Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά δεδομένα της ΕΛΣΤΑΤ, ο μόνιμος πληθυσμός της Ελλάδας ανήλθε σε 10.372.335 κατοίκους την 1η Ιανουαρίου 2025, καταγράφοντας οριακή υποχώρηση 0,03% σε σύγκριση με τους 10.375.764 κατοίκους που είχαν καταγραφεί ένα χρόνο νωρίτερα. Από το σύνολο αυτό, 5.094.094 είναι άνδρες και 5.278.241 γυναίκες.

Η μικρή αυτή μείωση αποδίδεται, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, στη συνέχιση της φυσικής συρρίκνωσης του πληθυσμού. Το ισοζύγιο γεννήσεων και θανάτων παρέμεινε αρνητικό κατά 57.564 άτομα, καθώς καταγράφηκαν 68.309 γεννήσεις έναντι 125.873 θανάτων. Αντισταθμιστικά λειτούργησε η καθαρή μετανάστευση, η οποία εκτιμάται θετική και ανήλθε σε 54.135 άτομα, περιορίζοντας τις συνολικές απώλειες.

Η κατανομή του πληθυσμού ανά ηλικιακή ομάδα αναδεικνύει τη δημογραφική πρόκληση. Ποσοστό 12,8% του πληθυσμού είναι ηλικίας έως 14 ετών, το 63,5% εντάσσεται στο παραγωγικό ηλικιακό φάσμα των 15-64 ετών, ενώ το 23,7% αφορά άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω. Ο δείκτης γήρανσης, δηλαδή η αναλογία των ηλικιωμένων προς τα παιδιά, ανήλθε στο 185,4, αποτυπώνοντας την έντονη πληθυσμιακή γήρανση.

Σε ό,τι αφορά τις μεταναστευτικές ροές το 2024 καταγράφηκε καθαρή εισροή 54.135 ατόμων. Συγκεκριμένα, οι εισερχόμενοι στη χώρα ανήλθαν σε 132.149, ενώ οι εξερχόμενοι διαμορφώθηκαν σε 78.014. Παράλληλα, η ΕΛΣΤΑΤ αναθεώρησε τα στοιχεία του 2023, ανεβάζοντας την καθαρή μετανάστευση σε 29.816 άτομα, με 116.591 εισόδους και 86.775 εξόδους.

Σημειώνεται ότι στα δεδομένα της εισερχόμενης μετανάστευσης περιλαμβάνονται και άτομα που διέμεναν στη χώρα με καθεστώς διεθνούς ή προσωρινής προστασίας, γεγονός που επηρεάζει ουσιαστικά τη συνολική πληθυσμιακή εικόνα.

Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, είναι αποτέλεσμα της φυσικής μείωσης του πληθυσμού που ανήλθε σε 57.564 άτομα (68.309 γεννήσεις έναντι 125.873 θανάτων ατόμων που διαμένουν εντός της ελληνικής επικράτειας) και της καθαρής μετανάστευσης που εκτιμάται σε 54.135 άτομα (θετικό ισοζύγιο).

Ο πληθυσμός ηλικίας 0- 14 ετών ανήλθε σε 12,8% του συνολικού πληθυσμού, έναντι 63,5% του πληθυσμού 15- 64 ετών και 23,7% του πληθυσμού 65 ετών και άνω. Ο δείκτης γήρανσης (πληθυσμός ηλικίας 65 ετών και άνω προς τον πληθυσμό ηλικίας 0- 14 ετών) σε 185,4.

Την ίδια ώρα, η καθαρή μετανάστευση πέρυσι (54.135 άτομα) αντιστοιχεί στη διαφορά μεταξύ 132.149 εισερχομένων και 78.014 εξερχομένων μεταναστών. Για το 2023, η καθαρή μετανάστευση έχει αναθεωρηθεί σε 29.816 άτομα (116.591 εισερχόμενοι και 86.775 εξερχόμενοι μετανάστες). Σημειώνεται ότι στα στοιχεία εισερχόμενης μετανάστευσης περιλαμβάνονται και άτομα που βρίσκονταν στη χώρα υπό καθεστώς διεθνούς ή προσωρινής προστασίας.

Η αρνητική φυσική αλλαγή (περισσότεροι θάνατοι από γεννήσεις) υπερτερεί αριθμητικά από τη θετική καθαρή μετανάστευση. Η παρατηρούμενη αύξηση του πληθυσμού μπορεί να αποδοθεί σε μεγάλο βαθμό στις αυξημένες μεταναστευτικές μετακινήσεις μετά τον COVID-19 και στη μαζική εισροή εκτοπισμένων από την Ουκρανία που έλαβαν καθεστώς προσωρινής προστασίας στις χώρες της ΕΕ, ως συνέπεια της ρωσικής εισβολής τον Φεβρουάριο του 2022.

Τα τελευταία περίπου εξήντα χρόνια, και πιο συγκεκριμένα από το 1960, ο πληθυσμός της ΕΕ αυξήθηκε από 354,5 εκατομμύρια τη χρονιά εκείνη σε 448,4 εκατομμύρια την 1η Ιανουαρίου 2023, σημειώνοντας αύξηση κατά 93,9 εκατομμύρια ανθρώπους.

