Σε ολόκληρη την Ευρώπη, μη δημοφιλείς κυβερνήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα κύμα ακροδεξιάς αντίδρασης, το οποίο θα μπορούσε να πλήξει τόσο έντονα τη Γαλλία τον επόμενο χρόνο, ώστε να ανοίξει τον δρόμο για νίκη του National Rally, φέρνοντας την ακροδεξιά στο Ελιζέ και προκαλώντας διεθνείς αναταράξεις.

«Το ενεργειακό κόστος μεταφέρεται πλέον στα τρόφιμα, στις μεταφορές και στη στέγαση, πλήττοντας κυρίως τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα», δήλωσε στο POLITICO ο Σίμους Μπόλαντ, πρόεδρος της European Economic and Social Committee, που εκπροσωπεί ευρωπαϊκά συνδικάτα και συμβουλεύει την Κομισιόν για ζητήματα οικονομικής και εργασιακής πολιτικής. «Πολιτικά, αυτό δημιουργεί έδαφος για δυσπιστία — όχι μόνο απέναντι στις εθνικές κυβερνήσεις αλλά και απέναντι στην ικανότητα των ευρωπαϊκών θεσμών να προστατεύσουν τους πολίτες από εξωτερικά σοκ. Υπάρχει κίνδυνος να ενισχυθεί η στήριξη προς πιο προστατευτικές και εσωστρεφείς πολιτικές προσεγγίσεις».

Η Γαλλία θεωρείται το μεγαλύτερο διακύβευμα. Ωστόσο, δεν αποτελεί τη μοναδική ένδειξη ότι το ευρωπαϊκό κέντρο αποδυναμώνεται.

Στη Βουλγαρία, η νίκη της 20ής Απριλίου του φιλοκρεμλινικού πρώην προέδρου Ρούμεν Ράντεφ έχει προκαλέσει ανησυχία στις κυβερνήσεις της Ευρώπης. Στη Ρουμανία, η κρίση στον κυβερνητικό συνασπισμό απειλεί να απομακρύνει σύντομα από την εξουσία τον φιλοευρωπαίο πρωθυπουργό Ilie Bolojan. Στη Γερμανία, η ακροδεξιά Alternative for Germany προσβλέπει σε νέα κέρδη στις εκλογές του κρατιδίου της Σαξονίας-Άνχαλτ τον Σεπτέμβριο, έχοντας ήδη διεισδύσει σε περιοχές της δυτικής Γερμανίας πέρα από τα παραδοσιακά ανατολικά προπύργιά της.

Ο πόλεμος με το Ιράν θα βρεθεί στο επίκεντρο τη Δευτέρα, όταν οι αναπληρωτές υπουργοί Οικονομικών των 27 κρατών-μελών της ΕΕ θα συναντηθούν στην Αθήνα, για να εξετάσουν τρόπους προστασίας της ευρωπαϊκής οικονομίας από τις επιπτώσεις της κρίσης, χωρίς να οδηγηθούν σε νέα κρίση χρέους, σύμφωνα με δύο ευρωπαίους διπλωμάτες που γνωρίζουν τις προετοιμασίες και μίλησαν στο Politico. Την επόμενη εβδομάδα, οι υπουργοί Οικονομικών θα συνεχίσουν τη συζήτηση στις Βρυξέλλες, την ώρα που τα υπουργεία Οικονομικών ξεκινούν τη δύσκολη διαδικασία κατάρτισης των προϋπολογισμών για το επόμενο έτος.

Καμπανάκια κινδύνου

Όταν οι ευρωπαίοι ηγέτες συναντήθηκαν την περασμένη εβδομάδα στην Κύπρο για μια διήμερη σύνοδο, ενώ παράλληλα οικονομικοί αξιωματούχοι και αναλυτές συγκεντρώνονταν στην Ελλάδα, ένα κοινό συμπέρασμα κυριάρχησε σε ιδιωτικές συζητήσεις, παρασκηνιακές επαφές και δημόσιες παρεμβάσεις: η ευρωπαϊκή οικονομία είναι ήδη αδύναμη και το σοκ από το Ιράν απειλεί να μετατραπεί σε πολιτική έκρηξη.

«Όσο συνεχίζεται ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ, είναι σαφές ότι οι επιπτώσεις γίνονται όλο και πιο έντονες και, σύμφωνα με ορισμένους, διαχέονται πλέον σε ολόκληρη την οικονομία», δήλωσε στο POLITICO ο ευρωπαίος επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις στο περιθώριο του Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών. «Η δική μας σύσταση είναι να εφαρμοστούν προσωρινά και στοχευμένα μέτρα, ώστε να περιοριστεί και το δημοσιονομικό τους κόστος, καθώς ο δημοσιονομικός χώρος είναι ήδη περιορισμένος μετά την πανδημία και την πρώτη ενεργειακή κρίση του 2022, που προκλήθηκε από τη ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας στην Ουκρανία».

Η αντιπαράθεση ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη παρατείνεται μετά την αιφνιδιαστική ακύρωση των τελευταίων συνομιλιών. Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά για το μεγαλύτερο μέρος της εμπορικής ναυσιπλοΐας, διατηρώντας την τιμή του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.

Οι επιθέσεις υπό την ηγεσία των ΗΠΑ και του Ισραήλ αποτελούν τον πιο πρόσφατο — και πιο οξύ — καταλύτη για τον οικονομικό συναγερμό στην Ευρώπη. Ωστόσο, τα προειδοποιητικά σημάδια είχαν εμφανιστεί εδώ και χρόνια.

Η Ευρώπη κινδυνεύει να βυθιστεί σε μια «αργή αγωνία», εάν οι ηγέτες της δεν προχωρήσουν σε βαθιές μεταρρυθμίσεις ώστε να καλύψουν την απόσταση από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες οικονομίες της Κίνας και των ΗΠΑ, είχε προειδοποιήσει το 2024 ο πρώην επικεφαλής της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι.

«Δεν πρέπει να υποτιμήσουμε ότι αυτή είναι μια μοναδική στιγμή κατά την οποία ένας Αμερικανός πρόεδρος, ένας Ρώσος πρόεδρος και ένας Κινέζος πρόεδρος είναι απέναντι στους Ευρωπαίους», δήλωσε ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμμανουέλ Μακρόν στην Αθήνα την Παρασκευή, όπου είχε συνομιλίες με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη μετά τη σύνοδο της ΕΕ. «Είναι η στιγμή να ξυπνήσουμε».

Σε μια ένδειξη της αυξανόμενης οικονομικής πίεσης, οι δύο ηγέτες ζήτησαν να επιμηκυνθεί η αποπληρωμή του ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης μετά την πανδημία, καθώς και να υπάρξει νέο κοινό ευρωπαϊκό χρέος για τη χρηματοδότηση των επενδυτικών προτεραιοτήτων της ΕΕ.

Υποβάθμιση των οικονομικών προβλέψεων

Η οικονομική στασιμότητα που ταλανίζει εδώ και χρόνια την Ευρώπη μετατρέπεται πλέον σε κάτι πιο επικίνδυνο: στασιμοπληθωρισμό. Οι αυξήσεις τιμών που προκαλούνται από τον πόλεμο και τον αποκλεισμό συγκρούονται με τη χαμηλή ανάπτυξη σε ολόκληρη την Ένωση.

Ο Ντομπρόβσκις προειδοποίησε ότι η κρίση, η οποία αρχικά θεωρούνταν προσωρινή, εκτιμάται πλέον ότι θα έχει μακροχρόνιες συνέπειες και θα εξαπλωθεί σε ακόμη περισσότερους τομείς της οικονομίας.

«Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με στασιμοπληθωρισμό — οικονομική επιβράδυνση και αυξημένο πληθωρισμό ταυτόχρονα», ανέφερε. «Είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα χρειαστεί να αναθεωρήσουμε προς τα κάτω τις οικονομικές μας προβλέψεις στην εαρινή πρόβλεψη του δεύτερου μισού του Μαΐου».

Η Γερμανία και η Ιταλία — που μαζί αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το ένα τρίτο του ΑΕΠ της ΕΕ — έχουν ήδη υποβαθμίσει τις εκτιμήσεις τους για την ανάπτυξη τις τελευταίες ημέρες.

