Οι πλημμύρες σημειώθηκαν σε ολόκληρη την κεντρική Ευρώπη μετά την κακοκαιρία Μπόρις η οποία προκάλεσε καταστροφικές πλημμύρες σε Πολωνία, Ρουμανία, Σλοβακία, Αυστρία, Τσεχική Δημοκρατία και Γερμανία με τις ισχυρότερες βροχοπτώσεις που έχουν καταγραφεί ποτέ σε ορισμένες περιοχές και επηρεάζοντας σχεδόν δύο εκατομμύρια ανθρώπους.

«Η μελέτη μας βρήκε τα αποτυπώματα της κλιματικής αλλαγής στις εκρήξεις βροχόπτωσης που πλημμύρισαν την κεντρική Ευρώπη», δήλωσε η Τζόις Κιμουτάι, ερευνήτρια στο Imperial College του Λονδίνου και μία από τους συντελεστές της έκθεσης του World Weather Attribution. «Για άλλη μια φορά, αυτές οι πλημμύρες αναδεικνύουν τα καταστροφικά αποτελέσματα της αύξησης της θερμοκρασίας που οφείλεται στα ορυκτά καύσιμα».

«Πρέπει να προετοιμαστούμε για ακόμη πιο έντονες βροχοπτώσεις από αυτές που προβλέπουν αυτά τα μοντέλα», δήλωσε η Φριντερίκε Οτο, συν-επικεφαλής της WWA, σε συνέντευξη Τύπου την Τρίτη πριν από την έκδοση της έκθεσης, όπως μεταδίδει το Bloomberg.

«Αυτές οι πλημμύρες δείχνουν πόσο δαπανηρή γίνεται η κλιματική αλλαγή. Ακόμη και με μέρες προετοιμασίας, τα ορμητικά νερά εξακολουθούσαν να καταστρέφουν πόλεις, να καταστρέφουν χιλιάδες σπίτια και είδαν την Ευρωπαϊκή Ένωση να δεσμεύει 10 δισεκατομμύρια ευρώ για βοήθεια», δήλωσε η Μάγια Βάλμπεργκ, τεχνική σύμβουλος στο Κέντρο για το Κλίμα του Ερυθρού Σταυρού και της Ερυθράς Ημισελήνου.

Όπως προέκυψε από τα συμπεράσματα, η κλιματική αλλαγή έχει αναδειχθεί στο τρίτο τη τάξει πρόβλημα για τους καταναλωτές με ποσοστό 21%, πίσω από τον πληθωρισμό 82% και το κόστος ενέργειας με 53%.

Μάλιστα έχει τριπλασιαστεί μέσα σε ένα χρόνο η προτεραιοποίηση του συγκεκριμένου προβλήματος, κάτι που δείχνει την επίδραση που είχαν οι πρόσφατες καταστροφές στην ψυχολογία του καταναλωτικού κοινού. Συγκεκριμένα, ποσοστό 7% του πληθυσμού δηλώνει ότι αντιμετώπισε κάποια φυσική καταστροφή το 2023, δηλαδή περίπου 1 στους 13 πολίτες, ενώ το ποσοστό αυτό ανεβαίνει στο 52% στην περιοχή της Θεσσαλίας, όπου φαίνεται ότι πάνω από το μισό του πληθυσμού ήρθε αντιμέτωπο με ακραία κλιματικά φαινόμενα. Παράλληλα η εκτίμηση είναι ότι τα ακραία αυτά φυσικά αυτά φαινόμενα θα αυξηθούν στο μέλλον καθώς το 78% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι στο μέλλον η κατάσταση θα χειροτερέψει.

Παράλληλα το 82% του κοινού δηλώνει ότι οι φυσικές καταστροφές επηρεάζουν γενικά τις τιμές των προϊόντων με μόνο το 2% να διαφωνεί. Μάλιστα το 39% θεωρεί ότι η επίδραση είναι μεγάλη. Αυτό δείχνει ότι όχι μόνο βασικά προϊόντα όπως νωπά τρόφιμα, αλλά εν γένει τα προϊόντα επηρεάζονται από την κλιματική αλλαγή.

Οι τιμές των προϊόντων είναι η κύρια περιοχή στην οποία εντοπίζονται τα προβλήματα, αλλά όχι μόνο. Συγκεκριμένα στο ερώτημα κατά πόσο οι πρόσφατες πλημμύρες στη Θεσσαλία θα επηρεάσουν διάφορους παράγοντες σε σχέση με την τροφοδοσία της αγοράς: Ποσοστό 97% θεωρεί ότι οι πρόσφατες πλημμύρες στη Θεσσαλία θα επηρεάσουν τις τιμές των προϊόντων (το 73% πολύ). Το 95% θεωρεί ότι θα επηρεάσουν το κόστος των παραγωγών τροφίμων (το 68% θεωρεί πολύ). Το 80% θεωρεί ότι θα επηρεάσουν τους χρόνους τροφοδοσίας της αγοράς (το 32% πολύ).

Σημειώνεται ότι μέχρι τώρα δεν επιβεβαιώνονται οι φόβοι ούτε σε σχέση με τις τιμές, ούτε σε σχέση με την τροφοδοσία της αγοράς, καθώς είτε από την παραγωγή της υπόλοιπης χώρας, είτε με άλλα εργαλεία έχει διατηρηθεί, τόσο η επάρκεια όσο και οι τιμές των προϊόντων στα επίπεδα του καλοκαιριού 2023.

Σύμφωνα με την έρευνα, θετικά αξιολογούνται οι δράσεις που ανέλαβαν οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ στην περιοχή της Θεσσαλίας, τόσο από τους κατοίκους της περιοχής, όσο και από το σύνολο της χώρας. Συγκεκριμένα, το 62% αξιολογεί θετικά την παροχή εκπτώσεων στα καταστήματα της περιοχής, με το ποσοστό αυτό να ανέρχεται στο 86% για τους κατοίκους της Θεσσαλίας. Το 81% αξιολογεί θετικά την παροχή προϊόντων άμεσης ανάγκης στου πληγέντες (νερά, τρόφιμα κ.λπ., το ποσοστό αυτό να ανέρχεται στο 86% για τους κατοίκους της Θεσσαλίας. Το 78% αξιολογεί θετικά τη στήριξη των τοπικών παραγωγών, ποσοστό 74% για τους κατοίκους της Θεσσαλίας. Το 76% αξιολογεί θετικά την ανακαίνιση των καταστημάτων της περιοχής και το 82% τη διατήρηση της απασχόλησης στα πληγέντα καταστήματα που παραμένουν κλειστά.

