Η μεγαλύτερη πηγή μικροπλαστικών θεωρείται το εμφιαλωμένο νερό, ωστόσο το Science Alert επισημαίνει πέντε λιγότερο αναμενόμενες πηγές μικροπλαστικών στη διατροφή μας.

1. Τσίχλα

Όταν μασάμε τσίχλα, στην ουσία μασάμε ένα κομμάτι πλαστικό. Οι περισσότερες τσίχλες παρασκευάζονται από μια «βάση τσίχλας» που περιέχει πλαστικά και καουτσούκ, στα οποία προστίθενται γλυκαντικές και αρωματικές ουσίες. Κατά τη μάσηση, η βάση αυτή απελευθερώνει μικροπλαστικά. Ένα μόνο γραμμάριο τσίχλας μπορεί να απελευθερώσει έως και 637 σωματίδια.

Ακόμη και οι λεγόμενες «φυσικές» τσίχλες, που βασίζονται σε φυτικά πολυμερή, δεν είναι πολύ καλύτερες, καθώς απελευθερώνουν παρόμοιο αριθμό μικροπλαστικών. Αυτό υποδηλώνει ότι η επιβάρυνση δεν προέρχεται μόνο από τη βάση της τσίχλας, αλλά πιθανώς και από τη διαδικασία παραγωγής ή τη συσκευασία.

Τα περισσότερα σωματίδια απελευθερώνονται μέσα στα πρώτα οκτώ λεπτά μάσησης. Για τη μείωση της έκθεσης, προτείνεται να μασά κανείς μία τσίχλα για περισσότερο χρόνο αντί να την ανανεώνει.

2. Αλάτι

Το αλάτι μοιάζει με αγνό και απλό συστατικό, όμως μελέτες έχουν δείξει ότι το 94% των προϊόντων αλατιού παγκοσμίως περιέχει μικροπλαστικά. Η ρύπανση είναι τόσο εκτεταμένη ώστε το θαλασσινό αλάτι έχει προταθεί ακόμη και ως δείκτης της ρύπανσης από μικροπλαστικά στο θαλάσσιο περιβάλλον.

Ακόμη υψηλότερα επίπεδα μόλυνσης έχουν εντοπιστεί σε χερσαία άλατα, όπως το αλάτι Ιμαλαΐων. Αν και εξετάζονται νέες τεχνολογίες καθαρισμού, μεγάλο μέρος της επιβάρυνσης φαίνεται να προέρχεται από την παραγωγή και τη συσκευασία.

Επιπλέον, οι πλαστικοί μύλοι μπαχαρικών μπορεί να επιδεινώνουν το πρόβλημα: η άλεση μόλις 0,1 γραμμαρίου αλατιού σε πλαστικό μύλο μπορεί να απελευθερώσει έως 7.628 σωματίδια. Η χρήση κεραμικών ή μεταλλικών μύλων και η αποθήκευση σε μη πλαστικά δοχεία μειώνουν τον κίνδυνο.

3. Μήλα και καρότα

Η παρουσία μικροπλαστικών σε φρούτα και λαχανικά έχει τεκμηριωθεί σε αρκετές μελέτες. Νανοπλαστικά, δηλαδή σωματίδια μικρότερα των 1.000 νανομέτρων, μπορούν να εισέλθουν στα φυτά μέσω των ριζών, ενώ μικροπλαστικά έχουν βρεθεί και στην επιφάνειά τους.

Σε μία μελέτη, τα μήλα και τα καρότα βρέθηκαν πιο επιβαρυμένα, ενώ το μαρούλι λιγότερο. Παρά ταύτα, η συνολική επιβάρυνση παραμένει μικρή σε σύγκριση με τα πιο επεξεργασμένα τρόφιμα.

Επιπλέον, τα φρούτα και τα λαχανικά περιέχουν αντιοξειδωτικά, όπως οι ανθοκυανίνες που δίνουν τα κόκκινα, μπλε και μωβ χρώματα, τα οποία είναι ευεργετικά για την υγεία, οπότε η κατανάλωσή τους παραμένει απαραίτητη.