Κατά τη διάρκεια της συνόδου της περασμένης εβδομάδας, οι ηγέτες της ΕΕ εξέτασαν προτάσεις της Κομισιόν για να περιοριστούν οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης, όπως μειώσεις φόρων στην ηλεκτρική ενέργεια, κοινωνικά μέτρα στήριξης για ευάλωτα νοικοκυριά, μειώσεις ΦΠΑ, στοχευμένες επιδοτήσεις για καθαρές τεχνολογίες, επενδύσεις σε ενεργειακά δίκτυα και συντονισμένη αναπλήρωση αποθεμάτων φυσικού αερίου.

Ωστόσο, οι δυνατότητες των Βρυξελλών — αλλά και των οικονομικά πιεσμένων εθνικών κυβερνήσεων — παραμένουν περιορισμένες.

Πολλές χώρες της ΕΕ εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν υψηλό δημόσιο χρέος και ελλείμματα που κληροδότησαν τα μέτρα στήριξης της περιόδου της πανδημίας. Αυτό αφήνει ελάχιστα περιθώρια για παρεμβάσεις αντίστοιχες με εκείνες που εφαρμόστηκαν κατά τη διάρκεια της Covid ή μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Ο Ντομπρόβσκις ξεκαθάρισε ότι η Κομισιόν αποφεύγει προς το παρόν «μέτρα-μπαζούκα» και καλεί τις κυβερνήσεις να περιοριστούν σε «στοχευμένη και προσωρινή» στήριξη — δηλαδή να παρέμβουν μόνο εκεί όπου οι πιέσεις είναι πιο έντονες.

Το βάρος του κοινού χρέους της πανδημίας

Το δυσμενές οικονομικό κλίμα αναζωπυρώνει παράλληλα μία από τις παλαιότερες διαχωριστικές γραμμές της ΕΕ: τη σύγκρουση ανάμεσα στις δημοσιονομικά αυστηρές χώρες του βορρά και στα κράτη του νότου που ζητούν περισσότερη στήριξη από τις Βρυξέλλες.

Οι διαπραγματεύσεις για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό ύψους 1,8 τρισ. ευρώ για την περίοδο 2028-2034 έχουν μετατραπεί σε πεδίο σύγκρουσης. Οι βόρειες χώρες επιδιώκουν περιορισμό των δαπανών και μεταφορά περισσότερων πόρων στην άμυνα. Οι χώρες του νότου υποστηρίζουν ότι χρειάζονται μεγαλύτερη οικονομική ενίσχυση.

Πάνω από τις διαπραγματεύσεις αιωρείται και ένα ακόμη βάρος: από το 2028 η ΕΕ θα πρέπει να ξεκινήσει την αποπληρωμή περίπου 25 δισ. ευρώ ετησίως για το κοινό χρέος που εξέδωσε προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι οικονομικές συνέπειες της πανδημίας.

«Χρεωθήκαμε στη διάρκεια της πανδημίας. Και τώρα κάποιοι μάς λένε ότι πρέπει να αποπληρώσουμε γρήγορα», δήλωσε ο Μακρόν την Παρασκευή. «Είναι ηλίθιο».

Η εξέλιξη αυτή απομάκρυνε την προοπτική προσέγγισης των δυο πλευρών, τουλάχιστον άμεσα, ενώ το Ισραήλ συνεχίζει τους βομβαρδισμούς του εναντίον της Χεζμπολάχ στο Ιράν.

Ο ιρανός υπουργός Εξωτερικών ολοκλήρωσε χθες την επίσκεψή του στο Ισλαμαμπάντ κι ο Ντόναλντ Τραμπ γνωστοποίησε μέσω Truth Social ότι ακύρωσε το ταξίδι των απεσταλμένων του, διότι δεν ήθελε να τους αναγκάσει να περάσουν «15-16 ώρες» σε αεροσκάφος για συνομιλίες που θα μπορούσαν να γίνουν κάλλιστα τηλεφωνικά, κατ’ αυτόν.

Όταν ο ειδησεογραφικός ιστότοπος Axios τον ρώτησε αν η ακύρωση σημαίνει πως θα ξαναρχίσει άμεσα ο πόλεμος, ο κ. Τραμπ απάντησε «όχι. Δεν σημαίνει αυτό. Δεν το έχουμε σκεφτεί ακόμη αυτό», προσθέτοντας πάντως «εμείς κρατάμε όλα τα χαρτιά».

«Αν θέλουν να συζητήσουμε, αρκεί να μου τηλεφωνήσουν», συμπλήρωσε ο πρόεδρος.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας, που είχε αναχωρήσει για το Ομάν, θα επιστρέψει την Κυριακή (26/4) στο Ισλαμαμπάντ, μετέδωσε ιρανικό κρατικό μέσο ενημέρωσης.

Κατά τις συναντήσεις με τον πανίσχυρο επικεφαλής των ενόπλων δυνάμεων Ασίμ Μουνίρ και με τον πρωθυπουργό Σαμπάζ Σαρίφ έθεσε στους συνομιλητές του «τις θέσεις του Ιράν» όσον αφορά «το πλαίσιο για τον οριστικό τερματισμό του πολέμου».

Κατόπιν αναμένεται να ταξιδέψει στη Μόσχα.

Ανταπόδοση της αμερικανικής «πειρατείας»;

Η κίνηση των πλοίων έχει παραλύσει στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες το 20% του πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ) για διεθνή κατανάλωση, καθώς η θαλάσσια οδός παραμένει υπό διπλό, ιρανικό και αμερικανικό αποκλεισμό.

Οι Φρουροί της Επανάστασης—ο ιδεολογικός στρατός της Ισλαμικής Δημοκρατίας—διεμήνυσαν το Σάββατο (25/4) πως ο έλεγχος του στενού αποτελεί μέρος της «στρατηγικής» της Τεχεράνης στη σύγκρουση με τις ΗΠΑ.

Η διοίκηση των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων απείλησε ξανά από την πλευρά της τις ΗΠΑ πως θα υπάρξει στρατιωτική ανταπόδοση αν συνεχιστεί ο αμερικανικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμένων, καταγγέλλοντας πράξεις «πειρατείας» στη θάλασσα.

Τουλάχιστον έξι άμαχοι νεκροί στον Λίβανο

Όσο για το άλλο κύριο θέατρο εχθροπραξιών, τον Λίβανο, ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έδωσε στον στρατό του διαταγή να πλήξει «δυνατά» τη Χεζμπολάχ, σιιτικό κίνημα προσκείμενο στο Ιράν, έπειτα από αυτή που η κυβέρνησή του χαρακτήρισε σειρά παραβιάσεων της κατάπαυσης του πυρός.

Η ανακωχή ανάμεσα στον ισραηλινό στρατό και τη Χεζμπολάχ, που ανακοινώθηκε πως παρατάθηκε για τρεις εβδομάδες το βράδυ της Πέμπτης από τον αμερικανό πρόεδρο Τραμπ, έπειτα από συνομιλίες μεταξύ των πρεσβευτών του Ισραήλ και του Λιβάνου στον Λευκό Οίκο, συνεχίζει να τελεί υπό ολοένα πιο σκληρή δοκιμασία.

Το υπουργείο Υγείας του Λιβάνου ανακοίνωσε το βράδυ του Σαββάτου έξι θανάτους αμάχων σε ισραηλινούς βομβαρδισμούς στο νότιο Λίβανο.

Ο επικεφαλής στρατηγικός αναλυτής συναλλάγματος της BMO, Μαρκ ΜακΚόρμικ, εκτιμά ότι οι επόμενοι τρεις έως έξι μήνες δε θα μοιάζουν με την προπολεμική κανονικότητα.

«Ο παράγοντας της ανάπτυξης ανακάμπτει, αλλά παραμένει κάτω από τα επίπεδα του τέλους του 2025. Ο παράγοντας των επιτοκίων παραμένει υψηλός, οι συσχετίσεις μεταβάλλονται και ο κίνδυνος πτώσης αυξάνεται. Κάτι νέο διαμορφώνεται», ανέφερε σε σημείωμά του.

