Συνολικά 27 επιλέξιμες πόλεις είχαν καταθέσει υποψηφιότητα και μόλις οκτώ πέρασαν στην τελική φάση. Πέντε διεκδικούν τον τίτλο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Πρωτεύουσας και άλλες τρεις το Green Leaf, το οποίο απευθύνεται σε μικρότερα αστικά κέντρα.

Οι πέντε πόλεις που διεκδικούν την Πράσινη Πρωτεύουσα

Στην τελική πεντάδα για τον τίτλο European Green Capital 2028 βρίσκονται το Άλμποργκ της Δανίας, το Μπιέλσκο-Μπιάλα της Πολωνίας, η Κόσιτσε της Σλοβακίας, το Πόρτο της Πορτογαλίας και η Σαραγόσα της Ισπανίας.

Πρόκειται για πόλεις με πληθυσμό άνω των 100.000 κατοίκων, οι οποίες αξιολογήθηκαν όχι μόνο με βάση το πόσο «πράσινες» είναι σήμερα, αλλά και με βάση τα έργα που έχουν ήδη υλοποιήσει και το σχέδιο που παρουσιάζουν για τα επόμενα χρόνια. Η τελική επιλογή λαμβάνει υπόψη τόσο τις περιβαλλοντικές επιδόσεις όσο και την ικανότητα μιας πόλης να κινητοποιήσει πολίτες και επιχειρήσεις.

Τα επτά κριτήρια που κρίνουν τον νικητή

Η αξιολόγηση γίνεται σε επτά βασικούς περιβαλλοντικούς τομείς: ποιότητα του αέρα, διαχείριση νερού, βιοποικιλότητα και πράσινοι χώροι, απόβλητα και κυκλική οικονομία, ηχορύπανση, περιορισμός της κλιματικής αλλαγής και προσαρμογή στις νέες κλιματικές συνθήκες.

Η λογική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι ότι μια σύγχρονη πράσινη πόλη δεν αρκεί να διαθέτει περισσότερα πάρκα. Πρέπει να μπορεί να διαχειρίζεται αποτελεσματικότερα το νερό και τα απορρίμματά της, να μειώνει τις εκπομπές, να αντιμετωπίζει τις υψηλές θερμοκρασίες και τις πλημμύρες και ταυτόχρονα να δημιουργεί καλύτερες συνθήκες ζωής για κατοίκους και επιχειρήσεις.

Γιατί ξεχώρισαν Πόρτο και Σαραγόσα

Το Πόρτο παρουσιάζει ιδιαίτερα υψηλές επιδόσεις στη διαχείριση των υδάτων και στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Την τελευταία δεκαετία έχει πραγματοποιήσει παρεμβάσεις στις υποδομές, στην αποκατάσταση οικοσυστημάτων και στην επαναχρησιμοποίηση νερού, επιχειρώντας να δημιουργήσει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι σε ακραία καιρικά φαινόμενα.

Η Σαραγόσα, από την άλλη πλευρά, ξεχωρίζει στη βιοποικιλότητα και στη δημιουργία πράσινων υποδομών. Το σχέδιό της συνδέει πάρκα, φυσικές εκτάσεις και άλλους πράσινους χώρους σε ένα ευρύτερο δίκτυο, με στόχο τόσο τη βελτίωση της καθημερινότητας όσο και την προστασία απέναντι σε πλημμύρες και ακραίες θερμοκρασίες.

Τα διαφορετικά πλεονεκτήματα των άλλων φιναλίστ

Το Άλμποργκ έχει δώσει έμφαση στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και στη συμμετοχή των πολιτών, ενώ διαθέτει ιδιαίτερα ανεπτυγμένο σύστημα διαχείρισης αποβλήτων. Το πολωνικό Μπιέλσκο-Μπιάλα έχει επικεντρωθεί στη μείωση των εκπομπών από κτίρια και θέρμανση, προχωρώντας παράλληλα στον εκσυγχρονισμό του δικτύου τηλεθέρμανσης.

Η Κόσιτσε της Σλοβακίας εμφανίζει ισορροπημένες επιδόσεις σε πολλούς από τους τομείς αξιολόγησης, με ιδιαίτερη έμφαση στη συμμετοχή των κατοίκων και στην αξιοποίηση δεδομένων ποιότητας αέρα στον πολεοδομικό σχεδιασμό.

Οι τρεις μικρότερες πόλεις του Green Leaf

Παράλληλα με την Πράσινη Πρωτεύουσα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απονέμει το European Green Leaf, που αφορά πόλεις με πληθυσμό από 20.000 έως 100.000 κατοίκους. Στον φετινό τελικό βρίσκονται το Μπενιδόρμ και η Τσικλάνα ντε λα Φροντέρα της Ισπανίας και η Εσταρέζα της Πορτογαλίας.

Το Μπενιδόρμ παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή επιχειρεί να συνδυάσει πολύ υψηλή τουριστική δραστηριότητα με αποτελεσματική διαχείριση νερού και μείωση εκπομπών. Η Εσταρέζα έχει ξεχωρίσει στην ποιότητα του αέρα και στις βιώσιμες μετακινήσεις, ενώ η Τσικλάνα έχει αναπτύξει δράσεις ενεργειακής ενημέρωσης και συμμετοχής των πολιτών.

Έπαθλο 600.000 ευρώ – Αλλά η αξία είναι μεγαλύτερη

Η πόλη που θα ανακηρυχθεί European Green Capital 2028 θα λάβει 600.000 ευρώ, τα οποία θα χρησιμοποιηθούν για την υλοποίηση της περιβαλλοντικής στρατηγικής της σε συνεργασία με κατοίκους και τοπικούς φορείς. Για το Green Leaf μπορούν να επιλεγούν μία ή δύο πόλεις, με κάθε νικήτρια να λαμβάνει 200.000 ευρώ.

Η πραγματική οικονομική αξία του τίτλου, ωστόσο, δεν περιορίζεται στο χρηματικό έπαθλο. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι οι πόλεις που διακρίνονται αποκτούν μεγαλύτερη διεθνή αναγνωρισιμότητα και μπορούν να ενισχύσουν την ελκυστικότητά τους για επενδύσεις και τουρισμό. Παράλληλα, η διάκριση λειτουργεί ως εργαλείο για την επιτάχυνση έργων αστικής ανάπλασης και πράσινων υποδομών.

Το νέο μοντέλο της ευρωπαϊκής πόλης

Ο διαγωνισμός δείχνει και την κατεύθυνση προς την οποία κινούνται οι ευρωπαϊκές πόλεις. Πράσινες υποδομές, ενεργειακά αποδοτικά κτίρια, ανακύκλωση, καλύτερη διαχείριση νερού, βιώσιμες μεταφορές και ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική αλλαγή μετατρέπονται πλέον από περιβαλλοντικούς στόχους σε βασικά στοιχεία οικονομικής ανταγωνιστικότητας.

Οι οκτώ φιναλίστ θα παρουσιάσουν τα τελικά τους σχέδια στη διεθνή κριτική επιτροπή, με τους νικητές να ανακοινώνονται στις 8 Οκτωβρίου στη Γκιμαράες της Πορτογαλίας, τη φετινή Ευρωπαϊκή Πράσινη Πρωτεύουσα. Το αποτέλεσμα θα δείξει ποιες πόλεις θεωρεί η Ευρώπη πρότυπα για το αστικό μοντέλο της επόμενης δεκαετίας.