4. Τσάι και καφές

Τα φακελάκια τσαγιού δεν είναι η μόνη πηγή μικροπλαστικών στα ζεστά ροφήματα. Τα φύλλα τσαγιού, ο καφές και το γάλα μπορεί επίσης να είναι επιβαρυμένα. Ιδιαίτερα προβληματική είναι η χρήση ποτηριών μίας χρήσης με πλαστική επένδυση, καθώς η υψηλή θερμοκρασία διευκολύνει την απελευθέρωση μικροπλαστικών στο ρόφημα.

Τα ζεστά ροφήματα περιέχουν περισσότερα μικροπλαστικά από τα κρύα, ενώ το γάλα σε γυάλινα μπουκάλια φαίνεται να μειώνει την έκθεση. Ωστόσο, αυτό δεν ισχύει πάντα: αναψυκτικά και μπίρα σε γυάλινα μπουκάλια έχουν παρουσιάσει υψηλότερη επιβάρυνση, πιθανώς λόγω των βαμμένων μεταλλικών καπακιών.

Η χρήση χύμα τσαγιού και επαναχρησιμοποιούμενων ποτηριών από μέταλλο ή γυαλί θεωρείται πιο ασφαλής επιλογή.

5. Θαλασσινά

Παρότι τα περισσότερα θαλασσινά περιέχουν μικροπλαστικά, λαμβάνουν δυσανάλογα πολλή προσοχή σε σχέση με άλλες πηγές τροφίμων. Μελέτη έδειξε ότι σε οργανισμούς που τρέφονται φιλτράροντας το νερό, όπως είναι τα μύδια, εντοπίζονται μόλις 0,2 έως 0,70 σωματίδια ανά γραμμάριο.

Τα επίπεδα αυτά είναι πολύ χαμηλότερα από τα δισεκατομμύρια μικροπλαστικών που μπορούν να απελευθερωθούν από ένα πλαστικό φακελάκι τσαγιού.

Μέτρα που μπορούμε να λάβουμε

Η αποθήκευση τροφίμων σε πλαστικά δοχεία και η κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφών συνδέονται με υψηλότερα επίπεδα μικροπλαστικών στον οργανισμό. Η θέρμανση του φαγητού σε γυάλινα σκεύη και η επιλογή νερού βρύσης αντί για εμφιαλωμένο – που μπορεί να περιέχει έως 240.000 σωματίδια ανά λίτρο – είναι πρακτικά βήματα μείωσης της έκθεσης.

Αν και η πλήρης αποφυγή των πλαστικών είναι δύσκολη, αυτές οι αλλαγές μπορούν να περιορίσουν σημαντικά την επιβάρυνση.

Τα νούμερα τον επιβεβαιώνουν καθώς περισσότερα από 650.000 POS βρίσκονται πλέον σχεδόν παντού σε κάθε γωνιά της Ελλάδος, από μόλις 150.000 πριν μερικά χρόνια: σε αεροδρόμια, λιμάνια, σιδηροδρομικούς σταθμούς, στο μετρό, στα πλοία, σε ταξί και σε κάθε είδους επιχείρηση κάθε μεγέθους από περίπτερα μέχρι αλυσίδες σούπερ μάρκετ και λιανεμπορίου. Συνοδεύοντας με αυτόν τον τρόπο τον επισκέπτη σε κάθε του βήμα.

Την ίδια στιγμή ο συνολικός αριθμός των ενεργών καρτών πληρωμών σε κυκλοφορία στην χώρα μας στο τέλος του 2021, σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος (ΤτΕ) ανήλθε σε 19,7 εκατ., αυξημένος κατά 6% σε σχέση με το 2020. Στις επιμέρους κατηγορίες καρτών, ο αριθμός των χρεωστικών καρτών αυξήθηκε κατά 7% και ανήλθε σε 16,8 εκατ. κάρτες. Αύξηση καταγράφηκε για πέμπτη συνεχή χρονιά στην έκδοση προπληρωμένων καρτών, οι οποίες ανήλθαν σε 1,9 εκατ., αυξημένες κατά 13%. Ο αριθμός των πιστωτικών καρτών επίσης παρουσίασε αύξηση κατά 2% και ανήλθε σε 2,9 εκατ. κάρτες.