Ακολουθεί μια ανασκόπηση της διαταραχής των κλασικών συσχετίσεων σε μετοχές, ομόλογα, νομίσματα και εμπορεύματα, που παραδοσιακά παρείχαν κατεύθυνση στις οικονομικές τάσεις, σύμφωνα με το Reuters:

Σταθερό εισόδημα
Οι μετοχές και οι αποδόσεις των ομολόγων συνήθως κινούνται παράλληλα, καθώς οι επενδυτές τείνουν να αντισταθμίζουν τις ανησυχίες για την οικονομική ανάπτυξη, που πλήττουν τις μετοχές, αγοράζοντας ομόλογα, οδηγώντας τις αποδόσεις σε πτώση και το αντίστροφο.

Αυτή η σχέση έχει γίνει πιο ασταθής από την πανδημία, καθώς ο υψηλότερος πληθωρισμός και το δημόσιο χρέος υπονομεύουν την ικανότητα των ομολόγων να λειτουργούν ως αντιστάθμιση έναντι του κινδύνου των μετοχών.

Το ΔΝΤ, σε ένα blog πριν το ξέσπασμα του πολέμου τον Φεβρουάριο, προειδοποίησε ότι οι επενδυτές και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να επανεξετάσουν τη διαχείριση κινδύνου για «μια νέα εποχή» όπου οι παραδοσιακές αντισταθμίσεις αποτυγχάνουν.

Τα διετή ομόλογα, ευαίσθητα στον πληθωρισμό και στις προσδοκίες για τα επιτόκια, βρίσκονται στο επίκεντρο της καταιγίδας.

Η κυλιόμενη συσχέτιση ενός μήνα μεταξύ των αποδόσεων των διετών ομολόγων του αμερικανικού Δημοσίου και του S&P 500 έχει καταρρεύσει σε περίπου -0,8 από μέσο όρο 0,23 τα τελευταία πέντε χρόνια.

Από την έναρξη του πολέμου, ο δείκτης αυτός βρίσκεται στο -0,63. Ένα σχεδόν πανομοιότυπο μοτίβο προκύπτει για τις αποδόσεις των γερμανικών ομολόγων διετούς διάρκειας και τις ευρωπαϊκές μετοχές.

«Σίγουρα δεν υπήρξε στροφή προς τα κρατικά ομόλογα τον Μάρτιο, κάτι που, τουλάχιστον στο αρχικό στάδιο, θα περίμενε κανείς», δήλωσε ο επικεφαλής μακροοικονομικής στρατηγικής της State Street, Μάικλ Μέτκαλφ.

«Αυτή ήταν μια σκληρή δοκιμασία για τα ομόλογα, επειδή ήταν ένα σοκ πληθωρισμού και επίσης ενδεχομένως ένα σοκ ανάπτυξης, κάτι που δεν βοηθά τις μακροπρόθεσμες δημοσιονομικές ανησυχίες», συμπλήρωσε.

Χρυσός

Ο χρυσός έχει εγκαταλείψει τον ρόλο του ως ασφαλούς καταφυγίου από την έναρξη του πολέμου, κινούμενος ασυνήθιστα κοντά στις μετοχές και ακόμη και στα ευμετάβλητα κρυπτονομίσματα. Παραμένει 10% κάτω από τα προπολεμικά επίπεδα.

Ο χρυσός συνήθως παρουσιάζει ισχυρή αρνητική συσχέτιση με το δολάριο. Όταν η μεταβλητότητα αυξάνεται σε σημείο που οι επενδυτές εγκαταλείπουν τις μετοχές, τα ομόλογα και άλλες αγορές, το δολάριο αναδεικνύεται ως ο κύριος ωφελούμενος, όπως συνέβη κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Από τα τέλη Φεβρουαρίου, η συσχέτιση μεταξύ χρυσού και δολαρίου έχει μειωθεί σε περίπου -0,19 από μέσο όρο -0,4, ενώ η συσχέτιση μεταξύ χρυσού και μετοχών κυμαίνεται γύρω στο 0,55, από μέσο όρο πέντε ετών 0,22.

Αυτό πιθανώς αντανακλά περισσότερο τη συσχέτιση του δολαρίου με τις μετοχές, η οποία έφτασε στο ρεκόρ του -0,94 αυτή την εβδομάδα, υποδηλώνοντας μια σχεδόν τέλεια αντίστροφη σχέση, έναντι ενός μέσου όρου πέντε ετών στο -0,28.

Εν τω μεταξύ, η συσχέτιση του bitcoin με τις μετοχές βρίσκεται στο ρεκόρ του 0,96, από έναν μέσο όρο 0,4 πριν τον πόλεμο, υπονομεύοντας το επιχείρημα ότι τα κρυπτονομίσματα αποτελούν μέσο διαφοροποίησης.

Επιπτώσεις

Η προοπτική ενός πληθωριστικού σοκ έχει ωθήσει τους επενδυτές να προεξοφλήσουν αυξήσεις επιτοκίων, ιδίως στην Ευρώπη και να μειώσουν τις προσδοκίες για μειώσεις επιτοκίων στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Τα υψηλότερα επιτόκια σε μια περιοχή σε σχέση με μια άλλη συνήθως υποδηλώνουν ισχύ ενός νομίσματος έναντι ενός άλλου, αλλά ακόμη και αυτή η σχέση έχει καταρρεύσει.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αναμένεται να αυξήσει τα επιτόκια δύο φορές φέτος, ενώ η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ τείνει προς μια μείωση. Ωστόσο, το ευρώ, στα 1,17 δολάρια περίπου, έχει μόλις ανακτήσει τις απώλειές του που προκλήθηκαν από τον πόλεμο.

«Τα έκτακτα γεγονότα μπορούν να έχουν ασυνήθιστες επιπτώσεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές, αλλάζοντας συχνά τις παραδοσιακές σχέσεις μεταξύ των χρηματοπιστωτικών μεταβλητών», ανέφερε η UniCredit, προσθέτοντας ότι η σχέση μεταξύ ευρώ/δολαρίου και των διαφορών επιτοκίων είναι ένα από αυτά τα θύματα.

Χρησιμοποιώντας τη διαφορά μεταξύ των επιτοκίων 2ετών swap των ΗΠΑ και της Ευρωζώνης, η συσχέτιση μεταξύ των διαφορών επιτοκίων και του ίδιου του ευρώ βρίσκεται στο 0,5, από σχεδόν 0 στην αρχή του έτους και σε σύγκριση με μέσο όρο -0,3 τα τελευταία δύο χρόνια.

«Δεν πιστεύουμε ότι οι διαφορές επιτοκίων είναι πιθανό να επιστρέψουν ως ο βασικός παράγοντας για το ευρώ/δολάριο έως ότου αφαιρεθεί το ασφάλιστρο κινδύνου που προκαλείται από τον πόλεμο», προσέθεσε η UniCredit.

Θεμελιώδη μεγέθη

Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου θα αύξανε κανονικά τις προσδοκίες για τον πληθωρισμό, αλλά αυτές έχουν μειωθεί από την έναρξη του πολέμου.

Το πενταετές προθεσμιακό swap πληθωρισμού των ΗΠΑ, ένας δείκτης των μακροπρόθεσμων προσδοκιών των επενδυτών για τον πληθωρισμό, κυμαίνεται γύρω στο 2,4%, από σχεδόν 2,45%. Οι τιμές του πετρελαίου εξακολουθούν να είναι περίπου 40% υψηλότερες.

Η συσχέτιση μεταξύ των δύο είναι περίπου -0,7, πάνω από τον μέσο όρο πέντε ετών του 0,2. Κατά τη διάρκεια του ενεργειακού σοκ του 2022, έφτασε στο υψηλό του 0,7 μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Η Deutsche Bank αναφέρει ότι αυτή η μεταβολή μπορεί να οφείλεται εν μέρει στην αναμενόμενη αύξηση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων των ΗΠΑ, καθώς η Ουάσινγκτον χρηματοδοτεί τον πόλεμο.