Ωστόσο, η δυναμική της Οικονομίας φαίνεται ακόμα ικανή να διασώσει και πάλι την χώρα στα δύσκολα, όπως και τα «αναχώματα» που διαρκώς «στήνει» η κυβέρνηση σε κάθε νέα κρίση που εμφανίζεται.

Το γεγονός αυτό είναι που επιτρέπει –με συγκρατημένη αισιοδοξία- την εκτίμηση ότι, παρά τα συνεχή πλήγματα, ο στόχος για ανάπτυξη φέτος 2,3% μπορεί να παραμένει εφικτός, καθώς μάλιστα και ο διοικητής της ΤτΕ Γιάννης Στουρνάρας έκανε λόγο –μόλις προχθές- για ρυθμό ανάπτυξης 2,2% εφέτος.

Περισσότερο «ΑΕΠ»…

Τα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος για το εμπορικό ισοζύγιο δείχνουν ότι μέχρι τον Ιούνιο, η Ελλάδα δαπάνησε για εισαγωγές καυσίμων 1,6 δισ. ευρώ λιγότερα από το α΄εξάμηνο του 2022. Φέτος δαπανήθηκαν 3,594 δισ. ευρώ έναντι 5,206 δισ. ευρώ πέρυσι.

Η ελληνική οικονομία διέσωσε έτσι αυτομάτως 1,5% του ΑΕΠ που θα διέφευγε στο εξωτερικό. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται στην πτώση των διεθνών τιμών των καυσίμων εν συγκρίσει με την προηγούμενη χρονιά, αλλά και στην εξοικονόμηση ή αλλαγή πηγών ενέργειας και θέρμανσης που συντελέστηκε χώρα μας,.

Ταυτόχρονα, με βάση τα ίδια στοιχεία, ο Τουρισμός αποφέρει φέτος πολύ μεγαλύτερη εισροή συναλλάγματος: 1,2 δισ. ευρώ περισσότερα από το α΄εξάμηνο του 2022 (6,174 δισ. ευρώ φέτος έναντι 4,983 δισ. πέρυσι). Κάθε εισαγωγή συναλλάγματος προστίθεται στο ΑΕΠ της χώρας, ενώ αφαιρείται αν διαρρεύσει στο εξωτερικό για εισαγωγές.

«Κλειδί» αποδεικνύεται η εμπορική σχέση Ελλάδος-Ρωσίας, η οποία περιορίζεται δραστικά λόγω του εμπάργκο της Δύσης μετά την εισβολή στην Ουκρανία: φέτος η Ελλάδα έχει εξοικονομήσει ως τώρα 2,8 δισ. ευρώ ή 1,2% του ΑΕΠ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, μέχρι τον Ιούλιο φέτος η χώρα δαπάνησε για κάθε είδους εισαγωγές από Ρωσία (καύσιμα, αέριο, σιτηρά, λιπάσματα κλπ) μόλις 1,7 δισ. ευρώ, όταν στο επτάμηνο πέρυσι είχε δώσει ….4,52 δισ. ευρώ.

Προφανώς βέβαια, λόγω του εμπάργκο κατά της Ρωσίας, ένα μέρος της εξοικονόμησης από καύσιμα, η χώρα το διοχέτευσε για αγορές αερίου από τρίτες χώρες, οπότε το όφελος για το ΑΕΠ και την ανάπτυξη μετριάστηκε στα 1,6 δισ. ευρώ ως το εξάμηνο.

Από την άλλη επίσης, η μείωση στα λιπάσματα μεταφράζεται και σε μείωση της παραγωγής, σε μια πολύ δύσκολη περίοδο όμως όπου η παραγωγή πάει χαμένη λόγω κλιματικής κρίσης (ξηρασία, καύσωνες, πυρκαγιές, πλημμύρες, καταστροφές, αλλαγές καλλιέργειας ή καθυστερήσεις σποράς κλπ).

…μεγαλύτερες αντοχές

Με φθηνότερα καύσιμα και υψηλότερο τουρισμό, η Ελλάδα «πατσίζει» εν μέρει και τμήμα της ζημιάς από κακοκαιρία Daniel.

Αν δεν είχαν μεσολαβήσει οι φυσικές καταστροφές πάντως, θα μπορούσαμε ίσως να μιλάμε και για ακόμα μεγαλύτερη ανάπτυξη, που θα οδηγούσε επίσης και σε μεγαλύτερες αυξήσεις συντάξεων, μεγαλύτερες φοροελαφρύνσεις ή έκτακτες και μόνιμες παροχές από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Στο μέτωπο των ζημιών όμως, οι απώλειες μόλις άρχισαν να καταγράφονται. Η κυβέρνηση κατέθεσε συμπληρωματικό προϋπολογισμό και τα επιπλέον κονδύλια για τις 100 μέρες ως το τέλος του χρόνου φτάνουν στα 650 εκατ. ευρώ. Αν και το επίπεδα είναι ικανό, τα επιπλέον κονδύλια του συμπληρωματικού προϋπολογισμού για τις φυσικές καταστροφές, επίπεδο δεν θεωρούνται επαρκή για να αντιμετωπίσουν άμεσα τις ανάγκες, αλλά ούτε καν να προσεγγίσουν τις συνολικές επιπτώσεις.

Όπως περιέγραψε την κατάσταση στη Βουλή ο αρμόδιος επί των δημόσιων οικονομικών υφυπουργός, Θάνος Πετραλιάς:

•  το συνολικό κόστος των αποζημιώσεων αναμένεται σημαντικά υψηλότερο του 1 δισ. ευρώ
• θα επιβαρύνει και τα επόμενα έτη, καθώς θα επισκευάζονται τα κτίρια που υπέστησαν ζημιά και θα αποζημιώνονται από την κρατική αρωγή.

