Ελέγχθηκαν συνολικά 443 κωδικοί προϊόντων και εντοπίστηκε παραβίαση στους 191. Ο Υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, έκανε αποδεκτή την εισήγηση της Διυπηρεσιακής Μονάδας Ελέγχου Αγοράς (ΔΙΜΕΑ), υπογράφοντας σήμερα τις αποφάσεις για την επιβολή των προστίμων.

Οι εταιρείες στις οποίες επιβλήθηκε το πρόστιμο – και έχουν σχετικά ενημερωθεί όπως προβλέπει ο νόμος – είναι οι εξής:

-Σ.Κ. ΤΖΟΝΣΟΝ ΕΛΛΑΣ Ε.Π.Ε. (ΚΑΘΑΡΙΣΤΙΚΑ) – 267.100 ευρώ

-HENKEL ΕΛΛΑΣ Α.Β.Ε.Ε. (ΕΙΔΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΠΟΙΗΣΗΣ) – 286.000 ευρώ

–ΕΛΑΪΣ UNILEVER HELLAS Α.Ε. (ΚΑΘΑΡΙΣΤΙΚΑ – ΕΙΔΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ) – 516.000 ευρώ

–COLGATE PALMOLIVE HELLAS ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΜΟΝ. ΕΠΕ (ΕΙΔΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΠΟΙΗΣΗΣ) – 535.000 ευρώ

–ΦΑΓΕ ΕΛΛΑΔΑΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Α.Ε. (ΓΙΑΟΥΡΤΙΑ – ΤΥΡΙΑ) – 924.000 ευρώ

–JACOBS DOUWE EGBERTS GR Ε.Π.Ε (ΚΑΦΕΔΕΣ) – 1.000.000 ευρώ

–ΦΡΗΣΛΑΝΤΚΑΜΠΙΝΑ ΕΛΛΑΣ Α.Ε. (ΓΙΑΟΥΡΤΙΑ) – 1.000.000 ευρώ

–JOHNSON & JOHNSON HELLAS ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ Α.Ε.Ε. (ΕΙΔΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΠΟΙΗΣΗΣ) – 1.000.000 ευρώ

Όπως σημειώνει ο πρωθυπουργός «η συνεχιζόμενη οξεία πληθωριστική κρίση, που πλήττει το σύνολο της Ευρώπης, ανέδειξε σημαντικά και μακροχρόνια προβλήματα στη λειτουργία των αγορών βασικών καταναλωτικών προϊόντων που οδήγησαν στη δημιουργία σημαντικών ζητημάτων για τους καταναλωτές, και ιδίως για όσους διαθέτουν χαμηλότερη αγοραστική δύναμη».

Ως εκ τούτου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης προτείνει την υιοθέτηση νομοθεσίας, στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ενωσης, «για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της πολιτικής των Γεωγραφικών Εφοδιαστικών Περιορισμών (TSC) όπου αυτή δεν δικαιολογείται από αντικειμενικούς παράγοντες που προάγουν την ευημερία των κοινωνιών μας».

Ο πρωθυπουργός τονίζει ότι «είναι κρίσιμη η αντιμετώπιση των προσπαθειών ορισμένων πολυεθνικών επιχειρήσεων παραγωγής βασικών ταχέως κινούμενων καταναλωτικών προϊόντων για τη διάσπαση της Ενιαίας Αγοράς σε απομονωμένες αγορές με γεωγραφικά κριτήρια δια της εισαγωγής εμποδίων στον ανταγωνισμό, στις παράλληλες εισαγωγές και στη δυνατότητα των λιανοπωλητών να αξιοποιούν ευκαιρίες αρμπιτράζ (arbitrage) που μπορούν να εξομαλύνουν αποτελεσματικά τις διαφορές τιμών μεταξύ των καταναλωτικών αγορών των κρατών-μελών».

Η επιστολή

Αξιότιμη Προέδρε της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Αγαπητή Ούρσουλα,

Με την παρούσα επιστολή θα ήθελα να αναδείξω την ανάγκη για την περαιτέρω εμβάθυνση της Ευρωπαϊκής Ενιαίας Αγοράς στο πολιτικά κρίσιμο πεδίο της προστασίας των καταναλωτών και των εισοδημάτων τους.