Ο ρυθμός αύξησης του πληθυσμού της ΕΕ επιβραδύνθηκε σταδιακά τις τελευταίες δεκαετίες. Πιο συγκεκριμένα, αυξήθηκε, κατά μέσο όρο, κατά περίπου 0,8 εκατομμύρια άτομα ετησίως κατά την περίοδο 2005–2022 σε σύγκριση με μέση αύξηση περίπου 3,0 εκατομμυρίων ατόμων ετησίως κατά τη διάρκεια τη δεκαετία του 1960. Ενώ ο πληθυσμός της ΕΕ μειώθηκε το 2020 κατά περίπου μισό εκατομμύριο άτομα και το 2021 κατά σχεδόν 0,3 εκατομμύρια άτομα λόγω της πανδημίας COVID-19, έχει αρχίσει να ανακτά την ανάπτυξή του, όπως δείχνουν τα νέα στοιχεία. 

Πληθυσμός και κράτη – μέλη

Ο πληθυσμός των επιμέρους χωρών της ΕΕ την 1η Ιανουαρίου 2023 κυμαινόταν από 0,5 εκατομμύρια στη Μάλτα έως 84,4 εκατομμύρια στη Γερμανία. Η Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία μαζί αποτελούσαν σχεδόν το ήμισυ (47%) του συνολικού πληθυσμού της ΕΕ την 1η Ιανουαρίου 2023.

Για τον ΟΗΕ «αυτή η άνευ προηγουμένου ανάπτυξη» -- το 1950 στη Γη υπήρχαν 2,5 δισεκατομμύρια άνθρωποι-είναι αποτέλεσμα «μιας προοδευτικής αύξησης του προσδόκιμου ζωής χάρη στις προόδους που έχουν επιτευχθεί στους τομείς της δημόσιας υγείας, της διατροφής, της προσωπικής υγιεινής και της ιατρικής».

Αλλά η δημογραφική αύξηση εγείρει και μεγάλες προκλήσεις για τις πιο φτωχές χώρες, όπου παρατηρείται και η μεγαλύτερη αύξηση του πληθυσμού.

Την ώρα που η Γη μετρούσε λιγότερο από ένα δισεκατομμύριο κατοίκους ως τη δεκαετία του 1800, χρειάστηκαν μόνο 12 χρόνια για να αυξηθεί ο πληθυσμός από τα 7 στα 8 δισεκατομμύρια.

Ένδειξη της δημογραφικής επιβράδυνσης, θα χρειαστούν περίπου 15 χρόνια για να φτάσει ο πληθυσμός τα 9 δισεκατομμύρια το 2037. Ο ΟΗΕ προβλέπει ότι ο πληθυσμός θα φτάσει τα 10,4 δισεκατομμύρια τη δεκαετία του 2080, προτού σταθεροποιηθεί ως το τέλος του αιώνα.

«Συμπεριφορές»

Το όριο των 8 δισεκατομμυρίων ξεπεράστηκε την ώρα που διεξάγεται η διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα (COP27) στο Σαρμ ελ Σέιχ της Αιγύπτου, στην οποία καθίσταται για μία ακόμη φορά ξεκάθαρη η αδυναμία των πιο πλούσιων χωρών, που ευθύνονται κυρίως για την υπερθέρμανση του πλανήτη, και των φτωχών, που υφίστανται κυρίως τις επιπτώσεις και ζητούν βοήθεια για να αντεπεξέλθουν, να συμφωνήσουν για να μειωθούν σημαντικά οι εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου.

Όμως, όπως υπενθυμίζει ο ΟΗΕ, «αν και το δημογραφικό επιδεινώνει τις επιπτώσεις της οικονομικής ανάπτυξης στο περιβάλλον», «οι χώρες όπου η κατανάλωση φυσικών πόρων και οι εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου είναι μεγαλύτερες ανά κάτοικο είναι γενικά αυτές όπου το εισόδημα ανά κάτοικο είναι πιο υψηλό και όχι αυτές στις οποίες παρατηρείται γρήγορη αύξηση του πληθυσμού».

«Ο αντίκτυπός μας στον πλανήτη καθορίζεται περισσότερο από τη συμπεριφορά μας απ’ ό,τι από τον αριθμό μας», εξήγησε η Τζένιφερ Σκιούμπα ερευνήτρια στο Wilson Center.

Ινδία και Κίνα

Η δημογραφική έκρηξη προκαλεί μεγαλύτερα προβλήματα στις χώρες όπου υπάρχει ήδη μεγάλη φτώχεια.

«Το συνεχώς αυξημένο επίπεδο γεννητικότητας, το οποίο προκαλεί τη γρήγορη δημογραφική ανάπτυξη, είναι ταυτόχρονα σύμπτωμα και αιτία της αργής προόδου στην ανάπτυξη», αναφέρει ο ΟΗΕ.