Αυτά τα «νομίσματα εμπορευμάτων» – που ονομάζονται έτσι λόγω της στενής συσχέτισής τους με την πορεία των κύριων εξαγωγικών εμπορευμάτων των χωρών τους – περιλαμβάνουν δύο από τα νομίσματα με την καλύτερη απόδοση μεταξύ των 10 ανεπτυγμένων οικονομιών: τη νορβηγική κορόνα και το αυστραλιανό δολάριο, ή «Aussie».

Και τα δύο έχουν σημειώσει άνοδο άνω του 7% έναντι του δολαρίου ΗΠΑ μέχρι στιγμής φέτος, καθώς ο πόλεμος δημιουργεί τη χειρότερη παγκόσμια ενεργειακή κρίση στην ιστορία, με δευτερογενείς επιπτώσεις στις οικονομίες παγκοσμίως.

Oρισμένοι επενδυτές βλέπουν δυνατότητες για ακόμη μεγαλύτερα κέρδη, καθώς μια ολοένα και πιο κατακερματισμένη παγκόσμια τάξη, που επιταχύνεται από τη στροφή των Ηνωμένων Πολιτειών προς την αυτόνομη δράση και την άνοδο της Κίνας, ωθεί τις χώρες να δώσουν προτεραιότητα στην ενεργειακή ασφάλεια και στην εξασφάλιση πρώτων υλών που είναι απαραίτητες για την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και την πράσινη μετάβαση.

Ο Μανίς Κάμπρα, στρατηγικός αναλυτής πολλαπλών περιουσιακών στοιχείων στη Societe Generale, σημείωσε μια «μεγάλη ασυμφωνία» μεταξύ της σχετικής υποαπόδοσης των νομισμάτων των πρώτων υλών και του δυναμικού δείκτη των πρώτων υλών τα τελευταία χρόνια, αφήνοντας στα νομίσματα άφθονο περιθώριο για ανάκαμψη.

Είπε ότι μια αλλαγή που έχει κάνει από την αρχή της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή ήταν να μειώσει την έκθεση στο ευρώ και να αυξήσει την έκθεση στα τέσσερα νομίσματα πρώτων υλών σε ισοβαρή βάση.

Η Λόρεν βαν Μπίλτζον, ανώτερη διαχειριστής χαρτοφυλακίου στην Allspring Global Investments, δήλωσε ότι πρόσφατα στράφηκε σε θέση long στη νορβηγική κορώνα έναντι της στερλίνας.

Η Rabobank ανέφερε σε σημείωμά της ότι αναμένει το ευρώ να αποδυναμωθεί έναντι της κορώνας και τάσσεται υπέρ της πώλησης της στερλίνας έναντι του νορβηγικού νομίσματος. Στα 9,37 περίπου ανά δολάριο, η κορώνα διαπραγματεύεται κοντά στα ισχυρότερα επίπεδά της από το 2022.

Η Αυστραλία, ο Καναδάς και η Νορβηγία διαθέτουν τόσο κρατικό χρέος με αξιολόγηση ΑΑΑ όσο και καθεστώς καθαρού εξαγωγέα ενέργειας. Αυτό, σε συνδυασμό με την αυξημένη εστίαση στις πρώτες ύλες, προσφέρει στους επενδυτές που ανησυχούν για την παγκόσμια θέση του δολαρίου εναλλακτικές λύσεις πέρα από το ευρώ και το γουάν, ανέφεραν αναλυτές.

Μια νέα τάξη πραγμάτων στον τομέα των πρώτων υλών διαμορφώνεται, η οποία χαρακτηρίζεται από γεωπολιτικό κατακερματισμό, ηλεκτροκίνηση, περιορισμούς στην προσφορά, περιφερειοποίηση των αγορών ενέργειας και πρώτων υλών, καθώς και αναδιάταξη των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων, ανέφερε η επενδυτική εταιρεία Ninety One.

Αυτό μπορεί να εξηγήσει την εντυπωσιακή αρχή της χρονιάς για το ευρύ φάσμα των εμπορευμάτων. Η κατηγορία αυτή των περιουσιακών στοιχείων έχει μακράν την καλύτερη απόδοση μέχρι στιγμής φέτος, με άνοδο περίπου 42% έναντι 6% πέρυσι, σύμφωνα με έρευνα της BofA.

Το πετρέλαιο έχει σημειώσει εντυπωσιακές διακυμάνσεις λόγω του πολέμου στο Ιράν και διαπραγματεύεται κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ ο χαλκός βρίσκεται σε υψηλά έξι εβδομάδων. Παρόλο που ο χρυσός έχει υποχωρήσει πρόσφατα, εξακολουθεί να είναι περίπου 50% υψηλότερα από ό,τι πριν από ένα χρόνο.

Ο Kάμπρα της SocGen δήλωσε ότι η απόφαση της αμερικανικής κυβέρνησης να συμπεριλάβει τον χαλκό τον περασμένο Νοέμβριο σε έναν κατάλογο ορυκτών που θεωρεί απαραίτητα για την οικονομία και την εθνική ασφάλεια αναδεικνύει τη σημασία των εμπορευμάτων στη γεωπολιτική.

Τα νομίσματα των εμπορευμάτων είναι, φυσικά, ευάλωτα στις ίδιες ανησυχίες ότι ο πόλεμος θα πλήξει την οικονομική ανάπτυξη, οι οποίες έχουν βλάψει τα ομόλογά τους, και η αναζωπύρωση του δολαρίου ΗΠΑ ως ασφαλούς καταφυγίου τις τελευταίες εβδομάδες έχει μειώσει κάπως την ελκυστικότητά τους.

Αν και υστερούσαν έναντι του δολαρίου ΗΠΑ στην αρχή του πολέμου, τα δολάρια του Καναδά, της Νέας Ζηλανδίας και της Αυστραλίας ανακάμπτουν, ωστόσο, χάρη στις ελπίδες για κατάπαυση του πυρός.

Ακόμη και αν επιλυθεί η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, τα ενεργειακά κόστη αναμένεται να παραμείνουν υψηλότερα για κάποιο χρονικό διάστημα. Οι ροές ενέργειας δε θα ομαλοποιηθούν αμέσως και ζητήματα όπως οι ζημιές στις υποδομές πρέπει να αντιμετωπιστούν.

Αυτό αποτελεί ευκαιρία για επένδυση σε «νομίσματα εμπορευμάτων», δήλωσε ο Βαν Λου, παγκόσμιος επικεφαλής στρατηγικής λύσεων στη Russell Investments.

«Εάν οι τιμές του πετρελαίου κυμαίνονται από 85 έως 100 δολάρια αντί για 65, τότε οι εξαγωγείς ενέργειας σε πολιτικά σταθερές χώρες, αν θεωρήσουμε τη Νορβηγία και τον Καναδά σε αυτή την κατηγορία, θα πρέπει να έχουν καλύτερη απόδοση», είπε.

Ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα των τρεχουσών προσπαθειών για τον τερματισμό του πολέμου, τα «νομίσματα εμπορευμάτων» θα πρέπει να παραμείνουν μια καλή επιλογή, δήλωσε ο Αντρέας Κένιγκ, επικεφαλής του τμήματος παγκόσμιων συναλλαγματικών ισοτιμιών στην Amundi, τη μεγαλύτερη εταιρεία διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων της Ευρώπης.

Ενώ η παγκόσμια αναταραχή τα έφερε στο προσκήνιο, είναι επίσης έτοιμα να επωφεληθούν από την επιστροφή σε σχετική σταθερότητα. «Εξακολουθούν να είναι νομίσματα υψηλού beta και επωφελούνται από την ανάληψη κινδύνου», συμπλήρωσε.

Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς ανακοίνωσε ότι αναχώρησε για την Ουάσιγκτον, αφού κατέθεσε, όπως δήλωσε, την «τελική και καλύτερη πρόταση» που μπορούσε να προσφέρει στους εκπροσώπους της Τεχεράνης, χωρίς ωστόσο να επιτευχθεί κοινό έδαφος.