Πρακτικά θα διοχετευθούν παραπάνω από 1 δισ. ευρώ, ωστόσο, η κυβέρνηση επιχειρεί να εκμεταλλευτεί τη λογιστική χαλαρότητα και να περάσει σταδιακά στον προϋπολογισμό σε βάθος 3ετίας.

Για φέτος πάντως, ο συμπληρωματικός προϋπολογισμός έχει ύψος 600 εκατ. ευρώ εκ των οποίων 450 εκατ. ευρώ για το εθνικό πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων και 150 εκατ. ευρώ για τον τακτικό προϋπολογισμό. Με τις δαπάνες αυτές όμως, καλύπτονται μόνο οι πρώτες αποζημιώσεις, κρατική αρωγή και αγροτικές αποζημιώσεις από τις καταστροφές.

Από αυτές, οι 4.307 ζημιές αφορούσαν ασφαλίσεις περιουσίας (1.714 κατοικίες, 2.032 επιχειρήσεις, 69 βιομηχανικές εγκαταστάσεις, 116 τεχνικά έργα και 376 φωτοβολταϊκά συστήματα). Οι υπόλοιπες 1.699 αφορούσαν ασφάλιση αυτοκινήτων και 5 ασφάλιση σκαφών.

Τα στοιχεία προήλθαν από 24 ασφαλιστικές επιχειρήσεις, οι οποίες εκτιμάται ότι εκπροσωπούν το97,6% της παραγωγής ασφαλίσεων περιουσίας.

Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση της ΕΑΕΕ, «όπως σε κάθε περίπτωση καταστροφικού συμβάντος, η Ένωση προχωρά σε αναλυτική καταγραφή που θα περιλαμβάνει πλήθος ζημιών, ποσά αποζημιώσεων και ασφαλισμένα κεφάλαια ανά κατηγορία και γεωγραφική κατανομή τους. Τα αποτελέσματα της έρευνας θα δημοσιοποιηθούν με την ολοκλήρωσή της.»

Τα χρήματα τα οποία εξασφαλίσαμε από τους Ευρωπαίους θα τα εξαντλήσουμε, άρα ξεπερνάνε τα 2 δισεκατομμύρια ευρώ τα χρήματα που θα χρειαστούμε και εκτός αυτού, μόνο για φέτος, θα προχωρήσουμε σε συμπληρωματικό προϋπολογισμό της τάξεως περίπου των 600 εκατομμυρίων ευρώ, όπου τα 450 εκατομμύρια θα τα οδηγήσουμε για την λεγόμενη πρώτη αρωγή, προκειμένου να ικανοποιηθούν βασικές ανάγκες των πολιτών επάνω στη Θεσσαλία και τα υπόλοιπα 150 εκατομμύρια ευρώ θα τα δώσουμε για αποζημιώσεις για το ζωικό και φυτικό κεφάλαιο. Επομένως, καταλαβαίνουμε ότι τα χρήματα θα είναι αρκετά.

• Τα 600 εκατομμύρια είναι για το τρέχον έτος και περιμένουμε και άλλα 400 εκατομμύρια από ευρωπαϊκούς πόρους, οπότε χοντρικά μέσα στις επόμενες 90 ημέρες, περίπου 1 δισεκατομμύριο ευρώ θα πέσει στη Θεσσαλία, χρήματα τα οποία κυρίως θα πάνε στην κάλυψη βασικών αναγκών, είπε.

Θα πέσουν πολλά χρήματα γρήγορα, εξασφαλίσαμε ευελιξία από την Ευρωπαϊκή Ένωση, εξασφαλίσαμε πόρους μέσω της ανακατεύθυνσης από το ΕΣΠΑ και από το Ταμείο Ανάκαμψης, για να πέσουν ακριβώς στις υποδομές και στα αντιπλημμυρικά έργα, είπε.

Σχετικά με την κατανομή των αποζημιώσεων στους δικαιούχους είπε ότι θα πάρουν το 80% της εκτιμητέας ζημιάς για τα σπίτια τους και το υπόλοιπο 20% μπορεί να καλυφθεί με άτοκο δάνειο με εγγύηση του ελληνικού δημοσίου.

Για αγροτικές και κτηνοτροφικές επιχειρήσεις που υπέστησαν ζημιές το κράτος θα καλύψει το 70% και το υπόλοιπο 30% επίσης μπορεί να καλυφθεί με άτοκο δάνειο με εγγύηση του ελληνικού δημοσίου.

Το να καλυφθεί το 70% των ζημιών είναι μια πάρα πολύ σημαντική βοήθεια για τον κάθε επιχειρηματία στη συγκεκριμένη περιοχή, είπε. Αν συνδυαστούν όλα αυτά και με τη στεγαστική συνδρομή και με τα έξτρα χρήματα που θα πάρει ως νοικοκυριό και με κάποιες επιδοτήσεις που θα δοθούν στη συνέχεια όσον αφορά τις καλλιέργειές του, νομίζω ότι η ζημία που υπέστη καλύπτεται σε ένα πολύ μεγάλο βαθμό.

Πράγματι, υπήρξαν κάποιες περιπτώσεις, πολύ λίγες περιπτώσεις, που δεν έχουν ακόμα χρηματοδοτηθεί για τις ζημιές από την καταστροφή του Ιανού το 2020. Υπήρξαν κάποια θεματάκια με τα τιμολόγια,  Έπρεπε να δικαιολογήσουν κάποια τιμολόγια, να τα προσκομίσουν εγκαίρως. Υπήρξε ένα γραφειοκρατικό μπέρδεμα. Αυτό το έχουμε εντοπίσει και θα μπορέσουμε να το επιλύσουμε άμεσα. Όμως στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι προτεραιότητα και δέσμευση της κυβέρνησης όλα αυτά τα χρήματα να πέσουν γρήγορα στη Θεσσαλία, γιατί αν δεν πέσουν γρήγορα στη Θεσσαλία θα έχει πρόβλημα ολόκληρη η χώρα και η εθνική οικονομία.