Η Ινδία, μια χώρα με 1,4 δισεκ. κατοίκους η οποία θα γίνει η πιο πολυπληθής παγκοσμίως το 2023 ξεπερνώντας την Κίνα, τις επόμενες δεκαετίες θα γνωρίσει ραγδαία άνοδο του αστικού πληθυσμού της, την ώρα που οι μεγαλουπόλεις της είναι ήδη υπερπλήρεις και αντιμετωπίζουν ελλείψεις σε βασικές υποδομές

Στο Μουμπάι περίπου το 40% του πληθυσμού ζει σε παραγκουπόλεις, περιοχές με συνωστισμό όπου οι άνθρωποι ζουν σε αυτοσχέδια καταλύματα και τις περισσότερες φορές δεν έχουν τρεχούμενο νερό, ηλεκτρικό ή εγκαταστάσεις υγιεινής.

Οι παγκόσμιοι δείκτες κρύβουν μια τεράστια δημογραφική ποικιλομορφία. Περισσότερη από τη μισή αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού ως το 2050 θα προέρχεται από 8 μόνο χώρες, σύμφωνα με τον ΟΗΕ: τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, την Αίγυπτο, την Αιθιοπία, την Ινδία, τη Νιγηρία, το Πακιστάν, τις Φιλιππίνες και την Τανζανία.

Στο τέλος του αιώνα οι τρεις πιο πολυπληθείς πόλεις παγκοσμίως θα βρίσκονται στην Αφρική: το Λάγος στη Νιγηρία, η Κινσάσα στη ΛΔ Κονγκό και η Νταρ Ες Σαλάμ στην Τανζανία.

Οι άνδρες είναι 5.075.249 και γυναίκες είναι 5.357.232. Ο πληθυσμός είναι μειωμένος κατά 3,5% από την προηγούμενη απογραφή του 2011.

Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ αναφέρουν ότι κατά την απογραφή του 2011, ο μόνιμος πληθυσμός ανερχόταν σε 10.816.286.

Ο επικεφαλής της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ), Αθανάσιος Θανόπουλος τόνισε ότι «η απογραφή είναι «ορόσημο» καθώς είναι η πρώτη ψηφιακή».

Οι γυναίκες ανέρχονται σε 5.357.232 -και αποτελούν το 51,3% του πληθυσμού, ενώ οι άνδρες είναι 5.075.249.

Ο πληθυσμός στις 13 Περιφέρειες

Η πρώτη περιφέρεια σε πληθυσμό είναι η Αττική με πληθυσμό 3.792.469.

Καταγράφει, δηλαδή, μείωση κατά 35.965 κατοίκους. Ακολουθεί η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας 1.792.069 κατοίκους, που αντιστοιχεί σε μείωση κατά 90.039 κατοίκους.

Από τις 13 περιφέρειες της χώρας, στις 12 είχαμε πτώση πλην του Νοτίου Αιγαίου, όπου οι κάτοικοι αυξήθηκαν από 309.000 κατοίκους σε 324.000 κατοίκους.

Τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, ο πληθυσμός είναι μειωμένος κατά 0,37% σε σχέση με τον αντίστοιχο πληθυσμό της 1ης Ιανουαρίου 2020 που ήταν 10.718.565 άτομα.

Η εξέλιξη του πληθυσμού της Ελλάδας είναι αποτέλεσμα της φυσικής μείωσης του πληθυσμού που ανήλθε σε 45.902 άτομα (84.767 γεννήσεις έναντι 130.669 θανάτων ατόμων που μένουν εντός της ελληνικής επικράτειας) και της καθαρής μετανάστευσης που εκτιμάται σε 6.384 άτομα (θετικό ισοζύγιο).

Ο πληθυσμός ηλικίας 0-14 ετών ανήλθε σε 14,1% του συνολικού πληθυσμού, έναντι 63,3% του πληθυσμού 15- 64 ετών και 22,6% του πληθυσμού 65 ετών και άνω. Ο δείκτης γήρανσης (πληθυσμός ηλικίας 65 ετών και άνω προς τον πληθυσμό ηλικίας 0- 14 ετών) ανήλθε σε 159,4.

Η καθαρή μετανάστευση εκτιμάται σε 6.384 άτομα που αντιστοιχεί στη διαφορά μεταξύ 84.221 εισερχομένων και 77.837 εξερχομένων μεταναστών. Το 2019, η καθαρή μετανάστευση είχε εκτιμηθεί σε 34.439 άτομα (129.459 εισερχόμενοι και 95.020 εξερχόμενοι) μετανάστες.

Στα στοιχεία εισερχόμενης μετανάστευσης περιλαμβάνονται και άτομα που βρίσκονταν στη χώρα μας την 1/1/2021 λόγω της προσφυγικής κρίσης.

Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, τα στοιχεία αυτά δεν πρέπει να συγχέονται με τη διενεργούμενη απογραφή πληθυσμού- κατοικιών 2021, καθώς ο αναφερόμενος σε αυτά πληθυσμός εκτιμάται και διαβιβάζεται σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1260/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις ευρωπαϊκές δημογραφικές στατιστικές, με βάση την εκτίμηση πληθυσμού της πιο πρόσφατης απογραφής το 2011.