«Θα επιστρέψουμε στις ΗΠΑ χωρίς να έχουμε κλείσει συμφωνία», είπε ο κ. Βανς κατά τη διάρκεια σύντομης συνέντευξης Τύπου στο Ισλαμαμπάντ, όπου Αμερικανοί και Ιρανοί διαπραγματεύτηκαν από χθες Σάββατο ως τις πρώτες πρωινές ώρες σήμερα, για 21 ώρες, όπως διευκρίνισε. «Νομίζω πως είναι κακό νέο για το Ιράν περισσότερο απ’ ό,τι για τις ΗΠΑ» το ότι οι διαπραγματεύσεις τερματίστηκαν χωρίς συμφωνία, πρόσθεσε.

Στηλίτευσε ειδικά το ότι δεν έλαβε «ρητή δέσμευση» της Τεχεράνης πως θα εγκαταλειφθεί το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας του Ιράν, όπως απαιτεί ο Aμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, που εξαπέλυσε μαζί με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου την 28η Φεβρουαρίου τον πόλεμο που έχει στοιχίσει χιλιάδες ζωές κι έβαλε φωτιά στην παγκόσμια οικονομία.

«Φεύγουμε αφού υποβάλαμε πολύ απλή πρόταση, προσέγγιση που αποτελεί την τελική μας πρόσφορά και την καλύτερη που μπορούσαμε να κάνουμε. Θα δούμε αν οι Ιρανοί θα επιλέξουν να αποδεχτούν τους όρους μας ή όχι», συμπλήρωσε ο κ. Βανς τονίζοντας πως «κάναμε πολύ σαφές ποιες είναι οι κόκκινες γραμμές μας».

«Παράλογες οι απαιτήσεις των ΗΠΑ», λέει η Τεχεράνη

Η Τεχεράνη από την πλευρά της επιβεβαίωσε τον τερματισμό των διαπραγματεύσεων, αποδίδοντας την αποτυχία τους σε «παράλογες απαιτήσεις» των ΗΠΑ, σύμφωνα με ρεπορτάζ που μετέδωσε η ιρανική κρατική τηλεόραση IRIB.

«Ήταν προφανές εξαρχής ότι δεν έπρεπε να αναμένουμε ότι θα καταλήγαμε σε συμφωνία σε μόλις μια συνεδρία (διαπραγματεύσεων). Κανένας δεν το περίμενε» αυτό, είπε ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας Εσμαΐλ Μπαγαεΐ στην ιρανική κρατική τηλεόραση.

Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Μπαγαεΐ δήλωσε ακόμη «βέβαιος ότι οι επαφές μας με το Πακιστάν, όπως και με άλλους φίλους μας στην περιοχή, θα συνεχιστούν».

Οι συνομιλίες των δυο χωρών, με μεσολάβηση του Πακιστάν, έγιναν σε επίπεδο άνευ προηγουμένου από την ισλαμική επανάσταση στο Ιράν, το 1979.

Μετά την ανακοίνωση της κατάπαυσης του πυρός για δυο εβδομάδες την Τετάρτη, σκοπό είχαν να εξευρεθεί συμφωνία για διαρκή ανακωχή.

Από αμερικανικής πλευράς, ο αντιπρόεδρος Βανς συνοδευόταν από τον Στιβ Γουίτκοφ, ειδικό απεσταλμένο του Λευκού Οίκου, και τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό και συνεργάτη του προέδρου Τραμπ. Το Ιράν αντιπροσώπευσαν ιδίως ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, πολιτικός με επιρροή, κι ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί. Η αποστολή είχε κάπου 70 μέλη.

Προτού ανακοινωθεί η αποτυχία και ο τερματισμός των διαπραγματεύσεων, ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας Εσμαΐλ Μπαγαεΐ τόνισε ότι οι συνομιλίες αφορούσαν «διάφορες συνιστώσες των βασικών ζητημάτων υπό διαπραγμάτευση, συμπεριλαμβανομένων του στενού του Χορμούζ, του πυρηνικού προγράμματος, της άρσης των κυρώσεων και του οριστικού τέλους του πολέμου εναντίον του Ιράν και στην περιοχή».

Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Βανς άφησε να εννοηθεί πως η Ουάσιγκτον θα δώσει κάποιο χρόνο στο Ιράν για να εξετάσει την «προσφορά» των ΗΠΑ.

Καμιά «επίσημη δέσμευση» του Ιράν

«Το γεγονός είναι απλά ότι χρειαζόμαστε επίσημη δέσμευση από την πλευρά τους ότι δεν θα επιδιώξουν να αποκτήσουν πυρηνικά όπλα και δεν θα επιδιώξουν να προμηθευτούν τα μέσα που θα τους επέτρεπαν να κατασκευάσουν (πυρηνικά όπλα) γρήγορα», επέμεινε ο Τζέι Ντι Βανς.

«Το ερώτημα είναι απλό: θα δούμε επίσημη δέσμευση από πλευράς των Ιρανών ότι δεν θα αναπτύξουν πυρηνικά όπλα -- όχι μόνο σήμερα, όχι μόνο τα επόμενα χρόνια, αλλά μακροπρόθεσμα; Δεν την έχουμε δει ακόμη. Ελπίζουμε να τη δούμε», επέμεινε ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ.

Ο κ. Βανς έθεσε το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν στο επίκεντρο εξηγώντας γιατί απέτυχαν οι συνομιλίες, χωρίς να αναφερθεί στο ζήτημα του στενού του Ορμούζ στη συνέντευξη Τύπου.

Η θαλάσσια αρτηρία αυτή του Κόλπου, στρατηγικής σημασίας για τον παγκόσμιο εφοδιασμό με υδρογονάνθρακες, είναι de facto κλειστή αφότου άρχισε ο αμερικανοϊσραηλινός πόλεμος εναντίο του Ιράν, με σοβαρές αλυσιδωτές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία -- ελλείψεις, αυξήσεις τιμών...

Ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε χθες ότι δυο αντιτορπιλικά του μπήκαν στο στενό του Χορμούζ για προπαρασκευαστικές επιχειρήσεις πριν από την άρση των θαλάσσιων ναρκών που έχουν ποντιστεί. «Σκουπίζουμε το στενό», πλειοδότησε ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ απευθυνόμενος στον Τύπο.

Οι Φρουροί της Επανάστασης, ο ιδεολογικός στρατός της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, διεμήνυσαν πως θα αναλάβουν δράση με «σκληρότητα» εναντίον οποιουδήποτε πολεμικού πλοίου αποπειραθεί να διασχίσει το στενό του Χορμούζ.

«Το ίδιο μου κάνει», είτε κλειστεί είτε όχι συμφωνία με το Ιράν, δήλωσε παράλληλα στον Τύπο χθες ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ, ενώ ακόμη η διαπραγμάτευση βρισκόταν σε εξέλιξη στο Πακιστάν. «Τους νικήσαμε στρατιωτικά» και ό,τι κι αν γίνει «οι ΗΠΑ έχουν νικήσει», σημείωσε.

Πάνω από 2.000 νεκροί στον Λίβανο

Σε έξι εβδομάδες, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή στοίχισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, στη μεγάλη πλειονότητά τους στο Ιράν και στον Λίβανο.

Αφού τέθηκε σε ισχύ η κατάπαυση του πυρός, το Ισραήλ υποστήριξε ότι ο Λίβανος, όπου συνεχίζει τον πόλεμο εναντίον του σιιτικού κινήματος Χεζμπολάχ, προσκείμενου στην Τεχεράνη, δεν συμπεριλαμβανόταν στη συμφωνία.

Οι αρχές του Λιβάνου ανακοίνωσαν χθες πως πλέον καταμετρούν 2.020 νεκρούς και 6.436 τραυματίες αφότου ο πόλεμος εξαπλώθηκε στη χώρα τη 2η Μαρτίου.

Χθες ισραηλινοί αεροπορικοί βομβαρδισμοί στον νότιο Λίβανο σκότωσαν συνολικά 18 ανθρώπους, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας. Από την πλευρά του ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε χθες πως έπληξε τις τελευταίες 24 ώρες πάνω από «200 στόχους της Χεζμπολάχ».