Στα γραφεία αυτά, τα οποία βρίσκονται μέσα στις ΔΟΥ των πληγεισών περιοχών, μπορούν να απευθύνονται όσοι δικαιούνται τις ενισχύσεις από την ψηφιακή πλατφόρμα και δεν έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο.

Όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση της ΑΑΔΕ, απαραίτητη προϋπόθεση είναι να έχουν μαζί τους τους κωδικούς Taxisnet. Σε περίπτωση απώλειας των κωδικών αυτών, οι πληγέντες θα μπορούν να πάρουν κλειδάριθμο και να αποκτήσουν επί τόπου νέους κωδικούς.

Σημειώνεται πως τα γραφεία λειτουργούν καθημερινά από αύριο, Παρασκευή, 15 Σεπτεμβρίου 2023, στις ΔΟΥ Καρδίτσας, Λάρισας, Τρικάλων και Βόλου, από τις 8:00 έως τις 15:30.

Σύμφωνα με τον κ. Ράπανο το Δ.Σ. της ΕΕΤ αποφάσισε την αναστολή της καταβολής όλων των δανείων φυσικών προσώπων και επιχειρήσεων που επλήγησαν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023, αναστολή μέχρι την ίδια ημερομηνία όλων πλειστηριασμών, ενώ οι τράπεζες εμφανίζονται έτοιμες να συζητήσουν εξειδικευμένες λύσεις για την κάθε επιχείρηση.

Παράλληλα, οι τέσσερις συστημικές τράπεζες αποφάσισαν να συμβάλουν με 50 εκατ. ευρώ στις προσπάθειες αποκατάστασης των ζημιών στο μέτωπο των υποδομών.

Προσκλητήριο προς όλες τις μεγάλες επιχειρήσεις να ακολουθήσουν το παράδειγμα της ΕΕΤ έκανε ο υπουργός Κωστής Χατζηδάκης ευχαριστώντας την Ενωση. «Εχουμε κάθε λόγο να πιστεύουμε ότι και οι άλλοι ισχυροί παράγοντες του τόπου θα ακολουθήσουν» δήλωσε χαρακτηριστικά, ενώ αναφέρθηκε και στη συνάντηση που είχε νωρίτερα με την Ενωση Ελλήνων Εφοπλιστων. Αντίστοιχη απηύθυνε προς όλη την κοινωνία για την κατάθεση δωρεών στον κεντρικό λογαριασμό κρατικής αρωγής, είτε πρόκειται για «οικονομικά ισχυρούς», όπως είπε χαρακτηριστικά, είτε για απλούς πολίτες.

Ερωτηθείς ο πρόεδρος της Ενωσης Τραπεζών για το ύψος των τραπεζικών ανοιγμάτων στην περιοχή που επλήγη ανέφερε ότι σύμφωνα με τους πρώτους υπολογισμούς κυμαίνεται μεταξύ 1,5 και 2 δισ. ευρώ.

Στη συνάντηση μετείχαν ο υφυπουργός Θάνος Πετραλιάς και η γενική γραμματέας της ΕΕΤ Χαρίκλεια Απαλαγάκη

Η ανακοίνωση της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών

Ο Πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών (ΕΕΤ) κ. Β. Ράπανος επισκέφθηκε τον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών κ. Κ. Χατζηδάκη και τον ενημέρωσε για τα μέτρα που αποφάσισαν τα μέλη της Ένωσης για την ανακούφιση των πλημμυροπαθών της Θεσσαλίας.
Το Διοικητικό Συμβούλιο της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών, σε έκτακτη συνεδρίασή του, αποφάσισε, ειδικότερα, τα εξής:
1. Οι τέσσερις συστημικές Τράπεζες μέλη της ΕΕΤ, στο πλαίσιο των εκτεταμένων δράσεων Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης τους, θα συμβάλουν με το ποσό των πενήντα εκατομμυρίων ευρώ (50.000.000) στην εθνική προσπάθεια αποκατάστασης των σοβαρών ζημιών από τη φυσική καταστροφή στην περιοχή της Θεσσαλίας. Το συγκεκριμένο ποσό θα διατεθεί για έργα αποκατάστασης ή ανάπτυξης υποδομών και η κατανομή του θα καθοριστεί σε συνεργασία με τα αρμόδια Υπουργεία, την τοπική αυτοδιοίκηση και τους κοινωνικούς και οικονομικούς φορείς της περιοχής.
2. Όλες οι Τράπεζες, μέλη της ΕΕΤ, λαμβάνοντας υπόψη τις σοβαρότατες επιπτώσεις των φυσικών φαινομένων στην τοπική οικονομία και κοινωνία, προχωρούν αμέσως στην εφαρμογή των παρακάτω ατομικών μέτρων προστασίας που αφορούν ειδικά τους δανειολήπτες στις πληγείσες περιοχές:
2. Αναστέλλουν την υποχρέωση καταβολής δόσεων των ενήμερων δανείων για φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2023.
2. Αναστέλλουν το σύνολο των διαδικασιών δικαστικής και εξώδικης είσπραξης απαιτήσεων για φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2023.
Τα μέτρα αυτά αφορούν τους πληγέντες οι οποίοι εμπίπτουν στην περίμετρο προστασίας των κρατικών μέτρων στήριξης, όπως αυτά ανακοινώθηκαν και θα υλοποιηθούν.
3. Αναγνωρίζοντας τη σημαντική συμβολή των επιχειρήσεων της Θεσσαλίας στον εξαγωγικό προσανατολισμό και την αναπτυξιακή δυναμική της εθνικής οικονομίας, οι Τράπεζες είναι σε ετοιμότητα να προτείνουν εξειδικευμένες λύσεις διευκόλυνσης και ενίσχυσης των επιχειρήσεων που επλήγησαν, προκειμένου αυτές να ανταπεξέλθουν στη δύσκολη αυτή συγκυρία και να εξακολουθήσουν να προσφέρουν στην τοπική κοινωνία και την απασχόληση.
Οι δικαιούχοι παρακαλούνται να υποβάλουν το σχετικό αίτημά τους με όλα τα μέσα επικοινωνίας (είναι δυνατή η φυσική ή ηλεκτρονική υποβολή του αιτήματος) απευθείας στην Τράπεζα συνεργασίας τους.