“Βρέθηκα στο νησί μετά από μια εικοσαετία. Τα πάντα έχουν αλλάξει στον τομέα των πληρωμών. Θυμάμαι στις αρχές της δεκαετίας του 1990 όταν ερχόμαστε διακοπές στην Σαντορίνη αλλά και σε άλλα νησιά η έννοια του πλαστικού  χρήματος δεν υπήρχε ειδικά για την νέα γενιά που έκανε διακοπές. Ίσως κάποιοι μεγαλύτεροι είχαν αλλά δεν γινόταν  δεκτό παρά σε λίγα σημεία” αναφέρει στο ΑΠΕ/ΜΠΕ επισκέπτης του νησιού που για τρεις σχεδόν δεκαετίες όταν ήταν νέος περνούσε τα καλοκαίρια του στο κυκλαδίτικο νησί.

Πρόκειται για  τα ψηφιακά πορτοφόλια τα οποία,  σύμφωνα με συγκλίνουσες εκτιμήσεις που βλέπουν το φως της δημοσιότητας, χρησιμοποιούνται από ολοένα και μεγαλύτερο αριθμό καταναλωτών και στην χώρα μας. Τα ψηφιακά πορτοφόλια ή απλά «wallets» παρέχουν τη δυνατότητα ανέπαφων συναλλαγών με χρήση φορητής συσκευής (έξυπνο κινητό ή έξυπνο ρολόι), αντικαθιστώντας το πλαστικό της φυσικής κάρτας.  Έχουν περάσει άλλωστε οκτώ χρόνια από τότε που η Alpha Βank εισήγαγε το πρώτο ηλεκτρονικό πορτοφόλι στην ελληνική αγορά.

Είναι χαρακτηριστικό ότι σύμφωνα με μελέτη της Juniper Research που έχει δει το φως της δημοσιότητας περίπου το 60% του παγκόσμιου πληθυσμού αναμένεται να χρησιμοποιεί ψηφιακά πορτοφόλια μέχρι το 2026 καθώς οι καταναλωτές απομακρύνονται από τις πλαστικές κάρτες και ωριμάζουν ψηφιακά. Μεταξύ 2022 και 2026 οι χρήστες των ψηφιακών πορτοφολιών θα αυξηθούν κατά 53% με τον αριθμό τους να ξεπερνά τα 5,2 δισ. άτομα, ενώ το 2022 αναμένεται να φτάσει στα 3,4 δισ. χρήστες .
Οι καταναλωτές όμως αρχίζουν να χρησιμοποιούν και άλλες μορφές ψηφιακών πληρωμών, όπως μεταξύ άλλων το IRIS Payments που προωθεί η ΔΙΑΣ με τις άμεσες μεταφορές χρημάτων μεταξύ καταναλωτών να παρουσιάζουν εξαιρετικά μεγάλη αύξηση.

Το χρήμα γίνεται λοιπόν πλαστικό και σταδιακά ψηφιακό, και καθώς τα χρόνια περνούν θα αποτελεί μέρος των συζητήσεων μεγαλύτερων γενιών προς τις νεότερες για το πώς γινόντουσαν οι συναλλαγές. Μαζί όμως με την αλλαγή στο τρόπο συναλλαγών αλλάζουν όλα στις καλοκαιρινές διακοπές και όχι μόνον: ο τρόπος ψυχαγωγίας, επικοινωνίας, η διαμονή ακόμη και διασκέδασης με κυρίαρχο οδηγό στις αλλαγές αυτές την είσοδο των νέων τεχνολογιών που αλλάζουν γενικότερα τον τρόπο ζωής που ξέραμε μέχρι σήμερα.