Η πρόσφατη πληθωριστική κρίση, που οδήγησε σε σημαντική διάβρωση της αγοραστικής δύναμης των ευρωπαίων πολιτών, ανέδειξε τόσο την ασύμμετρη δύναμη που έχουν πολυεθνικοί κολοσσοί ως προς την διαφοροποιημένη τιμολογιακή πολιτική που ακολουθούν έναντι μεμονωμένων κρατών μελών, όσο και την αναξιοποίητη συλλογική της ένωσής μας.

Γι’αυτό είναι κρίσιμο πολιτικά, ενόψει και των επερχόμενων ευρωεκλογών, η ΕΕ να αποδείξει ότι μπορεί όχι μόνο να ιεραρχεί και να θέτει τις σωστές προτεραιότητες με βάση τα προβλήματα που απασχολούν τις ευρωπαϊκές κοινωνίες -και η ακρίβεια είναι αναμφίβολα ένα από αυτά- αλλά και να παρεμβαίνει με τρόπο αποφασιστικό, γρήγορο και αποτελεσματικό ώστε να τα επιλύει.

Μπορούμε να πραγματοποιήσουμε ακόμη πιο τολμηρά βήματα ώστε η ενιαία αγορά να λειτουργεί με περισσότερο ανταγωνισμό και διαφάνεια υπέρ των καταναλωτών. Μόνον έτσι οι πολίτες της Ένωσης, ανεξάρτητα από τη χώρα όπου διαμένουν, θα μπορούν να απολαύσουν τα αποτελέσματα του φιλόδοξου κοινού ευρωπαϊκού εγχειρήματος για μία Ευρώπη που διαπνέεται από τις αρχές της συλλογικότητας, της συμπεριληπτικότητας, της κοινωνικής συνοχής και της κοινής επιδίωξης για τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών της.

Η συνεχιζόμενη οξεία πληθωριστική κρίση, που πλήττει το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ηπείρου, ανέδειξε σημαντικά και μακροχρόνια προβλήματα στη λειτουργία των αγορών βασικών καταναλωτικών προϊόντων που οδήγησαν στη δημιουργία σημαντικών προκλήσεων για τους καταναλωτές, και ιδίως για όσους διαθέτουν χαμηλότερη αγοραστική δύναμη.

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που απασχολούν την ελληνική αγορά, αλλά και τις αγορές άλλων κρατών-μελών όπως η Ολλανδία, το Βέλγιο, η Κροατία, η Δημοκρατία της Τσεχίας, η Δανία, το Λουξεμβούργο και η Σλοβακία είναι οι αδικαιολόγητα υψηλές τιμές στις οποίες πωλούνται επώνυμα βασικά καταναλωτικά προϊόντα πολυεθνικών επιχειρήσεων σε σχέση με άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ένας από τους βασικούς λόγους που προκαλούν την ανεπιθύμητη αυτή κατάσταση είναι οι Γεωγραφικοί Εφοδιαστικοί Περιορισμοί (Territorial Supply Constraints – TSCs) που επιβάλλουν οι μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις μεταξύ των αγορών των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης προκειμένου να αξιοποιήσουν τη δεσπόζουσα θέση που έχουν στις αγορές, κυρίως, των μικρότερων από αυτά. Το αποτέλεσμα αυτής της πρακτικής είναι η δημιουργία σημαντικών διαφορών στις τιμές πώλησης βασικών καταναλωτικών προϊόντων που δεν δικαιολογούνται από αντικειμενικούς παράγοντες ή το μέσο εισοδηματικό επίπεδο των πολιτών των κρατών-μελών.