«Από την πρώτη στιγμή έχουμε ενεργοποιήσει το πλαίσιο κρατικής αρωγής για τη στήριξη των περιοχών που επλήγησαν από αυτές τις εκτεταμένες πλημμύρες, αυτό το ακραίο καιρικό φαινόμενο, τόσο στη Θεσσαλία, όσο και στις άλλες περιοχές.

Έτσι, έχουν ξεκινήσει τα κλιμάκια της Γενικής Γραμματείας Αποκατάστασης Φυσικών Καταστροφών και Κρατικής Αρωγής για να κάνουν τις αυτοψίες και τις σχετικές καταγραφές, τόνισε ο υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Μέχρι τώρα έχουν πλησιάσει τις 2.500 αυτοψίες σε Μαγνησία, Καρδίτσα, Φθιώτιδα, Λάρισα, στους νομούς, και συνεχίζουν όλες τις επόμενες ημέρες».

Αναλυτικά τα οικονομικά μέτρα

Όπως ανέφερε ο υφυπουργός:

1. Τη Δευτέρα 11/9 ανοίγει η πλατφόρμα πρώτης αρωγής στη διεύθυνση arogi.gov.gr, μέσω της οποίας θα δοθούν οι πρώτες ενισχύσεις στους πληγέντες. Η έκτακτη εφάπαξ ενίσχυση ως πρώτη αρωγή, έναντι στεγαστικής συνδρομής, θα ανέρχεται σε έως 10.000 ευρώ.
2. Η έκτακτη εφάπαξ ενίσχυση ως πρώτη αρωγή για στήριξη των επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων, θα ανέρχεται σε έως 4.000 ευρώ.
3. Η οικονομική βοήθεια που θα χορηγηθεί για την αντιμετώπιση των ζημιών σε οικοσκευές και τις πρώτες επιδιορθώσεις των ζημιών στα σπίτια θα φτάσει τις 6.600 ευρώ.
4. Η στεγαστική συνδρομή θα καλύψει έως το 80% της επισκευής και ανακατασκευής κτηρίων.
5. Όσον αφορά τις επιχειρήσεις, τα ποσά που θα δοθούν θα καλύπτουν έως το 70% της εκτιμηθείσας ζημιάς.
6. Το ποσό αυτό θα περιλαμβάνει και τις κτηνοτροφικές μονάδες και αγροτικές εκμεταλλεύσεις. Αντίστοιχο πλαίσιο θα ανακοινωθεί από το ΥΠΑΑΤ και τον ΕΛΓΑ.
7. Σε κατοίκους της περιοχής των οποίων τα σπίτια υπέστησαν ζημιές (κρίθηκαν «κίτρινα» ή «κόκκινα») θα δοθεί επιδότηση ενοικίου και συγκατοίκησης, το ύψος της οποίας θα κυμαίνεται από 300 έως 500 ευρώ.
8. Αναστέλλονται οι φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις, καθώς και οι πλειστηριασμοί, για τους επόμενους έξι μήνες.
9. Δίδεται τριετής απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ (συμπεριλαμβανομένων των αγροτεμαχίων), ενώ σε ισχύ θα τεθεί και το μέτρο της αναστολής συμβάσεων εργασίας σε επιχειρήσεις που επλήγησαν. Στους εργαζόμενους αυτών των επιχειρήσεων, θα δοθεί επιδότηση ύψους 534 ευρώ.

Παράταση 3 μηνών σε ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα και επίδομα στέγασης

Όπως τόνισε ο κ. Τριαντόπουλος, για τους πολίτες τους οποίους το σπίτι τους έχει πληγεί ενεργοποιείται η επιδότηση ενοικίου και επίσης η επιδότηση συγκατοίκησης.

«Δηλαδή, εάν κάποιος δεν μπορεί να μείνει στο σπίτι του, κριθεί ότι είναι «κίτρινο» ή «κόκκινο», όπως λέμε εμείς χαρακτηριστικά, τότε μπορεί να λάβει από 300 έως 500 ευρώ για να μείνει σε κάποιο άλλο σπίτι, να το νοικιάσει ή να συγκατοικήσει με κάποιο φιλικό ή συγγενικό του πρόσωπο στην περιοχή.

Ειδικότερα, την παράταση της καταβολής του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και του Στεγαστικού Επιδόματος ανακοίνωσε ο κ. Τριαντόπουλος, ενώ στη συνέχεια η Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Σοφία Ζαχαράκη τόνισε ότι η παράταση αφορά για τρεις μήνες.

«Αυτό σημαίνει, για να είμαστε πρακτικές και πρακτικοί, ότι όποια ή όποιος δικαιούχος έχει μια εγκριτική απόφαση η οποία λήγει τον Σεπτέμβριο, αυτόματα ανανεώνεται για τρεις μήνες, ενώ αν η εγκριτική απόφαση λήγει τον Οκτώβριο, αυτόματα ανανεώνεται για δύο μήνες, επαναλαμβάνω, χωρίς να χρειάζεται να κάνει καμία αίτηση» επισήμανε η κυρία Ζαχαράκη.

Κλείνοντας ο κ. Τριαντόπουλος τόνισε ότι όλα αυτά τα μέτρα του πακέτου στήριξης είναι στο πλαίσιο της κρατικής αρωγής. «Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα συνεχίσουμε να είμαστε κοντά στην περιοχή. Όχι μόνο παρακολουθούμε την εξέλιξη της υλοποίησης όλων αυτών των μέτρων, αλλά να μπορέσουμε και να ενεργοποιήσουμε και άλλα μέτρα, όπου κριθεί απαραίτητο, αναπτυξιακής και δομικής φύσεως, για να στηριχθεί η περιοχή και να πατήσει ξανά γερά στα πόδια της» σημείωσε.

