάς, θέμα για το οποίο έχει αρθρογραφήσει επί σειρά ετών.

«Μόνο με δρακόντεια μέτρα θα αποτραπεί η αφέλεια ή η δήθεν αφέλεια αυτών των αδιάφορων ανθρώπων οι οποίοι ανάβουν σπινθήρες, γνωρίζοντας την καταστροφή που δημιουργούν με απώλεια ανθρώπινων ζωών», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Τέλος, ο Γενικός Γραμματέας της Ακαδημίας Αθηνών επισημαίνει δύο ακόμα κινδύνους για τη χώρα μας εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, που πρέπει να αντιμετωπιστούν: «Στα ακραία φαινόμενα είναι και η αύξηση της μέσης στάθμης της θάλασσας καθώς και του ρυθμού ερημοποίησης, που συμβαίνει στη νοτιοανατολική Ελλάδα.

Και τα δύο φαινόμενα εξελίσσονται μονότονα και αδυσώπητα. Είναι εξαιρετικά επικίνδυνα ζητήματα. Πρέπει να προστατευθούν τα 15.147 χλμ ακτογραμμής που κινδυνεύουν, όσο και να αποφευχθεί και η υφαλμύρωση των παρακτίων εδαφών», τονίζει ο κ. Ζερεφός.