Πιστεύω ότι οι διαφορές αυτές πλήττουν την εμπιστοσύνη των Ευρωπαίων πολιτών στην Ενιαία Αγορά και τους εμποδίζουν να απολαύσουν τα οφέλη από την διαρκή εμβάθυνσή της στην καθημερινότητά τους. Στο πλαίσιο αυτό, προτείνω την υιοθέτηση νομοθεσίας, στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της πολιτικής των Γεωγραφικών Εφοδιαστικών Περιορισμών (TSC)  όπου αυτή δεν δικαιολογείται από αντικειμενικούς παράγοντες που προάγουν την ευημερία των κοινωνιών μας.

Ειδικότερα, είναι κρίσιμη η αντιμετώπιση των προσπαθειών ορισμένων πολυεθνικών επιχειρήσεων παραγωγής βασικών ταχέως κινούμενων καταναλωτικών προϊόντων για τη διάσπαση της Ενιαίας Αγοράς σε απομονωμένες αγορές με γεωγραφικά κριτήρια δια της εισαγωγής εμποδίων στον ανταγωνισμό, στις παράλληλες εισαγωγές και στη δυνατότητα των λιανοπωλητών να αξιοποιούν ευκαιρίες αρμπιτράζ (arbitrage) που μπορούν να εξομαλύνουν αποτελεσματικά τις διαφορές τιμών μεταξύ των καταναλωτικών αγορών των κρατών-μελών.

Στο πλαίσιο αυτό προτείνουμε:

●        Τον εμπλουτισμό του ενωσιακού δικαίου περί προστασίας του ανταγωνισμού με διατάξεις που παρέχουν νέα εργαλεία και εξουσίες στις εθνικές αρχές ανταγωνισμού αλλά και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την αντιμετώπιση των αδικαιολόγητων TSCs,

●        Την απαγόρευση αθέμιτων εμπορικών πρακτικών στις σχέσεις μεταξύ προμηθευτών και λιανοπωλητών που εδράζονται στη διάκριση μεταξύ των λιανοπωλητών ανάλογα με τον τόπο εγκατάστασής τους και την εθνική αγορά που εξυπηρετούν και ειδικότερα σε πρακτικές που εμποδίζουν το παράλληλο εμπόριο και τις διασυνοριακές παθητικές πωλήσεις,

●        Την απαλοιφή των γλωσσικών περιορισμών στη σήμανση βασικών καταναλωτικών προϊόντων, όπου δεν είναι απολύτως απαραίτητοι, προκειμένου να μην εμποδίζεται το αρμπιτράζ μέσω παράλληλου εμπορίου ή την διερεύνηση των θετικών και αρνητικών στοιχείων της πολυγλωσσικής ψηφιακής σήμανσης των βασικών καταναλωτικών προϊόντων.

●        Την αποτροπή της πολιτικής ορισμένων πολυεθνικών επιχειρήσεων να διαθέτουν ίδια ή παραπλήσια καταναλωτικά προϊόντα κάτω από διαφορετικές μάρκες σε διαφορετικά κράτη-μέλη προκειμένου να είναι δυνατή η εφαρμογή διαφορικής τιμολόγησης σε συνάρτηση με τη δεσπόζουσα θέση ή το μερίδιο αγοράς που έχουν επιτύχει σε κάθε χώρα.

Με την ενσωμάτωση της Οδηγίας, που εφαρμόζεται υποχρεωτικά από 1/1/2024 από τα κράτη-μέλη, η Ελλάδα εναρμονίζεται με τις υπόλοιπες χώρες της Ε.Ε. και τη σχετική πρωτοβουλία του ΟΟΣΑ που έχει υιοθετηθεί από 132 χώρες. Πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα στην αντιμετώπιση της φοροαποφυγής και του «ανταγωνισμού προς τα κάτω», δηλαδή, της εκμετάλλευσης, ιδιαίτερα από πολυεθνικούς ομίλους, της διαφορετικής φορολόγησης από κράτος σε κράτος, προκειμένου να πληρώνουν λιγότερους φόρους.