«Το κάναμε και σε άλλες περιπτώσεις, το κάναμε και πριν από δύο χρόνια, όταν περιοχές της Θεσσαλίας είχαν πληγεί από τον «Ιανό». Θα το κάνουμε και τώρα, σε ένα στενότατο πλαίσιο συνεργασίας με όλα τα εμπλεκόμενα Υπουργεία, με την Περιφέρεια, με τους Δήμους, με τους συναδέλφους βουλευτές, με τους υπηρεσιακούς παράγοντες, με όλους, για να έχουμε γρήγορα, άμεσα το επιθυμητό αποτέλεσμα».

Την ερευνητική ομάδα ZOOM στα Νέα, που συντονίζει ο Άγγελος Σκορδάς αποτελούν οι Ανδρέας Αγγελοπουλος, Βελίκα Καραβάλτσιου, Μαρία Κρουστάλη, Πέτρος Κωνσταντινίδης, Παναγιώτης Σωτήρης, Γιώργος Φωκιανός

Τα τελευταία 100 χρόνια η χώρα μας θρήνησε πάνω από 650 νεκρούς από πλημμύρες. Αυτό δείχνουν τα στοιχεία του δρος Γεωλογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Μιχάλη Διακάκη. Και εάν δεν προχωρήσουμε άμεσα σε δραστικές παρεμβάσεις, κινδυνεύουμε να θρηνήσουμε ακόμη περισσότερους και να έχουμε ακόμη πιο μεγάλες καταστροφές, προειδοποιούν οι επιστήμονες. Κοντολογίς, μια κατάσταση που μοιάζει με το χρονικό μιας προαναγγελθείσας τραγωδίας.

Η κλιματική αλλαγή, ο τρόπος που οι βροχοπτώσεις γίνονται όλο και πιο ραγδαίες, η αποκοπή των ρεμάτων, οι πυρκαγιές και η έντονη αστικοποίηση αποτελούν τους επιβαρυντικούς παράγοντες που τελικά επιταχύνουν και κάνουν πιο έντονα τα πλημμυρικά φαινόμενα και κατά συνέπεια τις καταστροφές που αυτά επιφέρουν σε δεκάδες περιοχές της χώρας.

Σε αυτό το φόντο, η προειδοποίηση για τα σημεία εκείνα τα οποία υποδηλώνουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης πλημμυρών το προσεχές διάστημα αποκτά βαρύνουσα σημασία και σίγουρα δεν πρέπει να αγνοηθεί.

Περιοχές υψηλού κινδύνου

Σύμφωνα με τον καθηγητή Δυναμικής Τεκτονικής, Εφαρμοσμένης Γεωλογίας και Διαχείρισης Φυσικών Καταστροφών του Πανεπιστημίου Αθηνών Ευθύμιο Λέκκα, οι «κόκκινες» περιοχές μπορούν να κατανεμηθούν σε κατηγορίες επικινδυνότητας ανάλογα με το σημείο και τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά που τις περιβάλλουν.

Ετσι, στις λεγόμενες ζώνες δυνητικά υψηλού κινδύνου εντάσσονται οι περιοχές που βρίσκονται κοντά σε χειμάρρους, ποτάμια και ταυτόχρονα βιώνουν μεγάλη τουριστική ανάπτυξη. Αυτά τα τμήματα βρίσκονται παντού στον ελλαδικό χώρο και πιο πρόσφατο παράδειγμα αποτελεί η πλημμύρα στην περιοχή της Αγίας Πελαγίας στην Κρήτη με τραγικό απολογισμό δύο νεκρούς. 

Ειδικότερα, όπως ανέφερε ο κ. Λέκκας, στην 1η κατηγορία θα μπορούσαμε να εντάξουμε την Κινέτα, τη Μάνδρα, την Κεφαλονιά, τη Χαλκιδική και τη Βόρεια Πελοπόννησο.

Στη 2η κατηγορία εντάσσονται οι περιοχές που βρίσκονται πιο μέσα στον ηπειρωτικό χώρο, όπως η Καρδίτσα, και στην 3η κατηγορία οι περιοχές που πλήττονται από τις ποτάμιες πλημμύρες (Εβρος, Αξιός, Νέστος κ.λπ.).

Ευάλωτες αστικές και παραθαλάσσιες περιοχές

Από την πλευρά του ο δρ Μιχάλης Διακάκης ανέφερε πως ο μεγαλύτερος κίνδυνος αφορά τις αστικές και παραθαλάσσιες περιοχές, και πιο συγκεκριμένα την Αττική, τη Θεσσαλονίκη, το Αργος, την Πάτρα και το Ηράκλειο Κρήτης. «Πρόκειται για περιοχές με μεγαλύτερη τρωτότητα, όπως η Αγία Πελαγία», ανέφερε ο κ. Διακάκης.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι λεγόμενες «κόκκινες» περιοχές μοιράζονται κάποια κοινά χαρακτηριστικά, όπως είναι η ανθρώπινη επιβάρυνση, ειδικά για την Αττική και τις παράκτιες, τουριστικά ανεπτυγμένες πόλεις, η γειτνίαση με ποτάμια ή χειμάρρους, όπου η λεκάνη απορροής είναι πολλές φορές «μπλοκαρισμένη» και υπάρχει έντονη και πυκνή δόμηση κατά μήκος των εκβολών, τα αυξημένα ύψη βροχής και οι καμένες εκτάσεις πέριξ των κατοικημένων σημείων.

Οπως επεσήμανε ο κ. Λέκκας, στην Αττική ο πλημμυρικός κίνδυνος είναι υψηλός, δεδομένων των ανθρώπινων παρεμβάσεων στο υδρογραφικό δίκτυο, ενώ στις περιοχές οι οποίες επλήγησαν από τις πυρκαγιές παρατηρούνται έντονα πλημμυρικά φαινόμενα, φαινόμενα διάβρωσης, φαινόμενα κατολισθήσεων και ουσιαστικά αποκλεισμοί μεγάλων περιοχών.