Την Τετάρτη το Ισραήλ εξαπέλυσε στον Λίβανο τους πιο σφοδρούς και πολυαίμακτους βομβαρδισμούς αυτού του πολέμου, με 357 νεκρούς μέσα σε μερικές ώρες, κατά τον πιο πρόσφατο επίσημο απολογισμό.

Σύμφωνα με την προεδρία του Λιβάνου, θα διεξαχθούν συνομιλίες την Τρίτη στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ με το Ισραήλ. Η Χεζμπολά τις απέρριψε.

Ο ισραηλινός πρωθυπουργός Νετανιάχου είπε χθες ότι σκοπός του είναι να εξασφαλίσει ειρήνη που θα διαρκέσει «για γενιές».

ΔΝΤ: "Βρισκόμαστε σε έναν κόσμο με αυξημένη αβεβαιότητα"

«Όλα τα στοιχεία δείχνουν πλέον υψηλότερες τιμές και βραδύτερη ανάπτυξη», δήλωσε η διευθύνουσα σύμβουλος του ΔΝΤ Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα σε συνέντευξή της στο Reuters τη Δευτέρα το βράδυ.

Πριν από τον πόλεμο, το ΔΝΤ προέβλεπε μια μικρή αναθεώρηση προς τα πάνω των προβλέψεών του για την παγκόσμια ανάπτυξη, στο 3,3% το 2026 και στο 3,2% το 2027, σύμφωνα με την Γκεοργκίεβα.

Ωστόσο, αυτές οι προσδοκίες έχουν πλέον ανατραπεί, καθώς η σύγκρουση με το Ιράν έχει προκαλέσει κραδασμούς στην παγκόσμια οικονομία, οι οποίοι δεν φαίνεται να υποχωρήσουν σύντομα, ακόμη και αν ο πόλεμος επιλυθεί γρήγορα.

Ωστόσο, ο όγκος της κυκλοφορίας παραμένει σε ένα κλάσμα των προπολεμικών επιπέδων, με μέσο όρο 20 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και προϊόντων να διέρχονται καθημερινά το 2025.

«Βρισκόμαστε σε έναν κόσμο με αυξημένη αβεβαιότητα», πρόσθεσε, αναφερόμενη στις γεωπολιτικές εντάσεις, τις τεχνολογικές εξελίξεις, τις κλιματικές αναταράξεις και τις δημογραφικές μεταβολές. «Όλα αυτά σημαίνουν ότι, αφού ανακάμψουμε από αυτό το σοκ, πρέπει να έχουμε τα μάτια μας ανοιχτά για το επόμενο».

Ο πόλεμος στο Ιράν αναμένεται να κυριαρχήσει στις συζητήσεις κατά τις εαρινές συναντήσεις της Παγκόσμιας Τράπεζας και του ΔΝΤ την επόμενη εβδομάδα, με την Γκεοργκίεβα να παρουσιάζει ομιλία την Πέμπτη.

Ειδικότερα, Ο Ντάιμον, διευθύνων σύμβουλος της JPMorgan Chase, τόνισε ότι ο τομέας του ιδιωτικού δανεισμού «πιθανότατα» δεν συνιστά συστημικό κίνδυνο. «Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε είναι σημαντικές», ανέφερε, υπογραμμίζοντας κινδύνους όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι εχθροπραξίες στη Μέση Ανατολή.

«Τώρα, λόγω του πολέμου στο Ιράν, αντιμετωπίζουμε επιπλέον τον κίνδυνο συνεχών σοκ στις τιμές πετρελαίου και εμπορευμάτων, καθώς και αναδιάρθρωση των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού, που μπορεί να οδηγήσει σε πιο επίμονο πληθωρισμό και τελικά σε υψηλότερα επιτόκια από αυτά που αναμένουν σήμερα οι αγορές», ανέφερε. Ο Ντάιμον υπογράμμισε ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος από το Ιράν παραμένουν τα πυρηνικά.

Οι ανησυχίες για τον πληθωρισμό έχουν οδηγήσει τις αγορές να αποκλείσουν σε το ενδεχόμενο μειώσεων επιτοκίων. Την περασμένη εβδομάδα, ο δείκτης S&P 500 κατέγραψε το χειρότερο τρίμηνο από το 2022, εξαιτίας του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

«Καμία λίστα με τις 10 πιο επιτυχημένες φθινοπωρινές-χειμερινές συλλογές, κανένας έπαινος για το σκηνικό της επίδειξης του Dior στον κήπο του Κεραμεικού ή την τη νέα συλλογή της Chanel», γράφει η Le Monde .

Ειδικά, οι παραδοσιακοί πλούσιοι πελάτες από τις χώρες του Κόλπου έσπευσαν να επιστρέψουν στις οικογένειές τους στο Άμπου Ντάμπι και το Ντουμπάι , που είχαν γίνει στόχος πυραύλων και drones, εγκαταλείποντας τις επιδείξεις μόδας στο Παρίσι, αλλά και στο Μιλάνο.

«Η βιομηχανία ειδών πολυτελείας ήταν κάποτε ανθεκτική στην ύφεση, αλλά ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή κλονίζει σοβαρά το ασφαλές επιχειρηματικό τους μοντέλο. Για αυτούς τους πολυτελείς οίκους, θα μπορούσε να είναι η πιο ακριβή σεζόν εδώ και πολύ καιρό», γράφει το γερμανικό δίκτυο n-tv. «Τα ακριβά κομμάτια υψηλής ραπτικής είχαν σχεδιαστεί πολύ νωρίτερα – αλλά κυρίως για μια ομάδα που τώρα είναι βαθιά αναστατωμένη. Η περιοχή του Κόλπου ήταν η μεγάλη άγκυρα σταθερότητας για τη μόδα πολυτελείας, η οποία είχε πληγεί πρόσφατα από πολυάριθμες παγκόσμιες κρίσεις», αναφέρει το γερμανικό δίκτυο.

Συντριπτικά στοιχεία

Τα στοιχεία μιλούν από μόνα τους. Σύμφωνα με την Bain & Company και την ιταλική ένωση βιομηχανιών Altagamma 2025, η αγορά προσωπικών ειδών πολυτελείας θα παραμείνει στάσιμη σε υψηλό επίπεδο. «Ο αριθμός των πελατών που είναι πρόθυμοι να αγοράσουν είχε συρρικνωθεί, ενώ οι δαπάνες είχαν  συγκεντρωθεί σε μια πολύ πλούσια μειονότητα – κυρίως από την περιοχή του Κόλπου, που τώρα βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση».

Η Μέση Ανατολή εξακολουθούσε στην αρχή του έτους να αντλεί γνήσια εμπιστοσύνη για την βιομηχανία ειδών πολυτελείας», λέει ο Λούκα Σόλκα, αναλυτής ειδών πολυτελείας στην επενδυτική εταιρεία Bernstein. Μετά την έκρηξη του πολέμου όμως, μειώθηκαν κατά 50% οι πωλήσεις ειδών πολυτελείας στην περιοχή του Κόλπου τον Μάρτιο.

Σύμφωνα με μια κοινή μελέτη της Google και της Visa, οι πωλήσεις μόδας στη Σαουδική Αραβία , ενώ συνήθως αυξάνονται έως και 136% κατά την περίοδο αιχμής που συμπίπτει με το τέλος της νηστείας για το Ραμαζάνι, εφέτος μειώθηκαν σημαντικά.

Οι τουρίστες από τον Κόλπο έμειναν μακριά

Σύμφωνα με αναλύσεις για τις αγορές αφορολόγητων ειδών, οι πελάτες από την περιοχή του Κόλπου συγκαταλέγονται στις ομάδες καταναλωτών με τις υψηλότερες δαπάνες στην Ευρώπη, με έσοδα που υπερβαίνουν κατά πολύ τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Ο Πιράλ Νταχανιά  αναλυτής ειδών πολυτελείας στη Royal Bank of Canada, προειδοποίησε ότι οι αγοραστές ειδών πολυτελείας από τον Κόλπο, θα μείνουν σπίτι τους,  εν μέρει λόγω του πολέμου. Αυτό θα επηρεάσει σημαντικά τις πωλήσεις ειδών πολυτελείας στην Ευρώπη.