Τι αλλαγές φέρνει το νομοσχέδιο

Με το νέο σύστημα εφαρμόζεται ένα παγκόσμιο ελάχιστο επίπεδο φορολογίας με πραγματικό φορολογικό συντελεστή 15% για πολυεθνικούς ομίλους επιχειρήσεων και ημεδαπούς ομίλους μεγάλης κλίμακας με ετήσιο κύκλο εργασιών άνω των 750 εκατ. ευρώ για τουλάχιστον 2 από τα 4 τελευταία έτη πριν το 2024. Το σύστημα αυτό μπορεί να οδηγήσει σε επιπλέον συμπληρωματικό φόρο έως 15% επί των κερδών, εφόσον οι επιχειρήσεις αυτές κατέβαλαν σε φόρους ποσοστό μικρότερο αυτού.

Σημειώνεται ότι, με στοιχεία του 2022, στην Ελλάδα υπάρχουν 19 ελληνικοί επιχειρηματικοί όμιλοι και 900-950 θυγατρικές ξένων ομίλων που εντάσσονται στις παραπάνω κατηγορίες. Εκτιμάται ότι, τα επιπλέον φορολογικά έσοδα που θα συγκεντρωθούν θα ανέρχονται σε έως 80 εκατ. ευρώ.

Διευκρινίζεται ότι, ο φορολογικός συντελεστής για τις εταιρείες παραμένει 22% και θα συνεχίσει να επηρεάζεται από μια σειρά άλλων παραμέτρων (φορολογικά κίνητρα, μεταφορές ζημιών κ.λπ.), που οδηγούν στην αυξομείωσή του.

Συμπληρωματικές διατάξεις

Στο σχέδιο νόμου προβλέπεται διάταξη ώστε ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών να μπορεί, πλέον, με απόφασή του να αναστέλλει για έως 12 μήνες την είσπραξη των ληξιπρόθεσμων χρεών προς το Δημόσιο πολιτών που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές.

Επιπρόσθετα, έχουν ενταχθεί ορισμένες συμπληρωματικές διατάξεις για την βελτιστοποίηση των τελωνειακών και φορολογικών ελέγχων, όπως η δυνατότητα χρήσης ψηφιοποιημένης ιδιόχειρης υπογραφής κατά τη διενέργεια των ελέγχων, η διαχείριση (φύλαξη, εκποίηση, μεταποίηση ή διάθεση) κατασχεθέντων προϊόντων από τις τελωνειακές αρχές, καθώς και η ανάπτυξη διαλειτουργικοτήτων για την υποχρεωτική ηλεκτρονική έκδοση και αποστολή διοικητικών εγγράφων της ΑΑΔΕ.

Τέλος, συμπεριλαμβάνεται διάταξη που προβλέπει την εναρμόνιση του καθεστώτος λειτουργίας και προσλήψεων που διέπει την Εταιρεία Ακινήτων του Δημοσίου (ΕΤ.Α.Δ.) με εκείνο που διέπει και τις υπόλοιπες άμεσες θυγατρικές της Ελληνικής Εταιρείας Συμμετοχών και Περιουσίας (Ε.Ε.ΣΥ.Π.).

Όπως ανακοινώθηκε από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών:

• Πρόκειται για την ευρωπαϊκή Οδηγία 2022/2523/ΕΕ (Pillar II), μέσω της οποίας η χώρα μας εναρμονίζεται με τις υπόλοιπες χώρες της Ε.Ε. και τη σχετική πρωτοβουλία του ΟΟΣΑ. Με αυτή την πρωτοβουλία γίνεται ένα σημαντικό βήμα για την αντιμετώπιση του προβλήματος της φοροαποφυγής και ενός αθέμιτου φορολογικού ανταγωνισμού που προκύπτει από την υποδήλωση κερδών μεγάλων επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται τόσο στη χώρα μας όσο και στα υπόλοιπα κράτη-μέλη.