«Η πλήρης προστασία της Αττικής δεν είναι δυνατή. Ετσι όπως έχουν δομηθεί πολλές περιοχές στο Λεκανοπέδιο, απαιτούνται φαραωνικά έργα με μεγάλο κόστος, τα οποία επιπλέον θα προκαλούσαν πολύ σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις», σημείωσε.

Οι τραγικοί αριθμοί

Μέχρι στιγμής, το 2022 χαρακτηρίστηκε από 55 ακραία καιρικά φαινόμενα στην Ελλάδα, ορισμένα εκ των οποίων προκάλεσαν καταστροφές και τον θάνατο δεκάδων ανθρώπων. Σε ό,τι αφορά τις πλημμύρες, η κακοκαιρία «Διομήδης» που έπληξε τον Ιανουάριο του 2022 τη χώρα άφησε πίσω της δύο νεκρούς, ενώ τον Οκτώβριο άλλοι δύο άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στην Κρήτη.

Χαρακτηριστικά είναι και τα στοιχεία της τελευταίας 20ετίας, σύμφωνα με το Meteo του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Από το 2000 μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί 543 έντονα καιρικά επεισόδια και οι συνολικές απώλειες ανθρώπινων ζωών εξαιτίας των καιρικών φαινομένων αυτής της περιόδου ξεπερνούν τις 250. Από αυτούς, 132 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους σε πλημμυρικά επεισόδια την περίοδο 2000-2020, γεγονός που καταδεικνύει ότι οι πλημμύρες είναι μακράν το πιο επικίνδυνο φαινόμενο.

Την ίδια περίοδο καταγράφηκαν 488 πλημμυρικά επεισόδια, ενώ οι μήνες Οκτώβριος και Νοέμβριος παρουσίασαν τη μεγαλύτερη συχνότητα, γεγονός που χαρακτηρίζεται από τους ερευνητές αναμενόμενο, δεδομένου ότι οι περισσότερες καταστροφές από καιρικά φαινόμενα στην Ελλάδα οφείλονται σε έντονες βροχοπτώσεις.

Από τη γεωγραφική κατανομή των επεισοδίων παρατηρείται ότι οι παράκτιοι νομοί είναι περισσότερο εκτεθειμένοι σε έντονα καιρικά φαινόμενα, ενώ η ευρύτερη περιοχή του λεκανοπεδίου Αττικής (Αθήνα και προάστια), όπου διαμένει περίπου το 35% του συνολικού ελληνικού πληθυσμού, θεωρείται η πλέον πληττόμενη.

Στοχευμένες παρεμβάσεις και ανάγκη εκπαίδευσης

Με βάση αυτά τα στοιχεία, ο καθηγητής Ευθύμιος Λέκκας επεσήμανε στα «ΝΕΑ» την ανάγκη για περισσότερα έργα και στοχευμένες παρεμβάσεις σε αυτές τις περιοχές, την ώρα που κάτοικοι καταγγέλλουν πως οι απαραίτητες δράσεις έχουν καθυστερήσει. «Πρέπει να υπάρχει στόχευση για παρεμβάσεις κυρίως εκτός των αστικών περιοχών.

Μέχρι τώρα γίνονταν προσπάθειες στον αστικό ιστό, όπου δεν μπορείς να κάνεις και πολλά πράγματα και ταυτόχρονα απαιτούνται τεράστια ποσά χρημάτων. Πρέπει να πάμε και να παρέμβουμε εκτός, εκεί όπου απαιτούνται μικρότερης κλίμακας τεχνικά έργα και υπάρχουν οι μεγαλύτερες πιθανότητες για επιτυχία».

Με φόντο τους κρίσιμους άξονες πρόληψης – ετοιμότητας, απόκρισης – επέμβασης και αποκατάστασης – επαναφοράς, ο καθηγητής Λέκκας τόνισε χαρακτηριστικά πως η καταστροφή είναι κάτι που – όποια παρέμβαση και να γίνει – δεν μπορεί να αποσβεστεί εξ ολοκλήρου. «Με στοχευμένα έργα επιδιώκουμε μείωση της τρωτότητας και επιτυχημένα παραδείγματα υπάρχουν πολλά», πρόσθεσε.

Εκτός των έργων που απαιτούνται, ο δρ Μιχάλης Διακάκης αναφέρθηκε και στην ανάγκη για εξίσου στοχευμένη εκπαίδευση των πολιτών. «Να ενισχύσουμε την αντίληψη για τον επερχόμενο κίνδυνο, είτε για αυτόν που βρίσκεται στο σπίτι είτε για αυτόν που είναι έξω και οδηγεί», είπε. 

Το 75% των θυμάτων μπορούσε να είχε σωθεί

Τη σημασία εκπαίδευσης του πληθυσμού για τη συμπεριφορά στη διάρκεια πλημμυρικών φαινομένων επεσήμανε και ο δρ Μιχάλης Διακάκης. Ειδικότερα, ανέφερε ότι η συντριπτική πλειονότητα (το 75%) των θυμάτων από πλημμυρικά φαινόμενα επέδειξε «ενεργή στάση» στον κίνδυνο, δηλαδή από θέση ασφάλειας παραγνώρισε τον κίνδυνο, επιχειρώντας να ταξιδέψει προς πλημμυρισμένες εκτάσεις ή να τις διασχίσει.

«Με κατάλληλη εκπαίδευση αυτοί οι άνθρωποι μπορεί να είχαν σωθεί», επεσήμανε ο κ. Διακάκης. Το υπόλοιπο 25% των θυμάτων βρέθηκε σε κλειστούς χώρους, κυρίως σε ισόγεια και υπόγεια, και η πλειονότητα ήταν υπερήλικοι.

Για την ορθή αντιμετώπιση παρόμοιων περιστατικών απαιτούνται δράσεις με βάση το τρίπτυχο καλή ανάλυση / εκπαίδευση, στοχευμένα μέτρα και ενίσχυση της έγκαιρης προειδοποίησης. Σε κάθε περίπτωση, οι πλημμύρες είναι ένα πολύπλοκο ζήτημα. Αλλωστε, σύμφωνα με τους επιστήμονες, στην εποχή της κλιματικής αλλαγής το πρόβλημα δεν εμφανίζεται μόνο στην Ελλάδα.