Ειδικότερα, ο πληθυσμός εκτιμάται με βάση:

• τα αποτελέσματα των εργασιών αναθεώρησης του πληθυσμού της χώρας για την περίοδο 1991-2014 που στηρίχτηκαν στα αποτελέσματα της απογραφής πληθυσμού 2011,
• τα ετήσια στοιχεία φυσικής κίνησης πληθυσμού του 2020 και τις εκτιμήσεις των ετήσιων μεταναστευτικών ροών 2020 (εισερχόμενη και εξερχόμενη μετανάστευση).

Αυτή είναι «μια καλή είδηση για το περιβάλλον (λιγότερη πίεση στα συστήματα παραγωγής προϊόντων διατροφής και λιγότερες εκπομπές CO2)», δήλωσε στο AFP ο Κρίστοφερ Μάρεϊ, διευθυντής του έγκριτου ερευνητικού κέντρου για την υγεία Institute for Health Metrics and Evaluation (IHME) στο Σιάτλ, το οποίο έκανε τη μελέτη αυτή, τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύονται σήμερα στην επιθεώρηση The Lancet.

Ωστόσο «η αναστροφή της πυραμίδας των ηλικιών θα έχει βαθιές και αρνητικές συνέπειες στην οικονομία και την οργάνωση των οικογενειών, των κοινοτήτων και των κοινωνιών», σημείωσε. Ωστόσο οι προβλέψεις αυτές «δεν είναι κάτι το δεδομένο» και μπορεί πολιτικές αλλαγές να αλλάξουν την πορεία των διαφόρων χωρών, προσθέτει.

Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη έκθεση του ΟΗΕ για τον παγκόσμιο πληθυσμό, η Γη θα έχει 9,7 δισεκατομμύρια κατοίκους το 2050 και 10,9 δισεκατομμύρια το 2100, έναντι 7,7 δισεκατομμυρίων σήμερα.

Ωστόσο η νέα μελέτη θέτει υπό αμφισβήτηση τη συνεχή αυτή αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού κατά τη διάρκεια του 21ου αιώνα.

Οι ερευνητές του IHME, οργανισμού που χρηματοδοτείται από το Ίδρυμα Bill & Melinda Gates και είναι γνωστός για τις παγκόσμιες μελέτες του στον τομέα της δημόσιας υγείας, προβλέπουν μια κορύφωση ήδη το 2064 του παγκόσμιου πληθυσμού στα 9,7 δισεκατομμύρια προτού υπάρξει μια πτώση στα έως 8,8 δισεκατομμύρια το 2100.

«Μείωση στην Ευρώπη»

Η πτώση αυτή θα οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην ανάπτυξη της εκπαίδευσης των κοριτσιών και στην πρόσβαση στην αντισύλληψη, οι οποίες θα οδηγήσουν σε μείωση της γεννητικότητας στο 1,66 παιδί ανά γυναίκα το 2100 έναντι των 2,37 παιδιών σήμερα, σύμφωνα με την μελέτη αυτή. Πρόκειται για μια πιο γρήγορη μείωση της γεννητικότητας από αυτό που προβλέπει ο ΟΗΕ.

Σε 183 χώρες από τις 195 που εξετάστηκαν, το ποσοστό αυτό θα μειωθεί ως το 2100 κάτω από τα 2,1 παιδιά ανά γυναίκα, επιτρέποντας τη διατήρηση του πληθυσμού χωρίς μεταναστευτικές ροές.

Ωστόσο η δημογραφική εξέλιξη, με την ενσωμάτωση της θνησιμότητας και των μεταναστεύσεων, θα ποικίλει ανάλογα με την περιοχή και τη χώρα, σύμφωνα με τους ερευνητές. Αυτοί αναμένουν ένα ξαναμοίρασμα της οικονομικής και γεωπολιτικής τράπουλας, μολονότι η δύναμη ενός κράτους δεν συνοψίζεται απαραιτήτως μόνο στο μέγεθος του πληθυσμού του.

Ως εκ τούτου, η Κίνα μπορεί να χάσει σχεδόν τον μισό πληθυσμό της (1,4 δισεκατομμύριο σήμερα, 730 εκατομμύρια το 2100) και να παρουσιάσει μια πτώση στον αριθμό των ανθρώπων που είναι σε ηλικία εργασίας, πράγμα που θα «παρεμποδίσει» την οικονομική της ανάπτυξη.

Οι ΗΠΑ, οι οποίες φαίνεται να χάνουν προσεχώς τη θέση τους ως η μεγαλύτερη παγκοσμίως οικονομική δύναμη, θα μπορούν ως εκ τούτου να προηγηθούν ξανά της Κίνας ως το τέλος του αιώνα, αν η μετανάστευση εξακολουθήσει να αντισταθμίζει την πτώση της γεννητικότητας, σύμφωνα με την μελέτη.