Οι απαγορεύσεις πτήσεων, οι ακυρώσεις πτήσεων και οι περιορισμένες λειτουργίες σε κόμβους όπως το Ντουμπάι, η Ντόχα και το Άμπου Ντάμπι παρεμποδίζουν σοβαρά την κυκλοφορία.

Ο Όμιλος Chalhoub, ο οποίος διαχειρίζεται περίπου 900 καταστήματα για μάρκες όπως οι Versace, Jimmy Choo και Sephora, έκλεισε εντελώς  όλα τα υποκαταστήματα στο Μπαχρέιν. Στα Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία, το προσωπικό εμφανίζεται μόνο οικειοθελώς, αν εμφανίζεται καθόλου. Η Kering έκλεισε ταυτόχρονα μπουτίκ σε τέσσερις αγορές του Κόλπου και ακύρωσε όλα τα επαγγελματικά ταξίδια στην περιοχή.

«Εάν η καλοκαιρινή συλλογή  της βιομηχανίας μόδας παραμείνει απούλητη στις χώρες του Κόλπου, τα καταστήματα θα αναγκαστούν να πουλήσουν με  μεγάλες εκπτώσεις μέσα σε λίγους μήνες. Αυτό διαβρώνει άμεσα τα περιθώρια κέρδους», λένε οι ειδικοί .

Ζημιές και χωρίς τον πόλεμο

Ακόμα και χωρίς τον πόλεμο στο Ιράν πάντως, η βιομηχανία της μόδας έχει να αντιμετωπίσει μια δύσκολη χρονιά. Οι τσάντες και τα δερμάτινα είδη, που εδώ και καιρό αποτελούσαν τις πιο αξιόπιστες πηγές κέρδους, φτάνουν στα όριά τους: οι αυξήσεις τιμών κατά 50 έως 70% από το 2019 και τα αυξανόμενα παράπονα για την υποβάθμιση της ποιότητας ,μειώνουν την ελκυστικότητά του προϊόντος.

Το πλεονάζον απόθεμα μεταναστεύει σε καταστήματα και πλατφόρμες μεταπώλησης , με αποτέλεσμα οι μάρκες πολυτελείας να διατίθενται με έκπτωση και να χάνουν την αύρα της αποκλειστικότητας.

Όπως λένε οι ειδικοί, «η βιομηχανία πολυτελείας πλήττεται περισσότερο , γιατί τα προϊόντα της δεν βασίζονται σε μια αναμενόμενη διατήρηση της αξίας, αλλά μάλλον σε έναν τρόπο ζωής που αυτή τη στιγμή κλονίζεται. Και αυτό είναι που καθιστά τον πόλεμο στο Ιράν την πιο ακριβή εποχή για τις μάρκες πολυτελείας εδώ και πολύ καιρό».

Η σύγκρουση στο Ιράν απειλεί την Ευρώπη με ένα προσωρινό ενεργειακό πληθωριστικό σοκ, μια πιθανή αύξηση του πληθωρισμού και μια επιβράδυνση της ανάπτυξης, αν και δεν φαίνεται να απειλεί με μια πραγματική ύφεση, σύμφωνα με ανάλυση της UBS για τις επιπτώσεις του πολέμου στην ευρωπαϊκή οικονομία.

Μια πιο παρατεταμένη διαταραχή του ενεργειακού εφοδιασμού θα διατηρούσε τις τιμές υψηλές για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, πυροδοτώντας δευτερογενείς επιπτώσεις, ωθώντας σημαντικά τον πληθωρισμό υψηλότερα, συμπιέζοντας τα πραγματικά εισοδήματα και τις επενδύσεις και αυξάνοντας τον κίνδυνο σχεδόν μηδενικής ανάπτυξης για μια περίοδο.

Το «καλό» σενάριο του τραπεζικού οίκο για την οικονομία της ΕΕ, βλέπει αποκατάσταση των ενεργειακών ροών, χωρίς ουσιαστική ή διαρκή οικονομική ζημία. Αν και η πορεία θα μπορούσε να αποδειχθεί ανώμαλη.

Το αρνητικό σενάριο της UBS, περιλαμβάνει επίμονα αυξημένες τιμές ενέργειας που πιθανότατα θα έχουν πιο έντονες επιπτώσεις στην ανάπτυξη, τον πληθωρισμό και το κλίμα της αγοράς.

Υψηλότερος πληθωρισμός και χαμηλότερη ανάπτυξη

Οι άμεσες οικονομικές συνέπειες της ιρανικής σύγκρουσης θα γίνουν αισθητές μέσω του πληθωρισμού, σημειώνουν οι αναλυτές της UBS.

«Οι τιμές του πετρελαίου είναι ένας σημαντικός παράγοντας που πρέπει να παρακολουθούμε, αλλά το 2022 χρησιμεύει ως υπενθύμιση ότι οι τιμές του φυσικού αερίου μπορούν να είναι εξίσου, ή και περισσότερο, σημαντικές από το πετρέλαιο».

Η ραγδαία αύξηση του πληθωρισμού θα μειώσει -χωρίς πολιτική παρέμβαση την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και την ικανότητα των επιχειρήσεων να επενδύουν και να προσλαμβάνουν, με αποτέλεσμα χαμηλότερη οικονομική ανάπτυξη.

Ωστόσο, όλα θα κριθούν από τη διάρκεια της σύγκρουσης και για πόσο καιρό οι τιμές της ενέργειας είναι πιθανό να παραμείνουν υψηλές.

Πώς θα αντιδράσουν οι κεντρικές τράπεζες

Μετά τον γύρο συνεδριάσεων των κεντρικών τραπεζών του Μαρτίου, το μήνυμα είναι σαφές: «ο πληθωρισμός οδεύει προς τα πάνω και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής είναι επιθετικοί, αλλά εστιάζουν στις δευτερογενείς επιπτώσεις του πληθωρισμού (προσδοκίες για τον πληθωρισμό) και όχι στο αρχικό σοκ», αναφέρει η ανάλυση του ελβετικού οίκου.

Οι αναλυτές σημειώνουν πως πιθανότατα η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ECB) θα διατηρήσει τα επιτόκια αμετάβλητα με επιθετική καθοδήγηση μέχρι να περάσει το ενεργειακό σοκ.

Μόνο εάν διατηρηθεί μια έντονη αύξηση στις τιμές της ενέργειας, χωρίς ουσιαστικό αντίκτυπο στην ανάπτυξη, θα επιδιώξουν να αυξήσουν τα επιτόκια. Αυτό θα μπορούσε να συμβεί εάν οι κυβερνήσεις απελευθερώσουν μεγάλα πακέτα στήριξης της ενέργειας όπως συνέβη το 2022.

Οι πιο «ενεργειακά ευαίσθητες» ευρωπαϊκές χώρες

Το ενεργειακό μείγμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο (περίπου το 58% της τελικής κατανάλωσης ενέργειας) και μεγάλο μέρος αυτής της προσφοράς εισάγεται εκτός της περιοχής.

Η Γερμανία, η Γαλλία και η Ισπανία εισάγουν σχετικά λίγη ενέργεια από τη Μέση Ανατολή, ενώ η Ιταλία είναι πιο εκτεθειμένη, εισάγοντας περισσότερη από την περιοχή και διατηρώντας υψηλότερο μερίδιο πετρελαίου και φυσικού αερίου στο ενεργειακό της μείγμα.

Ωστόσο, η Μέση Ανατολή δεν είναι η κύρια πηγή φυσικού αερίου ή πετρελαίου για καμία από τις μεγάλες χώρες.

Υπενθυμίζεται πως μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες μείωσαν τις εισαγωγές ενέργειας από τη Ρωσία (εκτός από το LNG), με τις ΗΠΑ να αποτελούν τον κύριο εναλλακτικό προμηθευτή.

Παρότι, το επίπεδο εξάρτησης από τις εισαγωγές ενέργειας θέτει τις ευρωπαϊκές χώρες σε κίνδυνο να επηρεαστούν από κινήσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας κατά τη διάρκεια διαταραχών εφοδιασμού, δεν θα επηρεάσει απαραίτητα τις εγχώριες τιμές ενέργειας στον ίδιο βαθμό.