• Το νέο αυτό σύστημα εφαρμόζει ένα παγκόσμιο ελάχιστο επίπεδο φορολογίας, ένα ελάχιστο δηλαδή πραγματικό φορολογικό συντελεστή 15% για τις πολυεθνικές επιχειρήσεις και τους μεγάλους ομίλους. Η εφαρμογή αυτού του συντελεστή μπορεί να οδηγήσει σε επιπλέον συμπληρωματικό φόρο έως της τάξεως του 15% επί των κερδών, εφόσον αυτές οι επιχειρήσεις κατέβαλαν σε φόρους ποσοστό μικρότερο αυτού. Έχει υιοθετηθεί μέχρι σήμερα από 132 χώρες και εφαρμόζεται υποχρεωτικά από 1/1/2024 από τα κράτη-μέλη της Ε.Ε.. Ως εκ τούτου, τόσο οι πολυεθνικοί όμιλοι επιχειρήσεων όσο και οι ημεδαποί όμιλοι μεγάλης κλίμακας με ετήσιο κύκλο εργασιών πάνω από 750 εκατ. ευρώ θα πρέπει υποχρεωτικά να φορολογούνται με ελάχιστο πραγματικό φορολογικό συντελεστή που δεν μπορεί να υπολείπεται του 15%.

Με τις ρυθμίσεις αυτές, περιορίζεται ο λεγόμενος «ανταγωνισμός προς τα κάτω», δηλαδή η εκμετάλλευση ιδιαίτερα από πολυεθνικούς ομίλους της διαφορετικής φορολογικής αντιμετώπισης από κράτος σε κράτος, προκειμένου να πληρώνουν λιγότερους φόρους.

Πανευρωπαϊκά, αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο, παρατηρείται το φαινόμενο μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες και οι θυγατρικές τους να αξιοποιούν μια σειρά από εργαλεία, όπως και διατάξεις φορολογικού ή επενδυτικού χαρακτήρα και εν τέλει να καταφέρνουν να καταβάλλουν λιγότερους φόρους, πολλές φορές ακόμη και κάτω από αυτούς που θα προέκυπταν αν εφαρμοζόταν ο ελάχιστος πραγματικός φορολογικός συντελεστής 15% στα κέρδη τους.

Ποιους αφορά στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, με στοιχεία του 2022, υπάρχουν 19 ελληνικοί επιχειρηματικοί όμιλοι και 900-950 θυγατρικές ξένων ομίλων που ξεπερνούν σε ενοποιημένο τζίρο τα 750 εκατ. ευρώ για τουλάχιστον 2 από τα 4 τελευταία έτη πριν το 2024. Σημειώνεται ότι, πρώτον, ο φορολογικός συντελεστής για τις εταιρείες παραμένει 22%. Θα συνεχίσει δε να επηρεάζεται από μια σειρά άλλων παραμέτρων (φορολογικά κίνητρα, μεταφορές ζημιών κ.λπ.), που οδηγούν στην αυξομείωσή του. Δεύτερον, δεν υπάρχει κίνδυνος να εγκαταλείψουν τη χώρα μας επιχειρηματικοί όμιλοι, διότι και τα υπόλοιπα κράτη έχουν επιβάλει ή θα επιβάλουν συμπληρωματικό φόρο όπου χρειαστεί.

Με τα δεδομένα του 2022, υπολογίζεται πως τα επιπλέον φορολογικά έσοδα που θα συγκεντρωθούν θα ανέρχονται σε έως 80 εκατ. ευρώ και θα προέλθουν από τις επιχειρήσεις εκείνες που εν τέλει φορολογούνται με πραγματικό φορολογικό συντελεστή κάτω του 15%, εξαιτίας του αθέμιτου φορολογικού ανταγωνισμού.

Από το νέο σύστημα εξαιρούνται: οι διεθνείς οργανισμοί, οι μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί, τα συνταξιοδοτικά ταμεία.

*Η εναρμόνιση με την ενωσιακή νομοθεσία αποτελεί μια διεθνή υποχρέωση της χώρας. Εντάσσεται όμως και στη συνολικότερη στρατηγική της Κυβέρνησης για την αντιμετώπιση τόσο της φοροδιαφυγής όσο και της φοροαποφυγής. Έρχεται δε να προστεθεί στις 11 δράσεις που ψηφίστηκαν πριν από λίγες εβδομάδες στη Βουλή και σε μια σειρά άλλων παρεμβάσεων, που εφαρμόζονται ήδη και αποφέρουν σημαντικά επιπλέον φορολογικά έσοδα (όπως π.χ. το πλαίσιο φορολόγησης των πλατφορμών φιλοξενίας που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα κ.ά.).