Μείωση πληθυσμού προβλέπεται παράλληλα στην Ασία και την Ευρώπη. Οι δύο αυτές ήπειροι φιλοξενούν ένα μεγάλο μέρος των 23 χωρών που αναμένεται να δουν τον πληθυσμό τους να μειώνεται σε λιγότερο από τον μισό: Ιαπωνία (από 128 σε 60 εκατομμύρια), Ταϊλάνδη (από 71 σε 35 εκατομμύρια), Ισπανία (από 46 σε 23 εκατ.), Ιταλία (από 61 σε 31 εκατ.), Πορτογαλία (από 11 σε 4,5 εκατ.), Νότια Κορέα (από 53 σε 27 εκατ.). Ωστόσο ορισμένες χώρες δεν ακολουθούν αυτήν την τάση, όπως η Γαλλία (από 65 σε 67 εκατομμύρια).

Εφιαλτικές οι προβλέψεις για την Ελλάδα

Στη χώρα μας, και σύμφωνα με την πιο αισιόδοξη πρόβλεψη των ερευνητών, ο πληθυσμός της Ελλάδας το 2100 θα ανέρχεται σε 5,48 εκατομμύρια, ενώ το χειρότερο σενάριο θέλει τον πληθυσμό μας να κατρακυλά στα 4,73 εκατομμύρια.

Υπενθυμίζεται ότι ο πληθυσμός της χώρας μας το 2017 ανερχόταν σε 10,40 εκατομμύρια.

«Δικαιώματα των γυναικών»

Στον αντίποδα, η υποσαχάρια Αφρική μπορεί να δει να τριπλασιάζεται ο πληθυσμός της (1 σε 3 δισεκατομμύρια), με πρώτη κυρίως τη Νιγηρία (206 σε 790 εκατομμύρια κατοίκους), η οποία θα γίνει το 2100 η δεύτερη χώρα με τον μεγαλύτερο πληθυσμό στον κόσμο μετά την Ινδία, αλλά θα προηγείται της Κίνας.

«Θα πρόκειται πράγματι για έναν νέο κόσμο, έναν κόσμο για τον οποίο οφείλουμε να προετοιμαστούμε ήδη από σήμερα», σχολίασε ο αρχισυντάκτης της επιθεώρησης Lancet Ρίτσαρντ Χόρτον.

Στον κόσμο αυτόν, στον οποίο ο πληθυσμός που θα είναι σε ηλικία εργασίας θα έχει μειωθεί, αλλά οι άνω των 80 ετών θα είναι κατά έξι φορές περισσότεροι (από 141 θα φθάσουν τα 866 εκατομμύρια), θα χρειαστεί «να επανεκτιμηθεί η σημερινή δομή των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης και των υπηρεσιών υγείας», επισήμανε ο Μάρεϊ.

«Η απάντηση που θα πρέπει να δοθεί στην πληθυσμιακή αυτή μείωση κινδυνεύει να γίνει μια από τις μεγάλες πολιτικές ανησυχίες σε πολλές χώρες», συμπληρώνει σε ανακοίνωσή του ο συνάδελφός του Στάιν Έμιλ Φόλσετ. «Ωστόσο αυτό δεν θα πρέπει να διακυβεύσει τις προσπάθειες για να βελτιωθεί η αναπαραγωγική υγεία των γυναικών ή η πρόοδος των δικαιωμάτων των γυναικών», επιμένει.

Αντιθέτως για να αλλάξει η δημογραφική πορεία, αυτοί επικαλούνται «κοινωνικές πολιτικές» που θα βοηθήσουν τις γυναίκες να εργάζονται έχοντας τον αριθμό των παιδιών που επιθυμούν.

Αλλά και «φιλελεύθερες πολιτικές για τη μετανάστευση». «Κρίνουμε ότι αργότερα εντός αυτού του αιώνα, οι χώρες που χρειάζονται οικονομικούς μετανάστες θα ανταγωνίζονται η μια την άλλη για να προσελκύσουν αυτούς τους μετανάστες», οι οποίοι αναμένεται αρχικά να έλθουν από την υποσαχάρια Αφρική και τον αραβικό κόσμο, κατέληξε ο Κρίστοφ Μάρεϊ.

Αντιθέτως ο πληθυσμός της Κύπρου αυξήθηκε από 864.200 το 2018 σε 875.900 το 2019 ή κατά +13,4 (0,2% του συνόλου της ΕΕ), αναφέρει το in.gr.

Σύμφωνα με την Eurostat, την 1η Ιανουαρίου 2019, ο πληθυσμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) υπολογίστηκε σε περίπου 513,5 εκατομμύρια, έναντι 512,4 εκατομμυρίων την 1η Ιανουαρίου 2018.

Κατά το 2018, στην ΕΕ σημειώθηκαν περισσότεροι θάνατοι από τις γεννήσεις (5,3 εκατομμύρια θάνατοι και 5,0 εκατομμύρια γεννήσεις), γεγονός που σημαίνει ότι η φυσική αλλαγή του πληθυσμού της ΕΕ ήταν αρνητική για δεύτερη συνεχή χρονιά.

Η μεταβολή του πληθυσμού (θετική, με 1,1 εκατομμύρια περισσότερους κατοίκους) οφειλόταν επομένως στην καθαρή μετανάστευση.