Ακόμη και σε πιο προηγμένα κράτη με καλύτερες υποδομές, όπως η Γερμανία, είδαμε το καλοκαίρι του 2021 πλημμύρες που είχαν ως συνέπεια να χάσουν τη ζωή τους περισσότεροι από 200 άνθρωποι και να γίνουν τεράστιες καταστροφές. 

Η κλιματική αλλαγή δεκαπλασίασε τον κίνδυνο σε σχέση με το 2000

Η κλιματική αλλαγή έχει ενισχύσει τα σοβαρά πλημμυρικά φαινόμενα. Μια νέα έρευνα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Nature» αναφέρει ότι ο πληθυσμός που εκτίθεται στον κίνδυνο των πλημμυρών παγκοσμίως, είναι 10 φορές υψηλότερος σήμερα σε σχέση με το 2000. Την ίδια ώρα, σύμφωνα με τις επιστημονικές μελέτες, στην περιοχή της Μεσογείου η συχνότητα και η ένταση των ακραίων καιρικών φαινομένων, όπως οι καταιγίδες, επηρεάζονται σημαντικά από την παγκόσμια αλλαγή του κλίματος, με αποτέλεσμα την αύξηση των έντονων πλημμυρικών επεισοδίων.

Ηδη, η σύγκριση της τελευταίας 30ετίας (1991-2020) σε σχέση με την αμέσως προηγούμενη (1961-1990) έδειξε αύξηση στη μέση ετήσια βροχόπτωση κατά περίπου 15%, με ταυτόχρονη μείωση του αριθμού ημερών βροχής κατά περίπου 3%. Το αποτέλεσμα ήταν μια σημαντική διαφοροποίηση όσον αφορά την κατανομή της έντασης των βροχών. Παράλληλα, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, η συχνότητα εμφάνισης ημερών με βροχόπτωση μεγαλύτερη των 30 χιλιοστών διπλασιάστηκε την περίοδο 1991-2020, ενώ η αντίστοιχη με βροχόπτωση άνω των 40 χιλιοστών αυξήθηκε κατά 77%.

Τα «ΝΕΑ» απευθύνθηκαν στον μετεωρολόγο και διευθυντή ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών Κώστα Λαγουβάρδο σε σχέση με τα ερωτήματα για την κλιματική αλλαγή και το αν συνδέεται με την αύξηση των πλημμυρικών φαινομένων. Ο Λαγουβάρδος υπογράμμισε πως όντως διακρίνεται μια τάση για πιο μεγάλα ύψη βροχής ανά επεισόδιο και πιθανώς να συνδέεται με πιο βίαιες, πιο ραγδαίες βροχοπτώσεις. «Είναι κάτι που έχουμε δει να συμβαίνει στην Αθήνα με μεγαλύτερα ύψη βροχής και τον ανθρώπινο παράγοντα να οδηγούν σε πιο καταστροφικά αποτελέσματα. Η έντονη αστικοποίηση και μια βροχή σε μια μεγάλη πόλη μπορεί να δημιουργήσει τεράστια προβλήματα χωρίς τα ύψη της βροχής να είναι εξωπραγματικά», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Η ανάγκη έγκαιρης προειδοποίησης

Με αφορμή την καταστροφική κακοκαιρία τον Οκτώβριο στις βόρειες ακτές της Κρήτης, ο Κώστας Λαγουβάρδος αναφέρθηκε στην αναγκαιότητα διαμόρφωσης συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης σε τοπικό επίπεδο, καθώς – όπως είπε – η θεσμική ενημέρωση που σήμερα λαμβάνουν πριν από ένα έντονο/ακραίο καιρικό γεγονός οι Δήμοι και οι Περιφέρειες είναι ελλιπής, ενώ είναι σχεδόν ανύπαρκτη κατά τη διάρκεια εκδήλωσης του φαινομένου.

«Η Πολιτεία οφείλει να οργανώσει την εξειδικευμένη αυτή ενημέρωση, σε συνεργασία με τους μετεωρολογικούς φορείς, λαμβάνοντας υπόψη τα κλιματολογικά χαρακτηριστικά κάθε περιοχής και να αναπτύξει συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης για την υποστήριξη των Δήμων και Περιφερειών».

Επιπρόσθετα, σύμφωνα με τον διευθυντή ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, είναι απαραίτητη η επέκταση δικτύων παρακολούθησης τόσο με μετεωρολογικά ραντάρ όσο και με μετεωρολογικούς σταθμούς, όργανα και αισθητήρες που επιτρέπουν την παρακολούθηση των φαινομένων τα οποία βρίσκονται σε εξέλιξη, ενώ θα πρέπει να υπάρχει στενότερη συνεργασία μεταξύ των επιστημόνων, των φορέων και της Πολιτικής Προστασίας, με τη δημιουργία μόνιμης task force.

Ουσιαστικά, η αγωνία των επιστημόνων ότι είναι δεδομένο τέτοια ακραία καιρικά φαινόμενα θα είναι όλο και πιο συχνά, πέφτει πλέον μεγάλο βάρος πάνω στις τοπικές αρχές και όλους τους αρμόδιους φορείς για να έχουν πραγματικά και αποτελεσματικά σχέδια άμυνας απέναντι στις πλημμύρες. Πλέον δεν έχουν τη δυνατότητα να πουν «δεν το περιμέναμε».

Συγκεκριμένα η εισαγγελέας ζήτησε να κηρυχθεί ενοχή η Ρένα Δούρου για πρόκληση πλημμύρας δια παραλείψεως, ανθρωποκτονία από αμέλεια κατά συρροή δια παραλείψεως και σωματική βλάβη από αμέλεια δια παραλείψεως.

Αντίθετα ζήτησε να αθωωθεί για το πλημμέλημα της παράβασης καθήκοντος.

Η εισαγγελέας συνεχιζει την αγόρευση της για τους υπόλοιπους είκοσι κατηγορουμένους.