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κωστής Χατζηδάκης, δήλωσε: «Η χώρα μας ενσωματώνει στο εθνικό της δίκαιο την ευρωπαϊκή οδηγία που εισάγει ένα συμπληρωματικό φόρο έως 15% σε εκείνες τις πολυεθνικές επιχειρήσεις και τους μεγάλους ομίλους, που πληρώνουν χαμηλότερους φόρους για λόγους αθέμιτου φορολογικού ανταγωνισμού. Η στήριξη της επιχειρηματικότητας είναι σταθερή πολιτική της κυβέρνησης, όπως και η προσπάθεια για την προσέλκυση επενδύσεων. Πρέπει, όμως, να διακριθεί από την προσπάθεια φοροαποφυγής. Η χρήση αθέμιτων πρακτικών είναι αυτό που επιδιώκεται να αντιμετωπιστεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Και η Ελλάδα ενσωματώνει αυτή την Οδηγία, όχι μόνο για λόγους θεσμικής υποχρέωσης, αλλά και για λόγους φορολογικής δικαιοσύνης».

Ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, αρμόδιος για τη φορολογική πολιτική, Χάρης Θεοχάρης, δήλωσε: «Με το σχετικό νομοσχέδιο επιχειρούμε να αντιμετωπίσουμε καίρια και δυναμικά την εκτεταμένη φοροαποφυγή των πολυεθνικών επιχειρηματικών ομίλων. Ως Κυβέρνηση παραμένουμε σταθερά και απαρέγκλιτα υπέρ της ανάπτυξης και της υγιούς επιχειρηματικής δραστηριότητας. Είμαστε όμως εξίσου αποφασισμένοι να θέσουμε τέρμα στην ασυδοσία και τη διαρροή φορολογικών εσόδων. Εκτιμούμε πως η εφαρμογή του επιπλέον φόρου 15% σε όσες πολυεθνικές εταιρείες διαπιστώνονται παραβιάσεις του νέου νόμου, θα αποφέρει στο Ελληνικό Δημόσιο περίπου 80 εκατ. ευρώ, με σημερινά δεδομένα. Ωστόσο, το πραγματικό κίνητρο πίσω από τη συγκεκριμένη νομοθετική πρωτοβουλία είναι η προοπτική της επιστροφής αυτών των πόρων στην ελληνική κοινωνία».

Ουσιαστικά, επιχειρείται να μπει ένα τέλος στις φορολογικές πρακτικές των πολυεθνικών επιχειρήσεων που τους επιτρέπει σήμερα να μετατοπίζουν τα κέρδη τους σε χώρες με μηδενική ή πολύ χαμηλή φορολογία. Με το σχέδιο που ανέπτυξε ο ΟΟΣΑ, δημιουργείται ένα σύνολο διεθνών φορολογικών κανόνων για να διασφαλίσει ότι οι εν λόγω επιχειρήσεις θα καταβάλλουν δίκαιο μερίδιο φόρων οπουδήποτε και αν δραστηριοποιούνται.

Σύμφωνα με πηγές του ΥΠΕΘΟ, με την κατάργηση σημαντικού μέρους των πλεονεκτημάτων της μετατόπισης των κερδών σε δικαιοδοσίες μηδενικής ή πολύ χαμηλής φορολογίας, η μεταρρύθμιση για τη θέσπιση παγκόσμιου ελάχιστου φόρου θα εξασφαλίσει ισότιμους όρους ανταγωνισμού για τις επιχειρήσεις παγκοσμίως. Στην Ελλάδα, το μέτρο αφορά 14 πολυεθνικές επιχειρήσεις και δεκάδες θυγατρικές πολυεθνικών που δραστηριοποιούνται εντός των ελληνικών συνόρων. Το σχέδιο νόμου ρυθμίζει την επιβολή ενός ελάχιστου πραγματικού φορολογικού συντελεστή, ύψους 15%, σε οντότητες που ανήκουν σε ομίλους πολυεθνικών επιχειρήσεων ή εγχώριους ομίλους μεγάλης κλίμακας με ετήσια έσοδα που υπερβαίνουν τα 750 εκατ. ευρώ.