Η Γερμανία είναι το πιο πυκνοκατοικημένο κράτος μέλος της ΕΕ, με 83,0 εκ. κατοίκων (ή 16,2% του συνολικού πληθυσμού της ΕΕ την 1η Ιανουαρίου 2019), έναντι της Γαλλίας (67,0 εκ. ή 13,1%), του Ηνωμένου Βασιλείου (66,6 εκ. ή 13,0% ), την Ιταλία (60,4 εκ. ή 11,8%), την Ισπανία (46,9 εκ. ή 9,1%) και την Πολωνία (38,0 εκ. ή 7,4%). Για τα υπόλοιπα κράτη μέλη, δεκατέσσερα έχουν μερίδιο μεταξύ 1% και 4% του πληθυσμού της ΕΕ και οκτώ μερίδιο κάτω του 1%.

Το 2018, ο πληθυσμός αυξήθηκε σε δεκαοκτώ κράτη μέλη της ΕΕ και μειώθηκε σε δέκα.

Η μεγαλύτερη αύξηση του πληθυσμού παρατηρήθηκε στη Μάλτα (+36,8 ανά 1.000 κατοίκους), μπροστά από το Λουξεμβούργο (+ 19,6 ‰), την Ιρλανδία (+ 15,2 ‰), την Κύπρο (+ 13,4 ‰), τη Σουηδία (+ 10,8 ‰) το Βέλγιο (+ 6,1 ‰), την Ισπανία και τις Κάτω Χώρες (από + 5,9 ‰) και το Ηνωμένο Βασίλειο (+ 5,6 ‰).

Αντίθετα, η μεγαλύτερη μείωση πληθυσμού σημειώθηκε στη Λετονία (-7,5 ‰), ακολουθούμενη από τη Βουλγαρία και την Κροατία (και τα δύο -7,1 ‰), τη Ρουμανία (-6,6 ‰) και τη Λιθουανία (-5,3 ‰).

Ο πληθυσμός ολόκληρης της ΕΕ αυξήθηκε κατά 1,1 εκατομμύρια άτομα (+ 2,1 ‰) κατά το 2018.

Επιπλέον κατά τη διάρκεια του 2018, 5 εκατομμύρια βρέφη γεννήθηκαν στην ΕΕ, σχεδόν 118.000 λιγότερα από ό, τι το προηγούμενο έτος.

Στα κράτη μέλη, τα υψηλότερα ποσοστά  κατά το 2018 σημειώθηκαν στην Ιρλανδία (12,5 ανά 1 000 κατοίκους), τη Σουηδία (11,4 ‰), τη Γαλλία (11,3 ‰) και το Ηνωμένο Βασίλειο (11,0 ‰), ενώ τα χαμηλότερα καταγράφηκαν σε Ιταλία (7,3 ‰), Ισπανία (8,1 ‰), Ελλάδα (8,1 ‰), Πορτογαλία (8,5 ‰), Φινλανδία (8,6 ‰), Βουλγαρία (8,9 ‰) και Κροατία (9,0 ‰).

Σε επίπεδο ΕΕ, το ακαθάριστο ποσοστό γεννήσεων ήταν 9,7 ανά 1 000 κατοίκους.

Εν τω μεταξύ, 5,3 εκατομμύρια θάνατοι καταγράφηκαν στην ΕΕ το 2018, σχεδόν 46 000 περισσότεροι από ό, τι το προηγούμενο έτος.

Η Ιρλανδία (6,4 ανά 1.000 κατοίκους), η Κύπρος (6,6 ‰) και το Λουξεμβούργο (7,1 ‰) είχαν το 2018 το χαμηλότερο ποσοστό θνησιμότητας, ακολουθούμενη από τη Μάλτα (7,6 ‰), τις Κάτω Χώρες (8,9 ‰), την Ισπανία και τη Σουηδία ‰).

Στο αντίθετο άκρο της κλίμακας, η Βουλγαρία (15,4 ‰), η Λετονία (15,0 ‰), η Λιθουανία (14,1 ‰), η Ρουμανία (13,5 ‰) και η Ουγγαρία (13,4 ‰) κατέγραψαν το υψηλότερο.

Για την ΕΕ στο σύνολό της, το ακαθάριστο ποσοστό θνησιμότητας ήταν 10,4 ανά 1 000 κατοίκους. Κατά συνέπεια, η Ιρλανδία (με φυσική μεταβολή του πληθυσμού της + 6,1 ‰) παρέμεινε το 2018 το κράτος μέλος στο οποίο σημειώθηκαν οι μεγαλύτεροι αριθμοί θανάτων, έναντι της Κύπρου (+ 4,1 ‰), του Λουξεμβούργου (+ 3,2 ‰) , Γαλλίας (+ 2,2 ‰), Ηνωμένου Βασιλείου (+1,7 ‰) και Μάλτας (+ 1,6 ‰). Αντίθετα, μεταξύ των δεκαπέντε κρατών μελών της ΕΕ που εμφάνισαν αρνητική φυσική αλλαγή το 2018, οι θάνατοι ξεπέρασαν τις περισσότερες φορές στη Βουλγαρία (-6,6 ‰), ακολουθούμενες από τη Λετονία (-4,9 ‰), τη Λιθουανία (-4,1 ‰), την Κροατία, την Ουγγαρία και τη Ρουμανία (σύνολο -3,9 ‰).