Η Γερμανία και η Ισπανία παράγουν περισσότερο από το 50% της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, ενώ η Ιταλία και η Γαλλία έχουν χαμηλότερο μερίδιο.

Πώς επηρεάζει την δημοσιονομική πολιτική

Με την ενεργειακή κρίση του 2022 να είναι φρέσκια στο μυαλό όλων, έχουν ήδη δημιουργηθεί προσδοκίες στο κοινό και στα εθνικά κοινοβούλια για το πότε, και όχι για το αν, θα υπάρξει ένας ακόμη γύρος πακέτων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.

Ωστόσο, οι κυβερνήσεις είναι πιθανό να παρέχουν μόνο στοχευμένη και χρονικά περιορισμένη δημοσιονομική στήριξη ως απάντηση στη σύγκρουση.

Δεδομένης της ήδη επιθετικής διάθεσης όσον αφορά τον αυξανόμενο πληθωρισμό, μια ευρεία και μη στοχευμένη δημοσιονομική αντιστάθμιση μπορεί να μην θεωρείται ευνοϊκή, καθώς θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι συμβάλλει σε πληθωριστικές ανησυχίες.

«Ευκαιρίες» στις ευρωπαϊκές μετοχές

Οι αναλυτές της UBS συνεχίζουν να βλέπουν ανοδική πορεία για τις ευρωπαϊκές μετοχές, αλλά δεδομένων των κινδύνων για την κυκλική ανάπτυξη, συστήνουν «προσεκτικές» και «ανθεκτικές» αγορές.

Ενώ οι κίνδυνοι παραμένουν, οι αναλυτές συνεχίζουν να βλέπουν ευνοϊκή τη σχέση κινδύνου - ανταμοιβής στις παρακάτω προτιμήσεις, μεταξύ άλλων:

«Η πληροφορική και η βιομηχανία είναι κάπως κυκλικές, αλλά πιστεύουμε ότι οι υποστηρικτικές διαρθρωτικές τάσεις γύρω από τη ζήτηση μνήμης, την ηλεκτροκίνηση, την επαναποθήκευση της μεταποίησης και τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες παραμένουν άθικτες.

Ακόμα και σε ένα χειρότερο σενάριο, όπου μια ασθενέστερη οικονομική ανάπτυξη θα επηρεάσει αυτούς τους τομείς, βλέπουμε κάποια αντιστάθμιση με τις μεσοπρόθεσμες τάσεις για ηλεκτροκίνηση, αμυντικές δαπάνες και ενδεχομένως την υιοθέτηση της Τεχνητής Νοημοσύνης (για να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να αντισταθμίσουν το αυξανόμενο κόστος) θα μπορούσε να επιταχυνθεί».

Η ίδια επεσήμανε ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει επιβαρύνει σημαντικά τις οικονομικές προοπτικές, αυξάνοντας τους κινδύνους τόσο για τον πληθωρισμό όσο και για την ανάπτυξη. Οι υψηλότερες τιμές ενέργειας αναμένεται να ενισχύσουν τον πληθωρισμό βραχυπρόθεσμα, ενώ οι επιπτώσεις σε βάθος χρόνου θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια και την ένταση της σύγκρουσης.

Παρά την αβεβαιότητα, η εικόνα της οικονομίας της ευρωζώνης εμφανίζεται σχετικά ανθεκτική. Ο πληθωρισμός κινείται κοντά στον στόχο του 2% και οι μακροπρόθεσμες προσδοκίες παραμένουν σταθερές, ενώ η οικονομική δραστηριότητα έχει δείξει σημάδια αντοχής τους τελευταίους μήνες. Ωστόσο, η ΕΚΤ τονίζει ότι τα επόμενα στοιχεία θα είναι καθοριστικά για την αξιολόγηση των εξελίξεων.

Σύμφωνα με τις νέες προβολές, ο πληθωρισμός αναμένεται στο 2,6% το 2026, στο 2,0% το 2027 και στο 2,1% το 2028, με ανοδική αναθεώρηση σε σχέση με τις προηγούμενες εκτιμήσεις, κυρίως λόγω της ενέργειας. Αντίστοιχα, ο δομικός πληθωρισμός προβλέπεται επίσης υψηλότερος. Την ίδια στιγμή, η ανάπτυξη αναμένεται πιο ασθενής, με ρυθμό 0,9% το 2026, καθώς οι επιπτώσεις του πολέμου επηρεάζουν τα εισοδήματα, την εμπιστοσύνη και τις αγορές εμπορευμάτων.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο γεγονός ότι μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση θα μπορούσε να οδηγήσει σε υψηλότερο πληθωρισμό και χαμηλότερη ανάπτυξη από το βασικό σενάριο, ειδικά αν υπάρξουν δευτερογενείς επιδράσεις στις τιμές και στους μισθούς.

Στο πεδίο της πραγματικής οικονομίας, η ευρωζώνη κατέγραψε οριακή ανάπτυξη στο τέλος του 2025, κυρίως χάρη στην εγχώρια ζήτηση. Η κατανάλωση των νοικοκυριών ενισχύθηκε λόγω αύξησης των πραγματικών εισοδημάτων και χαμηλής ανεργίας, ενώ επενδύσεις σημειώθηκαν σε τομείς όπως η τεχνολογία και η καινοτομία. Ωστόσο, το εξωτερικό περιβάλλον παραμένει ασταθές.

Η ΕΚΤ εκτιμά ότι η ιδιωτική κατανάλωση θα συνεχίσει να αποτελεί βασικό μοχλό ανάπτυξης, ενώ οι δημόσιες δαπάνες για άμυνα και υποδομές αναμένεται να στηρίξουν την οικονομία. Παράλληλα, επισημάνθηκε η ανάγκη για δημοσιονομική πειθαρχία και στοχευμένα μέτρα απέναντι στην ενεργειακή κρίση.

Όσον αφορά τον πληθωρισμό, καταγράφηκε αύξηση στο 1,9% τον Φεβρουάριο, με τη συνιστώσα των υπηρεσιών και των αγαθών να ενισχύεται, ενώ η ενέργεια εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό παράγοντα μεταβλητότητας. Η ΕΚΤ προειδοποιεί ότι η άνοδος των τιμών ενέργειας ενδέχεται να επηρεάσει ευρύτερα τον πληθωρισμό μέσω έμμεσων επιδράσεων, κάτι που απαιτεί στενή παρακολούθηση.

Στο μέτωπο των κινδύνων, η Λαγκάρντ τόνισε ότι οι κίνδυνοι για την ανάπτυξη είναι κυρίως καθοδικοί, καθώς μια παρατεταμένη σύγκρουση θα μπορούσε να πλήξει την εμπιστοσύνη και να περιορίσει την κατανάλωση και τις επενδύσεις. Την ίδια στιγμή, οι κίνδυνοι για τον πληθωρισμό είναι ανοδικοί, ιδιαίτερα αν οι τιμές ενέργειας παραμείνουν υψηλές ή ενταθούν οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες.

Οι χρηματοπιστωτικές συνθήκες έχουν ήδη επιδεινωθεί, με άνοδο των επιτοκίων στις αγορές και πτώση των χρηματιστηρίων, ενώ το κόστος δανεισμού για επιχειρήσεις και νοικοκυριά παραμένει σχετικά υψηλό.

Κλείνοντας, η πρόεδρος της ΕΚΤ ξεκαθάρισε ότι η Τράπεζα θα συνεχίσει να λαμβάνει αποφάσεις συνεδρίαση με συνεδρίαση, με απόλυτη προσήλωση στα δεδομένα, διατηρώντας πλήρη ευελιξία. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η ΕΚΤ είναι έτοιμη να χρησιμοποιήσει όλα τα διαθέσιμα εργαλεία της ώστε να διασφαλίσει ότι ο πληθωρισμός θα επιστρέψει και θα παραμείνει σταθερά στον στόχο του 2%, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την ομαλή λειτουργία της νομισματικής πολιτικής στην ευρωζώνη.