Ηδη από τα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας, ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ηγείται μιας διεθνούς προσπάθειας να αντιμετωπιστούν οι πρακτικές των πολυεθνικών ομίλων επιχειρήσεων και η φοροαποφυγή στην οποία αυτές αποσκοπούν. Ο ΟΟΣΑ επικεντρώνεται στη λεγόμενη «διάβρωση της φορολογικής βάσης και μεταφορά κερδών», την τεχνητή (και αθέμιτη) μεταφορά κερδών σε χώρες με χαμηλή ή μηδενική φορολόγηση, ώστε να αποφευχθεί η φορολόγηση των εισοδημάτων των επιχειρήσεων. Μάλιστα, ο ΟΟΣΑ εκτιμά την ετήσια απώλεια εσόδων, για τις φορολογικές αρχές, από τις πρακτικές αυτές σε τουλάχιστον 150-200 δισ. δολάρια ή περίπου το 6% των εσόδων των κρατών, από φορολογία εισοδήματος εταιρειών, παγκοσμίως.

Παράλληλα, η προσπάθεια του ΟΟΣΑ και των κρατών-μελών του αντιμετωπίζει την επιπλέον πρόκληση μιας παγκόσμιας οικονομίας, όπου προϊόντα και υπηρεσίες διακινούνται και παρέχονται ψηφιακά. Με τον τρόπο αυτό, πολυεθνικές επιχειρήσεις και όμιλοι μπορούν να δραστηριοποιούνται σε πολλές χώρες χωρίς φυσική παρουσία και ανεξαρτήτως του κράτους όπου έχουν την καταστατική τους έδρα, θέτοντας εύλογο ερώτημα για το πού προκύπτουν τα έσοδα και τα κέρδη τους και ποια ή ποιες φορολογικές αρχές νομιμοποιούνται να τα φορολογήσουν. Η Ευρωπαϊκή Ενωση υιοθέτησε τον πυλώνα ΙΙ με την οδηγία που αναφέρθηκε προηγουμένως και την οποία τα κράτη-μέλη πρέπει να εφαρμόσουν από την 1 Ιανουαρίου 2024. Πρόκειται για ένα σύστημα κανόνων με βάση τους οποίους πολυεθνικοί όμιλοι επιχειρήσεων, με ετήσιο ενοποιημένο κύκλο εργασιών πάνω από 750 εκατ. ευρώ, θα πρέπει να καταβάλλουν ελάχιστο φόρο εισοδήματος στα κράτη («δικαιοδοσίες» κατά τον ΟΟΣΑ) όπου δραστηριοποιούνται μέσω θυγατρικών τους, εφαρμόζοντας έναν ελάχιστο συντελεστή 15%.Συγκεκριμένα, το σχέδιο νόμου αφορά:

•Τους ημεδαπούς επιχειρηματικούς ομίλους που ξεπερνούν σε ενοποιημένο τζίρο τα 750 εκατ. ευρώ.

•Τις ελληνικές θυγατρικές («συνιστώσες οντότητες») πολυεθνικών ομίλων που ξεπερνούν, σε ενοποιημένο επίπεδο, τα παραπάνω όρια. Η εφαρμογή του πυλώνα ΙΙ αποσκοπεί στην επίτευξη ενός ελάχιστου επίπεδου φορολογικής επιβάρυνσης των πολυεθνικών ομίλων με βάση τα κέρδη τους, παγκοσμίως. Με τη σειρά της, η εξέλιξη αυτή θα οδηγήσει σε αύξηση των φορολογικών εσόδων των επιμέρους κρατών που θα εφαρμόσουν τον πυλώνα ΙΙ.

Ποιοι εξαιρούνται

Από την εφαρμογή του ελάχιστου συντελεστή στη χώρα μας και διεθνώς, εξαιρούνται:

Κρατικές οντότητες.