Τέλος, σύμφωνα με το βασικό σενάριο προβολής του πληθυσμού, ο πληθυσμός της ΕΕ θα συνεχίσει να μεγαλώνει γενικά.

Το ποσοστό των παιδιών αναμένεται να μειωθεί ελαφρά από 16% στις αρχές του 2018 σε 14% έως το 2100. Ομοίως, το μερίδιο των εργαζομένων σε ηλικία πληθυσμού της ΕΕ προβλέπεται να μειωθεί από 65% το 2018 55% το 2100.

Αντίθετα, το μερίδιο των ατόμων ηλικίας άνω των 65 ετών στο συνολικό πληθυσμό της ΕΕ αναμένεται να αυξηθεί κατά 11 ποσοστιαίες μονάδες, από 20% στις αρχές του 2018 σε 31% έως το 2100. Την ίδια περίοδο το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 80 ετών ετών ή άνω υπολογίζεται ότι σχεδόν τριπλασιάζεται, από 6% σε 15%.

Ως αποτέλεσμα, η μέση ηλικία αναμένεται να αυξηθεί από τα σημερινά 43,1 χρόνια σε 48,7 το 2100.

Ως αποτέλεσμα αυτών των μεταβολών στον πληθυσμό, ο λόγος εξάρτησης των ηλικιωμένων στην ΕΕ προβλέπεται σχεδόν να διπλασιαστεί από 31% το 2018 σε 57% το 2100. Αυτό αντιστοιχεί σε λιγότερα από δύο άτομα σε ηλικία εργασίας για κάθε ηλικιωμένο άτομο ηλικίας 65 ετών και άνω έως το 2100.

Μέχρι το 2100, ο λόγος εξάρτησης ηλικιωμένων προβλέπεται να κυμανθεί από 53% στο Βέλγιο, το Λουξεμβούργο και τη Σουηδία έως 70% στην Πορτογαλία και 72% στην Κροατία.

Σύμφωνα με την προβολή της Eurostat, ο πληθυσμός στην Κύπρο το 2100 θα είναι 1,1 εκατομμύρια και στην Ελλάδα 7,5 εκατομμύρια.

Σύμφωνα με στοιχεία και προβλέψεις των Ηνωμένων Εθνών υπάρχουν 679 εκατ. παιδιά ηλικίας μέχρι 5 ετών, ενώ οι άνω των 65 ανέρχονται σε 681 εκατ. και οι τάσεις δείχνουν σαφώς υπέρ των δεύτερων. Για το 2050 προβλέπεται πως θα υπάρχουν μόλις 701,6 εκατ. νήπια στον κόσμο, ενώ οι άνω των 65 ετών θα φτάνουν το 1,5 δισ. Συνολικά ο παγκόσμιος πληθυσμός αναμένεται να αυξηθεί από 7,7 δισ. σήμερα σε 9,7 δισ. το 2050, ενώ για την Ελλάδα προβλέπεται συρρίκνωση, καθώς από 11,1 εκατ. φέτος αναμένεται να πέσει στα 9,98 εκατ. το 2050, αναφέρει το euro2day.

Η γήρανση όπως την καταγράφουν τα στοιχεία του ΟΗΕ είναι παρούσα εδώ και χρόνια στην Ελλάδα, δεδομένου ότι οι άνω των 65 ξεπέρασαν σε αριθμό τους κάτω των 5 ετών ήδη από το 1967.

Στο τρέχον έτος οι άνω των 65 ανέρχονται σε 2,32 εκατ. στην Ελλάδα, ενώ τα παιδιά ηλικίας κάτω των πέντε ετών αποτελούν μια σαφώς μικρή ομάδα που δεν ξεπερνά τα 450.000 άτομα.

Το άρθρο των Carolin Nerlich και Joachim Schroth, με τίτλο «Η οικονομική επίπτωση από τη γήρανση του πληθυσμού και συνταξιοδοτικές μεταρρυθμίσεις», εξετάζει τις μακροοικονομικές και δημοσιονομικές συνέπειες από τη γήρανση του πληθυσμού στην Ευρωζώνη και εξετάζει πώς οι συνταξιοδοτικές μεταρρυθμίσεις μπορεί να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών.

Σύμφωνα με τις τελευταίες προβλέψεις της Eurostat, η γήρανση του πληθυσμού αναμένεται να συνεχισθεί και να ενταθεί τις επόμενες δεκαετίες στην Ευρωζώνη.

«Αυτή η συνεχιζόμενη διαδικασία, που προκύπτει από τις αυξήσεις του προσδόκιμου ζωής και τα χαμηλά ποσοστά γεννήσεων, αναμένεται ευρέως να οδηγήσει σε μία μείωση της προσφοράς εργασίας και απώλεια παραγωγικότητας, καθώς και σε αλλαγές στη συμπεριφορά, και είναι πιθανόν να έχει δυσμενές αποτέλεσμα στον δυνητικό ρυθμό ανάπτυξης», αναφέρει το άρθρο.