• Διεθνείς οργανισμοί.

• Μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί.

• Οργανισμοί και φορείς επενδύσεων (συμπεριλαμβανόμενων επενδύσεων σε ακίνητα) που αποτελούν την τελική μητρική οντότητα ενός ομίλου).

• Το διεθνές ναυτιλιακό εισόδημα.

• Η θυγατρική εταιρεία πολυεθνικού ή ημεδαπού ομίλου με ετήσια ακαθάριστα έσοδα κάτω των 10 εκατ. ευρώ και ετήσια κέρδη προ φόρων κάτω του 1 εκατ. ευρώ.

Η συμφωνία αποτελείται από δύο πυλώνες. Ο πρώτος αφορά στην ανακατανομή ορισμένων κερδών από μεγάλες πολυεθνικές, σε χώρες όπου πραγματοποίησαν τις πωλήσεις τους, ενώ ο δεύτερος φέρνει έναν παγκόσμιο ελάχιστο συντελεστή εταιρικού φόρου 15%.

Ο γενικός γραμματέας του ΟΟΣΑ Ματίας Κόρμαν εξήγησε ότι υπάρχουν «ακόμη κάποιες δύσκολες συζητήσεις σε εξέλιξη σχετικά με τις τεχνικές πτυχές» του πρώτου πυλώνα.

«Θέσαμε σκόπιμα ένα πολύ φιλόδοξο χρονοδιάγραμμα για την εφαρμογή για να διατηρήσουμε την πίεση και πιστεύουμε ότι αυτό συνέβαλε στη διατήρηση της δυναμικής. Αλλά υποψιάζομαι ότι το πιο πιθανό είναι ότι θα καταλήξουμε σε μια πρακτική εφαρμογή από το 2024 και μετά».

Ο πρώτος πυλώνας αντιμετωπίζει την αντίθεση στο Κογκρέσο των ΗΠΑ από Ρεπουμπλικάνους γερουσιαστές και συνεπώς αναλυτές έχουν προτείνει ότι η συμφωνία θα μπορούσε να καταρρεύσει εάν οι Δημοκρατικοί χάσουν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.

Η Πολωνία συγκρατεί την υποστήριξη για την οδηγία της ΕΕ, αλλά ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Μπρούνο Λεμέρ δήλωσε ότι είναι βέβαιος ότι θα επιτευχθεί συμφωνία.

Σύμφωνα με τον στρατηγικό αναλυτή της JPMorgan, Ντουμπράβκο Λάκος-Μπούκας, επτά εταιρείες ξεχωρίζουν από μια λίστα 25 brands που συντάχθηκε από τον ίδιον, οι οποίες είναι αντιμέτωπες με συνέπειες δεδομένου ότι τουλάχιστον το 4% των πωλήσεών τους προέρχονται από τη Ρωσία και την Ουκρανία.

Η επτάδα

1. Sylvamo Corporation : Το 16,6% των πωλήσεων της μεγαλύτερης χαρτοβιομηχανίας του κόσμου, προέρχεται από τη Ρωσία και την Ουκρανία
2. Kinross Gold Corporation: Το 14% των πωλήσεων της καναδικής εταιρείας εξόρυξης χρυσού και αργύρου προέρχεται από τη Ρωσία και την Ουκρανία
3. Arconic Corporation: Το 9,4% των πωλήσεων της μεταλλουργίας προέρχεται από τη Ρωσία και την Ουκρανία
4. Philip-Morris International: Το 8% των πωλήσεων της αμερικανικής καπνοβιομηχανίας προέρχεται από τη Ρωσία και την Ουκρανία
5. PepsiCo: Το 4,4% των πωλήσεων του κολοσσού των αναψυκτικών προέρχεται από τη Ρωσία και την Ουκρανία
6. Mohawk Industries: Το 4,3% των πωλήσεων του κολοσσού κατασκευής δαπέδων προέρχεται από τη Ρωσία και την Ουκρανία
7. McDonald’s: Το 4,2% των πωλήσεων προέρχεται από τη Ρωσία και την Ουκρανία