Ο συνολικός πληθυσμός της Ευρωζώνης προβλέπεται να αυξηθεί από 340 εκατομμύρια το 2016 σε περίπου 352 εκατομμύρια το 2040, για να υποχωρήσει στα 345 εκατομμύρια το 2079, σύμφωνα με την Eurostat. Επιπλέον, η διάρθρωση του πληθυσμού της αναμένεται επίσης να αλλάξει, καθώς η γήρανση του πληθυσμού θα συνεχίζεται και θα ενισχύεται. Το μέσο ποσοστό γεννήσεων στην Ευρωζώνη ανέρχεται σήμερα στο 1,6 που είναι σημαντικά χαμηλότερο από το φυσιολογικό επίπεδο αναπλήρωσης (δηλαδή το επίπεδο που θεωρείται αναγκαίο για να διατηρηθεί σταθερός ο συνολικός πληθυσμός), το οποίο είναι περίπου 2,1.

Αν και η Eurostat αναμένει μία μικρή αύξηση των ποσοστών γεννήσεων στις χώρες της Ευρωζώνης, προβλέπει ότι αυτά θα εξακολουθούν να παραμένουν χαμηλότερα από το επίπεδο αναπλήρωσης κατά μέσο όρο. Κατά συνέπεια, θα μειωθεί μελλοντικά το ποσοστό των νέων στον συνολικό πληθυσμό της Ευρωζώνης. Το προσδόκιμο ζωής αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνεται, αν και βραδύτερα από ό,τι στις τελευταίες δεκαετίες. Το 2070, ο υπόλοιπος προσδόκιμος χρόνος ζωής στην ηλικία των 65 θα είναι κατά μέσο όρο 23,6 χρόνια για τους άνδρες και 26,9 χρόνια για τις γυναίκες – δηλαδή περίπου πέντε χρόνια περισσότερο από σήμερα.

Το ποσοστό εξάρτησης των ηλικιωμένων της ευρωζώνης, που ορίζεται ως το ποσοστό των ατόμων ηλικίας άνω των 65 ετών προς τα άτομα ηλικίας 15-64 ετών (το εργατικό δυναμικό), προβλέπεται ότι θα είναι σημαντικά αυξημένο το 2070, φθάνοντας στο 52% από λίγο πάνω από το 30% που ήταν το 2016.

«Μία αύξηση του ποσοστού αυτού σημαίνει ότι μειώνεται ο αριθμός των εργαζομένων που αντιστοιχούν δυνητικά σε κάθε συνταξιούχο, εφόσον δεν αλλάξει το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης, προκαλώντας σημαντικό δημοσιονομικό βάρος για τις χώρες που συμβαίνει αυτό όσον αφορά τα δημόσια συνταξιοδοτικά τους συστήματα», σημειώνεται στο άρθρο.

Οι χώρες με τα μεγαλύτερα ποσοστά εξάρτησης των ηλικιωμένων (πάνω από 30%) είναι σήμερα η Γερμανία, η Ελλάδα, η Ιταλία, η Πορτογαλία και η Φινλανδία. Τα ποσοστά αυτά προβλέπεται να αυξηθούν περισσότερο από 35 ποσοστιαίες μονάδες το 2070 στην Κύπρο, την Πορτογαλία και τη Σλοβακία, με την Πορτογαλία να έχει τότε ένα ποσοστό 67%, που θα είναι το υψηλότερο στην Ευρωζώνη.

Ποσοστά εξάρτησης πάνω από το 60% προβλέπεται ότι θα έχουν το 2070 η Ελλάδα, η Ιταλία και η Κύπρος. Αντίθετα, η Ιρλανδία προβλέπεται να έχει τότε το χαμηλότερο σχετικό ποσοστό στην ευρωζώνη, ενώ για το Βέλγιο, την Ισπανία και τη Γαλλία προβλέπονται οι μικρότερες αυξήσεις του.

Αναφορικά με τις συνέπειες της γήρανσης του πληθυσμού στις συντάξεις, το άρθρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας αναφέρει τα εξής: «Επιπλέον, οι χώρες της ευρωζώνης προβλέπεται να υποστούν περαιτέρω αυξητική πίεση στις δημόσιες δαπάνες για συντάξεις, υγειονομική περίθαλψη και μακροχρόνια φροντίδα, καθώς ο πληθυσμός γερνά. Αν και πολλές χώρες εφάρμοσαν συνταξιοδοτικές μεταρρυθμίσεις μετά την κρίση κρατικού χρέους, περαιτέρω μεταρρυθμίσεις φαίνεται να είναι αναγκαίες για να διασφαλισθεί η δημοσιονομική βιωσιμότητα μακροπρόθεσμα.

Από την άποψη αυτή, μέτρα που αυξάνουν το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης μπορεί να αναμένεται ότι θα περιορίσουν τις δυσμενείς μακροοικονομικές επιπτώσεις της γήρανσης του πληθυσμού, καθώς θα έχουν ευνοϊκή επίδραση στην προσφορά εργασίας και την εγχώρια κατανάλωση.

Αντίθετα, η αύξηση των εισφορών ή η μείωση των συντάξεων (benefit ratio) θα μπορούσε να έχει μικρότερες μακροοικονομικές συνέπειες».